Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Chọn Ngành Kế Toán - Kiểm Toán Của Sinh Viên ...

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kế Toán - Kiểm Toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Chọn Ngành Kế Toán - Kiểm Toán Của Sinh Viên
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng thể
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Ngành học và hành vi chọn ngành
• 2.2. Ngành kế toán – kiểm toán
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành của sinh viên
• 2.4. Các thuyết nghiên cứu liên quan
• 2.4.1. Thuyết hành động hợp lý (TRA)
• 2.4.2. Thuyết về hành vi dự định (TPB)
• 2.5. Các nghiên cứu liên quan
• 2.6. Các giả thuyết và mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.6.1. Các giả thuyết nghiên cứu
• 2.6.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Xây dựng thang đo
• 3.3. Phương pháp chọn mẫu
• 3.4. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả mẫu
• 4.2. Kiểm định độ tin cậy của thang đo
• 4.3. Phân tích nhân tố khám phá
• 4.3.1. Phân tích nhân tố khám phá EFA cho biến độc lập
• 4.3.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA cho biến phụ thuộc
• 4.4. Kiểm định mô hình và giả thuyết
• 4.4.1. Phân tích hệ số tương quan Pearson
• 4.4.2. Phân tích hồi quy tuyến tính bội
• 4.5. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Hàm ý quản trị
• 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Toàn cảnh quyết định chọn ngành Kế toán Kiểm toán của SV

Việc lựa chọn ngành học, đặc biệt là ngành Kế toán - Kiểm toán, là một quyết định mang tính bước ngoặt, ảnh hưởng sâu sắc đến sự nghiệp tương lai của sinh viên. Bối cảnh thị trường lao động Kế toán - Kiểm toán luôn biến động, đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao, khiến công tác định hướng nghề nghiệp trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Theo báo cáo của TopCV (2021), ngành Kế toán - Kiểm toán nằm trong top 6 ngành có nhu cầu tuyển dụng cao, tuy nhiên vẫn đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân sự có chuyên môn sâu. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chọn ngành để có những chiến lược đào tạo và tư vấn tuyển sinh phù hợp. Đề tài Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Chọn Ngành Kế Toán - Kiểm Toán Của Sinh Viên tại Trường Đại học Tài chính – Marketing (UFM) được thực hiện nhằm xác định và đo lường mức độ tác động của các nhân tố này. Nghiên cứu không chỉ cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ sở giáo dục trong việc cải tiến chương trình học kế toán, mà còn giúp sinh viên đưa ra lựa chọn nghề nghiệp sáng suốt, phù hợp với năng lực bản thân và xu thế xã hội. Việc xác định đúng đắn các yếu tố then chốt sẽ góp phần tối ưu hóa chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty lớn như khối Big4 tuyển dụng.

1.1. Tầm quan trọng của việc định hướng nghề nghiệp kế toán

Định hướng nghề nghiệp đúng đắn là nền tảng giúp sinh viên xác định mục tiêu học tập rõ ràng và phát huy tối đa tiềm năng. Đối với ngành Kế toán - Kiểm toán, một lĩnh vực đòi hỏi sự chính xác và chuyên môn cao, việc này càng trở nên quan trọng. Hướng nghiệp kế toán không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin về cơ hội việc làm ngành kiểm toán hay mức lương kế toán viên, mà còn phải phân tích sâu về các tố chất cần có của kiểm toán viên và sự phù hợp với tính cách cá nhân. Một định hướng tốt giúp giảm thiểu tình trạng sinh viên ra trường làm trái ngành hoặc thất nghiệp, từ đó đóng góp vào việc nâng cao chất lượng chung của nguồn nhân lực và đáp ứng nhu cầu thực tế của nền kinh tế.

1.2. Thực trạng lựa chọn nghề nghiệp của sinh viên hiện nay

Hiện nay, quá trình lựa chọn nghề nghiệp sinh viên phải đối mặt với nhiều thách thức. Nhiều sinh viên đưa ra quyết định dựa trên cảm tính, xu hướng đám đông hoặc chịu ảnh hưởng của gia đình mà chưa thực sự hiểu rõ về ngành học và năng lực bản thân. Điều này dẫn đến hệ quả là một bộ phận không nhỏ sinh viên cảm thấy không phù hợp với ngành đã chọn sau một thời gian theo học. Nghiên cứu tại UFM chỉ ra rằng, việc hiểu rõ các yếu tố tác động sẽ là chìa khóa để các trường đại học và gia đình có những biện pháp hỗ trợ hiệu quả, giúp sinh viên đưa ra quyết định chọn ngành một cách tự tin và có cơ sở khoa học, tránh những lựa chọn sai lầm đáng tiếc.

II. Top 7 yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành của SV

Quá trình đưa ra quyết định chọn ngành Kế toán - Kiểm toán của sinh viên là một quá trình phức tạp, chịu sự chi phối của nhiều nhân tố đan xen. Dựa trên các cơ sở lý thuyết như Thuyết hành động hợp lý (TRA) và Thuyết hành vi dự định (TPB), kết hợp với các nghiên cứu trước đó của Rababah (2016) hay Nguyễn Thị Bích Vân (2017), mô hình nghiên cứu hành vi đã được đề xuất và kiểm định. Các yếu tố này được phân thành hai nhóm chính: nhóm yếu tố chủ quan xuất phát từ chính bản thân người học và nhóm yếu tố khách quan đến từ môi trường bên ngoài. Việc nhận diện và phân loại các yếu tố này giúp có cái nhìn hệ thống và toàn diện hơn về động lực đằng sau sự lựa chọn của sinh viên. Nghiên cứu đã xác định 7 nhóm nhân tố chính có tác động đáng kể, bao gồm: Đặc điểm bản thân và mong muốn nghề nghiệp; Khả năng trúng tuyển; Đặc điểm và cơ hội việc làm; Đặc điểm trường; Phương tiện truyền thông và công tác tuyển sinh; Yếu tố xã hội; và cuối cùng là Gia đình, người thân. Mỗi yếu tố này đều có vai trò và mức độ ảnh hưởng khác nhau, tạo nên một bức tranh đa chiều về quá trình ra quyết định của sinh viên.

2.1. Phân tích nhóm yếu tố chủ quan từ sở thích cá nhân

Các yếu tố chủ quan, hay động lực bên trong, đóng vai trò nền tảng trong mọi quyết định. Nhóm này bao gồm sở thích cá nhân, năng lực bản thân, tính cách và mong muốn về sự nghiệp trong tương lai. Một sinh viên có thiên hướng làm việc với con số, tư duy logic và cẩn thận sẽ có xu hướng lựa chọn ngành Kế toán - Kiểm toán cao hơn. Theo Chapman (1981), “các yếu tố của tự thân cá nhân học sinh là một trong những nhóm yếu tố ảnh hưởng lớn đến quyết định chọn trường hay ngành nghề”. Do đó, việc tự nhận thức và đánh giá đúng năng lực, sở trường là bước đầu tiên và quan trọng nhất để đảm bảo sự lựa chọn phù hợp và bền vững.

2.2. Đánh giá các yếu tố khách quan từ xã hội và gia đình

Yếu tố khách quan bao gồm những tác động từ môi trường bên ngoài như ảnh hưởng của gia đình, bạn bè, thầy cô, xu hướng phát triển của xã hội, và thông tin từ truyền thông. Gia đình thường có tác động mạnh mẽ thông qua kỳ vọng và định hướng. Bên cạnh đó, tác động từ xã hội thể hiện qua nhu cầu nhân lực, triển vọng ngành kế toán và hình ảnh của nghề nghiệp trong mắt công chúng. Các yếu tố này có thể củng cố hoặc làm thay đổi quyết định ban đầu của sinh viên. Đặc biệt, uy tín và danh tiếng trường đại học cũng là một nhân tố khách quan quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định cuối cùng.

III. Phương pháp nghiên cứu khoa học các yếu tố ảnh hưởng

Để đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy, đề tài nghiên cứu khoa học này đã áp dụng một quy trình nghiên cứu chặt chẽ, kết hợp cả phương pháp định tính và định lượng. Giai đoạn đầu, nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua thảo luận nhóm với 15 sinh viên khoa Kế toán – Kiểm toán tại UFM nhằm hiệu chỉnh thang đo và đảm bảo các thuật ngữ dễ hiểu. Giai đoạn tiếp theo, nghiên cứu định lượng được triển khai bằng cách thực hiện khảo sát sinh viên kinh tế với kích thước mẫu là 280. Dữ liệu thu thập được xử lý bằng phần mềm SPSS 25.0, một công cụ thống kê mạnh mẽ và phổ biến trong các nghiên cứu xã hội. Các kỹ thuật phân tích chuyên sâu đã được sử dụng để kiểm định mô hình và các giả thuyết đề ra. Quá trình này không chỉ đo lường các yếu tố mà còn xác định mức độ tác động của từng yếu tố, mang lại kết quả khách quan và có giá trị thực tiễn cao. Thang đo Likert 5 mức độ được sử dụng để lượng hóa các câu trả lời, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phân tích thống kê sau này.

3.1. Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng Cronbach s Alpha

Trước khi tiến hành phân tích sâu hơn, độ tin cậy của các thang đo được kiểm định bằng hệ số Cronbach's Alpha. Đây là bước bắt buộc để đảm bảo rằng các biến quan sát trong cùng một nhân tố có sự nhất quán và đo lường đúng khái niệm nghiên cứu. Theo kết quả, tất cả các thang đo đều có hệ số Cronbach’s Alpha lớn hơn 0.6 (thấp nhất là Yếu tố xã hội với 0.699), đạt yêu cầu về độ tin cậy. Các biến có hệ số tương quan biến tổng nhỏ hơn 0.3 sẽ bị loại bỏ để tăng cường độ tin cậy cho thang đo. Cụ thể, biến quan sát TH1 (vị trí địa lý của trường) đã bị loại sau khi kiểm định, cho thấy độ tin cậy của mô hình sau hiệu chỉnh được cải thiện.

3.2. Áp dụng phân tích nhân tố khám phá EFA và hồi quy

Sau khi xác nhận độ tin cậy, kỹ thuật phân tích nhân tố khám phá EFA được áp dụng để rút gọn và nhóm các biến quan sát thành các nhân tố có ý nghĩa. Kết quả phân tích EFA cho thấy 31 biến quan sát hội tụ thành 7 nhân tố chính, với tổng phương sai trích là 69.469% (>50%), cho thấy mô hình giải thích được phần lớn sự biến thiên của dữ liệu. Tiếp theo, phân tích hồi quy tuyến tính bội được thực hiện để kiểm định các giả thuyết và xác định mức độ ảnh hưởng của 7 nhân tố độc lập lên biến phụ thuộc (Quyết định chọn ngành). Kết quả hồi quy cho thấy mô hình là phù hợp (Sig. F < 0.05) và không có hiện tượng đa cộng tuyến (hệ số VIF < 2), đảm bảo tính chính xác của các kết luận rút ra.

IV. Kết quả Yếu tố gia đình tác động mạnh nhất đến chọn ngành

Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính bội đã mang lại những phát hiện quan trọng về mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quyết định chọn ngành Kế toán - Kiểm toán. Mô hình nghiên cứu giải thích được 70.2% sự biến thiên của quyết định chọn ngành (thể hiện qua hệ số R2 hiệu chỉnh = 0.694). Điều này cho thấy các yếu tố được lựa chọn có khả năng dự báo tốt. Đáng chú ý nhất, không phải cơ hội việc làm hay mức lương kế toán viên là yếu tố hàng đầu. Thay vào đó, kết quả chỉ ra rằng các yếu tố mang tính xã hội và cá nhân có sức ảnh hưởng vượt trội. Cụ thể, ảnh hưởng của gia đình và người thân là nhân tố có tác động mạnh mẽ nhất. Tiếp theo là các đặc điểm của bản thân sinh viên như sở thích và năng lực. Các yếu tố liên quan đến chất lượng đào tạo đại học và uy tín của trường cũng giữ một vai trò quan trọng. Phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác tư vấn hướng nghiệp không chỉ ở trường phổ thông mà còn cần sự tham gia tích cực từ phía gia đình để đảm bảo sinh viên có được sự lựa chọn tối ưu và phù hợp nhất.

4.1. Bảng xếp hạng mức độ ảnh hưởng của các nhân tố Beta

Hệ số Beta chuẩn hóa trong mô hình hồi quy cho biết mức độ ảnh hưởng tương đối của từng yếu tố. Kết quả cho thấy thứ tự tác động từ mạnh nhất đến yếu nhất như sau: (1) Gia đình, người thân và người xung quanh (β = 0.355); (2) Đặc điểm bản thân và mong muốn nghề nghiệp (β = 0.320); (3) Đặc điểm trường (β = 0.225); (4) Khả năng trúng tuyển (β = 0.140); (5) Đặc điểm và cơ hội việc làm (β = 0.112); (6) Phương tiện truyền thông và công tác tuyển sinh (β = 0.094); và (7) Yếu tố xã hội (β = 0.082). Những con số này cung cấp một bằng chứng định lượng rõ ràng về tầm quan trọng của sự ủng hộ từ gia đình và sự tự nhận thức của bản thân trong quá trình định hướng nghề nghiệp.

4.2. Thảo luận ý nghĩa kết quả và so sánh với nghiên cứu khác

Kết quả của nghiên cứu này có sự tương đồng với các công trình trước đây của Nguyễn Tố Tâm và cộng sự (2022) hay Đặng Thu Hà và Đặng Thảo Hiền (2019) khi đều khẳng định vai trò của các yếu tố cá nhân và gia đình. Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở mức độ tác động của từng nhân tố, có thể do sự khác biệt về không gian, thời gian và đối tượng khảo sát. Việc yếu tố gia đình có ảnh hưởng mạnh nhất tại UFM cho thấy văn hóa gia đình tại Việt Nam vẫn đóng một vai trò chi phối trong các quyết định quan trọng của con cái. Trong khi đó, yếu tố xã hội có tác động yếu nhất có thể do thông tin vĩ mô còn khá chung chung và chưa tác động trực tiếp bằng lời khuyên từ những người thân cận.

V. Hàm ý quản trị Giải pháp cho trường và lời khuyên cho SV

Từ những kết quả nghiên cứu thực tiễn, các hàm ý quản trị quan trọng được đề xuất nhằm cải thiện công tác hướng nghiệp và tuyển sinh. Đối với các trường đại học, đặc biệt là Trường Đại học Tài chính - Marketing, cần nhận thức rằng danh tiếng trường đại học và chất lượng đào tạo là yếu tố quan trọng thứ ba. Do đó, nhà trường cần đẩy mạnh truyền thông về thế mạnh đào tạo, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và đặc biệt là mạng lưới đối tác doanh nghiệp. Cần xây dựng các chương trình tư vấn tuyển sinh không chỉ nhắm đến học sinh mà còn cả phụ huynh, bởi đây là nhóm có ảnh hưởng lớn nhất. Các buổi 'campus tour', hội thảo chuyên đề với sự tham gia của chuyên gia và cựu sinh viên thành đạt sẽ giúp cung cấp thông tin xác thực và tạo dựng niềm tin. Về phía sinh viên, nghiên cứu là một lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc tự tìm hiểu và khám phá bản thân. Sinh viên cần chủ động tìm kiếm thông tin, tham gia các hoạt động ngoại khóa, thực tập để hiểu rõ tố chất cần có của ngành, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào định hướng từ bên ngoài.

5.1. Đề xuất chiến lược truyền thông và tư vấn tuyển sinh

Nhà trường cần xây dựng một chiến lược truyền thông đa kênh, tập trung vào việc làm nổi bật các giá trị cốt lõi: chương trình đào tạo hiện đại, tỷ lệ sinh viên có việc làm cao, và cơ hội nhận các chứng chỉ CPA, chứng chỉ ACCA. Nội dung truyền thông cần hướng đến cả phụ huynh và học sinh, nhấn mạnh vào sự thành công của cựu sinh viên và triển vọng ngành kế toán. Tổ chức các buổi tư vấn 1-1, các bài test tính cách nghề nghiệp và kết nối học sinh với các sinh viên đang theo học trong ngành sẽ là những cách tiếp cận hiệu quả, giúp giải đáp thắc mắc và củng cố quyết định của họ.

5.2. Lời khuyên giúp sinh viên lựa chọn ngành nghề phù hợp

Sinh viên và học sinh THPT cần trang bị cho mình một quy trình ra quyết định khoa học. Bước đầu tiên là tự đánh giá sở thích cá nhân và năng lực bản thân. Tiếp theo, hãy chủ động tìm hiểu sâu về ngành học thông qua các kênh chính thống, nói chuyện với người đi trước. Đừng ngần ngại tham gia các kỳ thực tập sớm hoặc các dự án nhỏ liên quan để có trải nghiệm thực tế. Cuối cùng, hãy thảo luận cởi mở với gia đình về mong muốn của bản thân và lắng nghe lời khuyên của họ một cách có chọn lọc. Một quyết định đúng đắn là sự giao thoa giữa đam mê cá nhân, năng lực thực tế và sự ủng hộ từ những người xung quanh.