Báo Cáo Tổng Kết Đề Tài Tái Cơ Cấu Mặt Hàng Xuất Khẩu Vùng Đông Bắc Việt Nam

Bài viết này cung cấp một cái nhìn tổng quan về tái cơ cấu mặt hàng xuất khẩu tại vùng Đông Bắc Việt Nam. 172 trang · Đại học Thái Nguyên · 2016.

• Tác giả: Ts. Nguyễn Tiến Long
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Tái Cơ Cấu Mặt Hàng Xuất Khẩu Vùng Đông Bắc Việt Nam
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU
• 1.1. CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU
• 1.1.1. Khái niệm cơ cấu hàng xuất khẩu
• 1.1.2. Vai trò của cơ cấu hàng xuất khẩu
• 1.1.3. Phân loại cơ cấu hàng hóa xuất khẩu
• 1.2. TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU
• 1.2.1. Khái niệm về tái cơ cấu hàng xuất khẩu
• 1.2.2. Đánh giá cơ cấu hàng xuất khẩu
• 1.2.3. Những nhân tố tác động tới tái cơ cấu hàng xuất khẩu
• 1.3. SỰ CẦN THIẾT PHẢI TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU
• 1.3.1. Phát huy thế mạnh của vùng, từng bước theo kịp tốc độ phát triển của vùng khác trong cả nước và thế giới
• 1.3.2. Tăng cường hiệu quả xuất khẩu, tăng thu ngoại tệ, cải thiện cán cân thanh toán của vùng
• 1.3.3. Phát triển sản xuất, đẩy mạnh chuyên môn hóa, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở từng vùng
• 1.3.4. Tạo áp lực buộc các doanh nghiệp trong vùng nâng cao hiệu quả sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế
• 1.3.5. Nâng cao chất lượng lao động của vùng, góp phần vào quá trình phân công lao động quốc tế
• 1.3.6. Tái CCHXK, tăng dần hàm lượng sản phẩm đã qua chế biến giúp đẩy mạnh chuyên môn hóa, thúc đẩy quá trình CNH, HĐH của địa phương, của ngành
• 1.4. KINH NGHIỆM TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
• 1.4.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.4.2. Kinh nghiệm của Thái Lan
• 1.4.3. Bài học kinh nghiệm cho tái CCHXK của vùng Đông bắc Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CƠ CẤU MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM
• 2.1. NHỮNG LỢI THẾ VÀ KHÓ KHĂN CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM TRONG HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU
• 2.1.1. Khái quát vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên của vùng Đông bắc Việt Nam
• 2.1.2. Tình hình kinh tế - xã hội vùng Đông bắc Việt Nam
• 2.2. CÁC VĂN BẢN LUẬT PHÁP VÀ CHÍNH SÁCH CỦA VIỆT NAM VÀ VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU
• 2.2.1. Quá trình ra đời và phát triển của hệ thống luật pháp và chính sách điều chỉnh hoạt động xuất, nhập khẩu ở Việt Nam
• 2.2.2. Luật pháp, chính sách về xác định cơ cấu mặt hàng xuất khẩu
• 2.2.3. Hệ thống luật pháp và chính sách đối với tái cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ yếu ở vùng Đông bắc Việt Nam
• 2.2.4. Đánh giá chung về hệ thống luật pháp, chính sách đối với tái cơ cấu hàng xuất khẩu ở vùng Đông bắc Việt Nam
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU CÁC MẶT HÀNG CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM
• 2.3.1. Một số nét khái quát về cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam
• 2.3.2. Đánh giá chung về cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam
• 2.3.3. Thực trạng tái cơ cấu hàng xuất khẩu của vùng Đông bắc Việt Nam
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM
• 2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.2. Một số hạn chế, bất cập
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP TÁI CƠ CẤU MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM
• 3.1. DỰ BÁO CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030
• 3.2. LỘ TRÌNH TÁI CƠ CẤU MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐẾN NĂM 2020 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030
• 3.2.1. Nhóm thứ nhất (chè, gạo, lạc nhân, hoa quả, quế, cây dược liệu và đường)
• 3.2.2. Nhóm thứ hai, là than đá
• 3.2.3. Nhóm hàng thứ ba, là hàng dệt may và giày dép
• 3.2.4. Nhóm hàng thứ tư, là thủ công mỹ nghệ
• 3.2.5. Ba nhóm hàng tiếp theo trong cơ cấu là hàng điện tử, máy tính và linh kiện, dây điện và cáp điện
• 3.3. QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM
• 3.3.1. Quan điểm chỉ đạo hoạt động xuất khẩu của vùng Đông bắc Việt Nam
• 3.3.2. Định hướng tái cơ cấu hàng xuất khẩu của vừng Đông bắc Việt Nam
• 3.3.3. Mục tiêu tái cơ cấu hàng xuất khẩu của vùng Đông bắc Việt Nam đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030
• 3.4. GIẢI PHÁP TÁI CƠ CẤU MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN 2030
• 3.4.1. Nâng cao khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu
• 3.4.2. Xây dựng các vùng chuyên canh và vùng nguyên liệu phục vụ hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu của Vùng
• 3.4.3. Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, kỹ thuật phục vụ cho hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu
• 3.4.4. Xây dựng các trung tâm, viện nghiên cứu tạo ra các sản phẩm mới phục vụ cho nhu cầu đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu và các khu công nghiệp tập trung sản xuất hàng xuất khẩu
• 3.4.5. Phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ phục vụ hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu
• 3.4.6. Tăng cường liên kết chuỗi trong các ngành hàng tạo điều kiện xuất khẩu hiệu quả nhất
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG, BIỂU, HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tái Cơ Cấu Mặt Hàng Xuất Khẩu Đông Bắc

Bài viết này cung cấp một cái nhìn tổng quan về tái cơ cấu mặt hàng xuất khẩu tại vùng Đông Bắc Việt Nam. Chúng ta sẽ xem xét tầm quan trọng của việc này, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng. Xuất khẩu vùng Đông Bắc đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, cơ cấu mặt hàng xuất khẩu hiện tại còn nhiều hạn chế, phụ thuộc nhiều vào tài nguyên thô và sản phẩm chế biến thô. Theo TS. Nguyễn Tiến Long, chủ nhiệm đề tài, tái cơ cấu là yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Báo cáo này tổng kết các nghiên cứu, phân tích và đề xuất giải pháp để thúc đẩy tái cơ cấu kinh tế vùng Đông Bắc. Sự tham gia của các đơn vị như Trường Đại học Kinh tế và QTKD, các Sở Công Thương tỉnh và Viện Nghiên cứu Thương Mại – Bộ Công Thương cho thấy sự phối hợp chặt chẽ trong nghiên cứu và triển khai.

1.1. Khái Niệm Cơ Cấu Hàng Xuất Khẩu Vùng Đông Bắc

Cơ cấu hàng xuất khẩu được hiểu là tỷ lệ giữa các nhóm hàng hóa khác nhau trong tổng kim ngạch xuất khẩu của vùng. Cơ cấu này phản ánh trình độ phát triển kinh tế, năng lực sản xuất và lợi thế so sánh của vùng. Hiện nay, cơ cấu hàng xuất khẩu của vùng Đông Bắc Việt Nam đang có sự chuyển dịch, nhưng còn chậm. Tỷ trọng hàng công nghiệp chế biến tăng lên, nhưng hàng nông sản, khoáng sản vẫn chiếm tỷ lệ lớn. Điều này cho thấy tiềm năng xuất khẩu vùng Đông Bắc chưa được khai thác hiệu quả, cần có những giải pháp mạnh mẽ để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu hàng xuất khẩu theo hướng bền vững hơn. Sự thay đổi cơ cấu này ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng xuất khẩu vùng Đông Bắc.

1.2. Vai Trò Của Tái Cơ Cấu Kinh Tế Vùng Đông Bắc

Tái cơ cấu kinh tế vùng Đông Bắc, đặc biệt là tái cơ cấu mặt hàng xuất khẩu, đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế và cải thiện đời sống người dân. Việc chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu theo hướng tăng tỷ trọng hàng công nghiệp chế biến, công nghệ cao và dịch vụ sẽ giúp vùng tăng thu ngoại tệ, tạo thêm nhiều việc làm có giá trị gia tăng cao và thu hút đầu tư nước ngoài. Đồng thời, tái cơ cấu cũng giúp vùng giảm sự phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên và các ngành công nghiệp thâm dụng lao động, tạo điều kiện cho phát triển bền vững. Theo báo cáo, việc tái cơ cấu giúp phát huy lợi thế so sánh vùng Đông Bắc.

II. Thực Trạng Xuất Khẩu Vùng Đông Bắc Việt Nam Phân Tích

Thực trạng xuất khẩu vùng Đông Bắc Việt Nam cho thấy nhiều điểm đáng chú ý. Mặc dù kim ngạch xuất khẩu đã tăng trưởng trong những năm gần đây, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chưa đa dạng, chủ yếu tập trung vào một số mặt hàng như than đá, chè, và nông sản. Các mặt hàng có giá trị gia tăng cao, hàm lượng công nghệ cao còn chiếm tỷ lệ thấp. Thực trạng xuất khẩu vùng Đông Bắc cũng chịu ảnh hưởng bởi cơ sở hạ tầng còn yếu kém, nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu và chính sách hỗ trợ xuất khẩu chưa thực sự hiệu quả. Cần có những đánh giá chi tiết và giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này.

2.1. Lợi Thế Và Khó Khăn Trong Hoạt Động Xuất Khẩu

Vùng Đông Bắc Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển hoạt động xuất khẩu. Vị trí địa lý thuận lợi, giáp Trung Quốc, có tiềm năng phát triển thương mại biên giới. Tài nguyên thiên nhiên phong phú, đặc biệt là khoáng sản và nông sản. Tuy nhiên, vùng cũng đối mặt với nhiều khó khăn. Cơ sở hạ tầng còn yếu kém, đặc biệt là giao thông vận tải. Nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu. Khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp còn hạn chế. Chính sách hỗ trợ xuất khẩu chưa thực sự hiệu quả. Việc phân tích SWOT xuất khẩu Đông Bắc cần được thực hiện để tận dụng tối đa lợi thế và khắc phục điểm yếu.

2.2. Đánh Giá Cơ Cấu Mặt Hàng Xuất Khẩu Chủ Lực

Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ lực của vùng Đông Bắc Việt Nam hiện nay vẫn còn tập trung vào một số mặt hàng như than đá, chè, gạo và nông sản. Than đá là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực, nhưng giá trị gia tăng không cao và gây ô nhiễm môi trường. Chè và gạo là những mặt hàng truyền thống, nhưng cạnh tranh gay gắt trên thị trường quốc tế. Cần có những giải pháp để đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu chủ lực Đông Bắc, tăng cường xuất khẩu các sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao và thân thiện với môi trường.

2.3. Chính Sách Hỗ Trợ Xuất Khẩu Tại Vùng Đông Bắc

Các chính sách hỗ trợ xuất khẩu Đông Bắc hiện nay còn nhiều hạn chế. Mặc dù đã có một số chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng và xúc tiến thương mại, nhưng chưa thực sự hiệu quả. Các chính sách còn thiếu tính đồng bộ, chưa phù hợp với thực tế của vùng và chưa đáp ứng được nhu cầu của các doanh nghiệp xuất khẩu. Cần có những đánh giá và điều chỉnh chính sách để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. TS. Nguyễn Tiến Long nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ xuất khẩu Đông Bắc.

III. Giải Pháp Tái Cơ Cấu Xuất Khẩu Vùng Đông Bắc Hiệu Quả

Để tái cơ cấu xuất khẩu vùng Đông Bắc một cách hiệu quả, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, cải thiện cơ sở hạ tầng, và hoàn thiện chính sách hỗ trợ xuất khẩu. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để triển khai các giải pháp một cách hiệu quả nhất. Giải pháp tái cơ cấu xuất khẩu Đông Bắc cần mang tính thực tiễn và khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế của vùng.

3.1. Nâng Cao Khả Năng Tiếp Cận Thị Trường Xuất Khẩu

Một trong những giải pháp quan trọng để tái cơ cấu xuất khẩu là nâng cao khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu cho các doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm thông tin thị trường, tham gia các hội chợ triển lãm quốc tế, và xây dựng mối quan hệ với các đối tác nước ngoài. Bên cạnh đó, cần có sự hỗ trợ của nhà nước trong việc cung cấp thông tin thị trường, xúc tiến thương mại và đàm phán các hiệp định thương mại tự do. Cần tập trung vào việc khai thác thị trường xuất khẩu vùng Đông Bắc tiềm năng.

3.2. Xây Dựng Vùng Chuyên Canh Phục Vụ Xuất Khẩu

Việc xây dựng các vùng chuyên canh và vùng nguyên liệu phục vụ hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu là một giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng và số lượng hàng xuất khẩu. Các vùng chuyên canh cần được quy hoạch một cách khoa học, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, và đảm bảo chất lượng sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ nông dân và doanh nghiệp trong việc xây dựng và phát triển các vùng chuyên canh này. Điều này góp phần tạo ra mặt hàng xuất khẩu chủ lực Đông Bắc ổn định.

3.3. Phát Triển Công Nghiệp Phụ Trợ Xuất Khẩu

Việc phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ phục vụ hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu là một giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Các ngành công nghiệp phụ trợ cần được ưu tiên phát triển, đặc biệt là các ngành sản xuất nguyên vật liệu, linh kiện và phụ tùng. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ trong việc đầu tư, đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm.

IV. Định Hướng Phát Triển Xuất Khẩu Vùng Đông Bắc Đến 2030

Việc xác định định hướng xuất khẩu vùng Đông Bắc đến năm 2030 là rất quan trọng để đảm bảo phát triển bền vững. Cần tập trung vào việc phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, công nghệ cao và thân thiện với môi trường. Đồng thời, cần có sự chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu theo hướng tăng tỷ trọng hàng công nghiệp chế biến và giảm tỷ trọng hàng thô, sơ chế. Việc phát triển tiềm năng xuất khẩu vùng Đông Bắc cần gắn liền với bảo vệ môi trường và phát triển xã hội.

4.1. Dự Báo Cơ Cấu Hàng Xuất Khẩu Đến Năm 2020 2030

Dự báo cơ cấu hàng xuất khẩu của vùng Đông Bắc Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 cho thấy sự chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng hàng công nghiệp chế biến, công nghệ cao và giảm tỷ trọng hàng thô, sơ chế. Các mặt hàng có tiềm năng phát triển như điện tử, máy tính, linh kiện, dệt may, da giày và đồ gỗ. Cần có những chính sách hỗ trợ để thúc đẩy sự chuyển dịch này và khai thác tối đa tiềm năng xuất khẩu của vùng.

4.2. Quan Điểm Và Mục Tiêu Tái Cơ Cấu Hàng Xuất Khẩu

Quan điểm chỉ đạo hoạt động xuất khẩu của vùng Đông Bắc Việt Nam là phát triển xuất khẩu bền vững, gắn liền với bảo vệ môi trường và phát triển xã hội. Mục tiêu tái cơ cấu hàng xuất khẩu là nâng cao giá trị gia tăng của hàng xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tăng cường khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp. Theo báo cáo, mục tiêu tái cơ cấu hàng xuất khẩu là tạo ra một cơ cấu xuất khẩu phù hợp với đặc thù của vùng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Tái Cơ Cấu Xuất Khẩu Tại Thái Nguyên

Nghiên cứu này có giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt trong việc xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội cho các tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo quan trọng cho lãnh đạo các tỉnh trong việc xây dựng định hướng và chiến lược tái cơ cấu và đẩy mạnh xuất khẩu. Bản kiến nghị và báo cáo phân tích có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu và thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao. Ví dụ, Thái Nguyên có thể áp dụng các giải pháp này.

5.1. Kiến Nghị Giải Pháp Cho Tỉnh Thái Nguyên

Đối với tỉnh Thái Nguyên, cần tập trung vào việc phát triển các ngành công nghiệp chế biến nông sản, thực phẩm và sản xuất linh kiện điện tử. Tỉnh cần có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc đầu tư vào công nghệ mới, nâng cao chất lượng sản phẩm và tiếp cận thị trường quốc tế. Đồng thời, cần tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp và các viện nghiên cứu để phát triển các sản phẩm mới, có giá trị gia tăng cao. Báo cáo đề xuất các giải pháp cho tỉnh Thái Nguyên dựa trên lợi thế so sánh của tỉnh.

5.2. Áp Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Trong Thực Tế

Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể được áp dụng trong việc xây dựng các chương trình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp xuất khẩu. Các trường đại học và cao đẳng trong vùng cần tăng cường đào tạo các chuyên ngành liên quan đến thương mại quốc tế, logistics và quản trị chuỗi cung ứng. Đồng thời, cần có sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp trong việc xây dựng chương trình đào tạo và thực tập cho sinh viên.

VI. Kết Luận Tương Lai Của Xuất Khẩu Vùng Đông Bắc Việt Nam

Tái cơ cấu mặt hàng xuất khẩu là một quá trình phức tạp và đòi hỏi sự nỗ lực của tất cả các bên liên quan. Tuy nhiên, với sự quyết tâm và sự phối hợp chặt chẽ, vùng Đông Bắc Việt Nam có thể đạt được những thành công to lớn trong việc phát triển xuất khẩu và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế. Tương lai xuất khẩu vùng Đông Bắc phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các doanh nghiệp, cũng như sự hỗ trợ của nhà nước.

6.1. Tóm Lược Các Điểm Chính Của Báo Cáo

Báo cáo đã phân tích thực trạng xuất khẩu của vùng Đông Bắc Việt Nam, đánh giá các lợi thế và khó khăn, và đề xuất các giải pháp tái cơ cấu. Các giải pháp tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, phát triển nguồn nhân lực, cải thiện cơ sở hạ tầng và hoàn thiện chính sách hỗ trợ. Báo cáo cũng đưa ra dự báo về cơ cấu hàng xuất khẩu đến năm 2030 và định hướng phát triển xuất khẩu bền vững.

6.2. Gợi Ý Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Xuất Khẩu

Để tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này, cần tập trung vào việc đánh giá tác động của các chính sách hỗ trợ xuất khẩu, phân tích chuỗi giá trị của các ngành hàng xuất khẩu chủ lực và nghiên cứu các mô hình phát triển xuất khẩu thành công trên thế giới. Đồng thời, cần có sự hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và tiếp cận các nguồn vốn và công nghệ mới.

Nội dung chính

Tái Cơ Cấu Mặt Hàng Xuất Khẩu Vùng Đông Bắc Việt Nam: Phân Tích Thực Trạng, Mô Hình Định Lượng Và Chiến Lược Phát Triển Bền Vững

---

Tóm tắt nghiên cứu (Research Summary)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Làm thế nào để chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu của 09 tỉnh vùng Đông Bắc Việt Nam từ mô hình thâm dụng tài nguyên – lao động thô sang mô hình gia tăng giá trị, công nghệ cao và bền vững trong giai đoạn hội nhập?
• Phương pháp luận (Methodology Snapshot): Đề tài cấp Bộ (Mã số: B2013-TN06-01) do TS. Nguyễn Tiến Long chủ nhiệm, tiếp cận đa chiều bằng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp phân tích định lượng chuyên sâu: tính toán chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu (RCA cấp vùng), đo lường mức độ tinh vi và chất lượng rổ hàng xuất khẩu (PRODY/EXPY), mô hình kinh tế lượng hồi quy đa biến ($SPSS, Stata$), kết hợp điều tra sơ cấp 365 mẫu khảo sát thực địa tại 09 tỉnh Đông Bắc.
• Phát hiện cốt lõi (Key Findings): Cơ cấu xuất khẩu của Vùng trong giai đoạn 2002–2014 bộc lộ sự phụ thuộc lớn vào khoáng sản thô (than đá) và nông lâm sản sơ chế (chè, gạo thô), mang chỉ số PRODY thấp và dễ tổn thương trước biến động giá toàn cầu. Sự bứt phá của nhóm linh kiện điện tử tại Thái Nguyên mang lại kim ngạch lớn nhưng giá trị gia tăng nội địa còn hạn chế do thiếu công nghiệp hỗ trợ.
• Hàm ý chính sách (Implications): Đề tài đề xuất lộ trình tái cơ cấu 4 nhóm hàng chiến lược đến năm 2020, tầm nhìn 2030, gắn kết chính sách liên kết vùng, quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung và đầu tư R&D để nâng cao vị thế của Vùng trong chuỗi giá trị toàn cầu.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (Context & Significance)

1. Hiện trạng tri thức và bối cảnh kinh tế

Bước vào giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, XII, Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp bách phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Vùng Đông Bắc—gồm 9 tỉnh địa đầu (Thái Nguyên, Bắc Kạn, Tuyên Quang, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang, Quảng Ninh, Phú Thọ)—sở hữu vị trí địa kinh tế chiến lược với cửa khẩu tiếp giáp thị trường khổng lồ Trung Quốc, đường bờ biển Quảng Ninh và nguồn tài nguyên phong phú. Tuy nhiên, mô hình xuất khẩu truyền thống dựa vào khai thác than đá, khoáng sản và nông sản thô đang nhanh chóng chạm ngưỡng giới hạn.

2. Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Trước đây, phần lớn các công trình kinh tế thương mại trong nước chỉ dừng lại ở việc phân tích kim ngạch xuất khẩu đơn thuần, đánh giá định tính hoặc chỉ xem xét lợi thế so sánh ở cấp độ quốc gia hay các cực đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh. Chưa có một công trình nghiên cứu hệ thống nào áp dụng các mô hình định lượng hiện đại như hệ số phức tạp sản phẩm (PRODY) và chất lượng cơ cấu hàng hóa (EXPY) của Hausmann & Rodrik ở cấp độ liên kết vùng 9 tỉnh Đông Bắc để đánh giá chất lượng thực chất của rổ hàng xuất khẩu.

3. Tính cấp thiết và tác động dài hạn

Khi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (FTAs, AEC) đi vào thực thi, việc tiếp tục xuất khẩu hàng hóa có hàm lượng chế biến thấp không chỉ làm suy giảm điều kiện thương mại (terms of trade) mà còn đe dọa an ninh môi trường và cạn kiệt tài nguyên. Đề tài B2013-TN06-01 ra đời nhằm giải quyết nút thắt chiến lược: tái thiết lập cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ yếu, biến lợi thế tiềm năng tĩnh thành lợi thế cạnh tranh động có giá trị gia tăng cao.

---

Phương pháp tiếp cận và mô hình nghiên cứu (Methodology & Approach)

       [ Khung Phương Pháp Nghiên Cứu Định Lượng - Định Tính ]
       

1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng (Mixed Methods):

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập dữ liệu xuất nhập khẩu phân loại theo tiêu chuẩn ngoại thương SITC (Rev 3) và VSIC 1993 giai đoạn 2002–2014 từ Tổng cục Thống kê và Cục Thống kê 9 tỉnh Đông Bắc.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa thông qua 365 phiếu điều tra doanh nghiệp xuất nhập khẩu, cơ quan quản lý nhà nước (Sở Công Thương, Sở KH&CN, Ban Quản lý cửa khẩu) trên địa bàn Vùng.

2. Hệ thống công cụ phân tích kinh tế lượng

Nghiên cứu áp dụng những chỉ tiêu đo lường ngoại thương tiên tiến:

1. Chỉ số RCA cấp Vùng thích ứng ($RCA_{iv}$): $$RCA_{iv} = \sum_{p=1}^9 \left(\frac{XK_{ip}}{\sum XK_p}\right) \times \frac{XK_{ivn}}{\sum XK_{vn}}$$ Đo lường năng lực cạnh tranh thực tế của từng mặt hàng sản xuất tại địa bàn 9 tỉnh so với mặt bằng chung cả nước.
2. Chỉ số chất lượng sản phẩm ($PRODY$) và rổ hàng xuất khẩu ($EXPY$): Phản ánh hàm lượng công nghệ, mức thu nhập bình quân gắn liền với độ phức tạp của sản phẩm (dựa trên mô hình Hausmann, Hwang, Rodrik).
3. Mô hình hồi quy đa biến: $$\text{TCCMHXK} = f(X_{\text{vốn}}, X_{go}, X_{cn}, X_{gdp}, X_{tn}, \dots)$$ Trong đó: Biến phụ thuộc là mức độ tái cơ cấu ($EXPY$, tăng trưởng giá trị xuất khẩu $TTXK$); các biến độc lập gồm vốn đầu tư ($X_{\text{vốn}}$), trình độ công nghệ ($X_{cn}$), quy mô tổng sản lượng ($X_{go}$), GDP bình quân và thu nhập ngành ($X_{tn}$).

3. Độ tin cậy và kiểm định mô hình

Dữ liệu được xử lý qua phần mềm thống kê chuyên dụng ($SPSS, Stata$), trải qua các bước kiểm định độ phù hợp mô hình hồi quy, kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến, phương sai sai số thay đổi và tự tương quan, đảm bảo tính vững của các ước lượng kinh tế lượng.

---

Phát hiện nghiên cứu chính (Major Findings)

1. Sự phân hóa sâu sắc trong rổ hàng xuất khẩu của Vùng

Kết quả phân tích giai đoạn 2002–2014 chỉ ra cơ cấu xuất khẩu vùng Đông Bắc tồn tại điểm nghẽn nghiêm trọng:

• Nhóm hàng khoáng sản thô (tiêu biểu là than đá Quảng Ninh) và nông lâm sản (chè Thái Nguyên/Phú Thọ, gạo, quế, hồi) chiếm tỷ trọng số lượng lớn nhưng có chỉ số chất lượng $PRODY$ thấp.
• Nhóm hàng này đối mặt với xu hướng suy giảm lợi thế so sánh hiện hữu ($RCA$) do chi phí khai thác tăng cao và rào cản kỹ thuật từ các thị trường quốc tế.

2. Sự bứt phá của ngành công nghệ cao và "nguy cơ bẫy gia công"

Sự xuất hiện của các tổ hợp sản xuất điện tử FDI (điển hình là Samsung tại Thái Nguyên) đã làm thay đổi hoàn toàn quy mô kim ngạch của Vùng. Chỉ số $EXPY$ tổng thể tăng vọt. Tuy nhiên, phân tích định lượng bóc tách chỉ ra rằng giá trị gia tăng nội địa ($VA$) của Vùng thu được từ chuỗi này còn ở mức khiêm tốn do tỷ lệ nội địa hóa của các doanh nghiệp phụ trợ địa phương chưa tương xứng.

3. Kết quả kiểm định các nhân tố tác động

Hàm hồi quy xác nhận mối tương quan có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$):

• Hàm lượng công nghệ ($X_{cn}$) và Vốn đầu tư cho chế biến sâu ($X_{\text{vốn}}$) là hai biến số có hệ số tác động dương lớn nhất thúc đẩy chỉ số $EXPY$.
• Cung - cầu thị trường quốc tế tác động bất đối xứng: Nông sản (chè, gạo) chịu tác động mạnh bởi yếu tố biến động giá thế giới; trong khi mặt hàng dệt may và da giày phụ thuộc trực tiếp vào năng lực nâng cấp phương thức sản xuất từ OEM sang ODM.

4. Bài học đối chiếu quốc tế (Trung Quốc & Thái Lan)

Nghiên cứu kinh nghiệm từ các Đặc khu kinh tế ven biển Trung Quốc và chiến lược nâng cấp chuỗi nông sản chế biến của Thái Lan cho thấy: Việc tái cơ cấu chỉ thành công khi đi kèm chính sách phát triển cụm ngành (clusters), hạ tầng logistics cửa khẩu đồng bộ và bảo vệ nghiêm ngặt tài nguyên sinh thái, tránh đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kim ngạch thô.

---

Đóng góp khoa học và hàm ý thực tiễn (Research Contributions)

1. Đóng góp về mặt lý luận và phương pháp

• Mở rộng lý thuyết thương mại vùng: Đề tài đã hệ thống hóa và bổ sung khung lý luận về tái cơ cấu hàng xuất khẩu thích ứng với nền kinh tế chuyển đổi có sự phân hóa vùng miền sâu sắc.
• Tiên phong phương pháp định lượng: Ứng dụng thành công hệ thống chỉ số phức tạp sản phẩm ($PRODY, EXPY, RCA$ liên tỉnh), tạo ra bộ công cụ chuẩn hóa cho các nghiên cứu kinh tế địa phương tiếp theo tại Việt Nam.

2. Ý nghĩa ứng dụng và chính sách thực tiễn

• Lộ trình 4 nhóm hàng chủ lực đến 2020, tầm nhìn 2030:
  1. Nhóm Nông - Lâm - Dược liệu (Chè, quế, thảo dược, gạo đặc sản): Xây dựng vùng chuyên canh đạt chuẩn quốc tế (VietGAP, GlobalGAP, HACCP, ISO), tập trung chế biến tinh, phát triển thương hiệu xuất khẩu chỉ dẫn địa lý.
  2. Nhóm Than đá & Khoáng sản: Giảm mạnh xuất khẩu thô, ưu tiên chế biến sâu và cân đối an ninh năng lượng quốc gia.
  3. Nhóm Dệt may & Da giày: Chuyển dịch từ gia công thuần túy (CMT) sang sản xuất trọn gói có thiết kế (OEM/ODM).
  4. Nhóm Điện tử, máy tính & Cáp điện: Thúc đẩy mạng lưới doanh nghiệp phụ trợ nội địa, thu hút FDI có chuyển giao công nghệ.
• Tư vấn chính sách: Kết quả nghiên cứu trực tiếp cung cấp căn cứ khoa học cho UBND, Sở Công Thương 09 tỉnh Đông Bắc hoạch định quy hoạch thương mại, chính sách thu hút FDI chọn lọc và xúc tiến xuất khẩu liên kết vùng.

---

Đối tượng hưởng lợi và phạm vi áp dụng (Target Audience)

• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Lãnh đạo UBND, Ban Chỉ đạo Đổi mới kinh tế, Sở Công Thương, Sở Kế hoạch & Đầu tư của 9 tỉnh vùng Đông Bắc sử dụng báo cáo làm luận cứ xây dựng văn kiện đại hội và đề án phát triển xuất nhập khẩu trung - dài hạn.
• Cộng đồng học thuật và nghiên cứu: Các giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học thuộc khối ngành Kinh tế quốc tế, Quản lý kinh tế, Thương mại quốc tế sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng ngoại thương cấp vùng.
• Hiệp hội ngành hàng & Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Doanh nghiệp sản xuất chè, nông sản, khoáng sản, dệt may, linh kiện điện tử nắm bắt xu hướng thị trường, định vị lại phân khúc sản phẩm trên chuỗi giá trị toàn cầu.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Điểm khác biệt lớn nhất của đề tài so với các nghiên cứu xuất khẩu trước đây là gì?

Đề tài không chỉ đánh giá tăng trưởng kim ngạch về lượng mà sử dụng công cụ toán kinh tế hiện đại (PRODY và EXPY) để đo lường thực chất chất lượng và độ phức tạp công nghệ của rổ hàng hóa xuất khẩu cấp vùng.

2. Nghiên cứu đề xuất giải pháp đột phá nào cho mặt hàng nông sản truyền thống (như chè, quế)?

Chuyển từ xuất khẩu bao bì thô sang mô hình liên kết chuỗi giá trị khép kín: Quy hoạch vùng chuyên canh đạt chuẩn HACCP/ISO, đầu tư công nghệ chế biến sâu (chiết xuất dược liệu, trà cao cấp) và đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ quốc tế.

3. Sự xuất hiện của các tập đoàn FDI điện tử tác động như thế nào đến cơ cấu xuất khẩu Vùng?

FDI điện tử làm tăng vọt giá trị kim ngạch và nâng cao chỉ số EXPY thống kê, nhưng nghiên cứu chỉ ra cần nhanh chóng phát triển cụm công nghiệp phụ trợ nội địa để tránh bẫy "gia công lắp ráp giá trị gia tăng thấp".

4. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) cho các vùng kinh tế khác không?

Hoàn toàn có thể. Khung phương pháp luận kết hợp RCA cấp vùng, PRODY/EXPY và mô hình hồi quy nhân tố có thể chuyển giao áp dụng trực tiếp cho vùng Tây Bắc, Bắc Trung Bộ hay Tây Nguyên.

5. Những sản phẩm đào tạo và khoa học cụ thể của đề tài là gì?

Đề tài đã công bố 06 bài báo khoa học trên các tạp chí chuyên ngành uy tín, đào tạo thành công 04 Thạc sĩ, hỗ trợ 03 đề tài NCKH sinh viên, cùng 01 Báo cáo phân tích và 01 Bản kiến nghị chính sách chuyển giao cho các địa phương.

---

Kết luận (Conclusion)

Báo cáo tổng kết đề tài KH&CN cấp Bộ "Tái cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của vùng Đông Bắc Việt Nam" (Mã số: B2013-TN06-01) do TS. Nguyễn Tiến Long chủ trì là công trình nghiên cứu toàn diện, giàu hàm lượng khoa học và mang tính thực tiễn sâu sắc. Bằng việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp duy vật biện chứng và các mô hình định lượng hiện đại ($RCA, PRODY, EXPY$), công trình đã định vị chính xác vị thế ngoại thương của vùng Đông Bắc, chỉ rõ các điểm nghẽn về giá trị gia tăng và kiến tạo một lộ trình giải pháp tái cơ cấu khoa học, khả thi cho tầm nhìn 2020–2030.

Đây là nguồn tư liệu tham khảo thiết thực cho các nhà hoạch định chiến lược kinh tế, các nhà nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp trong tiến trình đưa kinh tế Đông Bắc hội nhập vững chắc vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU. CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU. Khái niệm cơ cấu hàng xuất khẩu. Vai trò của cơ cấu hàng xuất khẩu.

Phân loại cơ cấu hàng hóa xuất khẩu. TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU. Khái niệm về tái cơ cấu hàng xuất khẩu. Đánh giá cơ cấu hàng xuất khẩu.

Những nhân tố tác động tới tái cơ cấu hàng xuất khẩu. SỰ CẦN THIẾT PHẢI TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU. Phát huy thế mạnh của vùng, từng bước theo kịp tốc độ phát triển của vùng khác trong cả nước và thế giới. Tăng cường hiệu quả xuất khẩu, tăng thu ngoại tệ, cải thiện cán cân thanh toán của vùng.

Phát triển sản xuất, đẩy mạnh chuyên môn hóa, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở từng vùng. Tạo áp lực buộc các doanh nghiệp trong vùng nâng cao hiệu quả sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế. Nâng cao chất lượng lao động của vùng, góp phần vào quá trình phân công lao động quốc tế. Tái CCHXK, tăng dần hàm lượng sản phẩm đã qua chế biến giúp đẩy mạnh chuyên môn hóa, thúc đẩy quá trình CNH, HĐH của địa phương, của ngành.

KINH NGHIỆM TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI. Kinh nghiệm của Trung Quốc. Kinh nghiệm của Thái Lan. Bài học kinh nghiệm cho tái CCHXK của vùng Đông bắc Việt Nam.46 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CƠ CẤU MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM.

NHỮNG LỢI THẾ VÀ KHÓ KHĂN CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM TRONG HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU. Khái quát vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên của vùng Đông bắc Việt Nam. Tình hình kinh tế - xã hội vùng Đông bắc Việt Nam. CÁC VĂN BẢN LUẬT PHÁP VÀ CHÍNH SÁCH CỦA VIỆT NAM VÀ VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU.

Quá trình ra đời và phát triển của hệ thống luật pháp và chính sách điều chỉnh hoạt động xuất, nhập khẩu ở Việt Nam. Luật pháp, chính sách về xác định cơ cấu mặt hàng xuất khẩu. Hệ thống luật pháp và chính sách đối với tái cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ yếu ở vùng Đông bắc Việt Nam. Đánh giá chung về hệ thống luật pháp, chính sách đối với tái cơ cấu hàng xuất khẩu ở vùng Đông bắc Việt Nam.

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU CÁC MẶT HÀNG CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM. Một số nét khái quát về cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam. Đánh giá chung về cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam. Thực trạng tái cơ cấu hàng xuất khẩu của vùng Đông bắc Việt Nam.

ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM. Những kết quả đạt được. Một số hạn chế, bất cập.117 CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP TÁI CƠ CẤU MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM. DỰ BÁO CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030.

LỘ TRÌNH TÁI CƠ CẤU MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐẾN NĂM 2020 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030. Nhóm thứ nhất (chè, gạo, lạc nhân, hoa quả, quế, cây dược liệu và đường). Nhóm thứ hai, là than đá. Nhóm hàng thứ ba, là hàng dệt may và giày dép.

Nhóm hàng thứ tư, là thủ công mỹ nghệ. Ba nhóm hàng tiếp theo trong cơ cấu là hàng điện tử, máy tính và linh kiện, dây điện và cáp điện. QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG TÁI CƠ CẤU HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM. Quan điểm chỉ đạo hoạt động xuất khẩu của vùng Đông bắc Việt Nam.

Định hướng tái cơ cấu hàng xuất khẩu của vừng Đông bắc Việt Nam. Mục tiêu tái cơ cấu hàng xuất khẩu của vùng Đông bắc Việt Nam đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030. GIẢI PHÁP TÁI CƠ CẤU MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CHỦ YẾU CỦA VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN 2030. Nâng cao khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Xây dựng các vùng chuyên canh và vùng nguyên liệu phục vụ hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu của Vùng. Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, kỹ thuật phục vụ cho hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu. Xây dựng các trung tâm, viện nghiên cứu tạo ra các sản phẩm mới phục vụ cho nhu cầu đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu và các khu công nghiệp tập trung sản xuất hàng xuất khẩu. Phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ phục vụ hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu.

Tăng cường liên kết chuỗi trong các ngành hàng tạo điều kiện xuất khẩu hiệu quả nhất. 141 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.143 PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG, BIỂU, HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ Danh mục bảng Bảng 1.1: Vai trò của đặc khu kinh tế với ngoại thương Trung Quốc, 2009.2: Cơ cấu hàng xuất khẩu của Thái Lan.3: Cơ cấu hàng xuất khẩu của Thái Lan 2007-2010. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam (năm 2014).2: Tỷ trọng đóng góp của các mặt hàng xuất khẩu chính trong tổng giá trị xuất khẩu của Việt Nam.3: Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng điện tử 2001- 2015. Giá trị xuất khẩu vùng Đông bắc Việt Nam.Cơ cấu xuất khẩu của một số mặt hàng chủ yếu vùng Đông bắc Việt Nam (2011 – 2014).

Cơ cấu theo số lượng các mặt hàng xuất khẩu vùng Đông bắc Việt Nam. RCA của sản phẩm xuất khẩu vùng Đông bắc Việt Nam. Chỉ số chất lượng cơ cấu hàng xuất khẩu (PRODY) của một số mặt hàng của vùng Đông bắc Việt Nam. Sản lượng cung ứng của một số mặt hàng nằm trong cơ cấu hàng xuất khẩu vùng Đông bắc Việt Nam (2011 – 2014).

Giá cả của một số sản phẩm nằm trong cơ cấu hàng xuất khẩu vùng Đông bắc Việt Nam (2011 – 2014). Kết quả kiểm định tác động của yếu tố cầu thị trường đối với sản phẩm chè 109 Bảng 2. Kết quả kiểm định tác động của yếu tố cầu thị trường đối với sản phẩm gạo. Kết quả kiểm định tác động của yếu tố cầu thị trường đối với sản phẩm than.

Kết quả kiểm định tác động của yếu tố cung thị trường đối với sản phẩm chè. Kết quả kiểm định tác động của yếu tố cung thị trường đối với sản phẩm gạo. Kết quả kiểm định tác động của yếu tố cung thị trường đối với sản phẩm than.18: Hoạt động xuất khẩu các nhóm hàng của vùng Đông bắc Việt Nam dưới góc độ của phát triển bền vững. Một số nhóm hàng xuất khẩu chủ yếu của vùng Đông bắc Việt Nam đến năm 2020.2: Dự báo giá trị xuất khẩu của một số mặt hàng xuất khẩu chủ yếu có lợi thế so sánh của vùng Đông bắc Việt Nam.120 Danh mục hình: Hình 1.

Cơ cấu hàng xuất khẩu theo hàm lượng chế biến 18 Hình 2.1: Bản đồ hành chính vùng Đông bắc Việt Nam. Cơ cấu hàng nhóm hàng công nghiệp nặng và khoáng sản. Cơ cấu xuất khẩu nhóm hàng nông lâm thủy sản. Cơ cấu nhóm hàng công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp.

Giá xuất khẩu chè với RCA của chè. Giá xuất khẩu gạo với RCA của gạo. Giá xuất khẩu than với RCA của than. Sản lượng chè với RCA của chè.

Sản lượng gạo với RCA của gạo. Sản lượng than với RCA của than. Sản lượng xuất khẩu chè với RCA của chè. Sản lượng xuất khẩu gạo với RCA của gạo.

Số lượng xuất khẩu than với RCA của than. Sản lượng chè xuất khẩu với PRODY sản phẩm chè 105vùng Đông bắc Việt Nam. Sản lượng gạo xuất khẩu với PRODY của sản phẩm gạo của vùng. Sản lượng than xuất khẩu với PRODY của sản phẩm than của vùng.

Giá cả với PRODY sản phẩm chè. Giá cả với PRODY sản phẩm gạo. Giá cả với PRODY sản phẩm than. Số lượng đã tiêu thụ với PRODY sản phẩm chè.

Số lượng đã tiêu thụ với PRODY sản phẩm gạo. Số lượng đã tiêu thụ với PRODY sản phẩm than.108 Danh mục biểu đồ Biểu đồ 1.1: Cơ cấu hàng xuất khẩu của Trung Quốc (1985-2009).2: Kim ngạch xuất khẩu Thái Lan trong giai đoạn 1990-2010 (tỷ USD). Kim ngạch xuất khẩu 10 nhóm hàng lớn nhất năm 2012 và so với năm 2011. Giá trị và tốc độ tăng giảm xuất khẩu thủy sản của Việt Nam (2006 – 2012).

Xuất khẩu hàng dệt may sang các thị trường chính (năm 2011 và 2012). Kim ngạch xuất khẩu hàng điện thoại các loại và linh kiện (theo từng tháng, 2010 - 2012). Cơ cấu hàng xuất khẩu vùng Đông bắc Việt Nam.98 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên đầy đủ tiếng Anh Tên đầy đủ tiếng Việt AEC ASEAN Economic Community Cộng đồng kinh tế ASEAN The Association of Southeast Asia ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Nations CCHXK Cơ cấu hàng xuất khẩu CDCCHXK Chuyển dịch cơ cấu hàng xuất khẩu CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài EU European Union Liên minh Châu Âu GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội Hazard Analysis and Critical Control Phân tích môi nguy và điểm kiểm soát HACCP Points tới hạn International Organization for Bộ tiêu chuẩn quốc tế về Quản lý môi ISO Standardization 14000 trường NICs Newly Industrialized Country Nước công nghiệp mới Organization for Economic Co- OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế operation and Development OEM Original Equipment Manufacturer Nhà sản xuất thiết bị gốc ODM Original Brand Manufacturer Nhà sản xuất thiết kế gốc Organization of Petrolium Export OPEC Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ Countries RMB The Renminbi Nhân dân tệ R&D Research and Development Nghiên cứu và phát triển Standard International Trade SITC Danh mục tiêu chuẩn ngoại thương Classification TNCs Transfer National Corporations Công ty xuyên quốc gia USD The United States dollar Đô la Mỹ UN United Nation Liên Hợp Quốc United Nations Conference on Hội nghị Liên Hợp Quốc về Môi UNCED Environment and Development trường và Phát triển UAE The United Arab Emirates Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất VAT Value Added Tax Thuế giá trị gia tăng WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 1. Thông tin chung - Tên đề tài: Tái cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của vùng Đông bắc Việt Nam - Mã số: B2013-TN06-01 - Chủ nhiệm: TS.

Nguyễn Tiến Long - Cơ quan chủ trì: Đại học Thái Nguyên - Thời gian thực hiện: 3/2013 – 3/2016 2. Mục tiêu Đánh giá tác động, xác định mô hình chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ yếu và đề xuất các giải pháp hữu hiệu nhằm tái cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của vùng Đông bắc Việt Nam đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030.