Luận án tiến sĩ về các yếu tố ngôn ngữ trong đàm phán thương mại quốc tế Anh-Việt

Luận án tiến sĩ phân tích các yếu tố ngôn ngữ trong đàm phán thương mại quốc tế Anh-Việt, cung cấp cái nhìn sâu sắc và ứng dụng thực tiễn.

• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
• Đề tài: Nghiên cứu các yếu tố ngôn ngữ trong đàm phán thương mại quốc tế Anh-Việt
• Loại tài liệu: Luận án

Mục lục chi tiết

• BẢNG KÝ HIỆU VÀ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết và ý nghĩa của đề tài
• 2. Cái mới của đề tài
• 3. Đối tượng và mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
• 3.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 4. Phạm vi nghiên cứu đề tài
• 5. Phương pháp nghiên cứu đề tài
• 5.1. Về quan điểm (phương pháp luận)
• 5.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 6. Bố cục của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA LUẬN ÁN
• 1.1. Lý thuyết giao tiếp
• 1.1.1. Chủ thể của quá trình giao tiếp
• 1.1.2. Nhận thức về thể diện
• 1.1.3. Nhận thức về đối tác: tiền mốc - tiền giả định
• 1.1.4. Ngữ cảnh giao tiếp
• 1.1.4.1. Khái niệm ngữ cảnh tình huống
• 1.1.4.2. Ngữ cảnh giao tiếp chéo văn hoá
• 1.1.4.3. Biến thể ngôn ngữ
• 1.2. Cơ chế vĩ mô của diễn ngôn
• 1.2.1. Trường diễn ngôn
• 1.2.1.1. Thương mại quốc tế và hoạt động đàm phán
• 1.2.1.2. DP-TMQT và lý thuyết trò chơi
• 1.2.1.3. Các hạn chế của thuyết hành vi ngôn ngữ
• 1.2.1.4. Nguyên tắc cộng tác hội thoại
• 1.2.1.5. Trường và mạch lạc diễn ngôn
• 1.2.2. Phương thức diễn ngôn
• 1.2.2.1. Phát ngôn - Câu
• 1.2.2.2. Văn bản - Diễn ngôn
• 1.2.2.3. Phong cách và phong cách chức năng
• 1.2.3. Không khí diễn ngôn
• 1.2.3.1. Lựa chọn chiến lược đàm phán
• 1.3. Cơ chế vi mô của diễn ngôn
• 1.3.1. Cơ chế tầng bậc
• 1.3.2. Cơ chế tuyến tính
• 1.3.3. Cơ chế phạm trù
• 1.3.4. Cung và cầu
• 1.3.5. Hành vi kể - Hành vi hỏi
• 1.3.6. Tương tác - Xuyên thoại - Trao đáp - Tham thoại
• 1.3.7. Giao dịch - Tương tác
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ CHẾ TƯƠNG TÁC CỦA DIỄN NGÔN DP-TMQT HAY LÀ DIỄN NGÔN DP-TMQT NHÌN TỪ CẤP ĐỘ VĨ MÔ: CẤP ĐỘ GIAO TIẾP
• 2.1. Trường diễn ngôn DP-TMQT
• 2.1.1. Chủ đề diễn ngôn DP-TMQT
• 2.1.1.1. Chuẩn bị nội dung chủ đề
• 2.1.1.2. Phạm vi nội dung được chuẩn bị: khung chủ đề
• 2.1.1.3. Trường và chủ đề diễn ngôn
• 2.1.2. Tác động của trường lên cấu trúc tham thoại
• 2.1.2.1. Đơn vị của trường: hồi đàm phán
• 2.1.2.2. Dấu ấn của sự chuẩn bị lên tham thoại đàm phán
• 2.1.3. Biến tố của trường
• 2.1.3.1. Các đại từ nhân xưng trong DNDP nội bộ
• 2.1.3.2. Các đại từ nhân xưng trong DNDP quốc tế
• 2.1.3.3. Tỷ lệ các kiểu loại PN trong DNDP nội bộ
• 2.1.3.4. Tỷ lệ các kiểu loại PN trong DNDP quốc tế
• 2.1.4. Hằng số của trường: Tỷ lệ thuật ngữ
• 2.1.5. Độ dài của PN trong DNDP
• 2.2. Phương thức diễn ngôn DP-TMQT
• 2.2.1. Cấu trúc diễn ngôn DP-TMQT
• 2.2.1.1. Cấu trúc tổng thể diễn ngôn đàm phán
• 2.2.1.2. Cấu trúc của một xuyên thoại
• 2.2.2. Các đặc điểm cú pháp
• 2.2.2.1. Các đặc điểm cú pháp DNDP tiếng Anh
• 2.2.2.2. Các đặc điểm cú pháp DNDP tiếng Việt
• 2.2.2.3. Các PN bị động trong DNDP tiếng Anh
• 2.2.2.4. Các PN bị động trong DNDP tiếng Việt
• 2.2.3. Các đặc điểm về từ ngữ
• 2.2.4. Nhận xét chung về phương thức DNDP
• 2.3. Không khí diễn ngôn DP-TMQT
• 2.3.1. Quan hệ trong đàm phán
• 2.3.2. Thái độ đối với người nghe (cử toạ)
• 2.3.2.1. Sử dụng yếu tố đánh dấu lịch sự please, xin
• 2.3.2.2. Sử dụng nguồn lực ý nghĩa tích cực của từ
• 2.3.2.3. Sử dụng nguồn lực các lượng từ hạn định (quantifiers)
• 2.3.2.4. Sử dụng nguồn lực từ tình thái
• 2.3.3. Thái độ của người nói đối với thông điệp
• 2.3.3.1. Sử dụng các yếu tố che chắn (hedges)
• 2.3.3.2. Sử dụng thì quá khứ tình thái (modal past)
• 2.3.3.3. Sử dụng thể tiếp diễn
• 2.3.3.4. Sử dụng hình thức phát vấn và so sánh hơn
• 2.3.4. Ý định người nói
• 2.3.4.1. Hành vi ngôn ngữ gián tiếp (indirect speech act)
• 2.3.4.2. Hàm ý hội thoại (conversational implicature)
• 2.3.4.3. Hàm ý quy ước (conventional implicature)
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ CHẾ GIAO DỊCH CỦA DIỄN NGÔN DP-TMQT HAY LÀ DIỄN NGÔN DP-TMQT NHÌN TỪ CẤP ĐỘ VI MÔ: CUNG - CẦU THÔNG TIN, HÀNG HÓA VÀ DỊCH VỤ
• 3.1. Cơ chế đòi hỏi thông tin trực tiếp
• 3.1.1. Các PNH tổng quát (PNH có/không)
• 3.1.1.1. Các đặc điểm của PNH tổng quát
• 3.1.2. Các PNH có DTNV
• 3.1.3. Các PNH có DTNV khác
• 3.1.4. Các PNH khuyến lệnh
• 3.1.4.1. Yêu cầu cung cấp hàng hoá. Yêu cầu cung cấp thông tin
• 3.1.4.2. Nhận xét về PNKL tiếng Anh và tiếng Việt trong DNDP
• 3.2. Cơ chế đòi hỏi thông tin gián tiếp
• 3.2.1. Các PNH đề nghị
• 3.2.2. PNH là sự mềm hoá PNH khuyến lệnh
• 3.2.3. PNH là sự mềm hoá PNH có/không (PNH lựa chọn)
• 3.2.4. PNH là sự mềm hoá PNH có DTNV
• 3.2.5. PNH trần thuật
• 3.2.6. Nhận xét chung về cơ chế gián tiếp trong DNDP
• 3.3. Về cung trong diễn ngôn DP-TMQT
• 3.3.1. Cung cầu hàng hoá, dịch vụ
• 3.3.1.1. Khi cầu là một đề nghị hay mệnh lệnh
• 3.3.1.1.1. Thực hiện mệnh lệnh, yêu cầu
• 3.3.1.1.2. Từ chối thực hiện mệnh lệnh, yêu cầu
• 3.3.2. Cung - cầu thông tin
• 3.3.2.1. Khi vế cung là một nhận định
• 3.3.2.2. Trả lời vào điểm hỏi
• 3.3.2.3. Trả lời "Có, Vâng, Đồng ý"
• 3.3.2.4. Trả lời "Không, không đồng ý"
• 3.3.2.5. Không nói "có", không nói "không"
• 3.3.2.6. Thái độ chưa quyết
• 3.3.2.7. Trả lời mà không trả lời (Khước từ trả lời)
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ THAM BIẾN VĂN HÓA THƯỜNG HAY ĐƯỢC NHẮC ĐẾN TRONG GIAO TIẾP ĐÔNG - TÂY VÀ TRƯỜNG HỢP DIỄN NGÔN DP-TMQT (TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT)
• 4.1. Thiên hướng cá nhân - thiên hướng tập thể
• 4.2. Thiên hướng cạnh tranh - thiên hướng cộng tác
• 4.3. Tư duy tuyến tính - tư duy vòng vèo
• 4.4. Các chiến lược giao tiếp trực tiếp - gián tiếp
• 4.4.1. Phân loại các PNH theo hiệu lực ở lời gián tiếp
• 4.4.1.1. PNH định hướng
• 4.4.1.2. PNH không định hướng
• 4.4.1.3. PNH trình bày thông tin
• 4.4.1.4. PNH kích thích suy nghĩ
• 4.4.1.5. PNH kích thích ra quyết định
• 4.4.1.6. PNH dẫn dắt
• 4.4.1.7. PNH xỏ xiên
• 4.4.2. Biểu thị sự đồng ý một cách trực tiếp
• 4.4.3. Biểu thị sự không đồng tình một cách trực tiếp
• 4.5. Hình thức - nội dung
• 4.6. Lịch sự dương tính - lịch sự âm tính
• 4.6.1. Trình bày vấn đề dưới dạng thức PNH đề nghị
• 4.6.2. IFID "đề nghị" trong tiếng Việt
• 4.7. Tính trang trọng - xuồng xã
• 4.8. Kết luận chương 4
• PHẦN KẾT LUẬN
• 1. Các vấn đề đã đề cập trong luận án
• 2. Về xây dựng chương trình, giáo trình giảng dạy ngoại ngữ ở các trường đại học chuyên ngữ ở Việt Nam
• 3. Kiến nghị các nội dung nghiên cứu và đào tạo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH VẼ TRONG LUẬN ÁN

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu các yếu tố ngôn ngữ trong đàm phán thương mại quốc tế Anh Việt

Đàm phán thương mại quốc tế giữa Việt Nam và các nước nói tiếng Anh đang ngày càng trở nên phổ biến. Nghiên cứu này tập trung vào các yếu tố ngôn ngữ ảnh hưởng đến quá trình đàm phán. Ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là cầu nối văn hóa giữa các bên tham gia. Việc hiểu rõ các yếu tố ngôn ngữ sẽ giúp nâng cao hiệu quả đàm phán và giảm thiểu hiểu lầm. Các yếu tố như từ vựng, ngữ pháp, và phong cách giao tiếp đều có vai trò quan trọng trong việc hình thành chiến lược đàm phán.

1.1. Định nghĩa và vai trò của ngôn ngữ trong đàm phán thương mại

Ngôn ngữ trong đàm phán thương mại không chỉ đơn thuần là phương tiện giao tiếp mà còn là yếu tố quyết định đến sự thành công của cuộc đàm phán. Ngôn ngữ giúp các bên thể hiện ý kiến, thuyết phục đối tác và xây dựng mối quan hệ. Việc sử dụng ngôn ngữ phù hợp có thể tạo ra sự tin tưởng và đồng thuận giữa các bên.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu ngôn ngữ trong đàm phán quốc tế

Nghiên cứu ngôn ngữ trong đàm phán quốc tế giúp nhận diện các yếu tố văn hóa và ngữ nghĩa có thể ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa, nơi mà sự khác biệt văn hóa có thể dẫn đến hiểu lầm và xung đột. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các nhà đàm phán điều chỉnh chiến lược của mình cho phù hợp.

II. Các thách thức trong đàm phán thương mại quốc tế giữa Anh và Việt Nam

Đàm phán thương mại quốc tế giữa Anh và Việt Nam gặp phải nhiều thách thức do sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa. Những thách thức này có thể dẫn đến hiểu lầm và xung đột trong quá trình đàm phán. Các yếu tố như sự khác biệt trong cách diễn đạt, phong cách giao tiếp và các quy tắc xã hội đều có thể ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.

2.1. Sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa trong đàm phán

Sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa giữa Anh và Việt Nam có thể tạo ra những rào cản trong giao tiếp. Ví dụ, cách diễn đạt trực tiếp trong tiếng Anh có thể bị coi là thô lỗ trong văn hóa Việt Nam, nơi mà sự tế nhị và gián tiếp thường được ưa chuộng. Điều này có thể dẫn đến những hiểu lầm không đáng có trong quá trình đàm phán.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chiến lược đàm phán

Chiến lược đàm phán có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm ngôn ngữ, văn hóa và bối cảnh kinh tế. Các nhà đàm phán cần phải nhận thức được những yếu tố này để điều chỉnh cách tiếp cận của mình. Việc áp dụng các chiến lược phù hợp sẽ giúp tăng cường khả năng thành công trong đàm phán.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố ngôn ngữ trong đàm phán thương mại

Nghiên cứu các yếu tố ngôn ngữ trong đàm phán thương mại quốc tế có thể được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm phân tích ngữ liệu, phỏng vấn và khảo sát. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và hạn chế riêng, và việc kết hợp chúng sẽ giúp thu thập thông tin một cách toàn diện hơn.

3.1. Phân tích ngữ liệu trong đàm phán thương mại

Phân tích ngữ liệu là một phương pháp quan trọng trong nghiên cứu ngôn ngữ. Bằng cách phân tích các cuộc đàm phán thực tế, các nhà nghiên cứu có thể nhận diện các mẫu ngôn ngữ và chiến lược giao tiếp được sử dụng. Điều này giúp hiểu rõ hơn về cách thức mà ngôn ngữ ảnh hưởng đến kết quả đàm phán.

3.2. Phỏng vấn và khảo sát trong nghiên cứu ngôn ngữ

Phỏng vấn và khảo sát là những phương pháp hữu ích để thu thập ý kiến từ các nhà đàm phán. Những thông tin này có thể cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà ngôn ngữ và văn hóa ảnh hưởng đến quá trình đàm phán. Việc thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau sẽ giúp tăng cường độ tin cậy của nghiên cứu.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu ngôn ngữ trong đàm phán thương mại

Nghiên cứu các yếu tố ngôn ngữ trong đàm phán thương mại không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các nhà đàm phán có thể áp dụng những kiến thức này để cải thiện kỹ năng giao tiếp và nâng cao hiệu quả đàm phán. Việc hiểu rõ các yếu tố ngôn ngữ sẽ giúp các bên đạt được thỏa thuận tốt hơn.

4.1. Cải thiện kỹ năng giao tiếp trong đàm phán

Việc nghiên cứu ngôn ngữ giúp các nhà đàm phán nhận diện được những điểm mạnh và điểm yếu trong kỹ năng giao tiếp của mình. Từ đó, họ có thể điều chỉnh phong cách giao tiếp để phù hợp hơn với đối tác. Kỹ năng giao tiếp tốt sẽ giúp tạo dựng niềm tin và sự đồng thuận trong quá trình đàm phán.

4.2. Nâng cao hiệu quả đàm phán thông qua ngôn ngữ

Nghiên cứu ngôn ngữ có thể giúp các nhà đàm phán phát triển các chiến lược giao tiếp hiệu quả hơn. Việc áp dụng các kỹ thuật ngôn ngữ phù hợp sẽ giúp tăng cường khả năng thuyết phục và đạt được thỏa thuận có lợi cho cả hai bên. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thương mại quốc tế.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu ngôn ngữ trong đàm phán thương mại

Nghiên cứu các yếu tố ngôn ngữ trong đàm phán thương mại quốc tế giữa Anh và Việt Nam là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết. Những hiểu biết từ nghiên cứu này không chỉ giúp cải thiện kỹ năng giao tiếp mà còn nâng cao hiệu quả đàm phán. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tiếp tục mở rộng, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của công nghệ thông tin.

5.1. Tương lai của nghiên cứu ngôn ngữ trong đàm phán

Nghiên cứu ngôn ngữ trong đàm phán thương mại sẽ tiếp tục phát triển và mở rộng. Các nhà nghiên cứu sẽ cần phải xem xét các yếu tố mới như công nghệ và sự thay đổi trong cách thức giao tiếp. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả đàm phán trong bối cảnh toàn cầu hóa.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc áp dụng các công nghệ mới trong nghiên cứu ngôn ngữ. Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn có thể giúp thu thập và phân tích thông tin một cách hiệu quả hơn. Điều này sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho nghiên cứu ngôn ngữ trong đàm phán thương mại.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đàm phán thương mại quốc tế (DP-TMQT) là hoạt động giao tiếp thương mại đối ngoại giữa các quốc gia. Đối với Việt Nam, trong bối cảnh nền kinh tế mở cửa, thu hút vốn đầu tư nước ngoài để phục vụ công nghiệp hóa và hiện đại hóa, việc nghiên cứu và giảng dạy ngoại ngữ chuyên ngành, đặc biệt là ngôn ngữ đàm phán kinh tế, đặt ra yêu cầu cấp bách cho công tác giáo dục và đào tạo.

Về khoảng trống nghiên cứu, các tài liệu và công trình trên thế giới trước thời điểm tác giả thực hiện nghiên cứu chủ yếu tiếp cận hoạt động đàm phán dưới góc độ kỹ thuật và nghiệp vụ kinh tế đối ngoại. Chưa có một công trình hoàn chỉnh nào khảo sát toàn diện quá trình đàm phán từ góc độ ngôn ngữ học. Các tiếp cận về diễn ngôn đàm phán (DNDP) trước đó chỉ dừng lại ở mức độ lẻ tẻ, dưới dạng các nhận xét bổ trợ hoặc các đoạn hội thoại mẫu phục vụ cho việc rèn luyện nghiệp vụ.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án được xác định cụ thể theo 4 nội dung:

1. Nghiên cứu các cơ sở lý luận làm nền móng cho việc tiếp cận hoạt động của các yếu tố ngôn ngữ hình thành diễn ngôn đàm phán thương mại quốc tế.
2. Nghiên cứu các bình diện vĩ mô của diễn ngôn DP-TMQT (tiếng Anh và tiếng Việt), mô hình hóa cấu trúc diễn ngôn đàm phán ở cấp tổng thể và cấp đơn vị nhằm xác định các đặc điểm chung của trường, phương thức và không khí diễn ngôn.
3. Nghiên cứu cơ chế cung - cầu trong diễn ngôn DP-TMQT, tập trung vào các hình thức biểu hiện cầu về thông tin (các loại phát ngôn hỏi - PNH) và sự tương thích của các phát ngôn trả lời (PNTL) đối với phát ngôn hỏi xét từ nhiều bình diện.
4. Nghiên cứu hoạt động của một số tham biến văn hóa thường được đề cập trong giao tiếp Đông - Tây (như thiên hướng cá nhân - tập thể, thiên hướng cộng tác - cạnh tranh) và biểu hiện cụ thể của các tham biến này trong diễn ngôn DP-TMQT tiếng Anh và tiếng Việt.

Đối tượng nghiên cứu tổng thể của đề tài là hoạt động của các yếu tố ngôn ngữ dưới sự chi phối của ngữ cảnh đàm phán, nơi thông tin được trao đổi nhằm đạt được các mục tiêu lợi nhuận kinh tế và duy trì mối quan hệ đối tác giữa các nhân vật giao tiếp đại diện cho các thể chế kinh tế và nền văn hóa khác nhau. Trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các quốc gia nói tiếng Anh, tiếng Anh và tiếng Việt giữ vai trò bình đẳng, đều là ngôn ngữ chính thức để ghi nhận kết quả đàm phán.

Phạm vi nghiên cứu của đề tài tập trung vào quá trình trao đổi thông tin trong giai đoạn tiến hành đàm phán. Luận án không nghiên cứu các loại văn bản có khuôn mẫu định hình mang tính quốc tế như thư tín thương mại hay hợp đồng kinh tế đã ký kết. Đồng thời, do đặc thù của nguồn ngữ liệu thành văn và ghi âm, luận án không khảo sát các yếu tố giao tiếp phi ngôn ngữ (non-verbal language) như cử chỉ, giọng nói hay nét mặt.

Ký hiệu / Viết tắt	Thuật ngữ đầy đủ	Ý nghĩa sử dụng trong luận án
CTGT / ĐTGT	Chủ thể giao tiếp / Đối tượng giao tiếp	Người nói (người phát) và người nghe (người tiếp nhận)
NVGT / NCGT	Nhân vật giao tiếp / Ngữ cảnh giao tiếp	Các bên tham gia và bối cảnh diễn ra đàm phán
DN / DNDP	Diễn ngôn / Diễn ngôn đàm phán	Lời nói, văn bản gắn với ngữ cảnh hành chức
DP-TMQT	Đàm phán thương mại quốc tế	Hoạt động đàm phán trong lĩnh vực thương mại quốc tế
PN / PNH / PNTL / PNKL	Phát ngôn / PN hỏi / PN trả lời / PN khuyến lệnh	Các đơn vị phát ngôn phân loại theo chức năng
FTA	Face Threatening Act	Hành vi đe dọa thể diện
IFID	Illocutionary Force Indicating Device	Phương tiện biểu thị lực ngôn trung (hiệu lực ở lời)
TGD	Tiền giả định	Tri thức nền tảng mặc định giữa các bên giao tiếp
HH&DV	Hàng hóa và dịch vụ	Khung nội dung trao đổi vật chất trong đàm phán

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án điểm lại lịch sử nghiên cứu ngôn ngữ học thế kỷ XX, từ mô hình giao tiếp cổ điển của Aristotle đến các chuyển dịch lý thuyết quan trọng:

• Mô hình nhị phân ngôn ngữ và lời nói (langue/parole) của Saussure (1916).
• Chủ nghĩa cấu trúc miêu tả của Bloomfield (1933) tập trung vào xử lý cấu trúc bề mặt.
• Trường phái cấu trúc - chức năng Anh của Firth (1935, 1957) và Halliday (1964, 1976) đặt ngôn ngữ vào ngữ cảnh tình huống và ngữ cảnh văn hóa.
• Lý thuyết ngữ pháp tạo sản của Chomsky (1980) với sự phân biệt giữa ngôn ngữ bên trong (I-language) và ngôn ngữ bên ngoài (E-language).
• Lý thuyết hành vi ngôn ngữ của Austin (1962) và Searle (1969, 1975, 1979) phân loại các lực ngôn trung và điều kiện may mắn của lời nói.
• Nguyên tắc cộng tác hội thoại cùng các phương châm hội thoại của Grice (1975).
• Thuyết thể diện và hành vi đe dọa thể diện (FTA) của Goffman (1967), Brown và Levinson (1978, 1987).
• Các nghiên cứu đối chiếu diễn ngôn và phong cách giao tiếp văn hóa của Kaplan (1966) và Wallace & Metcalf (1993).
• Các công trình nghiên cứu đàm phán từ góc độ nghiệp vụ và tâm lý học xã hội của Fisher & Ury (1981), Lewicki (1985), Byrnes (1986), Nirenberg (1989), Savage (1989).
• Tại Việt Nam, luận án kế thừa các quan điểm ngôn ngữ học của Nguyễn Lai về hoạt động ngôn ngữ, Cao Xuân Hào, Hoàng Trọng Phiến, Diệp Quang Ban, Nguyễn Tài Cẩn về cấu trúc câu - phát ngôn và tính mạch lạc của văn bản, cùng các công trình nghiên cứu văn hóa của Trần Ngọc Thêm, Trần Đình Nghiêm.

Vị trí của luận án được xác lập tại điểm giao thoa giữa lý luận ngôn ngữ học ứng dụng, phân tích diễn ngôn, ngữ dụng học và đàm phán kinh tế đối ngoại. Công trình giải quyết khoảng trống về sự thiếu vắng một khung lý thuyết ngôn ngữ học chuyên biệt để phân tích diễn ngôn đàm phán thương mại song ngữ Anh - Việt.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án xây dựng khung phân tích dựa trên sự tích hợp giữa các lý thuyết ngôn ngữ học, ngữ dụng học và lý thuyết đàm phán:

• Quan điểm hoạt động và hệ thống: Kế thừa quan điểm của Nguyễn Lai và Chomsky, luận án nhìn nhận diễn ngôn là hoạt động có mục đích tạo ra tác động trong thực tại. Diễn ngôn hoạt động như một hệ thống hai mặt: mặt ngoại tại (vĩ mô) gắn với ngữ cảnh tương tác và mặt nội tại (vi mô) biểu hiện qua cấu trúc tuyến tính, tầng bậc và phạm trù.
• Lý thuyết ngữ cảnh và biến thể ngôn ngữ: Vận dụng quan điểm của Malinowski, Firth, Hymes và Lewis về ngữ cảnh tình huống, kết hợp mô hình biến thể ngôn ngữ của Halliday, McIntosh & Strevens (1964) phân định biến thể theo người sử dụng (phương ngữ) và biến thể theo sự sử dụng (phong cách chức năng/register). Ba bình diện vĩ mô của phong cách chức năng bao gồm: Trường (Field), Phương thức (Mode) và Không khí (Tenor).
• Lý thuyết hành vi ngôn ngữ và dụng học: Tiếp thu bảng phân loại hành vi ngôn từ của Searle (cầu khiến, trình bày, cam kết, biểu cảm, tuyên bố) cùng phương tiện biểu thị lực ngôn trung (IFID); nguyên tắc cộng tác hội thoại của Grice và thuyết thể diện (lịch sự âm tính, lịch sự dương tính) của Brown & Levinson.
• Lý thuyết trò chơi và động cơ giao tiếp: Khảo sát đàm phán như một trò chơi tương tác (thắng/thua, thua/thua, thắng/thắng gắn với thế cân bằng Nash); phân tích động cơ lợi ích qua thang bậc nhu cầu của Maslow; phân loại sức mạnh theo Boulding (đe dọa, trao đổi, thân thiện) và ma trận lựa chọn chiến lược đàm phán của Savage (cộng tác, cạnh tranh, dung hòa, né tránh).

Bình diện phân tích	Lý thuyết / Khung tham chiếu	Nội dung triển khai trong luận án
Cấp độ Vĩ mô	Thuyết phong cách chức năng (Halliday), Ngữ cảnh tình huống (Firth, Hymes)	Xác lập Trường diễn ngôn (chủ đề, thuật ngữ, cấu trúc tham thoại), Phương thức (kênh dẫn, cấu trúc tuyến tính, cú pháp) và Không khí (quan hệ quyền lực, thái độ, tính lịch sự).
Cấp độ Vi mô	Thuyết hành vi ngôn ngữ (Austin, Searle), Nguyên tắc cộng tác (Grice), Thuyết thể diện (Brown & Levinson)	Khảo sát cơ chế cung - cầu thông tin, các loại phát ngôn hỏi (trực tiếp, gián tiếp) và phát ngôn trả lời (đồng ý, từ chối, khước từ, lảng tránh).
Chiến lược & Văn hóa	Thuyết trò chơi (Nash), Ma trận chiến lược (Savage), Các cặp tham biến văn hóa	Đánh giá tác động của mục tiêu lợi ích lên chiến lược ngôn từ; khảo sát các tham biến văn hóa Đông - Tây trong ngữ liệu thực địa.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định lượng và định tính:

• Phương pháp thống kê: Định lượng tần số xuất hiện của các đơn vị ngôn ngữ (thuật ngữ thương mại, kiểu loại phát ngôn, đại từ nhân xưng, câu bị động) trên các nguồn ngữ liệu thực địa nhằm rút ra các kết luận định tính về đặc trưng diễn ngôn.
• Phương pháp miêu tả và so sánh đối chiếu: Miêu tả chi tiết các khung chủ đề, cấu trúc hồi, episode, tham thoại, cấu trúc bề mặt và cấu trúc sâu của phát ngôn; từ đó đối chiếu song ngữ giữa tiếng Anh và tiếng Việt để tìm ra điểm tương đồng và khác biệt.

Nguồn tư liệu/dữ liệu của luận án bao gồm:

1. Nhóm ngữ liệu mẫu: Các giáo trình kỹ thuật đàm phán thương mại quốc tế ([80], [89], [128]) và giáo trình tiếng Anh thương mại, tiếng Anh đàm phán ([F12], [F13], [F14], [F15]).
2. Nhóm ngữ liệu thực địa: Các biên bản chi tiết, chính thức của các cuộc đàm phán thương mại song phương giữa Việt Nam và Hoa Kỳ do phía Hoa Kỳ công bố và xuất bản ([F8], [F9], [F10]).
3. Nhóm ngữ liệu hội nghị song ngữ: Các văn bản đàm phán song ngữ Anh - Việt ([F1], [F2], [F3], [F4], [F5], [F11]) do tác giả trực tiếp thu thập trong quá trình làm công tác phiên dịch và hiệu đính tài liệu. Tác giả chỉ sử dụng phần văn bản ngữ nguồn gốc (NN) của mỗi bên nhằm bảo đảm tính nguyên bản (authenticity) cho mục đích so sánh đối chiếu.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận của luận án

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ nền tảng lý thuyết phục vụ cho việc phân tích diễn ngôn đàm phán thương mại quốc tế. Tác giả làm rõ các khái niệm cốt lõi:

• Bản chất của quá trình giao tiếp từ sơ đồ truyền thống (Aristotle, Saussure) đến các mô hình hiện đại có sự tham gia của ngữ cảnh (Kinnard).
• Cơ chế nhận thức của chủ thể giao tiếp thông qua thuyết khung (frame theory của Minsky), thuyết lược đồ (schema theory của Rumelhart, Anderson & Pearson) và kịch bản (script).
• Thuyết thể diện và các hành vi đe dọa thể diện (FTA) của Brown & Levinson; tác động của việc giữ thể diện làm suy giảm hoặc biến đổi phương châm về lượng và chất trong nguyên tắc cộng tác Grice.
• Khái niệm tiền giả định (TGD) và tập hợp tiền giả định (presupposition pool) như một bộ lọc điều tiết tính mạch lạc và độ tương thích thông tin.
• Sự phân biệt giữa bình diện vĩ mô (Trường, Thức, Không khí) và bình diện vi mô (tuyến tính, tầng bậc, phạm trù) của diễn ngôn; bản chất của phát ngôn như một đơn vị tế bào trong nghiên cứu diễn ngôn; các khái niệm văn bản, phong cách và phong cách chức năng.
• Ứng dụng lý thuyết trò chơi, thuyết nhu cầu của Maslow, thuyết cấu trúc sức mạnh của Boulding và ma trận lựa chọn chiến lược đàm phán của Savage vào phân tích diễn ngôn.

Chương 2: Cơ chế tương tác của diễn ngôn DP-TMQT hay là diễn ngôn DP-TMQT nhìn từ cấp độ vĩ mô: cấp độ giao tiếp

Chương 2 đi sâu khảo cứu diễn ngôn đàm phán thương mại quốc tế từ cấp độ vĩ mô thông qua ba tham số của phong cách chức năng:

• Trường diễn ngôn (Field): Được định hình bởi chủ đề đàm phán (danh mục các vấn đề kinh tế, kỹ thuật, pháp lý) và các đơn vị tổ chức như hồi đàm phán, tham thoại, episode. Luận án thống kê các biến tố của trường bao gồm tần suất đại từ nhân xưng và tỷ lệ các kiểu loại phát ngôn trên ngữ liệu thực địa (ngữ liệu F8, F9, F1). Hằng số của trường được xác lập thông qua mật độ thuật ngữ chuyên ngành trên tổng số từ (ngữ liệu F10, F8, F9) và độ dài của phát ngôn.
• Phương thức diễn ngôn (Mode): Phân tích cấu trúc tổ chức tổng thể của diễn ngôn đàm phán, cấu trúc một xuyên thoại và các đặc điểm cú pháp song ngữ. Tác giả khảo sát các cấu trúc câu chủ động, câu bị động trong các tham thoại tiếng Anh và tiếng Việt trên ngữ liệu F1 và F4, làm rõ phương thức tổ chức mạch lạc của diễn ngôn dạng nói và dạng viết được chuyển mã.
• Không khí diễn ngôn (Tenor): Thể hiện qua quan hệ quyền lực và khoảng cách xã hội giữa các bên đàm phán. Không khí được biểu hiện qua:
  1. Thái độ đối với người nghe: sử dụng các dấu hiệu lịch sự (please, xin), các từ mang nghĩa tích cực, các lượng từ bất định (quantifiers) và hệ thống trợ từ tình thái.
  2. Thái độ đối với thông điệp: sử dụng các yếu tố che chắn (hedges), thì quá khứ tình thái (modal past), thể tiếp diễn, cấu trúc phát vấn và so sánh hơn.
  3. Ý định của người nói: biểu đạt thông qua hành vi ngôn ngữ gián tiếp (indirect speech acts), hàm ý hội thoại (conversational implicature) và hàm ý quy ước (conventional implicature).

Ngữ liệu khảo sát	Chỉ số ngôn ngữ thống kê	Kết quả phát hiện chính
F8, F9, F10	Tỷ lệ thuật ngữ chuyên ngành thương mại	Chiếm tỷ lệ ổn định (hằng số của trường), phản ánh tính chất chuyên môn hóa cao của giao tiếp thương mại đối ngoại.
F8, F9	Biến thiên tỷ lệ đại từ nhân xưng trên tổng số phát ngôn	Phản ánh tính chất tương tác nội bộ hoặc tương tác quốc tế, thể hiện mức độ đại diện cho thể chế.
F1, F4	Tỷ lệ câu bị động trong tiếng Anh và tiếng Việt	Tiếng Anh sử dụng câu bị động với tần suất cao nhằm tạo tính khách quan và giảm nhẹ trách nhiệm cá nhân; tiếng Việt có xu hướng chuyển đổi cấu trúc tương đương phù hợp ngữ dụng.

Chương 3: Cơ chế giao dịch của diễn ngôn DP-TMQT hay là diễn ngôn DP-TMQT nhìn từ cấp độ vi mô: cung - cầu thông tin, hàng hoá và dịch vụ

Chương 3 phân tích chi tiết cơ chế vi mô của các cặp trao đáp xoay quanh trục cung - cầu:

• Cơ chế đòi hỏi thông tin trực tiếp: Phân tích các loại phát ngôn hỏi tổng quát (PNH có/không), phát ngôn hỏi có đại từ nghi vấn (PNH có ĐTNV) và các phát ngôn khuyến lệnh (PNKL) yêu cầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ hoặc thông tin. Tác giả so sánh đặc điểm cú pháp và hiệu lực tại lời của PNKL giữa tiếng Anh và tiếng Việt.
• Cơ chế đòi hỏi thông tin gián tiếp: Phân tích các chiến lược làm mềm hóa yêu cầu nhằm bảo vệ thể diện:
  1. PNH đề nghị (requesting).
  2. PNH làm mềm hóa PNKL.
  3. PNH làm mềm hóa câu hỏi lựa chọn có/không.
  4. PNH làm mềm hóa câu hỏi có đại từ nghi vấn.
  5. PNH dưới dạng thức trần thuật.
• Về cung trong diễn ngôn đàm phán: Khảo sát cách thức phản hồi đối với yêu cầu hoặc mệnh lệnh (chấp nhận thực hiện hoặc từ chối thực hiện); cách thức cung cấp thông tin khi vế cung là một nhận định. Tác giả phân loại các dạng thức trả lời:
  • Trả lời trực tiếp vào điểm hỏi.
  • Trả lời khẳng định ("Có, Vâng, Đồng ý").
  • Trả lời phủ định ("Không, không đồng ý").
  • Tránh nói trực tiếp "có" hoặc "không".
  • Biểu thị thái độ chưa quyết.
  • Khước từ trả lời (trả lời mà không trả lời).

Chương 4: Một số tham biến văn hoá thường hay được nhắc đến trong giao tiếp Đông-Tây và trường hợp diễn ngôn DP-TMQT (tiếng Anh và tiếng Việt)

Chương 4 kiểm chứng thực tế hoạt động của các tham biến văn hóa trong các cuộc đàm phán thương mại cụ thể:

• Khảo sát các cặp tham biến văn hóa: thiên hướng cá nhân - thiên hướng tập thể; thiên hướng cạnh tranh - thiên hướng cộng tác; tư duy tuyến tính - tư duy vòng vèo; chiến lược giao tiếp trực tiếp - gián tiếp; tính hình thức - nội dung; lịch sự dương tính - lịch sự âm tính; tính trang trọng - xuồng xã.
• Phân loại phát ngôn hỏi theo hiệu lực ở lời gián tiếp trong tương quan văn hóa: PNH định hướng, PNH không định hướng, PNH trình bày thông tin, PNH kích thích suy nghĩ, PNH kích thích ra quyết định, PNH dằn dỗi, PNH xỏ xiên.
• Khảo sát phương tiện biểu thị lực ngôn trung (IFID) "đề nghị" trong tiếng Việt và cách thức biểu thị sự đồng ý hoặc không đồng tình trực tiếp/gián tiếp.
• Thông qua việc đối chiếu tỷ lệ phần trăm các kiểu loại phát ngôn trong các tham thoại tiếng Anh và tiếng Việt (ngữ liệu F1 và F4), tác giả chỉ ra rằng trong đàm phán thương mại quốc tế, các quy tắc nghiệp vụ chuyên môn và mục tiêu kinh tế giữ vai trò chi phối chủ đạo, từ đó bác bỏ khuynh hướng định kiến văn hóa cứng nhắc cho rằng phương Đông luôn vòng vo, gián tiếp còn phương Tây luôn tuyến tính, trực tiếp.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định các đóng góp mới trên 4 phương diện:

1. Về mặt lý luận: Đưa ra một khung lý thuyết mới để tiếp cận diễn ngôn đàm phán thương mại quốc tế, xem xét diễn ngôn đồng thời trên cả bình diện vĩ mô (sự tương tác với ngữ cảnh giao tiếp) và bình diện vi mô (cơ chế tổ chức nội tại), có tính đến đặc thù chuyên môn và văn hóa của các chủ thể giao tiếp.
2. Về miêu tả ngôn ngữ: Mô hình hóa cấu trúc diễn ngôn đàm phán thương mại quốc tế theo hệ thống thứ bậc (Tương tác - Xuyên thoại - Trao đáp - Tham thoại - Hành vi); làm rõ các đặc trưng về trường, phương thức, không khí diễn ngôn và cơ chế vận hành cung - cầu thông tin, hàng hóa, dịch vụ trong tổ chức nội bộ của diễn ngôn tiếng Anh và tiếng Việt.
3. Về đối chiếu ngôn ngữ: Thực hiện đối chiếu cấu trúc và chiến lược ngôn từ trong đàm phán thương mại quốc tế giữa tiếng Anh và tiếng Việt dựa trên các kết quả miêu tả và số liệu thống kê cấp 1 thu thập từ ngữ liệu đàm phán thực địa.
4. Về ảnh hưởng của văn hóa: Khảo sát sự chi phối của các cặp tham biến văn hóa đối với diễn ngôn đàm phán thương mại quốc tế; cung cấp luận cứ thực nghiệm để bác bỏ khuynh hướng nghiên cứu giao tiếp dựa trên các định kiến văn hóa thuần túy.

Về kiến nghị và giải pháp, luận án đề xuất:

• Vận dụng các kết quả nghiên cứu vào việc cải tiến, đổi mới chương trình và biên soạn giáo trình giảng dạy ngoại ngữ chuyên ngành kinh tế, ngoại thương tại các trường đại học chuyên ngữ ở Việt Nam.
• Chuyển trọng tâm đào tạo từ việc dạy cấu trúc ngữ pháp thuần túy sang phát triển năng lực dụng học và kỹ năng điều hành diễn ngôn đàm phán thực tế cho sinh viên và cán bộ kinh tế đối ngoại.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về dữ liệu và phạm vi: Luận án chỉ tập trung vào quá trình trao đổi thông tin trong đàm phán, chưa bao quát được toàn bộ các giai đoạn chuẩn bị văn bản trước đàm phán (thư tín thương mại) hoặc giai đoạn ký kết văn bản pháp lý (hợp đồng thương mại quốc tế). Do giới hạn của nguồn ngữ liệu thành văn và băng ghi âm thực địa, nghiên cứu chưa có điều kiện khảo sát các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ (cử chỉ, nét mặt, ánh mắt, khoảng cách không gian).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát các thể loại văn bản khác trong toàn bộ quy trình giao dịch thương mại quốc tế; nghiên cứu sâu hơn về sự kết hợp giữa ngôn ngữ lời nói và các yếu tố phi ngôn ngữ trong các cuộc đàm phán trực tiếp có ghi hình.

---

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo chuyên môn đối với các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Ngôn ngữ học, Lý luận ngôn ngữ, Ngôn ngữ học ứng dụng: Tham khảo Chương 1 để nắm bắt phương pháp xây dựng khung lý thuyết phân tích diễn ngôn kết hợp ngữ dụng học và thuyết trò chơi; tham khảo Chương 2 và Chương 3 về phương pháp mô hình hóa cấu trúc hội thoại và phân tích hành vi ngôn từ.
• Giảng viên và nhà biên soạn chương trình ngoại ngữ chuyên ngành: Tham khảo phần kết luận và các mô hình phát ngôn hỏi - đáp thực địa để xây dựng giáo trình tiếng Anh thương mại, tiếng Anh đàm phán sát với thực tiễn giao tiếp kinh tế đối ngoại.
• Chuyên viên đàm phán kinh tế, cán bộ ngoại giao và thương mại quốc tế: Tham khảo Chương 3 và Chương 4 nhằm nâng cao nhận thức về các chiến lược làm mềm hóa yêu cầu, kỹ thuật giữ thể diện, phương thức xử lý câu hỏi gián tiếp và nhận diện đúng vai trò của các yếu tố văn hóa trong tương tác song phương.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án mô hình hóa cấu trúc diễn ngôn đàm phán thương mại quốc tế theo các cấp độ nào?

Luận án mô hình hóa cấu trúc diễn ngôn đàm phán theo hệ thống thứ bậc giảm dần từ tổng thể đến đơn vị cơ sở: Tương tác -> Xuyên thoại (Episode) -> Trao đáp (Exchange) -> Tham thoại (Move) -> Hành vi (Act). Trong đó, phát ngôn là đơn vị tế bào mang chức năng thông báo trong ngữ cảnh.

2. Lý thuyết trò chơi (Game theory) được tác giả vận dụng như thế nào trong phân tích diễn ngôn đàm phán?

Lý thuyết trò chơi được vận dụng để lý giải động cơ lựa chọn chiến lược ngôn từ của các bên đàm phán trong điều kiện thiếu hụt thông tin (thông qua nghịch lý "sự bế tắc của người tù"). Luận án phân loại kết quả đàm phán thành ba dạng thức: Thắng/Thua (Win/Lose - tổng zero), Thua/Thua (Lose/Lose - tổng âm) và Thắng/Thắng (Win/Win - tổng dương gắn với thế cân bằng Nash), từ đó giải thích cách thức chủ thể lựa chọn phong cách và không khí diễn ngôn tương ứng.

3. Khung lý thuyết của Halliday về phong cách chức năng được triển khai qua những tham số nào trong Chương 2?

Tác giả triển khai phân tích diễn ngôn đàm phán thương mại quốc tế cấp độ vĩ mô qua ba tham số phong cách chức năng của Halliday:

• Trường (Field): Phạm vi hoạt động thương mại quốc tế, chủ đề đàm phán, tỷ lệ thuật ngữ chuyên ngành và các kiểu loại phát ngôn.
• Phương thức (Mode): Hình thức tổ chức văn bản, cấu trúc cú pháp câu chủ động/bị động và tính chất liên kết mạch lạc.
• Không khí (Tenor): Mối quan hệ quyền lực giữa các nhân vật giao tiếp, thể hiện qua các phương tiện chỉ dẫn lịch sự, từ ngữ tình thái, các yếu tố che chắn (hedges) và hành vi ngôn ngữ gián tiếp.

4. Cơ chế đòi hỏi thông tin gián tiếp trong Chương 3 bao gồm những dạng thức phát ngôn nào?

Cơ chế đòi hỏi thông tin gián tiếp nhằm bảo vệ thể diện được luận án phân thành 5 dạng thức phát ngôn hỏi (PNH):

1. PNH mang tính chất đề nghị.
2. PNH đóng vai trò làm mềm hóa phát ngôn khuyến lệnh.
3. PNH làm mềm hóa câu hỏi lựa chọn có/không.
4. PNH làm mềm hóa câu hỏi có đại từ nghi vấn.
5. PNH xuất hiện dưới dạng thức câu trần thuật.

5. Quan điểm của luận án về ảnh hưởng của các tham biến văn hóa Đông - Tây trong đàm phán là gì?

Dựa trên kết quả khảo sát ngữ liệu thực địa song ngữ Anh - Việt, luận án chứng minh rằng trong đàm phán thương mại quốc tế, các yếu tố quy chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ kinh tế và mục tiêu lợi ích đóng vai trò quyết định cấu trúc diễn ngôn. Do đó, luận án bác bỏ quan điểm định kiến văn hóa cứng nhắc cho rằng phong cách giao tiếp phương Đông hoàn toàn vòng vo, gián tiếp còn phương Tây luôn luôn tuyến tính, trực tiếp.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả là công trình chuyên khảo thuộc chuyên ngành Lý luận ngôn ngữ, tiên phong khảo sát toàn diện diễn ngôn đàm phán thương mại quốc tế trên ngữ liệu đối chiếu tiếng Anh và tiếng Việt. Bằng việc kết hợp phương pháp miêu tả cấu trúc, phân tích ngữ dụng học và thống kê định lượng trên ngữ liệu thực địa, tác giả đã mô hình hóa thành công cơ chế tương tác vĩ mô (Trường, Phương thức, Không khí) và cơ chế giao dịch vi mô (Cung - Cầu thông tin và dịch vụ). Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần làm sáng tỏ bản chất của ngôn ngữ đàm phán kinh tế đối ngoại mà còn cung cấp cơ sở khoa học thiết thực phục vụ công tác biên soạn chương trình và giảng dạy ngoại ngữ chuyên ngành tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

I)y>l IKM: OlJO(^ V,lj\ Ui\ i\OI r«i)rti\(; 1)11 H(M I4II0/I nor \ \ iioi & MIAN vi^ ^<,lJYll^ xijylix Tncii>i IRON« n\M IMIy\\ TllirOlVi; MAI (HIOC lit (yllVH Villi 1)01 CHIitu) CIHIVI'MX ^'<;AIMI: LV i v \ \ i\<;oi\ \'(;i7 IMA SO : 5.(»J! in)o\(; nvi\ KIIOV urn r~" (;s rsuii. l\<;|lvll^' iif'i) i)/\j' V-L^/^99 llyl M)l iOOl AN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.c Bang ky hieu va vie't tat 1. DA'u (^0 dm a phia tren, diiu cAu vi du: vi du c6 linh bA'l tlurang 2. COMP (Complement): 6 trdng phu 3.

CP (Cooperation Principle): iiguyen tAc cong tac hoi thoai 4. CTCiT: chu the giao tiep 5. DN: di^n ngon 6. DNDP: di6n ngon dam phan 7.

DP: dam phiin 8. f)P-TMQT: dam phan thirong mai quoc le 9. DTGT: doi tuang giao liep lO.DTNV: dai tir nghi vA'n I l.FTA (Face Threatening Act): hanh vi de doa (he dien 12.HH&DV: Hang hoa va dich vu l3.HVH:hanh vi hoi 14.IlVK:hanh vike 15. IFID (Illucutionary Force bidicating Device): phuang lien bieu Ihi lire ngon trung/ hieu lire a lai.

INFL (Inflection): 6 trong gianh cho tac tir 17. LS: yen to danh dA'u lich su 18. NCGT: ngir canh giao tiep 19.NV(n^: nliAn vAt giao tiep 20. PN : phat ngon 2I.PNFI: phat ngon hoi 22.

PNKL: phat ngon khuyen lenh 23.PN7'L: phat ngon tra lai 24. SM: sue manh 25.TGD: tien gia dinh 26.: VI du N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmai MIJC: LIJC CIJA U]i\?< /IIV !. Tinii cAp thiet va y ngliTa ciia d6 tai 1 2. Cai moi cua d^ tai 1 3.

Doi tuang va muc tieu nghien ci'iu ciia de tai 2 3. f)6i tuang nghien ci'ni cua de tai 4 3. Muc tieu nghien ciiu cua de tai 4 4. Pham vi nghien ci'in de tai 5 5.

Phuc^ng phap nghien cuu de tai 5 5.1, Ve qnan diem (phuttng phap luAn) 5 5. Phircfng phap nghien cuu cu the 7 6. Bo cue eiia luan an X ChUdrig 1: Co so ly luan cua luan dn g 1. Fy ihuvet giao tiep () 1.

Chu the cua qua trinh giao tiep I2 1. Niian tln'rc ve the dien I3 1. Nhan thi're v6 doi lac: lien mic- liCn gia dinh 13 1. Ngu canh giao liep I7 1.

Khai nicm ngii' canh tlnh hno'ng 17 1. Ngu' canh giao tiep cheo van hoa 19 1. Bien the ngon ngu 21 1. Ca che vl mo cua dien ngon 2^ 1.

Truong dicMi ngon 11^ 1. Fhuong mai (]iinc te va boat dong djun phan 7,4 1. D P - T M y r v ; , ly thuyet Iro ehoi 75 1. (Yic ban che cua thnyet banh vi ngon ngu y^ N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agma IV 1.

Nguyen lAc cong lac boi Iboai -^^^ 1. Tnrang va maeb lac dien ngon 31 1. Phuang thuc di^n ngon 32 1. Phat ngon-CAu 32 1.

Van ban- di§n ngon ^^ 1. Piiong each va phong each chuc nang 35 1. Kbong kbf di6n ngon 36 1. Lira ebon chien luge dam pban 38 1.

Co die vi mo cua di6n ngon 40 1. Cache tAng bac 40 1. Cache tuyen tfnb 40 1. Cacb^^pbam trii 41 1.

Cung va can 41 1. Hanh vi ke% Hanh vi hoi 42 1. Tuang lac-Xuyen tboai-Trao dap-Tbain tboai 43 1. Giao dicb-Tuang lac 44 1.

Ket luan chuang 1 45 C h u o n g 2 : Co che t a o n g t d c cua d i e n n g o n DP-TMQT hay la dien n g o n DP-TMQT n h i n tOf cap do vF m o : c a p do g i a o t i e p 4^^ 2. Tnrang diin ngon DP-TMQT 46 2. Chu de dien ngon DP-TMQT 46 2. ChnAn hi noi dung cbn de 46 2.

Pbam vi npi dung dugc cluuln bj: khnng chu de 47 2. Truang va chu de diSn ngon 50 2. Tac dong cua irirang len cAiu true ibam Iboai 52 2. Dan vi cua truang: boi dam pban 52 2.

DA'u An cua su chuAln hi lien Ibam thoai dam plian 53 N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agma 2. Bien to ciia trudng 55 2. Cac dai tir nhAn xirng trong DNDP noi bo 55 2. Cae dai tir nhAn xirng trong DNDP quoc te 58 2.

Ty le cac kieu loai PN trong DNDP noi bo 58 2. Ty le cac kieu loai PN trong DNDP quoc te 60 2. Hang so cua truang .Ty letbuAt ngu: 61 2. Do dai cua PN trong DNDP: 65 2.

Phuang tbirc diln ngon DP-TMQT 66 2. CAu ti-iic dien ngon DP-TMQT 66 2. Can true tong the dien ngon dam pban 66 2. Can triic cua mot xuyen thoai 71 2.

Cac dac diem cu phap 75 2. Cac dac diem cu phap DNDP tieng Anh 75 2. Cac dac diem cu phap DNDP tieng Viet 76 2. Cac PN hi dong trong DNDP tieng Anh 77 2.

Cae PN bi dong trong DNDP tieng Viet 78 2. Cac dac diem ve ti^r ngu 79 2. NhAn xet chung ve phuang ihirc DNDP 81 2. Kbong kbf dien ngon DP-TMQT 83 2.

Quan be trong dam pban 83 2. Thai do doi vai nguai nghe (cir toa) 85 2. F Sir dung yen to danb dA'u lich su please, xin: 85 2. Sir dung nguAn lire f ngliTa tfcb cue cua li^r 88 2.

Sir dung nguon lire cac lirgng tir ban dinh (quantiliers) 89 2. Su dung nguon lire i\x luib thai 91 2. Thai dp cua nguai noi doi vdi thong diep 94 2. Sir dung cac yen to che chAn (hedges) 94 2.

Sir dung thi qua khir tinb thai (modal past) 95 N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmai Vi 2. Sudung tb^ tiep dien 96 2. Sir dung blnb tbi'rc phat vA'n va so sanh ban 97 2. Y dinh nguai noi 98 2.

Hanii vi ngon ngu gian liep (indirect speech act) ^^ 2. Ham y hoi ihoai (coversational implicature) '*^'^^ 2. I lam y qny \Hic (conventional implicature) '^'^ 2. Ket luAn chuang 2 ^^^^ Chiiong 3: Co che giao dich cua dien ngon HP-TMUl hay la dien ngon DF-IMOT nhin tCT cap do vi m o : c u n g - c d u t h o n g t i n , hang hod vd djch vu 107 3.

Co che doi hoi thong tin true tiep 3. Cac PNH t6ngquat (PNH c6/kh6ng) '^^^ 3T. Cac dac diem cua PNFI tdng quat '^^^ 3. Cae PNH CO DTNV ^^4 3.

Cac PNH eo DTNV kbae '^^' 3. Cac PNH khuyen lenh '^'^ 3. Yen cfiu cung cap bang boa. Yen cfiu cung cap ibong tin ^-^ 3.

Nhan xet ve PNKL tieng Anh va tieng Viet Irong DNDP ^^^ 3. Ca die doi boi thong tin gian tiep 135 3. Cac PNH de ngbi 136 3. PNH lasumem hoa PNH khuyen lenh '37 3.

PNH la su mem boa PNH c6/khong (PNH lira ebon) ' 37 N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmai Vl 3. PNH la su mem boa PNH eo DTNV 1 ^8 3. PNH tiAn tbuAt 140 3. NhAn xet ebung ve ca che gian tiep trong DNDi^ 142 3.

Ve cung Irong dien ngon DP-TMQT 144 3. Cung cAu hang hoa, dich vu 145 3. Kbi cAu la mot de ngbi hay menh lenb 145 3. Thuc bien menh lenh, yen eSu 147 3.

Tir ehoi thuc bien menh lenb, yen cAu 147 3. Cung-cfiu thong tin 148 3. Kbi ve cung la mot nhAn dinh 149 3. Tra lai vao diem hoi 151 3.

Tra lai "Co, VAng, Dong y" 155 3. Tra lai "Kbong, kbong dong y" 155 3. Kbong noi "eo", kbong noi "kbong" 156 3. Thai dp chira quyet 157 3.

Tra 15i ma kbong tra I5i (Khirac tii tra lai) 158 3. Ket luAn chuang 3 160 ChUOng 4: Mot so' tham bien van hod thUbng hay duoc nhdc den trong giao tiep Dong-Tdy vd trUdng hop dien ngon DP-TMQT (tieng Anh vd tieng Viet) 162 4. Thien hir6ng ea nhAn - thien hu6ng lap the 1^2 4. Thien birang canh tranh- thien hirang cong tac l^-'^ 4.

Tu duy tuyen tfnb- tu duy vong veo If^^ 4. Cac chien luge giao tiep true tiep-gian tiep ^71 4. PhAn loai cac PNH theo hieu lue a lai gian tiep 171 4. PNH dinh hirang 171 4.

PNH kbong dbib huang 172 4. PNH trnib bay thong tin 172 N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agma VIII 4. I^NH kieh ihicb suy ngliT 173 4. PNH ki'ch tbich ra quycl dinh 174 4.

PNH (lAn dm 174 4. PNH xo xien 175. Bieu thi s u d o n g y mot each true tiep 175 4. Bieu thi su kbong dong tlnh mot each true tiep 176 4.

Hnib thuc - noi dung 177 4. Lich sudirctng tinh- lich su Am tfnb 182 4. Trinb bay vA'n de dirai dang thuc PNH de ngbi 183 4. IFID "de ngbi" trong tieng Viet 184 4.

Tfnb trang trong - xuoiig xa 1 85 4. Ket luAn chuang 4 188 FIIAIV Kill U]i\?i 1. Cac van de da de cAp trong In An an 1 ^*^ 2. Ve xAy dung elurang ti nib, giao trnib giang day ngoai iigir a cae truang dai hpc cliuyen ngCr a Vict nam 1^2 3.

Kien ngbi cac npi dung nghien cuu va dao tao 1 ^)5 Tdi lieu t h a m k h d o Phu lue N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agma IX Cdc b a n g , b i e u do vd hinh ve t r o n g ludn d n Phan nurdaii Hinh 0.1: Ma ngon ngu Irong dam phan 2 Hlnh 0.2: Quan diem cua Nguyen Lai 6 Hinh 0.3: Quan iiiem cua Chomsky 6 (riuiong 1 Hnili 1.1: Sa dO giao tiep cua Aristotle 9 Hinli 1.2: Cac kluiynb huang ngon ngCr hpc the ki XX 10 I luih 1.3: Qua ti nib giao liep 1 I Ilinb 1.4: Cac hinh anh cua NVGT 13 ilinh 1.5: FTA va vf du minli boa 14 Minh 1.6: TAp bap lien gia dinh 16 Hinh 1.7: Mo buib diSn ngon 20 Hinh 1.8: Van boa 21 IFinh 1.9: Su pbAn biet giua nguai sir dung va su su dung ngon ngir 22 Hlnh 1.10: Kha nang dung phap ngon ngu va xa boi 27 Hlnh 1.1 I: So sanh he lliuAt ngu cua Austin va Searle 29 Flinh 1.12: Maeb lac dien ngon 31 Hiiib 1.13: Cae hlnh tbilc sue manh 37 Hlnh 1.14: Cac Ibiet che sue manh 38 Hlnh 1.15: Ma trAn lira ebon chien luac dam phan 39 Hinb 1.16: Cache Ifing bae trong dien ngon 40 Ilinb 1.17: Quan diem cua Cook ve dien ngon 41 Hlnh 1.18: So do duic nang lai noi 42 Hinb 1.I9' SuphAnbiel HVK va HVII 43 N VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmai Chmrng 2 Bang 2.1: Danb mue cae van de dam phan 48 Hlnh 2.2: Khuug chu de 49 Hlnh 2.3: Can ink dien tiiiih dam pban 52 Hlnh 2.4: Ty le dai lir nhan xuiig tren tong so PN 56 Hlnh 2.5: Bien thien ti le % tOng so dai Ur tren long so PN (ngir lieu F8) 57 Hlnh 2.6: Bien thien ty le % long so dai tu titn tong so PN (ngu lieu F9; 57 Bang 2.7: Ty le cac kieu loai PN tren F8 59 Bang 2.8: Ty le cac kieu loai PN tren F9 59 Bang 2.