Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Xuất Khẩu Trái Cây Của Việt Nam Sang Thị Trường EU

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu trái cây của việt nam sang thị trường eu, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Trần Văn Khánh
• Người hướng dẫn: ThS. Phan Thị Thu Giang
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Xuất Khẩu Trái Cây Việt Nam Sang Thị Trường EU
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu Khoa Học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Sơ lược vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của nghiên cứu
• 1.5.1. Đóng góp về khoa học
• 1.5.2. Đóng góp về thực tiễn
• 1.6. Cấu trúc của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Lý thuyết về xuất khẩu và các khái niệm liên quan
• 2.1.1. Xuất khẩu
• 2.2. Trái cây
• 2.3. Xuất khẩu trái cây
• 2.4. Hình thức xuất khẩu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.1.1. Sơ lược về mô hình trọng lực
• 3.1.2. Mô hình định lượng
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Dữ liệu nghiên cứu và phương pháp thu thập dữ liệu nghiên cứu
• 3.2.2. Phương pháp ước lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU TRÁI CÂY CỦA VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG EU
• 4.1. Tổng quan thực trạng xuất khẩu trái cây của Việt Nam sang thị trường EU
• 4.1.1. Năng lực sản xuất
• 4.1.2. Thị trường EU
• 4.1.3. Thị hiếu của thị trường EU
• 4.1.4. Thực trạng xuất khẩu trái cây sang EU
• 4.1.5. Quy định của EU đối với trái cây nhập khẩu
• 4.2. Kết quả nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu trái cây của Việt Nam sang thị trường EU
• 4.2.1. Thống kê mô tả
• 4.2.2. Ma trận tương quan giữa các biến
• 4.2.3. Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.2.4. Kết quả ước lượng mô hình
• 4.2.5. Thảo luận kết quả
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Một số khuyến nghị
• 5.1.1. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu
• 5.1.2. Đối với cơ quan quản lý nhà nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Xuất Khẩu Trái Cây Việt Nam Sang EU Tiềm Năng

Việt Nam, với lợi thế về nông nghiệp, đang ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Xuất khẩu trái cây Việt Nam là một trong những điểm sáng, với nhiều loại trái cây nhiệt đới được ưa chuộng. Ngành nông nghiệp Việt Nam không ngừng hội nhập, ký kết các hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu. Năm 2022, kim ngạch xuất khẩu nông sản đạt 53 tỷ USD, trong đó trái cây đóng góp một phần không nhỏ. Thị trường EU được đánh giá là một thị trường tiềm năng với thu nhập bình quân cao, chính sách bảo vệ người tiêu dùng chặt chẽ và nền kinh tế ổn định. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa cơ hội này, cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng các yếu tố ảnh hưởng xuất khẩu. Theo Bộ Công Thương, năm 2022, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang EU đạt 46,83 tỷ USD, trong đó trái cây chiếm 757,6 triệu USD. "EU từ trước đến nay vẫn luôn là một thị trường xuất khẩu cực kỳ tiềm năng bởi nhiều lý do," trích dẫn từ tài liệu nghiên cứu, nhấn mạnh sự hấp dẫn của thị trường này. Cần có những biện pháp và nghiên cứu để tăng cường giá trị xuất khẩu sang thị trường EU, cải thiện chất lượng trái cây xuất khẩu.

1.1. Vai trò và tiềm năng của xuất khẩu trái cây đối với kinh tế

Xuất khẩu trái cây đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo công ăn việc làm và nâng cao thu nhập cho người nông dân. Tiềm năng xuất khẩu trái cây của Việt Nam còn rất lớn, đặc biệt là sang các thị trường khó tính như thị trường EU. Việc khai thác hiệu quả tiềm năng này đòi hỏi sự đầu tư vào nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và đáp ứng các tiêu chuẩn EU khắt khe. Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, Việt Nam là nước xuất khẩu rau quả đứng thứ ba trong khu vực sau Philippines và Thái Lan.

1.2. Tổng quan về thị trường trái cây EU và cơ hội cho Việt Nam

Thị trường EU là một thị trường rộng lớn với nhu cầu tiêu thụ trái cây đa dạng. Người tiêu dùng EU ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc trái cây và các yếu tố sản xuất nông nghiệp bền vững. Hiệp định EVFTA mang lại nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam, nhưng cũng đặt ra những thách thức về rào cản thương mại và cạnh tranh từ các nước khác. Thị hiếu người tiêu dùng EU ngày càng khắt khe đòi hỏi sản phẩm chất lượng cao.

II. Thách Thức Xuất Khẩu Trái Cây Sang EU Rào Cản và Giải Pháp

Mặc dù tiềm năng lớn, xuất khẩu trái cây Việt Nam sang thị trường EU còn đối mặt với nhiều thách thức. Tiêu chuẩn EU về chất lượng trái cây xuất khẩu, an toàn thực phẩm, và kiểm dịch thực vật rất khắt khe, đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư vào công nghệ và quy trình sản xuất hiện đại. Các rào cản thương mại, bao gồm cả thuế quan và phi thuế quan, cũng gây khó khăn cho việc cạnh tranh. Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng trái cây còn nhiều hạn chế, từ khâu sản xuất, thu hoạch, bảo quản đến vận chuyển trái cây. Giá cả trái cây cũng là một yếu tố cạnh tranh quan trọng. Đồng thời, sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ cạnh tranh như Thái Lan, Trung Quốc, và các nước khác cũng đòi hỏi Việt Nam phải nỗ lực hơn nữa. "Việt Nam cần có những biện pháp, những nghiên cứu để tăng cường giá trị xuất khẩu sang thị trường này và cải thiện chất lượng nông sản nói chung và trái cây nói riêng," trích dẫn từ nghiên cứu.

2.1. Các tiêu chuẩn và quy định của EU đối với trái cây nhập khẩu

Tiêu chuẩn EU đối với trái cây nhập khẩu rất khắt khe, bao gồm các quy định về dư lượng thuốc trừ sâu, kim loại nặng, vi sinh vật gây bệnh và các chỉ tiêu an toàn thực phẩm khác. Các doanh nghiệp phải tuân thủ các quy trình kiểm tra, giám sát chặt chẽ và có chứng nhận phù hợp. Việc đáp ứng các yêu cầu về GAP (Good Agricultural Practices), truy xuất nguồn gốc trái cây, và hệ thống quản lý an toàn thực phẩm là bắt buộc. Các cơ quan kiểm soát chất lượng nông sản nhập khẩu của châu Âu đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn này.

2.2. Rào cản thương mại và cạnh tranh từ các nước xuất khẩu khác

Ngoài các tiêu chuẩn EU, các doanh nghiệp Việt Nam còn phải đối mặt với các rào cản thương mại như thuế quan, hạn ngạch và các biện pháp phòng vệ thương mại. Sự cạnh tranh từ các nước xuất khẩu trái cây khác, đặc biệt là các nước có lợi thế về chi phí sản xuất và logistics xuất khẩu trái cây, cũng là một thách thức lớn. Các doanh nghiệp cần nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm các thị trường ngách. Các đối thủ cạnh tranh chính bao gồm Thái Lan, Trung Quốc và các nước châu Mỹ Latinh.

2.3. Hạn chế về chuỗi cung ứng và logistics xuất khẩu trái cây

Chuỗi cung ứng trái cây của Việt Nam còn nhiều hạn chế, từ khâu sản xuất đến khâu vận chuyển trái cây. Tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, thiếu liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp, và hạ tầng logistics xuất khẩu trái cây còn yếu kém làm giảm khả năng cạnh tranh. Cần có sự đầu tư vào nâng cao năng lực sản xuất, xây dựng hệ thống kho lạnh, và cải thiện quy trình vận chuyển trái cây để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

III. Phương Pháp Nâng Cao Chất Lượng Trái Cây Xuất Khẩu Sang EU

Để vượt qua các thách thức và tận dụng cơ hội, Việt Nam cần tập trung vào nâng cao chất lượng trái cây xuất khẩu. Áp dụng các tiêu chuẩn GAP (Good Agricultural Practices) trong sản xuất giúp đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. Đầu tư vào công nghệ sau thu hoạch, bao gồm bảo quản, chế biến, và đóng gói giúp kéo dài thời gian bảo quản và tăng giá trị sản phẩm. Xây dựng thương hiệu và chỉ dẫn địa lý cho các loại trái cây đặc sản giúp tạo dựng uy tín và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường EU. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác giữa nông dân, doanh nghiệp, và nhà nước để xây dựng chuỗi cung ứng trái cây bền vững. Việc áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật, kết hợp với kinh nghiệm truyền thống, sẽ giúp nâng cao sản lượng trái cây và chất lượng.

3.1. Áp dụng các tiêu chuẩn GAP và quy trình sản xuất nông nghiệp bền vững

Việc áp dụng các tiêu chuẩn GAP (Good Agricultural Practices) là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng trái cây xuất khẩu. Sản xuất nông nghiệp bền vững giúp bảo vệ môi trường, giảm thiểu sử dụng hóa chất, và đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Cần có sự hướng dẫn, đào tạo và hỗ trợ cho nông dân để áp dụng các quy trình này một cách hiệu quả. Các chứng nhận như VietGAP, GlobalGAP cần được phổ biến và khuyến khích.

3.2. Đầu tư vào công nghệ sau thu hoạch và chế biến trái cây

Công nghệ sau thu hoạch đóng vai trò quan trọng trong việc bảo quản chất lượng trái cây xuất khẩu. Đầu tư vào hệ thống kho lạnh, công nghệ chế biến, và đóng gói giúp kéo dài thời gian bảo quản, giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch, và tăng giá trị sản phẩm. Cần có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này. Các công nghệ như chiếu xạ, xử lý nhiệt, và đóng gói MAP (Modified Atmosphere Packaging) cần được nghiên cứu và áp dụng.

3.3. Xây dựng thương hiệu và chỉ dẫn địa lý cho trái cây Việt Nam

Xây dựng thương hiệu và chỉ dẫn địa lý là yếu tố quan trọng để tạo dựng uy tín và tăng khả năng cạnh tranh cho trái cây Việt Nam trên thị trường EU. Các thương hiệu mạnh giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận biết và tin tưởng vào chất lượng sản phẩm. Chỉ dẫn địa lý giúp bảo vệ quyền lợi của người sản xuất và nâng cao giá trị sản phẩm. Cần có sự hỗ trợ từ nhà nước trong việc quảng bá, marketing và bảo vệ thương hiệu. Marketing xuất khẩu trái cây đóng vai trò then chốt.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Xuất Khẩu Trái Cây Định Hướng và Giải Pháp

Chính sách của nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xuất khẩu trái cây Việt Nam. Các chính sách xuất khẩu cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, bao gồm giảm thiểu thủ tục hành chính, hỗ trợ tài chính, và xúc tiến thương mại. Nhà nước cần đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các giống trái cây mới, có năng suất cao, chất lượng tốt và phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng EU. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế để mở rộng thị trường và giải quyết các tranh chấp thương mại. Cần tập trung phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững để đảm bảo an toàn và chất lượng. Theo nghiên cứu, chính sách hỗ trợ của nhà nước là yếu tố quan trọng giúp các doanh nghiệp vượt qua khó khăn và tăng trưởng.

4.1. Các chính sách hỗ trợ tài chính và xúc tiến thương mại

Các chính sách xuất khẩu cần tập trung vào hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp, bao gồm các khoản vay ưu đãi, bảo lãnh tín dụng, và hỗ trợ lãi suất. Các chương trình xúc tiến thương mại cần được tổ chức thường xuyên để giới thiệu sản phẩm Việt Nam đến thị trường EU. Cần có sự phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương để triển khai các chính sách này một cách hiệu quả. Các hội chợ, triển lãm thương mại là cơ hội tốt để quảng bá sản phẩm.

4.2. Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển giống trái cây mới

Nghiên cứu và phát triển các giống trái cây mới là yếu tố then chốt để nâng cao sản lượng trái cây và chất lượng. Cần tập trung vào các giống có năng suất cao, chất lượng tốt, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, và phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng EU. Cần có sự đầu tư vào các viện nghiên cứu, trung tâm giống, và hợp tác với các tổ chức quốc tế. Nghiên cứu cần tập trung vào giống có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

4.3. Tăng cường hợp tác quốc tế và giải quyết tranh chấp thương mại

Hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường và giải quyết các tranh chấp thương mại. Cần tăng cường đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do với các nước và khu vực khác nhau. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và cơ quan đại diện ngoại giao để bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp Việt Nam. Cần có cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại hiệu quả.

V. Phân Tích SWOT Xuất Khẩu Trái Cây Việt Nam Sang Thị Trường EU

Phân tích SWOT xuất khẩu trái cây giúp đánh giá toàn diện các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. Điểm mạnh của Việt Nam là có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, sản lượng trái cây đa dạng và giá nhân công rẻ. Điểm yếu là chất lượng trái cây xuất khẩu còn hạn chế, chuỗi cung ứng trái cây còn yếu kém và thương hiệu chưa mạnh. Cơ hội là thị trường EU rộng lớn, nhu cầu tiêu thụ trái cây ngày càng tăng và hiệp định EVFTA mang lại nhiều ưu đãi. Thách thức là tiêu chuẩn EU khắt khe, rào cản thương mại và cạnh tranh gay gắt. Cần có chiến lược phù hợp để phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu, nắm bắt cơ hội và vượt qua thách thức. Phân tích này giúp doanh nghiệp định hướng chiến lược phát triển.

5.1. Điểm mạnh điểm yếu của ngành xuất khẩu trái cây Việt Nam

Điểm mạnh của Việt Nam bao gồm nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, sản lượng trái cây đa dạng, giá nhân công rẻ, và vị trí địa lý thuận lợi. Điểm yếu bao gồm chất lượng trái cây xuất khẩu còn hạn chế, chuỗi cung ứng trái cây còn yếu kém, thương hiệu chưa mạnh, và thiếu công nghệ sau thu hoạch. Cần có giải pháp để phát huy điểm mạnh và khắc phục điểm yếu.

5.2. Cơ hội và thách thức khi thâm nhập thị trường EU

Cơ hội khi thâm nhập thị trường EU bao gồm thị trường rộng lớn, nhu cầu tiêu thụ trái cây ngày càng tăng, hiệp định EVFTA mang lại nhiều ưu đãi về thuế quan và tiếp cận thị trường. Thách thức bao gồm tiêu chuẩn EU khắt khe về an toàn thực phẩm và chất lượng, rào cản thương mại, và cạnh tranh gay gắt từ các nước khác. Cần có chiến lược phù hợp để tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức.

VI. Dự Báo Xuất Khẩu Trái Cây Việt Nam Sang EU Tương Lai và Giải Pháp

Dự báo xuất khẩu trái cây Việt Nam sang thị trường EU cho thấy tiềm năng tăng trưởng lớn trong những năm tới. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần có sự nỗ lực từ cả phía nhà nước và doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào nâng cao chất lượng trái cây xuất khẩu, xây dựng thương hiệu, và mở rộng thị trường. Nhà nước cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, hỗ trợ tài chính, và xúc tiến thương mại. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên để xây dựng ngành công nghiệp trái cây bền vững và cạnh tranh. Phân tích PESTLE xuất khẩu trái cây giúp định hình chiến lược.

6.1. Dự báo về tăng trưởng xuất khẩu và các yếu tố tác động

Dự báo cho thấy xuất khẩu trái cây Việt Nam sang thị trường EU sẽ tiếp tục tăng trưởng trong những năm tới, nhờ vào hiệp định EVFTA và nhu cầu tiêu thụ trái cây ngày càng tăng. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào khả năng nâng cao chất lượng trái cây xuất khẩu, xây dựng thương hiệu, và giải quyết các rào cản thương mại. Các yếu tố như biến đổi khí hậu và dịch bệnh cũng có thể tác động đến sản lượng trái cây và giá cả.

6.2. Các giải pháp để thúc đẩy xuất khẩu trong tương lai

Để thúc đẩy xuất khẩu trái cây Việt Nam sang thị trường EU trong tương lai, cần tập trung vào các giải pháp sau: Nâng cao chất lượng trái cây xuất khẩu bằng cách áp dụng các tiêu chuẩn GAP (Good Agricultural Practices). Xây dựng thương hiệu và chỉ dẫn địa lý cho các loại trái cây đặc sản. Tăng cường hợp tác quốc tế và giải quyết các tranh chấp thương mại. Đầu tư vào công nghệ sau thu hoạch và chế biến trái cây. Hỗ trợ tài chính và xúc tiến thương mại cho các doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Giới thiệu vấn đề nghiên cứu - Chương 2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu - Chương 3. Phương pháp nghiên cứu - Chương 4.

Kết quả nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu trái cây của Việt Nam sang thị trường EU - Chương 5. Kết luận và kiến nghị 4 CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.1 Lý thuyết về xuất khẩu và các khái niệm liên quan 2.1 Xuất khẩu Xuất khẩu hàng hoá là hoạt động đưa hàng hoá ra khỏi một nước (từ quốc gia này sang quốc gia khác) để bán trên cơ sở dùng tiền làm phương tiện thanh toán hoặc trao đổi lấy một hàng hoá khác có giá trị tương đương (Belay, 2009). Nói một cách khái quát, xuất khẩu hàng hoá là việc đưa hàng hoá ra nước ngoài để thực hiện giá trị sử dụng và giá trị của hàng hoá.

Xuất khẩu tăng trưởng cao là sự gia tăng về kim ngạch, giá trị xuất khẩu. Xuất khẩu là hoạt động trao đổi hàng hóa và dịch vụ của một quốc gia với phần còn lại của thế giới dưới hình thức mua bán thông qua quan hệ thị trường nhằm mục đích khai thác lợi thế của đất nước trong phân công lao động quốc tế để đem lại lợi ích cho quốc gia. Xuất khẩu nông sản là hoạt động trao đổi nông sản của một quốc gia với các nước khác trên thế giới dưới hình thức mua bán thông qua quan hệ thị trường nhằm mục đích khai thác lợi thế sẵn có của đất nước trong phân công lao động quốc tế nhằm đem lại lợi ích cho quốc gia. Xuất khẩu là hoạt động kinh doanh với phạm vi vượt ra khỏi biên giới quốc gia hoặc là hoạt động buôn bán của một nước với nước khác trên phạm vi quốc tế (Trần Hòe, Nguyễn Văn Tuấn, 2008).

Đây không phải là hành vi mua bán đơn lẻ mà là cả hệ thống các quan hệ mua bán phức tạp có tổ chức cả bên trong lẫn bên ngoài nhằm thúc đẩy hàng hóa phát triển ổn định đem lại lợi ích cho quốc gia. Theo khoản 1, Điều 28, Chương 2, Luật Thương mại Việt Nam (2005), xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Hiểu theo cách khái quát, xuất khẩu là một hình thức bán hàng cho nước ngoài để thu về lợi nhuận cho doanh nghiệp và quốc gia. Có nhiều khái niệm khác nhau về xuất khẩu, dưới góc độ tiếp cận của bài nghiên cứu, xuất khẩu là hoạt động trao đổi hàng hóa và dịch vụ của một quốc gia với phần còn lại của thế giới dưới hình thức mua bán thông qua quan hệ thị trường nhằm mục đích khai thác lợi thế của đất nước trong phân công lao động quốc tế để đem lại lợi ích cho quốc gia.2 Trái cây 5 Trái cây là một thuật ngữ dùng để chỉ những phần của cây có hương vị ngọt, chua hoặc đắng, thường được ăn làm thức ăn hoặc chế biến thành nước ép, mứt, bánh, kem, rượu, v.

Trái cây có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, như hình dạng, màu sắc, kết cấu, thành phần dinh dưỡng, giá trị kinh tế. Trái cây là một nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ và chất chống oxy hóa cho cơ thể con người. Trái cây cũng có tác dụng làm đẹp da, tăng cường hệ miễn dịch và phòng ngừa một số bệnh tật. Trái cây là sản phẩm thiết yếu đối với đời sống của con người bởi trái cây mang lại những lợi ích rất tốt cho sức khỏe, trái cây được xuất khẩu có những đặc điểm như sau: Tính thời vụ: Quá trình sản xuất và tiêu thụ trái cây mang tính thời vụ bởi cây trồng sinh trưởng và phát triển theo quy luật sinh vật nhất định.

Mặt khác, sự biến thiên về điều kiện thời tiết khí hậu trong một năm làm cho mỗi loại cây trồng có sự thích ứng riêng tạo nên tính mùa vụ. Vào khoảng thời gian chính vụ trái cây thường dồi dào phong phú về chủng loại chất lượng đồng đều giá bán rẻ. Ngược lại khi trái vụ trái cây khan hiếm chất lượng không đồng đều giá bán thường cao. Phụ thuộc điều kiện tự nhiên: Trái cây chịu tác động lớn từ các điều kiện tự nhiên điều kiện về thổ nhưỡng khí hậu thời tiết.

Sự thay đổi về điều kiện tự nhiên tác động trực tiếp tới sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Nếu điều kiện tự nhiên thuận lợi cho cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt sẽ mang đến góc suất cao chất lượng tốt. Ngược lại nếu điều kiện tự nhiên không tốt sẽ dẫn đến năng suất và chất lượng đều giảm. Tính tươi mới: Trái cây có đặc tính tươi mới và khó bảo quản trong thời gian dài.

Trái cây tươi mới cũng sẽ mang lại nhiều dinh dưỡng hơn do vậy cần quan tâm đến khâu thu hoạch và bảo quản. Tính đa dạng: Trái cây có đặc điểm đa dạng về chủng loại và chất lượng. Với mỗi vùng miền có đặc điểm thổ nhưỡng khác nhau khí hậu khác nhau trên trái cây có những đặc điểm khác nhau có những trái cây trồng của vùng này thì cho chất lượng và sản phẩm tốt nhưng chuyển sang vùng khác trồng thì chất lượng và sản lượng không được đảm bảo. 6 Trong thương mại xuất nhập khẩu hiện nay, mặt hàng trái cây được phân loại theo hệ thống HS của WCO (Tổ chức Hải quan thế giới) là nhóm trái cây ăn được, các loại hạt - HS08.3 Xuất khẩu trái cây Xuất khẩu trái cây là việc xuất khẩu mà mặt hàng được xuất khẩu ở đây là trái cây.

Trái cây xuất khẩu là toàn bộ danh mục trái cây tươi và chế biến mà quốc gia, doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trường nước ngoài được đo lường thông qua 4 thông số cấu trúc như: (i) Chiều rộng (biểu thị số lượng các nhóm mặt hàng khác nhau) (ii) Chiều sâu (tổng số loại và phương án mặt hàng cùng thỏa mãn một nhu cầu) (iii) Chiều dài (tổng số tên hàng hóa trong tổng danh mục sản phẩm) (iv) Độ bền tương hợp (biểu thị độ tương quan chặt chẽ và tương quan tỷ lệ liên kết giữa các nhóm mặt hàng) Hiện nay thị trường EU đã áp dụng các giấy chứng nhận tự nguyện như một loại hàng rào kỹ thuật khác để kiểm soát nhập khẩu trái cây vào các nước trong khu vực. Các chứng nhận an toàn này bao gồm: Chứng nhận về môi trường, Chứng nhận xã hội, An toàn thực phẩm và chứng chỉ thực hành tốt và các Chứng nhận chất lượng thực phẩm đặc trưng.4 Hình thức xuất khẩu Trong thực tế, xuất khẩu hàng hóa được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, đó là xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu qua trung gian, xuất khẩu tại chỗ, tái xuất khẩu và gia công xuất khẩu (Đỗ Đức Bình & Ngô Thị Tuyết Mai, 2019). Tương tự như vậy, nông sản cũng được xuất khẩu theo những cách thức này. Các hình thức xuất khẩu nói chung và xuất khẩu nông sản nói riêng được chia thành các hình thức sau: - Xuất khẩu trực tiếp: Là hình thức xuất khẩu, trong đó người bán và người mua quan hệ trực tiếp với nhau (bằng cách gặp mặt, qua thư từ, điện tín) để bàn bạc thỏa thuận về hàng hóa, giá cả và các điều kiện giao dịch khác.

7 - Xuất khẩu qua trung gian: Là hình thức mua bán trên phạm vi quốc tế được thực hiện nhờ sự giúp đỡ của nhân tố trung gian thứ ba và nhân tố này sẽ được hưởng một khoản tiền nhất định từ hoạt động mua bán trên. Nhân tố trung gian phổ biến trong các giao dịch quốc tế là đại lý và môi giới. - Xuất khẩu tại chỗ: Doanh nghiệp bán hàng cho người nước ngoài ngay tại đất nước mình. - Tái xuất khẩu: Là hình thức thực hiện xuất khẩu trở lại sang các nước mua khác những hàng hóa đã mua mà chưa qua chế biến ở nước tái xuất.

Mục đích của thực hiện giao dịch tái xuất khẩu là mua hàng hóa ở nước này rồi bán với giá cao hơn ở nước khác và thu về số tiền lớn hơn số vốn đã bỏ ra ban đầu. - Gia công xuất khẩu (gia công quốc tế): Doanh nghiệp nhận gia công nhập khẩu nguyên liệu (hoặc bán thành phẩm) của doanh nghiệp đặt gia công để tổ chức quá trình sản xuất sản phẩm theo nhu cầu của bên đặt gia công. Tuy nhiên, do UN Comtrade chỉ thống kê các hoạt động xuất khẩu qua biên giới nên nhóm nghiên cứu cũng sử dụng cách tiếp cận này và không xem xét đến hình thức xuất khẩu tại chỗ.5 Vai trò của xuất khẩu trái cây Xuất khẩu nông sản nói chung hay xuất khẩu trái cây nói riêng là hoạt động kinh tế đóng vai trò quan trọng, tác động đến nhiều chủ thể trong nền kinh tế: Nông dân, doanh nghiệp xuất khẩu trái cây, các trung gian và cả nền kinh tế. Tuy nhiên, do sự khác nhau về lợi thế như vốn, lao động, công nghệ, điều kiện tự nhiên, chính sách của mỗi quốc giá mà tỷ trọng xuất khẩu trái cây trong tổng kim ngạch xuất khẩu của các quốc gia khác nhau.

Với một số quốc gia có lợi thế nhất định về điều kiện tự nhiên và lao động thì xuất khẩu trái cây sẽ đóng góp một phần rất quan trọng trong GDP và có vai trò to lớn với phát triển của một quốc gia cụ thể: (i) Xuất khẩu trái cây góp phần quan trọng trong tăng trưởng kinh tế và phát triển kinh tế của một quốc gia; (ii) Xuất khẩu trái cây góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thúc đẩy sản xuất phát triển theo hướng sử dụng có hiệu quả nhất nguồn 8 lực và lợi thế của quốc gia; (iii) Xuất khẩu trái cây có tác động tích cực đến việc nâng cao đời sống của nhân dân trên cơ sở tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người lao động; (iv) Xuất khẩu trái cây góp phần mở rộng thúc đẩy quan hệ kinh tế đối ngoại, tăng cường địa vị kinh tế của quốc gia trên thị trường thế giới; (v) Xuất khẩu trái cây thúc đẩy quá trình phân công và chuyên môn hoá quốc tế, là thước đo đánh giá kết quả của quá trình hội nhập quốc tế.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu của quốc gia a, Các yếu tố ảnh hưởng đến nguồn cung Tổng sản phẩm quốc nội bình quân của nước xuất khẩu: Khi xét yếu tố thu nhập của nước xuất khẩu có thể xét đến giá trị tổng sản phẩm quốc nội bình quân (GDP bình quân). Ở đây, giá trị này sẽ được đại diện cho yếu tố cung hàng xuất khẩu.