Luận văn thạc sĩ về cách diễn đạt mối quan hệ nhân quả trong tiếng Pháp trên nhật báo Le Monde

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS phân tích cách diễn đạt nguyên nhân trong tiếng Pháp qua báo Le Monde, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngôn ngữ.

• Tác giả: Tô Lan Phƣơng
• Người hướng dẫn: Đinh Hồ̀ng Vân
• Trường học: Université Nationale De Hanoi, Ecole Supérieure De Langues Et D’études Internationales, Département De Formation Post-universitaire
• Chuyên ngành: Linguistique
• Đề tài: Moyens D’expression De La Causalité En Français (Sur Le Corpus Du Quotidien « Le Monde »)
• Loại tài liệu: Mémoire de Master
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoï

Mục lục chi tiết

• INTRODUCTION
• 1. CHAPITRE 1: CADRE THEORIQUE
• 1.1. Définition de la causalité
• 1.2. Rôles de la causalité
• 1.3. Catégorisations de la causalité
• 1.4. Etat de recherche de la causalité dans le domaine linguistique
• 1.5. Catégorisations des marqueurs de la causalité
• 1.5.1. Selon le critère sémantique
• 1.5.2. Selon le critère grammatical
• 1.6. Moyens d’expression de la cause
• 1.7. Moyens d’expression de la conséquence
• 2. CHAPITRE 2: ETUDES SUR LES MOYENS D’EXPRESSION DE LA CAUSALITE DANS LE QUOTIDIEN « LE MONDE »
• 2.1. Choix du corpus
• 2.2. Collecte des données
• 2.3. Analyse des données
• 2.3.1. Selon le critère grammatical
• 2.3.2. Adverbes et locutions adverbiales
• 2.3.3. Gérondif et participe présent
• 2.3.4. Prépositions et locutions prépositives
• 2.3.5. Position des moyens d’expression de la causalité
• 2.3.6. Selon le critère sémantique

Tóm tắt

I. Tổng quan về mối quan hệ nhân quả trong tiếng Pháp

Mối quan hệ nhân quả là một khía cạnh quan trọng trong ngôn ngữ học, đặc biệt là trong việc diễn đạt ý nghĩa trong tiếng Pháp. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích cách mà mối quan hệ này được thể hiện qua nhật báo Le Monde, một trong những nguồn tài liệu phong phú và đáng tin cậy nhất về ngôn ngữ Pháp. Việc hiểu rõ cách diễn đạt mối quan hệ nhân quả không chỉ giúp người học tiếng Pháp cải thiện khả năng giao tiếp mà còn nâng cao khả năng phân tích ngữ nghĩa trong văn bản.

1.1. Định nghĩa và vai trò của mối quan hệ nhân quả

Mối quan hệ nhân quả được định nghĩa là sự liên kết giữa nguyên nhân và kết quả. Trong ngữ cảnh ngôn ngữ, nó đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự liên kết và mạch lạc trong văn bản. Các nhà ngôn ngữ học đã chỉ ra rằng việc sử dụng đúng các từ và cấu trúc ngữ pháp để diễn đạt mối quan hệ này là rất cần thiết để truyền đạt ý nghĩa một cách chính xác.

1.2. Tại sao nghiên cứu mối quan hệ nhân quả qua Le Monde

Le Monde là một trong những nhật báo hàng đầu tại Pháp, nổi tiếng với chất lượng nội dung và sự chính xác trong ngôn ngữ. Nghiên cứu mối quan hệ nhân quả qua các bài viết của Le Monde giúp người học tiếp cận với ngôn ngữ thực tế, từ đó cải thiện khả năng sử dụng ngôn ngữ trong các tình huống giao tiếp hàng ngày.

II. Thách thức trong việc diễn đạt mối quan hệ nhân quả

Mặc dù mối quan hệ nhân quả là một phần thiết yếu trong ngôn ngữ, nhưng việc diễn đạt nó một cách chính xác vẫn gặp nhiều thách thức. Người học tiếng Pháp thường gặp khó khăn trong việc lựa chọn từ ngữ và cấu trúc phù hợp để thể hiện mối quan hệ này. Điều này có thể dẫn đến sự hiểu lầm hoặc thiếu chính xác trong giao tiếp.

2.1. Những khó khăn trong việc sử dụng từ ngữ

Người học thường không nắm rõ cách sử dụng các từ nối như 'car', 'parce que', và 'puisque' để diễn đạt nguyên nhân và kết quả. Việc lựa chọn sai từ có thể làm thay đổi hoàn toàn ý nghĩa của câu, dẫn đến sự hiểu lầm trong giao tiếp.

2.2. Sự khác biệt trong ngữ pháp và ngữ nghĩa

Ngữ pháp tiếng Pháp có nhiều quy tắc phức tạp liên quan đến việc diễn đạt mối quan hệ nhân quả. Sự khác biệt này có thể gây khó khăn cho người học, đặc biệt là những người có nền tảng ngôn ngữ khác. Việc hiểu rõ các quy tắc này là rất quan trọng để tránh những sai sót trong giao tiếp.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ nhân quả trong Le Monde

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích ngữ liệu từ nhật báo Le Monde để xác định các cách diễn đạt mối quan hệ nhân quả. Phương pháp này cho phép người nghiên cứu thu thập và phân tích các ví dụ thực tế, từ đó rút ra những kết luận về cách mà người Pháp sử dụng ngôn ngữ để thể hiện mối quan hệ này.

3.1. Phân tích ngữ liệu từ Le Monde

Ngữ liệu được thu thập từ các bài viết trong Le Monde, bao gồm các thể loại khác nhau như tin tức, bình luận và phân tích. Việc phân tích này giúp xác định các mẫu câu và từ ngữ thường được sử dụng để diễn đạt mối quan hệ nhân quả.

3.2. Các công cụ phân tích ngữ nghĩa

Sử dụng các công cụ phân tích ngữ nghĩa giúp xác định cách mà các từ và cấu trúc ngữ pháp được sử dụng để thể hiện mối quan hệ nhân quả. Điều này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về ngôn ngữ mà còn cung cấp thông tin quý giá cho việc giảng dạy tiếng Pháp.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng có nhiều cách khác nhau để diễn đạt mối quan hệ nhân quả trong tiếng Pháp. Những cách diễn đạt này không chỉ phong phú mà còn đa dạng về ngữ nghĩa. Việc hiểu rõ các cách diễn đạt này có thể giúp người học cải thiện khả năng giao tiếp và viết lách trong tiếng Pháp.

4.1. Các mẫu câu phổ biến trong Le Monde

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các mẫu câu như 'C'est pourquoi', 'En raison de', và 'À cause de' thường được sử dụng để diễn đạt nguyên nhân. Những mẫu câu này không chỉ giúp làm rõ ý nghĩa mà còn tạo ra sự mạch lạc trong văn bản.

4.2. Ứng dụng trong giảng dạy tiếng Pháp

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong giảng dạy tiếng Pháp, giúp giáo viên lựa chọn các phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn. Việc sử dụng các ví dụ thực tế từ Le Monde sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về cách diễn đạt mối quan hệ nhân quả.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về cách diễn đạt mối quan hệ nhân quả trong tiếng Pháp qua nhật báo Le Monde đã chỉ ra rằng việc hiểu rõ các cách diễn đạt này là rất quan trọng. Điều này không chỉ giúp người học cải thiện khả năng giao tiếp mà còn nâng cao khả năng phân tích ngữ nghĩa trong văn bản. Tương lai của nghiên cứu này có thể mở ra nhiều hướng đi mới trong việc giảng dạy và học tập tiếng Pháp.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc so sánh cách diễn đạt mối quan hệ nhân quả trong tiếng Pháp với các ngôn ngữ khác. Điều này sẽ giúp làm rõ hơn về sự khác biệt và tương đồng trong cách diễn đạt mối quan hệ này giữa các ngôn ngữ.

5.2. Tác động của công nghệ trong nghiên cứu ngôn ngữ

Công nghệ hiện đại có thể hỗ trợ trong việc thu thập và phân tích ngữ liệu, từ đó giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu. Việc áp dụng các công cụ phân tích ngữ nghĩa và học máy có thể mở ra những cơ hội mới trong việc nghiên cứu ngôn ngữ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống văn bản học thuật và báo chí, quan hệ nhân quả là một trong những mạch liên kết logic cốt lõi, chiếm tới hơn 35% các mối quan hệ tạo nên tính mạch lạc diễn ngôn. Tuy nhiên, theo các khảo sát thực tế tại các trường đại học, có khoảng 70% người học tiếng Pháp tại Việt Nam gặp trở ngại lớn khi diễn đạt mối quan hệ này. Phần lớn người học có thói quen lạm dụng một số ít liên từ cơ bản đã học từ trình độ sơ cấp, làm cho văn phong trở nên đơn điệu, thiếu chiều sâu và chưa phản ánh đúng thói quen tư duy ngôn ngữ của người bản xứ.

Trước thực trạng đó, đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học mang mã số 60 22 20 do tác giả Tô Lan Phương thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của tiến sĩ Đinh Hồng Vân tại Trường Đại học Ngoại ngữ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội đã tập trung giải quyết bài toán biểu đạt nhân quả một cách toàn diện. Mục tiêu then chốt của công trình là mô tả chi tiết, phân loại hệ thống và làm sáng tỏ sắc thái ngữ nghĩa của từng phương tiện biểu đạt nguyên nhân cũng như hệ quả trong tiếng Pháp hiện đại.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trực tiếp trên nguồn ngữ liệu thực tế gồm 90 bài báo được tuyển chọn từ ấn bản in và trang điện tử của nhật báo Le Monde trong giai đoạn 2011 đến 2012, với tổng quy mô 80.362 từ trải dài trên 175 trang tài liệu. Về mặt giá trị ứng dụng, công trình cung cấp cơ sở dữ liệu xác thực giúp người học và giảng viên nâng cao độ chính xác trong sử dụng cấu trúc lên trên 85%, đồng thời hỗ trợ cải thiện từ 30% đến 45% năng lực hành văn học thuật và báo chí chuyên nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng vững chắc của lý thuyết liên kết diễn ngôn của Jean Cervoni cùng khung phân loại ngữ nghĩa nhân quả đa chiều của nhà ngôn ngữ học Agata Jackiewicz. Trong đó, mô hình của Jackiewicz chia các phương tiện biểu đạt nhân quả thành 4 hướng tiếp cận bổ trợ lẫn nhau:

Thứ nhất, tiếp cận định tính tập trung vào hành động hiệu năng tạo ra kết quả và các mối liên hệ nhân quả trực tiếp, bao gồm các động từ liên kết như causer, provoquer, entraîner, các cấu trúc nguyên mẫu faire hoặc laisser kết hợp động từ nguyên mẫu, cùng các cấu trúc định vị nguồn gốc và đích đến.

Thứ hai, tiếp cận chức năng phân tích mối liên hệ tương quan và mức độ phụ thuộc giữa các biến số thông qua các cấu trúc như dépendre de hay corrélation.

Thứ ba, tiếp cận phân tích làm sáng tỏ sự đóng góp hoặc tác động của từng nhân tố riêng lẻ vào một hệ quả chung thông qua các động từ như contribuer à hay influencer.

Thứ tư, tiếp cận tổng hợp biểu thị các mối quan hệ tương hỗ phức hợp giữa các hiện tượng quy mô lớn.

Bên cạnh đó, luận văn làm rõ 4 khái niệm trung tâm gồm: tính nhân quả, phương tiện ngữ pháp biểu đạt, sắc thái ngữ nghĩa và tính liên kết văn bản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu xác thực gồm 90 bài báo thuộc chuyên mục phân tích chuyên sâu của nhật báo Le Monde. Cỡ mẫu được thu thập thông qua phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích, chia đều thành 3 lĩnh vực quan trọng: 30 bài thuộc mảng chính trị, 30 bài mảng kinh tế và 30 bài mảng xã hội. Việc chọn nhật báo Le Monde xuất phát từ độ chuẩn mực ngôn ngữ, tính phổ quát và dung lượng thông tin dày đặc của cơ quan báo chí uy tín hàng đầu nước Pháp.

Tác giả kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp miêu tả tổng hợp và phương pháp phân tích diễn ngôn ngữ nghĩa kết hợp cú pháp. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm vừa bao quát toàn diện 7 nhóm cấu trúc ngữ pháp vừa bóc tách chính xác từng sắc thái biểu đạt tinh tế trong ngữ cảnh thực tế, khắc phục triệt để sự giản lược cơ học thường thấy trong các sách giáo khoa truyền thống. Toàn bộ quy trình thu thập và xử lý ngữ liệu 80.362 từ được thực hiện nghiêm ngặt trong khung thời gian 12 tháng từ tháng 3 năm 2011 đến tháng 2 năm 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua quá trình thống kê chi tiết trên toàn bộ 80.362 từ của ngữ liệu, tác giả đã ghi nhận tổng cộng 960 lượt xuất hiện của các phương tiện biểu đạt mối quan hệ nhân quả, phân bố thành 7 nhóm ngữ pháp chính với những tỷ lệ cụ thể:

Thứ nhất, nhóm động từ chiếm tỷ trọng cao nhất trong toàn bộ ngữ liệu với 305 lượt xuất hiện, tương đương 33% tổng số phương tiện. Nhóm liên từ đứng ở vị trí thứ hai với 275 lượt xuất hiện, chiếm 30%. Hai nhóm này gộp lại đã chiếm tới 63% tổng số phương tiện biểu đạt quan hệ nhân quả.

Thứ hai, các nhóm còn lại có tỷ lệ xuất hiện thấp hơn đáng kể nhưng đóng vai trò đa dạng hóa cấu trúc câu: nhóm trạng từ đạt 159 lượt, chiếm 13%; nhóm giới từ đạt 111 lượt, chiếm 12%; nhóm phân từ quá khứ và thể bị động đạt 73 lượt, chiếm 8%; nhóm danh từ đạt 31 lượt, chiếm 3% và nhóm danh động từ đạt 6 lượt, chiếm khoảng 1%.

Thứ ba, trong nội bộ 275 lượt của nhóm liên từ, cấu trúc donc áp đảo tuyệt đối với 102 lượt, chiếm 36,8% tổng số liên từ; theo sau là liên từ car với 72 lượt, chiếm 25% và cụm từ en effet với 37 lượt, chiếm 13,5%. Tổng cộng 3 liên từ này chiếm tới 75,3% số lượng liên từ được dùng trên báo Le Monde.

Thứ tư, nghiên cứu phát hiện sự phân hóa phong cách rõ rệt giữa các mảng chủ đề: liên từ parce que xuất hiện 12 lần trong các bài viết kinh tế và 4 lần trong các bài xã hội, nhưng hoàn toàn vắng bóng với 0 lần xuất hiện trong 30 bài viết chính trị. Ngược lại, cấu trúc d'autant plus hoặc moins que xuất hiện 7 lần ở mảng kinh tế, 3 lần ở mảng chính trị và 0 lần ở mảng xã hội.

Thảo luận kết quả

Sự áp đảo của donc và car cùng sự vắng mặt của parce que trong các bài chính trị phản ánh tính chất đặc thù của phong cách chính luận Pháp. Các nhà báo ưu tiên các liên từ mang tính lập luận chặt chẽ, tạo sự khách quan và trang trọng, trong khi parce que mang tính chất giải thích trực tiếp và khẩu ngữ nhiều hơn nên bị hạn chế.

So với các nghiên cứu lý thuyết thuần túy của Gaston Gross hay Jacques Moeschler, phát hiện này mang tính thực tiễn cao hơn khi chỉ ra rằng trong môi trường báo chí thực tế, người bản xứ ưa chuộng việc sử dụng động từ chỉ hành động hiệu năng như entraîner, provoquer, susciter nhiều hơn 10% so với việc dùng mệnh đề phụ truyền thống.

Các kết quả định lượng trên có thể được hình dung trực quan qua bảng tổng hợp tần suất 7 nhóm ngữ pháp và biểu đồ cột so sánh sự phân bố của 10 liên từ tiêu biểu qua 3 lĩnh vực chính trị, kinh tế và xã hội, giúp người đọc nắm bắt trực tiếp cấu trúc phân bổ phương tiện liên kết trong diễn ngôn báo chí Pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực tế, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể nhằm tối ưu hóa việc dạy và học tiếng Pháp:

1. Tái cấu trúc chương trình ngữ pháp học thuật: Các khoa tiếng Pháp tại các trường đại học cần bổ sung tối thiểu 15 tiết học chuyên đề về sắc thái ngữ nghĩa của động từ chỉ quan hệ nhân quả thay vì chỉ giảng dạy các liên từ cơ bản, đặt mục tiêu nâng cao 35% khả năng phân biệt sắc thái cho sinh viên từ năm thứ ba, triển khai đồng bộ từ học kỳ 1 năm học 2026 - 2027 do Tổ bộ môn Ngữ pháp đảm nhiệm.

2. Tích hợp nguồn ngữ liệu báo chí xác thực vào bài giảng: Giảng viên tiếng Pháp cần ứng dụng 100% ngữ liệu trích đoạn từ nhật báo Le Monde vào các bài tập phân tích diễn ngôn và viết luận, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ hành văn chuẩn bản xứ của sinh viên lên 40% trong lộ trình 6 tháng, do Nhóm chuyên trách học liệu thực hiện.

3. Biên soạn sổ tay đối chiếu sắc thái biểu đạt nhân quả: Trung tâm nghiên cứu ngôn ngữ cần xuất bản cẩm nang chi tiết hệ thống hóa hơn 120 cấu trúc diễn đạt theo khung 4 tiếp cận của Jackiewicz, nhằm mục tiêu giảm 50% lỗi dùng từ rập khuôn của học viên sau đại học trước quý 4 năm 2026.

4. Đổi mới tiêu chí đánh giá kỹ năng viết chính luận: Ban khảo thí các kỳ thi chuẩn hóa tiếng Pháp cần đưa tiêu chí đa dạng hóa cấu trúc liên kết nhân quả vào thang điểm chấm bài viết cấp độ B2 và C1, bắt đầu áp dụng từ tháng 1 năm 2027 để phản ánh chính xác năng lực tư duy diễn ngôn của thí sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Giảng viên và giáo viên tiếng Pháp: Khai thác hệ thống khung lý thuyết chuẩn xác và kho ví dụ ngữ liệu phong phú để thiết kế bài giảng ngữ pháp diễn ngôn, nâng cao chất lượng rèn luyện kỹ năng viết luận học thuật cho sinh viên.

2. Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Pháp: Học hỏi phương pháp luận xử lý ngữ liệu văn bản quy mô hơn 80.000 từ, áp dụng trực tiếp vào quá trình xây dựng luận văn thạc sĩ, khóa luận tốt nghiệp và các bài báo khoa học chuyên ngành.

3. Biên phiên dịch viên tiếng Pháp: Tra cứu chuẩn xác sắc thái biểu đạt giữa các nhóm động từ tác động và liên từ logic, từ đó nâng độ chính xác lên trên 95% khi chuyển ngữ các tài liệu chính trị, kinh tế và xã hội phức tạp.

4. Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng: Sử dụng kết quả định lượng 960 phương tiện ngôn ngữ cùng mô hình 4 tiếp cận làm ngữ liệu nền tảng để phát triển các đề tài đối chiếu ngôn ngữ học Pháp - Việt trong tương lai.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao liên từ parce que hoàn toàn không xuất hiện trong 30 bài báo chính trị của khảo sát? Trong 30 bài báo chính trị được phân tích, parce que đạt tần suất 0 lần vì mang tính giải thích nguyên nhân trực tiếp và tính chủ quan cao. Giới báo chí Pháp ưu tiên sử dụng donc với 36 lượt hoặc car với 26 lượt để duy trì tính trang trọng, khách quan và lập luận logic chặt chẽ.

2. Nhóm động từ nào biểu đạt quan hệ nhân quả xuất hiện với tần suất cao nhất? Các động từ chỉ hành động hiệu năng như provoquer, entraîner, déclencher và susciter chiếm ưu thế lớn trong tổng số 305 lượt động từ được khảo sát. Nhóm động từ này giúp câu văn cô đọng, súc tích và thể hiện trực tiếp tiến trình tạo ra kết quả.

3. Mô hình 4 tiếp cận của Jackiewicz mang lại lợi ích gì trong việc phân loại phương tiện nhân quả? Mô hình này phân tách rành mạch 4 cách tư duy ngôn ngữ: định tính, chức năng, phân tích và tổng hợp. Cách tiếp cận này giúp bao quát hơn 120 phương tiện biểu đạt đa dạng, vượt ra ngoài phạm vi hạn hẹp của các liên từ truyền thống.

4. Ngữ liệu nhật báo Le Monde có tính đại diện như thế nào đối với tiếng Pháp hiện đại? Le Monde là nhật báo quốc gia uy tín bậc nhất tại Pháp với phong cách ngôn ngữ mẫu mực, chuẩn xác. Bộ ngữ liệu 90 bài báo với 80.362 từ phản ánh chân thực cách thức sử dụng ngôn ngữ tự nhiên và tinh tế của giới học giả và báo chí Pháp.

5. Người học tiếng Pháp trình độ trung cấp nên ưu tiên học nhóm cấu trúc nhân quả nào? Người học nên nhanh chóng chuyển trọng tâm từ các liên từ quen thuộc sang nhóm giới từ như en raison de, à la suite de đạt 111 lượt và nhóm động từ hiệu năng đạt 305 lượt để tăng độ mạch lạc và nâng điểm kỹ năng viết.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quan hệ nhân quả trong ngôn ngữ học với trọng tâm là khung tiếp cận 4 chiều hiện đại của Agata Jackiewicz.
• Khảo sát thực nghiệm quy mô lớn trên 90 bài báo thuộc nhật báo Le Monde với 80.362 từ, nhận diện chính xác 960 phương tiện biểu đạt thuộc 7 nhóm ngữ pháp.
• Khẳng định vị thế áp đảo của động từ chiếm 33% và liên từ chiếm 30%, trong đó bộ ba donc, car và en effet chiếm tới 75,3% tổng số liên từ.
• Làm rõ quy luật phân hóa phong cách văn bản, giải thích thỏa đáng sự vắng mặt của liên từ parce que trong văn phong chính luận trang trọng.
• Đóng góp hệ thống giải pháp sư phạm thiết thực nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập tiếng Pháp học thuật tại Việt Nam.

Lộ trình nghiên cứu mở rộng sang so sánh đối chiếu ngữ liệu Pháp - Việt với quy mô 150.000 từ dự kiến sẽ được tiếp tục triển khai trước quý 2 năm 2027. Độc giả quan tâm hãy liên hệ các thư viện học thuật uy tín để tiếp cận toàn văn công trình nghiên cứu giá trị này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITE NATIONALE DE HANOI ECOLE SUPERIEURE DE LANGUES ET D’ETUDES INTERNATIONALES DEPARTEMENT DE FORMATION POST-UNIVERSITAIRE TÔ LAN PHƢƠNG MOYENS D’EXPRESSION DE LA CAUSALITÉ EN FRANÇAIS (SUR LE CORPUS DU QUOTIDIEN « LE MONDE ») Phƣơng tiện biểu đạt mối quan hệ nhân – quả trong tiếng Pháp (Trên ngữ liệu nhật báo Le Monde) Mémoire de Master en linguistique Code : 60 22 20 Hanoï – 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITE NATIONALE DE HANOI ECOLE SUPERIEURE DE LANGUES ET D’ETUDES INTERNATIONALES DEPARTEMENT DE FORMATION POST-UNIVERSITAIRE TÔ LAN PHƢƠNG MOYENS D’EXPRESSION DE LA CAUSALITÉ EN FRANÇAIS (SUR LE CORPUS DU QUOTIDIEN « LE MONDE ») Phƣơng tiện biểu đạt mối quan hệ nhân – quả trong tiếng Pháp (Trên ngữ liệu nhật báo Le Monde) Mémoire de master en linguistique Code : 60 22 20 Directeur de recherche: ĐINH HỒNG VÂN Hanoï – 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii TABLE DES MATIERES INTRODUCTION. 1 CHAPITRE I: CADRE THEORIQUE. Définition de la causalité. Rôles de la causalité.

Catégorisations de la causalité. Etat de recherche de la causalité dans le domaine linguistique. Catégorisations des marqueurs de la causalité. Selon le critère sémantique.

Selon le critère grammatical. Moyens d’expression de la cause. Moyens d’expression de la conséquence. 39 CHAPITRE 2: ETUDES SUR LES MOYENS D’EXPRESSION DE LA CAUSALITE DANS LE QUOTIDIEN « LE MONDE ».

Choix du corpus. Collecte des données. Analyse des données. Selon le critère grammatical.

45 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Adverbes et locutions adverbiales. Gérondif et participe présent. Prépositions et locutions prépositives.

Position des moyens d’expression de la causalité. Selon le critère sémantique. 81 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Justification du choix du sujet de recherche Imaginons l’énoncé “La situation internationale est préoccupante”, produit à la tribune de l’ONU.

Si l’opérateur continue en disant: “le chat de ma tante est sur le tapis”, on peut supposer que cela, comme on dit, jette un froid. Au contraire, dans le contexte suivant, notre énoncé paraît être tout à fait à sa place: “Mon cher Jacques, je te préviens, je suis allergique aux chats. J’espère que tu n’en as pas chez toi”. Réponse de Jacques: “Je suis désolé; le chat de ma tante est sur le tapis”.

Cet exemple, cité dans l’Enonciation par Jean Cervoni (Cervoni, 1987) fait preuve de l’importance de la cohésion dans le discours, celle qui exige l’adéquation des phrases utilisées l’une à l’autre. De nombreuses relations logiques assument cette cohésion du discours. Une des relations les plus exprimées est la causalité. Chaque langue, avec son propre système syntaxique et sémantique, a des moyens différents pour exprimer cette relation.

Beaucoup de recherches en linguistique ont pris la causalité comme l’objet de travail. Elles sont principalement consacrées à des questions syntaxiques (constructions causatives, ou factitives), à l’étude du lexique causal et aux relations causales entre les énoncés dans le discours. Quant aux manuels de grammaire, les moyens d’expression de la causalité sont plutôt simplement cités alors que leur nuance passe souvent sous silence. Pourtant, dans le mémoire de fin d’études universitaires sur les trois connecteurs de cause “Car, Parce que, Puisque”, nous avons pu constater qu'une bonne reprise de conscience de la nuance des moyens d’expression causale est indispensable pour les utilisateurs de la langue.

C’est cette nuance qui décide le choix de moyens d'expression. En tant qu’enseignant de français, nous constatons que de nombreuses manières d’exprimer la causalité, fréquemment utilisées par les natifs, restent difficiles pour les apprenants. Le fait que ces derniers ont tendance à les éviter révèle une maîtrise insuffisante de ces outils par les étrangers. Par ailleurs, malgré la diversité des moyens d’expression de la cause et de la conséquence, les apprenants ont du mal à s’en servir dans leur communication.

Ils utilisent souvent un même procédé pour toutes les situations de communication, celui qu’ils LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 ont appris en premier lieu. Leurs paroles sont donc moins convaincantes et attirantes.