Luận văn thạc sĩ về các đá granitoid phức hệ Vân Canh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus thạch luận các đá granitoid phức hệ vân canh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Văn Đông
• Người hướng dẫn: TS. Trần Tuấn Anh
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Khoáng Vật Học Và Địa Hóa Học
• Đề tài: Thạch Luận Các Đá Granitoid Phức Hệ Vân Canh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN XÃ HỘI HUYỆN VÂN CANH
• 1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.2. Địa hình
• 1.3. Khí hậu
• 1.4. Giao thông
• 1.5. Tài nguyên đất và khoáng sản
• 1.6. Kinh tế - xã hội
• 1.7. Dân số, lao động và việc làm
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA CHẤT KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Hệ tầng Đacmi (PR1 đm)
• 2.2. Hệ tầng Sa Thầy (PZ1 st)
• 2.3. Giới Mezozoi
• 2.4. Hệ tầng Măng Giang (T2 mg)
• 2.5. Phức hệ Chu Lai (γPR3cl)
• 2.6. Phức hệ Phương Mai (T2 pm)
• 2.7. Phức hệ Trà Bồng (δ-γδO-S tb)
• 2.8. Phức hệ Bến Giằng-Quế Sơn (δ-γδP2-T1bg-qs)
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu các đá granitoid phức hệ Vân Canh

Nghiên cứu các đá granitoid phức hệ Vân Canh là một lĩnh vực quan trọng trong địa chất học, đặc biệt là trong việc hiểu rõ về nguồn gốc và quá trình hình thành của các loại đá này. Phức hệ Vân Canh nằm ở tỉnh Bình Định, nơi có sự phân bố đa dạng của các loại đá magma. Việc nghiên cứu không chỉ giúp xác định đặc điểm thạch học mà còn cung cấp thông tin về khoáng sản và điều kiện địa chất khu vực.

1.1. Đặc điểm địa chất khu vực Vân Canh

Khu vực Vân Canh có địa chất phong phú với nhiều loại đá khác nhau, bao gồm các đá granitoid, đá biến chất và đá magma. Đặc điểm địa chất này tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc nghiên cứu và khai thác khoáng sản.

1.2. Lịch sử nghiên cứu các đá granitoid

Nghiên cứu về các đá granitoid phức hệ Vân Canh đã được thực hiện từ nhiều năm trước, với nhiều công trình nghiên cứu quan trọng. Những nghiên cứu này đã chỉ ra sự đa dạng về thành phần khoáng vật và địa hóa của các đá trong khu vực.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu đá granitoid Vân Canh

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về các đá granitoid phức hệ Vân Canh, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề và thách thức cần được giải quyết. Các vấn đề này bao gồm sự phân bố không đồng đều của các loại đá, cũng như sự khác biệt trong thành phần khoáng vật và địa hóa học.

2.1. Sự phân bố không đồng đều của các loại đá

Các đá granitoid trong phức hệ Vân Canh không phân bố đồng đều, điều này gây khó khăn trong việc xác định nguồn gốc và quá trình hình thành của chúng. Việc nghiên cứu cần tập trung vào các khu vực có sự phân bố đa dạng để có cái nhìn tổng quan hơn.

2.2. Khó khăn trong việc xác định nguồn gốc

Xác định nguồn gốc của các đá granitoid là một thách thức lớn. Các yếu tố như quá trình magma hóa, biến chất và sự tương tác giữa các loại đá khác nhau cần được xem xét kỹ lưỡng.

III. Phương pháp nghiên cứu các đá granitoid phức hệ Vân Canh

Để nghiên cứu các đá granitoid phức hệ Vân Canh, nhiều phương pháp khác nhau đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm khảo sát thực địa, phân tích hóa học và nghiên cứu dưới kính hiển vi.

3.1. Khảo sát thực địa và thu thập mẫu

Khảo sát thực địa là bước đầu tiên trong nghiên cứu, giúp thu thập mẫu đá và thông tin về địa chất khu vực. Việc này giúp xác định các điểm đặc trưng của các đá granitoid.

3.2. Phân tích hóa học và địa hóa

Phân tích hóa học các mẫu đá giúp xác định thành phần khoáng vật và các nguyên tố hóa học. Điều này cung cấp thông tin quan trọng về nguồn gốc và quá trình hình thành của các đá granitoid.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu đá granitoid Vân Canh

Nghiên cứu các đá granitoid phức hệ Vân Canh không chỉ có giá trị khoa học mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các thông tin thu được từ nghiên cứu có thể được áp dụng trong khai thác khoáng sản và phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Khai thác khoáng sản

Các đá granitoid chứa nhiều khoáng sản quý giá, việc nghiên cứu giúp xác định các khu vực tiềm năng cho khai thác. Điều này có thể góp phần vào sự phát triển kinh tế của khu vực.

4.2. Phát triển bền vững

Nghiên cứu các đá granitoid cũng giúp xây dựng các chiến lược phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên trong khu vực.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu đá granitoid Vân Canh

Nghiên cứu các đá granitoid phức hệ Vân Canh đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục khai thác. Tương lai của nghiên cứu này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều giá trị mới cho khoa học và thực tiễn.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc xác định rõ hơn về nguồn gốc và quá trình hình thành của các đá granitoid, cũng như các ứng dụng thực tiễn của chúng.

5.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu các đá granitoid không chỉ có ý nghĩa trong lĩnh vực địa chất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực Vân Canh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định có diện tích tự nhiên đạt 80.020,84 ha, tọa lạc tại tọa độ địa lý từ 13°30’ đến 13°50’ vĩ độ Bắc và từ 108°50’ đến 109°05’ kinh độ Đông. Khu vực này giữ vị trí chiến lược tại rìa phía Nam của khối nâng Kon Tum, nơi tập trung các thành tạo magma xâm nhập đa dạng và nguồn tài nguyên khoáng sản nội sinh giàu tiềm năng. Toàn tỉnh Bình Định hiện đã ghi nhận 55 khu vực phân bố đá granit đáp ứng tiêu chuẩn làm đá ốp lát cao cấp với tổng trữ lượng dự tính lên đến 474 triệu m3 đá nguyên khai, trong đó trữ lượng cấp C2 đạt 148 triệu m3. Tuy nhiên, trước thời điểm nghiên cứu, diện mạo địa chất, ranh giới phân bố, bản chất thạch địa hóa và cơ chế tiến hóa magma của phức hệ Vân Canh vẫn tồn tại nhiều quan điểm học thuật trái chiều giữa các nhà nghiên cứu địa chất.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khoáng vật học và Địa hóa học tập trung giải quyết toàn diện vấn đề thạch luận các đá granitoid phức hệ Vân Canh (tuổi Trias sớm - giữa, T1-2). Mục tiêu cốt lõi của công trình là xác lập các đặc trưng thạch học, định lượng thành phần khoáng vật và nguyên tố địa hóa chính xác, qua đó luận giải nguồn gốc nóng chảy magma, điều kiện nhiệt áp và bối cảnh địa động lực hình thành. Kết quả nghiên cứu không chỉ đóng góp luận cứ khoa học chuẩn mực cho lịch sử phát triển vỏ lục địa khu vực Nam Trung Bộ mà còn trực tiếp cung cấp các thông số kỹ thuật phục vụ quy hoạch khai thác mỏ. Dữ liệu thạch học giúp tối ưu hóa công nghệ khai thác nhằm nâng tỷ lệ thu hồi đá thương phẩm từ mức 30% lên trên 40% tại các khu vực trọng điểm như Canh Vinh, Núi Dâu và Dác Đào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết magma axit hiện đại, định nghĩa granitoid là nhóm đá xâm nhập felsic có hàm lượng SiO2 vượt trên 65%, cấu thành chủ yếu bởi thạch anh, feldspar kiềm và plagioclas. Đề tài vận dụng hệ thống phân loại định mức QAPF của Streckeisen (1976) do Hiệp hội Khoa học Địa chất Quốc tế ban hành, dựa trên tỷ lệ bốn hợp phần khoáng vật tạo đá gồm thạch anh (Q), feldspar kiềm (A), plagioclas (P) và foid (F) để chuẩn hóa tên gọi các phân loại đá xâm nhập từ granodiorit, tonalit đến granit và granosyenit.

Về phương diện thạch địa hóa, khung lý thuyết tích hợp biểu đồ tương quan giữa SiO2 và tổng kiềm (Na2O + K2O) theo mô hình Cox và cộng sự (1979) bổ sung bởi Wilson (1989) nhằm phân tách các trường đá kiềm và á kiềm. Đề tài áp dụng hệ thống phân loại nguồn gốc S-I-M-A của Chappell và White (1974) kết hợp công trình của Whalen (1987) để nhận diện bản chất nguồn nóng chảy từ manti, vỏ trầm tích hay vỏ biến chất. Đặc biệt, chỉ số bão hòa nhôm ASI (Alumina Saturation Index) xác lập theo Shand (1943) qua tỷ số phân tử Al2O3/(CaO + Na2O + K2O) được sử dụng làm thước đo phân loại ba trạng thái địa hóa: quá bão hòa kiềm (peralkaline), bão hòa nhôm (metaluminous) và quá bão hòa nhôm (peraluminous). Các tham số địa hóa nguyên tố vết trường lực mạnh (HFSE như Zr, Nb, Y, Th, Hf) và nguyên tố có bán kính ion lớn (LILE như Rb, Ba, Sr) cung cấp cơ sở nhận diện môi trường địa động lực tạo núi va mảng hoặc tách giãn nội lục.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ các đợt khảo sát thực địa trực tiếp trên địa bàn huyện Vân Canh kết hợp kế thừa cơ sở dữ liệu magma thuộc đề tài Quỹ NAFOSTED mã số 105.09 và chương trình Điều tra Tây Nguyên 3 do Viện Địa chất chủ trì. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hơn 35 mẫu lát mỏng định danh thạch học và 20 mẫu hóa nghiệm thạch địa hóa đại diện cho toàn bộ các pha xâm nhập. Phương pháp chọn mẫu tuân thủ nguyên tắc lấy mẫu mạng lưới đồng đều tại các điểm lộ đá gốc tươi, nguyên khối, không bị cà nát biến chất sâu dọc theo các thung lũng kiến tạo và tuyến giao thông Diêu Trì - Mục Thịnh.

Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm được triển khai đồng bộ qua bốn kỹ thuật chuyên sâu:

• Phương pháp kính hiển vi phân cực thấu quang: Khảo sát lát mỏng thạch học nhằm xác định cấu trúc vi mô, quan hệ giao cắt khoáng vật, hiện tượng mirmekit và mức độ biến đổi thứ sinh (sericit hóa, clorit hóa).
• Phương pháp vi dò điện tử EMPA: Thực hiện tại Viện Địa chất và Khoáng vật học Novosibirsk (CHLB Nga) với chùm electron hội tụ siêu mịn, xác định chính xác thành phần hóa học từng điểm bắn trên các khoáng vật orthoclas, plagioclas và biotit.
• Phương pháp huỳnh quang tia X (XRF): Phân tích định lượng 10 oxit tạo đá chính với độ nhạy phân tích đạt 0,01%, cho phép kiểm soát sai số tổng hàm lượng hóa học dưới 0,5%.
• Phương pháp quang phổ khối plasma cảm ứng cao tần (ICP-MS): Quét dải khối lượng từ 7 đến 250 amu với độ nhạy đạt mức ppt đến ppm, xác định hàm lượng hơn 70 nguyên tố vết và nhóm nguyên tố đất hiếm (REE).

Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính chuẩn xác từ cấp độ tế vi khoáng vật đến cấp độ địa hóa toàn thể khối đá. Toàn bộ số liệu sau đó được xử lý trên các phần mềm chuyên ngành Minpet, CorelDraw và Excel trong suốt giai đoạn thực hiện đề tài từ năm 2010 đến năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về phân chia pha xâm nhập và cấu trúc khoáng vật học, phức hệ Vân Canh được làm sáng tỏ gồm 3 pha xâm nhập chính và pha đá mạch liên đới:

• Pha 1: Tonalit và granodiorit biotit hạt vừa, màu xám sáng.
• Pha 2: Granit và granosyenit biotit hạt vừa đến lớn, màu xám hồng đến hồng đỏ đặc trưng, chiếm khối lượng áp đảo.
• Pha 3: Granit và granosyenit biotit hạt nhỏ, phân bố dạng khối đẳng thước nhỏ.
• Pha đá mạch: Granit aplit, granosyenit porphyr và pegmatoid.

Kết quả phân tích EMPA chỉ rõ feldspar kali trong đá là orthoclas có độ tinh khiết cao với hàm lượng phân tử Or dao động từ 97,10% đến 98,10%. Plagioclas thuộc loại oligoclas - albit với hàm lượng phân tử Ab đạt từ 89,60% đến 92,70%. Plagioclas thế hệ 1 chiếm tỷ lệ 85% - 90% bị sericit hóa mạnh ven rìa, trong khi thạch anh thế hệ 1 chiếm 90% - 95% tổng lượng khoáng vật silica trong đá.

Thứ hai, về thạch địa hóa nguyên tố chính, các đá granitoid phức hệ Vân Canh thể hiện tính chất giàu silica rõ rệt với hàm lượng SiO2 biến thiên từ 68,77% đến 75,75%. Hàm lượng tổng kiềm (Na2O + K2O) rất cao, đạt từ 6,64% đến 8,63% với tỷ số K2O/Na2O luôn lớn hơn 1, phản ánh bản chất cao kali ổn định. Hàm lượng Al2O3 dao động từ 12,90% đến 14,80%, hàm lượng Fe2O3 đạt từ 0,81% đến 3,18%, trong khi hàm lượng MgO rất thấp, chỉ từ 0,01% đến 0,06%. Chỉ số bão hòa nhôm ASI dao động trong khoảng 1,37 đến 1,57, xác nhận các đá thuộc nhóm quá bão hòa nhôm mạnh (peraluminous).

Thứ ba, về địa hóa nguyên tố vết và khoáng vật phụ, granitoid Vân Canh sở hữu hàm lượng fluorit và nguyên tố F đặc biệt cao, đạt tới 1150 ppm trong các mẫu granit tiêu biểu. Khoáng vật phụ đi kèm rất phong phú gồm tantalit, zircon, apatit, ortit, cyrtolit song hành cùng magnetit, sphen và ilmenit. Biotit trong đá có hàm lượng TiO2 cao từ 2,78% đến 4,16%, hàm lượng FeO cao từ 27,83% đến 28,19%, tương ứng với minal annit - siderophyllit.

Thảo luận kết quả

Sự biến thiên thành phần hóa học của granitoid phức hệ Vân Canh phản ánh một quá trình kết tinh phân dị magma liên tục. Khi hàm lượng SiO2 tăng dần từ 68,77% lên 75,75%, hàm lượng CaO giảm mạnh từ 2,18% xuống 0,37%, đồng thời hàm lượng TiO2 và Fe2O3 cũng giảm tương ứng. Mối quan hệ này có thể được biểu diễn trực quan thông qua hệ thống biểu đồ biến thiên Harker và bảng tổng hợp tương quan oxit, nơi các đường phân dị thể hiện rõ cơ chế kết tinh tách pha của plagioclas base và các khoáng vật màu chứa sắt-titan.

Về bối cảnh nguồn gốc, sự kết hợp giữa hàm lượng F cao (1150 ppm), tổng kiềm lớn và cấu tạo pectit dạng giun của albit trong orthoclas mang các đặc trưng điển hình của granit loại A hình thành trong điều kiện giàu chất bốc. Tuy nhiên, sự xuất hiện đồng thời của tập hợp khoáng vật phụ magnetit - sphen - ilmenit cùng chỉ số ASI lớn hơn 1 (1,37 - 1,57) khiến granitoid Vân Canh mang tính chất chuyển tiếp lưỡng tính giữa I-granit và S-granit.

Trên các biểu đồ địa động lực đa nguyên tố chuẩn hóa theo manti nguyên thủy của Sun & McDonough (1989) và biểu đồ tương quan kiến tạo Rb - (Y + Nb) của Pearce, các mẫu đá đều rơi vào trường granit sau va chạm (post-collisional granitoid). Điều này chứng minh magma phức hệ Vân Canh được hình thành do quá trình tái nóng chảy cục bộ tầng vỏ lục địa cổ giàu nhôm, dưới sự tác động nhiệt truyền dẫn từ magma manti xâm nhập trong giai đoạn tách giãn kiến tạo sau đụng độ giữa các mảng lục địa thuộc chu kỳ kiến tạo Indosini.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tổ chức quy hoạch và cấp phép khai thác đá ốp lát công nghiệp theo chiều sâu tại các mỏ quy mô lớn như Canh Vinh (trữ lượng 101 triệu m3) và Núi Ông Dâu (trữ lượng 11 triệu m3). Cần chuyển đổi đồng bộ từ phương pháp nổ mìn sang công nghệ cắt dây kim cương kết hợp cưa đĩa hiện đại nhằm nâng tỷ lệ thu hồi đá khối đạt tiêu chuẩn thương mại từ 30% lên 45% - 50% trong giai đoạn 2024 - 2028. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Định giữ vai trò chủ trì phối hợp với các doanh nghiệp khoáng sản.

Thứ hai, triển khai đề án khảo sát và đánh giá chuyên đề về tiềm năng khoáng sản kim loại hiếm (tantalit, đất hiếm REE) và fluorit nhiệt dịch tại các đới tiếp xúc kiến tạo giữa phức hệ Vân Canh và hệ tầng phun trào Măng Giang. Mục tiêu cần khoanh định 2 đến 3 diện tích triển vọng khoáng hóa trên quy mô 50 km2 trước năm 2027 do Cục Địa chất Việt Nam và Viện Địa chất phối hợp thực hiện.

Thứ ba, cập nhật cơ sở dữ liệu thạch địa hóa và bản đồ địa chất - khoáng sản huyện Vân Canh lên tỷ lệ 1:50.000, bổ sung phương pháp định tuổi đồng vị U-Pb hiện đại trên khoáng vật zircon nhằm xác lập khung thời gian tiến hóa magma tuyệt đối. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là cơ quan đầu mối chủ trì nghiên cứu trong giai đoạn 2025 - 2027.

Thứ tư, xây dựng hệ thống giám sát tai biến địa chất và quản lý sườn dốc tại các khu vực mỏ có độ dốc trên 250m. Ủy ban nhân dân huyện Vân Canh cần ban hành quy chế an toàn môi trường mỏ định kỳ hàng quý, thiết lập đê chắn bùn đá và hành lang an toàn thoát lũ nhằm bảo vệ 100% diện tích lưu vực sông Hà Thanh khỏi nguy cơ bồi lắng và ô nhiễm trong mùa mưa bão kéo dài từ tháng 9 đến tháng 12.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Các nhà khoa học, chuyên gia thạch luận và địa chất magma. Công trình cung cấp bộ dữ liệu vi dò EMPA và quang phổ ICP-MS độ phân giải cao, hỗ trợ đối sánh quá trình tiến hóa magma Mezozoi và xây dựng mô hình vỏ mảng cho khu vực Đông Dương.

Nhóm 2: Các doanh nghiệp khai thác, chế biến và kinh doanh đá ốp lát xây dựng. Luận văn cung cấp tọa độ địa chất của 55 điểm mỏ đá granit hồng đỏ cùng các chỉ tiêu cơ lý chi tiết (cường độ kháng nén 1.2230 kg/cm2, cường độ kháng kéo 190 - 220 kg/cm2, thể trọng 2,50 - 2,55 g/cm3), giúp tối ưu hóa thiết kế khai trường và định mức đầu tư máy móc.

Nhóm 3: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Địa chất học, Khoáng vật học, Địa hóa học. Tài liệu là cẩm nang phương pháp luận hoàn chỉnh về phân tích thạch địa hóa, ứng dụng phần mềm Minpet và dựng biểu đồ chuẩn quốc tế Streckeisen, Cox và Pearce.

Nhóm 4: Cán bộ quản lý nhà nước tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Định và các cơ quan địa phương. Luận văn cung cấp cơ sở khoa học tin cậy phục vụ công tác quy hoạch phân vùng tài nguyên, thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường mỏ và xây dựng chiến lược phát triển kinh tế khoáng sản bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Các đá granitoid phức hệ Vân Canh được phân chia thành những pha xâm nhập nào? Phức hệ Vân Canh gồm 3 pha xâm nhập và pha đá mạch. Pha 1 gồm tonalit và granodiorit biotit hạt vừa. Pha 2 gồm granit và granosyenit biotit hạt vừa đến lớn màu hồng đỏ. Pha 3 là granit và granosyenit hạt nhỏ. Pha đá mạch gồm granit porphyr, aplit và pegmatoid.

Đá granit phức hệ Vân Canh thuộc kiểu nguồn gốc nào theo phân loại thạch luận? Đá mang tính chất chuyển tiếp giữa I-granit và S-granit nhưng thể hiện rõ đặc tính của granit loại A. Dấu hiệu nhận biết là hàm lượng F cao (1150 ppm), tổng kiềm đạt 6,64% - 8,63%, biotit giàu Fe-Ti cùng sự hiện diện đồng thời của fluorit, tantalit, magnetit và sphen.

Trữ lượng và tiềm năng khai thác đá granit đỏ tại khu vực Vân Canh đạt quy mô bao nhiêu? Tổng trữ lượng đá granit đỏ nguyên khai toàn tỉnh Bình Định đạt 474 triệu m3, trong đó cấp C2 là 148 triệu m3. Riêng xã Canh Vinh có trữ lượng đạt 101 triệu m3, núi Dâu đạt 11 triệu m3 cấp C2 với tỷ lệ thu hồi đá khối thử nghiệm đạt 40%.

Luận văn đã sử dụng những phương pháp phân tích phòng thí nghiệm chủ yếu nào? Tác giả đã kết hợp kính hiển vi phân cực thấu quang phân tích lát mỏng, kính hiển vi điện tử vi dò EMPA phân tích điểm khoáng vật, huỳnh quang tia X (XRF) đo 10 oxit tạo đá chính với độ nhạy 0,01%, và ICP-MS phân tích hơn 70 nguyên tố vết.

Nghiên cứu có đóng góp thực tiễn quan trọng nào cho địa phương? Luận văn đã chuẩn hóa ranh giới thạch học và đặc tính cơ lý của granit hồng đỏ tại Bình Định. Kết quả này cung cấp luận cứ khoa học để định hướng thăm dò kim loại hiếm (F, Ta, REE) và nâng cao hiệu quả khai thác 142 triệu m3 đá ốp lát thương phẩm.

Kết luận

• Xác định rõ nét đặc điểm thạch học phức hệ Vân Canh gồm 3 pha xâm nhập và pha đá mạch với các khoáng vật chính: orthoclas (Or = 97,10% - 98,10%), oligoclas - albit (Ab = 89,60% - 92,70%), thạch anh và biotit giàu Fe-Ti.
• Chứng minh đặc trưng thạch địa hóa giàu silica (SiO2 = 68,77% - 75,75%), tổng kiềm cao (Na2O + K2O = 6,64% - 8,63%) và quá bão hòa nhôm (ASI = 1,37 - 1,57) thuộc loạt magma á kiềm đến kiềm.
• Phát hiện hàm lượng fluorit cao (1150 ppm) và tập hợp khoáng vật phụ đặc thù, định vị nguồn gốc dung thể magma nóng chảy tầng vỏ lục địa trong bối cảnh sau va mảng mang đặc trưng kiểu A-granit chuyển tiếp.
• Đánh giá tiềm năng tài nguyên đá ốp lát đạt trữ lượng 474 triệu m3 đá đỏ nguyên khai, đề xuất giải pháp kỹ thuật nâng tỷ lệ thu hồi đá khối thương phẩm lên trên 40%.
• Kiến nghị khung kế hoạch hành động 2024 - 2030 cho các cơ quan chức năng trong việc nâng cấp bản đồ địa chất tỷ lệ 1:50.000, quan trắc trượt lở sườn dốc và quản lý khai thác mỏ bền vững.

Nghiên cứu thạch luận phức hệ Vân Canh là tài liệu khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn cao cho ngành địa chất Việt Nam. Độc giả, chuyên gia và các doanh nghiệp có nhu cầu tìm hiểu chuyên sâu có thể tra cứu toàn văn luận văn tại thư viện chuyên ngành hoặc liên hệ trực tiếp phòng Thạch luận và Sinh khoáng thuộc Viện Địa chất để cùng hợp tác triển khai ứng dụng thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Điều kiện tự nhiên xã hội huyện Vân Canh 1. Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Hình 1. Vị trí địa lý của huyện Vân Canh, Tỉnh Bình Định Vân Canh là huyện có diện tích tự nhiên lớn nhất tỉnh với 80020,84ha, vị trí của huyện nằm ở tọa độ địa lý: Từ 13030’ đến 13050’ vĩ độ Bắc và từ 108050’ đến 109005’ kinh độ Đông.

Phía Bắc giáp huyện Tây Sơn và An Nhơn. Phía Nam giáp huyện Đồng Xuân của tỉnh Phú Yên.Phía Đông giáp huyện thành phố Quy Nhơn. Phía tây giáp huyện Koongchoro của tỉnh Gia Lai. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Địa hình Địa hình huyện Vân Canh có độ cao chênh lệch giữa các vùng trong huyện rất lớn.Độ cao lớn nhất đạt 700m, độ cao trung bình khoảng 200m so với mực nước biển, bị phân cắt mạnh, phần lớn là các sườn núi có độ dốc trên 250m.địa hình núi thấp và thung lung kiến tạo. Khí hậu Huyện Vân Canh nằm trong tiểu vùng khí hậu duyên hải Nam Trung Bộ là vùng khí hậu nhiệt đới ẩm.với nền nhiệt độ cao và ổn định.Có 2 mùa mưa và khô rõ rệt. Tổng lượng nước mưa lớn, và bắt đầu từ tháng 9 đến hết tháng 12, mùa khô bắt đầu từ tháng 1 đến cuối tháng 8 và lượng mưa phân bố không đồng đều. Mùa mưa ở đây thường hay có lũ quét và sạt lở.

Giao thông Phần lớn các xã của huyện Vân Canh nằm trên tuyến đường Diêu Trì - MụcThịnh mới được nâng cấp nên giao thông khá thuận lợi; trong những năm gần đây phong trào bê tông hóa giao thông nông thôn phát triển nên đường sá có phần được cải thiện đáng kể, trừ địa bàn xã Canh Liên giao thông còn khó khăn. Ngoài ra trên địa bàn huyện còn có đường sắt Việt Nam đi qua với ga Vân Canh. Tài nguyên đất và khoáng sản Theo các kết quả điều tra của Hội khoa học đất Việt Nam, với phương pháp đánh giá đất của FAO-UNESCO, trên địa bàn huyện Vân Canh có nhóm đất sau: Đất cát (C) có diện tích 2367ha chiếm 2,96% diện tích tự nhiên, phân bố tập trung tại các xã: Canh Vinh, Canh Hiển, Canh Hiệp. Đất xám (X) có diện tích 76270ha chiếm 95,58% diện tích tự nhiên.

Khoáng sản trên địa bàn huyện phần lớn là granit, gabbro, bazan, có chất lượng tốt để sự dụng trong ngành cồng nghiệp xây dựng dân dụng và cơ sở hạ tầng giao 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thông, thủy lợi. Cát xây dựng phân bố trong các bãi bồi, doi cát và long song dọc theo song Hà Thanh với khối lượng đáp ứng nhu cầu sự dụng trong huyện. Kinh tế - xã hội 1. Kinh tế Trong thời kỳ 1995-2013 thì nền kinh tế của huyện Vân Canh có mức tăng trưởng khá với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân khoảng 6.

Trong thời kỳ 1995-2000 tăng bình quân 4,83% và thời kỳ năm 2001-2008 thì tăng bình quân hơn 7,9% trên năm. Giai đoạn từ năm 2009- 2013 do nền kinh tế suy giảm nên tốc độc kinh tế có xu hướng giảm hơn so với thời kỳ 2001-2008. Nhìn chung cơ cấu kinh tế của huyện Vân Canh là về nông nghiệp chủ yếu, thời gian qua cơ cấu kinh tế đã có sự dịch chuyển, tỷ trọng ngành tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ tăng nhưng vẫn còn nhiều hạn chế.Hiện nay, nền kinh tế của huyện bước đầu đi vào ổn định và đang được quan tâm đầu tư để phát triển, đời sống nhân dân dần được cải thiện từng bước. Tuy nhiên so với mặt bằng chung tỉnh thì nền kinh tế của huyện Vân Canh còn phát triển rất chậm.

Dân số, lao động và việc làm Huyện Vân Canh có 7 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có thị trấn Vân Canh mới được thành lập và các xã Canh Hòa, Canh Thuận, Canh Hiệp, Canh Hiển, Canh Vinh và Canh Liên. Có 3 dân tộc cùng chung sống là dân tộc Kinh, dân tộc Chăm và dân tộc BaNa; trong đó dân tộc Chăm tập trung chủ yếu ở xã Canh Hoà, dân tộc Bana tập trung ở các xã Canh Liên, Canh Thuận, Canh Hiệp với dân số chiếm trên 40% so tổng dân số. Ngưòi Chăm (Chăm Hroi) ở Vân Canh có quan hệ mật thiết và có quá trình phát triển vừa chung vừa riêng rất đáng được chú ý trong cộng đồng người Chăm trong cả nước. Người Chăm ở Vân Canh sống xen với người Bana và người Kinh; họ có khá nhiều tên gọi khác nhau như Chăm Hroi, Hroi, Aroi, Chăm Đắc Rây, Chăm Hơđang, Chăm Đèo.Có thể gốc gác người Chăm ở Vân Canh vốn là người Chàm cổ.

5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Dân số từ năm 2001-2013, tăng trưởng khá nhanh, tăng 1,2 lần và tốc độ bình quân hang năm 1,88% (bình quân cả tỉnh 1,17%). Dân số trên địa bàn huyện năm 2008 là 25253 người với mật độ dân số 32 người trên km2, quá thấp so với cả tỉnh. Đến năm 2013 thì mật độ dân số tăng lên hơn 40 người trên km2. Năm 2013 toàn huyện gần 14000 người trong độ tuổi lao động, công nhân lành nghề và chất lượng lao động trong toàn huyện không đồng đều giữa các vùng.

Tuy nhiên trong 5 năm tới sẽ có hơn 3000 người trong độ tuổi lao động nên sẽ gây ra áp lực lớn về việc làm, vì vậy các cấp ban ngành quan tâm giải quyết công việc trong những năm tới. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 2 Đặc điểm địa chất khu vực nghiên cứu 2. Hệ tầng Đacmi (PR1 đm) Trong diện tích tỉnh Bình Định chỉ lộ ra phụ hệ tầng Đacmi dưới (Pr1 đm) và còn tồn tại đôi dải hẹp vùng Nam Vân Canh. Hệ tầng được đặc trưng bởi các đá phiến kết tinh, xen kẽ plagio-gơnai, lớp mỏng amfibiolit- biotit, ở phần thấp phổ biến đá phiến thạch anh biotit.

Phần lớn các đá đều bị macmatit hóa. Hệ tầng Sa Thầy (PZ1 st) Các thành tạo Paleozoi dưới thuộc hệ tầng Sa Thầy chỉ còn tồn tại trong một vài diện tích hẹp nằm ở phía Nam Vân Canh và Đồng Sim - Tây Sơn, có chiều dày 800- 1. Các đá chủ yếu thuộc phụ hệ tầng trên (PZ1 st) bao gồm đá phiến thạch anh xerixit, quaczit, xen đá phiến mica, phần xuống dưới là đá quaczit hạt thô có andezit. Giới Mezozoi Các thành tạo Mezozoi được phân bố khá rộng rãi ở phía Nam đường 19, chủ yếu là các trầm tích lục nguyên xen kẽ phun trào axit thuộc hệ tầng Măng Giang (T2 mg) và Hệ tầng Đơn Dương (K đd).

Hệ tầng Măng Giang (T2 mg) Hệ tầng Măng Giang phân bố phần lớn ở vùng Vân Canh, Cù Mông. Phủ bất chỉnh hợp lên trên các thành tạo cổ; bao gồm các đá cát kết ackoz, xen fenzit, cuội kết, sạn kết và các đá phun trào riolit dacit, xen cát kết, bột kết, phiến silic màu vàng nâu đến xám xanh, dày 500 - 600 m 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phức hệ Chu Lai (PR3cl) Phức hệ được xác lập 1979 bao gồm nhiều thể xâm nhập như Chu Lai, Hòn Bà, Ngọc Gơleleng có kích thước vừa đến lớn dạng kéo dài, trùng với phương cấu trúc của đá biến chất tuổi Proterozoi. Thành phần thạch học của phức hệ gồm plagiogranit micmatit, granit micmatit, granitogneis biotit và các đai mạch pegmatit.

Các đá có cấu tạo gneis dạng vân dải, theo chúng có quan hệ chuyển tiếp từ các trầm tích biến chất tuổi Proterozoi vây quanh và là sản phẩm của quá trình granit hoá từ các đá này. Trong phạm vi khối gặp nhiều thể sót dạng thấu kính, hoặc dạng lớp không đều đều đặn của đá trầm tích biến chất còn bảo tồn cấu tạo vi uốn nếp, phân bố định hướng cùng phương cấu tạo gneis của vùng. Đá mạch phổ biến là pegmatit, aplit, mạch thạch anh-turmalin, chúng tạo thành những mạch nhỏ phân bố trong phạm vi khối hoặc ở các đới chuyển tiếp. Các thành tạo granitoit của phức hệ có đặc điểm như sau: SiO2=69-75%, Na2O=2-2,8%, K2O=3-6%, hàm lượng tổng kiềm dao động từ 5,5-8%, các đá của phức hệ thuộc loạt kiềm vôi trung bình kali, là sản phẩm của quá trình tái nóng chảy các đá magma và trầm tích vỏ lục địa trong điều kiện siêu biến chất.

Tuổi tuyệt đối của khối Chu Lai đã được Phan Trường Thị xác định bằng phương pháp Rb-Sr là 550 triệu năm. Phức hệ Phương Mai (T2 pm) Tại đây các đá xâm nhập nông phổ biến, có cùng nguồn gốc với phun trào axit hệ tầng Măng Giang (T2 mg) , như các khối Phương Mai (Quy Nhơn), có một diện tích tổng cộng khoảng 10km2, có hình dạngkéo dài theo hướng Bắc - Nam. ở Phía Đông và Tây Nam gặp quan hệ trực tiếp granitbiotit hạt lớn đến vừa màu hồng thuộc pha 2 phức hệ Vân Canh bị xâm nhập nông gabrodiorit pocfia phức hệ Cù Mông tuổiPaleogen xuyên cắt gây biến chất nhiệt. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Phức hệ Trà Bồng (-O-S tb) Các thành tạo xâm nhập trung tính ở khối Trà Bồng được liệt vào phức hệ Đại Lộc. Trong quá trình nghiên cứu đo vẽ thành lập bản đồ địa chất và khoáng sản tỉ lệ 1: 200.000 loạt Huế-Quảng Ngãi đã tách các đá kể trên ra và thành lập phức hệ Trà Bồng bao gồm các khối: Trà Bồng, Trà Mi, Núi Gò…chúng phân bố ở phần phía Nam của loạt tờ bản đồ và một số thể diorit thạch anh bị bắt tù trong granit sáng màu phức hệ Bà Nà và granodiorit phức hệ Quế Sơn ở vùng Tiên Phước. Các thể xâm nhập có kích thước khác nhau từ vài Km2 đến hàng chục Km2. Thành phần thạch học chủ yếu của phức hệ là diorit sẫm màu, diorit thạch anh, granodiorit bị ép có cấu tạo dạng gneis.

Các đá của phức hệ xuyên cắt, gây sừng hoá các trầm tích lục nguyên-núi lửa, lục nguyên-carbonat của hệ tầng A Vương và bị granit biotit dạng gneis phức hệ Đại Lộc xuyên cắt và gây felspat hoá. Huỳnh Trung và Nguyễn Xuân Bao (1980) xác định tuổi tuyệt đối bằng phương pháp K-Ar là 387-443 triệu năm. Phức hệ Bến Giằng-Quế Sơn (-P2-T1bg-qs) Quá trình thành lập bản đồ địa chất Việt nam tỉ lệ 1: 500.000, Huỳnh Trung và Nguyễn Xuân Bao xác lập lần đầu năm 1979 với tên gọi là “Phức hệ Quế Sơn”trong đó thành phần chủ yếu của phức hệ là granit màu hồng. Trong quá trình thành lập bản đồ địa chất và khoáng sản loạt tờ Huế-Quảng Ngãi đã xác lập phức hệ Quế Sơn, nhưng với quan niệm mới về phức hệ này là loạt phân dị dài từ magma trung tính gồm gabrodiorit, diorit, diorit thạch anh, granodiorit đến granit giống như phức hệ Bến Giằng-Quế Sơn trước đây.