Luận văn tình hình một số bệnh nội khoa trên đàn ngựa bạch nuôi tại xã dương thành huyện phú bình tỉnh thái nguyên và biện pháp điều trị

Luận văn phân tích tình hình bệnh nội khoa trên ngựa bạch tại Dương Thành, Phú Bình, Thái Nguyên và đề xuất biện pháp điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Trần Quốc Bảo
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Quang Tuyên
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Tình Hình Một Số Bệnh Nội Khoa Trên Đàn Ngựa Bạch Nuôi Tại Xã Dương Thành, Huyện Phú Bình, Tỉnh Thái Nguyên Và Biện Pháp Điều Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Điều kiện khí hậu thuỷ văn
• 1.1.1.3. Thủy văn
• 1.1.2. Địa hình đất đai
• 1.1.3. Giao thông vận tải
• 1.1.4. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.4.1. Tình hình kinh tế
• 1.1.4.2. Tình hình dân cư
• 1.1.4.3. Tình hình văn hóa xã hội
• 1.1.5. Hệ thống tổ chức ngành thú y
• 1.1.6. Tình hình sản xuất nông nghiệp
• 1.1.6.1. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 1.1.6.2. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi
• 1.1.7. Công tác thú y
• 1.1.8. Đánh giá chung
• 2. PHẦN 2 : CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Mục đích nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu của đề tài
• 2.3. Tổng quan tài liệu
• 2.3.1. Cơ sở khoa học
• 2.3.2. Nguồn gốc, phân loại ngựa
• 2.3.3. Đặc điểm chung về ngựa
• 2.3.4. Một số đặc điểm sinh lý của ngựa
• 2.3.5. Đặc điểm tiêu hóa của ngựa Bạch
• 2.3.6. Đặc điểm về một số bệnh nội khoa trên đàn ngựa Bạch
• 2.3.7. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 2.3.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.7.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.4. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.4.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.4.3. Nội dung nghiên cứu và chỉ tiêu theo dõi
• 2.4.3.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.4.3.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.4.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.4.1. Phương pháp điều tra dịch tễ
• 2.4.4.2. Phương pháp chẩn đoán lâm sàng
• 2.5. Kết quả và phân tích kết quả
• 2.5.1. Cơ cấu đàn ngựa Bạch của xã
• 2.5.2. Tỷ lệ mắc một số bệnh nội khoa trên đàn ngựa Bạch
• 2.5.3. Tỷ lệ mắc bệnh nội khoa ở ngựa Bạch theo các tháng trong năm
• 2.5.4. Tỷ lệ mắc bệnh nội khoa ở ngựa Bạch theo lứa tuổi
• 2.5.5. Tỷ lệ mắc bệnh ở ngựa Bạch theo tính tính biệt
• 2.5.6. Tỷ lệ mắc bệnh ở ngựa Bạch theo mùa vụ
• 2.5.7. Tỷ lệ mắc bệnh ở ngựa Bạch theo tình trạng vệ sinh
• 2.5.8. Tỷ lệ ngựa mắc bệnh nội khoa có biểu hiện lâm sàng
• 2.5.9. Xác định hiệu quả của thuốc điều trị bệnh nội khoa
• 2.5.10. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu nước ngoài

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Bệnh Nội Khoa Ngựa Bạch Dương Thành

Nghiên cứu về bệnh nội khoa ngựa bạch tại xã Dương Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên là một vấn đề cấp thiết. Xã Dương Thành nổi tiếng với nghề chăn nuôi ngựa bạch, một giống ngựa quý hiếm. Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh, đặc biệt là các bệnh nội khoa, ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất và chất lượng đàn ngựa. Nghiên cứu này nhằm mục đích đánh giá thực trạng, tìm ra nguyên nhân và đề xuất các giải pháp phòng và điều trị hiệu quả. Việc nắm bắt thông tin về dịch tễ học bệnh nội khoa ngựa bạch là vô cùng quan trọng để bảo tồn và phát triển giống ngựa quý này. Nghiên cứu này sẽ cung cấp những dữ liệu khoa học cần thiết cho công tác thú y và chăn nuôi ngựa bạch tại địa phương. Theo tài liệu gốc, xã Dương Thành có tới 200-250 con ngựa, trong đó có 150-180 con ngựa bạch.

1.1. Đặc Điểm Sinh Lý Ngựa Bạch và Ảnh Hưởng Bệnh Nội Khoa

Ngựa Bạch có những đặc điểm sinh lý riêng biệt so với các giống ngựa khác. Những đặc điểm này có thể ảnh hưởng đến khả năng mắc bệnh và phản ứng với các phương pháp điều trị. Nghiên cứu cần tập trung vào việc xác định các yếu tố sinh lý liên quan đến bệnh nội khoa ngựa bạch. Ví dụ, hệ tiêu hóa của ngựa bạch có thể nhạy cảm hơn với một số loại thức ăn, dẫn đến các vấn đề về tiêu hóa. Việc hiểu rõ những đặc điểm này sẽ giúp xây dựng các biện pháp phòng bệnh hiệu quả hơn.

1.2. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Bệnh Ngựa Bạch Thái Nguyên

Nghiên cứu về bệnh nội khoa ngựa bạch Thái Nguyên có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn nguồn gen quý hiếm. Ngựa bạch không chỉ là một vật nuôi có giá trị kinh tế mà còn là một phần của di sản văn hóa địa phương. Việc bảo vệ sức khỏe cho đàn ngựa bạch góp phần duy trì và phát triển nghề chăn nuôi ngựa bạch truyền thống. Nghiên cứu này cũng có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các vùng khác có điều kiện tương tự.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Bệnh Nội Khoa Ngựa Bạch

Việc chẩn đoán bệnh nội khoa ngựa bạch gặp nhiều khó khăn do triệu chứng bệnh thường không rõ ràng và dễ nhầm lẫn với các bệnh khác. Sự thiếu hụt các trang thiết bị và kỹ thuật chẩn đoán hiện đại tại các cơ sở thú y địa phương cũng là một trở ngại lớn. Nghiên cứu cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp chẩn đoán bệnh nội khoa ngựa bạch nhanh chóng, chính xác và phù hợp với điều kiện thực tế. Việc đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ thú y cũng là một yếu tố quan trọng. Theo tài liệu gốc, ban thú y xã có 8 cán bộ, trong đó có 1 trưởng ban thú y, 07 thành viên có trình độ chuyên môn trung cấp và sơ cấp.

2.1. Khó Khăn Trong Phát Hiện Sớm Bệnh Nội Khoa ở Ngựa

Phát hiện sớm bệnh nội khoa ở ngựa là yếu tố then chốt để điều trị thành công. Tuy nhiên, ngựa thường có xu hướng che giấu bệnh tật, đặc biệt là trong giai đoạn đầu. Người chăn nuôi cần được trang bị kiến thức để nhận biết các dấu hiệu sớm của bệnh, như thay đổi trong hành vi ăn uống, vận động hoặc bài tiết. Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ cũng là một biện pháp quan trọng để phát hiện bệnh kịp thời.

2.2. Sự Cần Thiết của Chẩn Đoán Phân Biệt Bệnh Ngựa Bạch

Nhiều bệnh thường gặp ở ngựa bạch có triệu chứng tương tự nhau, gây khó khăn cho việc chẩn đoán phân biệt. Ví dụ, các bệnh về đường tiêu hóa có thể gây ra các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón. Việc sử dụng các xét nghiệm cận lâm sàng, như xét nghiệm máu và phân, có thể giúp phân biệt các bệnh này. Nghiên cứu lâm sàng bệnh ngựa cần được thực hiện để xác định các dấu hiệu đặc trưng của từng bệnh.

III. Phương Pháp Điều Trị Bệnh Nội Khoa Hiệu Quả Cho Ngựa Bạch

Việc điều trị bệnh nội khoa ngựa bạch cần dựa trên nguyên tắc kết hợp giữa điều trị triệu chứng và điều trị nguyên nhân. Sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc bổ trợ và các biện pháp chăm sóc đặc biệt là cần thiết. Nghiên cứu cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các loại thuốc và phác đồ điều trị bệnh ngựa khác nhau. Việc sử dụng các bài thuốc dân gian cũng có thể được xem xét, nhưng cần được kiểm chứng bằng các nghiên cứu khoa học. Theo tài liệu gốc, các trường hợp bệnh xảy ra trên đàn gia súc, gia cầm đều được giải quyết kịp thời và hiệu quả tốt.

3.1. Sử Dụng Thuốc Điều Trị Bệnh Ngựa Bạch Hợp Lý

Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ thú y và tuân thủ đúng liều lượng, thời gian điều trị. Việc sử dụng thuốc kháng sinh không hợp lý có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, gây khó khăn cho việc điều trị sau này. Nghiên cứu dược lý trên ngựa cần được thực hiện để xác định liều lượng và tác dụng phụ của các loại thuốc khác nhau.

3.2. Chăm Sóc Dinh Dưỡng Cho Ngựa Bạch Bị Bệnh

Dinh dưỡng cho ngựa bạch đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi sức khỏe. Ngựa bị bệnh thường có xu hướng ăn ít hoặc bỏ ăn. Cần cung cấp thức ăn dễ tiêu hóa, giàu dinh dưỡng và đảm bảo vệ sinh. Việc bổ sung vitamin và khoáng chất cũng có thể giúp tăng cường sức đề kháng cho ngựa.

IV. Phòng Bệnh Nội Khoa Cho Đàn Ngựa Bạch Giải Pháp

Phòng bệnh luôn là biện pháp hiệu quả và kinh tế nhất. Việc thực hiện tốt công tác vệ sinh chuồng trại, quản lý thức ăn và nước uống, tiêm phòng định kỳ và kiểm soát ký sinh trùng là rất quan trọng. Nghiên cứu cần tập trung vào việc xây dựng các quy trình phòng bệnh nội khoa ngựa bạch phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại địa phương. Việc nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về tầm quan trọng của công tác phòng bệnh cũng là một yếu tố quan trọng.

4.1. Vệ Sinh Chuồng Trại và Môi Trường Chăn Nuôi Ngựa

Chuồng trại cần được vệ sinh sạch sẽ, khô ráo và thông thoáng. Thường xuyên dọn dẹp phân và chất thải để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và ký sinh trùng. Định kỳ phun thuốc khử trùng để tiêu diệt mầm bệnh. Môi trường chăn nuôi cần được giữ gìn sạch sẽ, tránh ô nhiễm.

4.2. Quản Lý Thức Ăn và Nước Uống Cho Ngựa Bạch

Thức ăn cần đảm bảo chất lượng, không bị nấm mốc hoặc ô nhiễm. Cung cấp đủ nước sạch cho ngựa uống. Tránh cho ngựa ăn quá nhiều thức ăn tinh bột, có thể gây ra các vấn đề về tiêu hóa. Giải phẫu sinh lý ngựa bạch cần được nghiên cứu để xây dựng chế độ ăn phù hợp.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Nâng Cao Sức Khỏe Ngựa Bạch

Kết quả nghiên cứu về bệnh nội khoa ngựa bạch cần được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất để nâng cao sức khỏe và năng suất của đàn ngựa. Xây dựng các chương trình phòng bệnh và điều trị bệnh hiệu quả, cung cấp kiến thức và kỹ năng cho người chăn nuôi, và hỗ trợ các cơ sở thú y địa phương là những việc cần làm. Việc hợp tác giữa các nhà khoa học, cán bộ thú y và người chăn nuôi là rất quan trọng để đạt được mục tiêu này.

5.1. Xây Dựng Mô Hình Chăn Nuôi Ngựa Bạch Bền Vững

Mô hình chăn nuôi ngựa bạch bền vững cần đảm bảo sức khỏe cho đàn ngựa, bảo vệ môi trường và mang lại lợi ích kinh tế cho người chăn nuôi. Áp dụng các biện pháp chăn nuôi tiên tiến, như sử dụng thức ăn hữu cơ, quản lý chất thải hiệu quả và thực hiện các biện pháp phòng bệnh tổng hợp.

5.2. Đào Tạo và Nâng Cao Trình Độ Chuyên Môn Thú Y

Cần tăng cường đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ thú y về bệnh nội khoa ngựa bạch. Cung cấp các khóa đào tạo ngắn hạn, hội thảo khoa học và tài liệu chuyên môn. Khuyến khích cán bộ thú y tham gia các chương trình nghiên cứu khoa học.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Bệnh Ngựa Bạch Tương Lai

Nghiên cứu về bệnh nội khoa ngựa bạch là một lĩnh vực còn nhiều tiềm năng phát triển. Cần tiếp tục nghiên cứu về dịch tễ học bệnh nội khoa ngựa bạch, phương pháp chẩn đoán bệnh nội khoa ngựa bạch, điều trị bệnh nội khoa ngựa bạch và phòng bệnh nội khoa ngựa bạch. Việc ứng dụng các công nghệ mới, như công nghệ sinh học và công nghệ thông tin, có thể giúp nâng cao hiệu quả của công tác nghiên cứu và ứng dụng.

6.1. Nghiên Cứu Về Gen và Khả Năng Kháng Bệnh của Ngựa Bạch

Nghiên cứu về gen có thể giúp xác định các gen liên quan đến khả năng kháng bệnh của ngựa bạch. Từ đó, có thể chọn lọc và nhân giống các cá thể ngựa bạch có khả năng kháng bệnh tốt hơn.

6.2. Phát Triển Các Phương Pháp Chẩn Đoán Bệnh Nhanh Chóng

Phát triển các phương pháp chẩn đoán bệnh nhanh chóng, chính xác và dễ sử dụng là rất quan trọng để phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời. Sử dụng các kỹ thuật xét nghiệm hiện đại, như PCR và ELISA.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngựa là loài gia súc gắn bó lâu đời với đời sống kinh tế, lao động sản xuất của đồng bào các tỉnh miền núi và trung du nước ta. Bên cạnh chức năng cung cấp sức kéo và vận chuyển hàng hóa, ngựa còn mang lại các sản phẩm có giá trị dinh dưỡng và y học như thịt, máu, huyết thanh và nội tạng. Đặc biệt, giống ngựa Bạch là nguồn gen vật nuôi quý hiếm; xương ngựa Bạch được dùng để nấu cao hỗ trợ điều trị các bệnh lý về xương khớp, cột sống, thắt lưng và hen phế quản, trong khi huyết thanh và máu ngựa Bạch được sử dụng để chiết tách nguyên liệu điều chế dược phẩm phục vụ y tế và thú y. Dù có giá trị kinh tế cao, công tác bảo tồn và phát triển đàn ngựa Bạch tại Việt Nam từng đối mặt với nguy cơ suy giảm số lượng do quy mô chăn nuôi nhỏ lẻ, tầm vóc vật nuôi hạn chế và tác động tiêu cực của các hội chứng bệnh lý nội khoa, truyền nhiễm, ký sinh trùng.

Địa bàn xã Dương Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên là một trong những địa phương có truyền thống phát triển chăn nuôi ngựa Bạch tập trung. Nhằm khôi phục và phát triển nguồn gen này, Hợp tác xã chăn nuôi ngựa Bạch làng Phẩm đã được thành lập vào ngày 09/03/2011. Tại thời điểm khảo sát, toàn xã có khoảng 200 - 250 con ngựa, trong đó đàn ngựa Bạch chiếm từ 150 - 180 con; bình quân mỗi hộ nuôi 2,3 con và số hộ nuôi từ 2 con trở lên chiếm tỷ lệ 70 - 80%. Tuy nhiên, phương thức chăn nuôi bán chăn thả kết hợp tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, cùng với sự biến động thất thường của thời tiết trung du miền núi, đã khiến đàn ngựa thường xuyên đối mặt với các bệnh lý đường hô hấp và đường tiêu hóa. Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài khóa luận "Tình hình một số bệnh nội khoa trên đàn ngựa Bạch nuôi tại xã Dương Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp điều trị" được thực hiện bởi sinh viên Trần Quốc Bảo, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Nguyễn Quang Tuyên (Khoa Chăn nuôi - Thú y, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên).

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể như sau:

1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, tổ chức mạng lưới thú y và kết quả thực hiện các công tác phục vụ sản xuất chăn nuôi thú y tại địa bàn xã Dương Thành.
2. Nắm bắt biến động cơ cấu số lượng đàn ngựa Bạch nuôi tại địa phương qua các năm (giai đoạn 2011 - 2014).
3. Xác định tỷ lệ mắc một số bệnh nội khoa phổ biến (viêm phổi, tiêu chảy, đau bụng) trên đàn ngựa Bạch nuôi tại địa bàn.
4. Đánh giá triệu chứng lâm sàng và thử nghiệm các phác đồ dùng thuốc điều trị hiệu quả cho đàn ngựa Bạch mắc bệnh nội khoa.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn ngựa Bạch được nuôi tại các nông hộ thuộc Hợp tác xã chăn nuôi ngựa Bạch xã Dương Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu tập trung tại 4 xóm làng Phẩm (Phẩm 1, Phẩm 2, Phẩm 3, Phẩm 4) thuộc xã Dương Thành, huyện Phú Bình.
• Phạm vi thời gian: Đề tài và đợt thực tập tốt nghiệp được triển khai trong thời gian từ ngày 09/12/2013 đến ngày 31/5/2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở khoa học của khóa luận dựa trên các tài liệu chuyên ngành về phân loại học động vật, giải phẫu sinh lý và bệnh học lâm sàng gia súc:

• Hệ thống phân loại động vật xác định ngựa thuộc giới Animalia, ngành Chordata, phân ngành Vertebrata, lớp Mammalia, bộ guốc lẻ Perissodactyla, họ Equidae, giống Equus, loài Equus caballus. Hệ cơ - xương của ngựa phát triển vững chắc với 200 bó cơ và 153 chiếc xương.
• Các chỉ số sinh lý tiêu chuẩn ở ngựa khỏe mạnh được dẫn chiếu gồm: tần số hô hấp đạt 8 - 16 lần/phút; tần số mạch đập đạt 24 - 42 lần/phút (bắt tại động mạch đuôi, tỷ lệ nhịp thở và mạch đập sinh lý xấp xỉ 1:3); thân nhiệt đo tại trực tràng dao động từ 37,5°C - 38,0°C.
• Đặc điểm giải phẫu và sinh lý tiêu hóa của ngựa: Ngựa là loài ăn cỏ có dạ dày đơn với dung tích nhỏ (15 - 20 lít), nằm lệch sang trái sau cơ hoành. Cơ vòng thượng vị của dạ dày luôn đóng chặt và chỉ mở khi nuốt, khiến thức ăn đã vào dạ dày không thể trào ngược ra thực quản, do đó ngựa không có hiện tượng ợ nhai lại và hầu như không nôn mửa; nếu ngựa đau bụng có triệu chứng nôn mửa thường là dấu hiệu vỡ dạ dày hoặc vỡ hoành cách mô. Ruột già phát triển mạnh, đặc biệt là manh tràng dài 100 - 110 cm, dung tích 35 - 40 lít, giữ vai trò chủ yếu trong việc lên men phân giải chất xơ nhờ hệ vi sinh vật; kết tràng (đại tràng) dài 6 - 6,5 m, dung tích 80 - 90 lít; gan không có túi mật, dịch mật được các tiểu thùy tiết thẳng vào tá tràng; lượng nước bọt tiết ra mỗi ngày đêm đạt 30 - 40 lít.
• Cơ chế bệnh sinh của 3 hội chứng bệnh nội khoa nghiên cứu:
  • Hội chứng đau bụng (Colic): Do rối loạn cơ chế thần kinh điều hòa nhu động ruột và co thắt cơ trơn dạ dày - ruột, phát sinh khi gia súc lao tác nặng ngay sau khi ăn no, uống nước lạnh, thức ăn kém phẩm chất, bội thực, tích phân gây táo bón, dãn dạ dày cấp tính hoặc biến vị ruột (xoắn ruột, lồng ruột, sa ruột).
  • Bệnh viêm phổi: Bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp do liên cầu khuẩn phế viêm và song cầu khuẩn (vi khuẩn Gram dương) thường trực trong đường hô hấp bùng phát khi sức đề kháng giảm sút, đặc biệt vào giai đoạn giao mùa cuối thu chuyển sang mùa đông lạnh ẩm.
  • Hội chứng tiêu chảy: Quá trình bệnh lý phức tạp bắt nguồn từ sự phối hợp giữa tác nhân môi trường (thời tiết thay đổi đột ngột, thức ăn ôi thiu), sự suy giảm miễn dịch và các vi sinh vật đường ruột như vi khuẩn (Escherichia coli, Salmonella spp., Clostridium perfringens), virus (Rotavirus, Coronavirus), nấm mốc sinh độc tố Aflatoxin, cùng các loài ký sinh trùng đường tiêu hóa.

Phương pháp nghiên cứu thực tế đã áp dụng:

• Phương pháp điều tra dịch tễ học: Thu thập số liệu thứ cấp từ sổ sách theo dõi của Ban thú y xã Dương Thành và Hợp tác xã chăn nuôi ngựa Bạch làng Phẩm; phỏng vấn trực tiếp chủ hộ chăn nuôi bằng phiếu điều tra về quy mô đàn, tiền sử dịch bệnh, chế độ chăm sóc nuôi dưỡng và khẩu phần thức ăn; ghi nhận số ca ngựa mắc bệnh và tỷ lệ chết.
• Phân nhóm điều tra dịch tễ:
  • Phân nhóm lứa tuổi: chia làm 4 nhóm gồm dưới 1 tuổi, 1 - 3 tuổi, trên 3 - 5 tuổi và trên 5 tuổi.
  • Phân loại điều kiện vệ sinh thú y nông hộ: Mức Tốt (chuồng trại cao ráo, thoáng mát mùa hè, ấm áp mùa đông, có rãnh thoát nước, máng ăn uống sạch sẽ); Mức Trung bình (không dọn phân hàng ngày, lưu phân vài ngày, máng ăn cọ rửa 1 - 2 lần/tuần); Mức Kém (chuồng trại lưu phân hàng tuần, không cọ rửa máng ăn uống, rau xanh không rửa trước khi cho ăn).
• Phương pháp chẩn đoán lâm sàng: Khám lâm sàng toàn diện bằng các kỹ thuật quan sát triệu chứng đặc trưng (dáng đứng, phản xạ đau, trạng thái phân, dịch mũi, tính chất ho, tần số hô hấp, niêm mạc mắt, nhịp tim) kết hợp cố định gia súc trong gióng để đo thân nhiệt trực tràng, sờ nắn vùng bụng và thăm khám trực tràng.
• Phương pháp theo dõi và đánh giá hiệu quả can thiệp: Ghi nhận số lượng gia súc tiếp nhận điều trị, theo dõi diễn biến triệu chứng qua các ngày và tính toán tỷ lệ khỏi bệnh (%) theo từng phác đồ thuốc thú y thực tế.

Nguồn dữ liệu của đề tài:

• Số liệu sơ cấp từ quá trình trực tiếp theo dõi dịch tễ và điều trị trên đàn ngựa Bạch 130 con tại 4 xóm làng Phẩm.
• Số liệu thống kê từ Báo cáo tổng kết công tác sản xuất nông nghiệp năm 2013 của Ủy ban nhân dân xã Dương Thành.
• Dữ liệu chuyên khảo bệnh học nội khoa và dược lý thú y từ các công trình nghiên cứu của Đặng Đình Hanh, Cao Văn, Hồ Văn Nam, Trần Minh Châu, Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Thị Kim Lan, Phạm Ngọc Thạch và các tác giả nước ngoài.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Nội dung phần này phản ánh toàn diện hoạt động thực tập nghề nghiệp của sinh viên tại địa bàn xã Dương Thành trong 6 tháng:

• Kết quả điều tra điều kiện cơ bản: Xã Dương Thành có diện tích tự nhiên 748,41 ha (đất sản xuất nông nghiệp chiếm 573,21 ha, đất lâm nghiệp 25,49 ha, đất nuôi trồng thủy sản 16,08 ha). Dân số toàn xã là 7.354 người gồm 4 dân tộc sinh sống (Kinh, Tày, Nùng, Dao), phân bố tại 20 xóm; trong đó hơn 78% số hộ tham gia sản xuất nông nghiệp. Năm 2013, tổng sản lượng lương thực cây có hạt của xã đạt 3.917,82 tấn (đạt 106,5% kế hoạch huyện giao), bình quân lương thực đạt 532 kg/người/năm. Tổng đàn gia súc, gia cầm tại địa phương gồm có khoảng 8.000 con lợn (lợn thịt chiếm 2/3), 1.300 con trâu bò (bò chiếm 2/3), 170.000 con gia cầm và 200 - 250 con ngựa (ngựa Bạch có 150 - 180 con).
• Công tác tổ chức mạng lưới thú y: Ban thú y xã được thành lập từ năm 2000, cơ cấu gồm 8 cán bộ (1 trưởng ban và 7 thành viên trình độ trung cấp, sơ cấp), phụ trách mạng lưới thú y viên tại 20 xóm và quản lý 01 tủ thuốc thú y do Trạm thú y huyện Phú Bình trang bị.
• Kết quả thực hiện công tác kỹ thuật chăn nuôi: Tham gia phối giống trực tiếp cho 2 cá thể ngựa Bạch cái động dục đạt kết quả an toàn; hướng dẫn kỹ thuật nuôi dưỡng ngựa Bạch với khẩu phần bổ sung 1 kg ngô bột trộn theo tỷ lệ 6 bột ngô / 2 thóc vào buổi chiều kết hợp chế độ chăn thả ngoài bãi 2 lần/ngày (sáng từ 7h00 đến 10h30, chiều từ 14h00 đến 17h30).
• Kết quả công tác thú y lâm sàng và dịch tễ (Bảng 1.1 trong văn bản):
  • Công tác tiêm phòng: Tiêm vacxin tụ huyết trùng trâu bò cho 50 con (liều 2 ml/con); tiêm phòng ký sinh trùng đường máu bằng thuốc Azidin cho 40 con ngựa (liều 1 lọ 1,18 g pha 7 ml nước cất tiêm cho 300 kg thể trọng); tiêm vacxin keo phèn phòng tụ huyết trùng lợn cho 102 con (liều 2 ml/con); tiêm vacxin Newcastle cho 750 con gà sinh sản lúc 65 ngày tuổi; tẩy ký sinh trùng đường tiêu hóa bằng Hanmectin-25 cho 30 con trâu bò. Tất cả các ca tiêm phòng đạt tỷ lệ an toàn 100%.
  • Công tác chẩn đoán và điều trị bệnh gia súc: Trực tiếp điều trị khỏi bệnh giun đũa lợn 32/32 con (bằng Levamisol 7,5% hoặc Hanmectin-25); điều trị viêm phổi lợn khỏi 15/17 con (đạt 88,2% bằng Lincomycin 10% kết hợp Complex); điều trị phân trắng lợn con do E. coli khỏi 32/32 con (bằng Marphamox LA kết hợp Gluco-K-C-Namin); chữa viêm tử cung lợn khỏi 6/6 con (thụt rửa Penicilline kết hợp tiêm Gentatylo); chữa ghẻ lợn do Sarcoptes suis khỏi 4/4 con (tiêm Hanmectin-25); chữa chướng hơi dạ cỏ ở bò khỏi 2/2 con (xoa bóp rơm, cho uống nước gừng tỏi, Magie sulfat 200 - 500 g, trợ tim bằng Cafein 10 - 15 ml).
  • Điều trị các bệnh trên đàn ngựa: Tiêu chảy ngựa khỏi 7/7 con (100% bằng Hamcolis liều 1 ml/10 kg thể trọng kết hợp B.complex 5 ml/con); tiên mao trùng ngựa khỏi 5/5 con (100% bằng tiêm tĩnh mạch Naganin liều 0,01 - 0,015 g/kg thể trọng sau khi trợ sức Cafein); viêm phổi ngựa khỏi 10/10 con (100% bằng HanGen-Tylo liều 15 ml/150 kg thể trọng kết hợp Complex); hội chứng đau bụng ngựa khỏi 2/2 con (100% bằng Atropin 0,1% liều 4 ml/100 kg thể trọng kết hợp Novocain 2% tiêm tĩnh mạch 15 ml/con và thuốc nhuận tràng - thông mật).
  • Hoạt động thủ thuật ngoại khoa: Thiến 35 lợn đực con an toàn 100%; tiêm bổ sung Dextran-Fe phòng thiếu máu cho 25 lợn con giai đoạn 3 - 10 ngày tuổi; đỡ đẻ thành công cho 3 đàn lợn và 3 ca ngựa Bạch sinh sản; thiến 2 mèo đực an toàn.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Chương này tập trung giải quyết mục tiêu chuyên môn về tình hình bệnh nội khoa trên đàn ngựa Bạch tại địa bàn:

• Khảo sát biến động đàn ngựa Bạch qua 4 năm (2011 - 2014) tại 4 xóm làng Phẩm (Bảng 2.5): Quy mô đàn ngựa Bạch tăng trưởng liên tục từ 105 con (năm 2011) lên 119 con (năm 2012), 125 con (năm 2013) và đạt 130 con vào năm 2014. Sự phân bố đàn ngựa giữa các thôn có sự chênh lệch rõ rệt nhưng giữ cơ cấu ổn định qua các năm: xóm Phẩm 1 luôn chiếm tỷ lệ cao nhất (năm 2014 đạt 38 con, chiếm 29,2%), tiếp đến là xóm Phẩm 2 (34 con, chiếm 26,2%), xóm Phẩm 3 (30 con, chiếm 23,1%) và thấp nhất là xóm Phẩm 4 (28 con, chiếm 21,5%).
• Tỷ lệ mắc một số bệnh nội khoa trên tổng đàn 130 con ngựa Bạch theo dõi (Bảng 2.6):
  • Bệnh viêm phổi có tỷ lệ mắc cao nhất trong nhóm bệnh nội khoa, ghi nhận 10 con mắc trên 130 con theo dõi, chiếm tỷ lệ 7,7%. Bệnh thường bộc lộ rõ khi thời tiết thay đổi đột ngột, mưa rét kéo dài.
  • Bệnh tiêu chảy đứng thứ hai với 7 con mắc trên 130 con theo dõi, chiếm tỷ lệ 5,4%.
  • Hội chứng đau bụng có tỷ lệ mắc thấp nhất với 2 con mắc trên 130 con theo dõi, chiếm tỷ lệ 1,5%.
• Triệu chứng lâm sàng ghi nhận trên đàn ngựa Bạch mắc bệnh:
  • Ngựa viêm phổi: Sốt cao, ho từng tiếng (ho nhiều vào ban đêm và sáng sớm), chảy dịch mũi (ban đầu dịch trong, sau chuyển sang dịch nhầy mủ trắng đục hoặc vàng dính quanh rìa lỗ mũi), niêm mạc mắt đỏ nhiều dử, con vật thở khó và mệt mỏi.
  • Ngựa tiêu chảy: Con vật kém ăn, giảm vận động, phân ban đầu sệt nhão không đóng viên, sau đó chuyển sang tháo lỏng vọt cần câu gây mất nước và gầy sút.
  • Ngựa đau bụng: Biểu hiện bồn chồn đứng ngồi không yên, cào đất bằng chân trước, quay đầu nhìn bụng, lấy chân sau đá vào bụng, nằm xuống duỗi thẳng chân rồi đứng dậy thận trọng, có cơn lăn lộn giãy giụa co giật cơ.
• Biện pháp can thiệp và hiệu quả điều trị: Sử dụng kháng sinh kết hợp thuốc điều trị triệu chứng, trợ sức và điều chỉnh hộ lý chuồng trại đã mang lại hiệu quả khỏi bệnh 100% đối với cả 3 nhóm bệnh nội khoa được can thiệp lâm sàng trên đàn ngựa Bạch.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các kết quả thực nghiệm và số liệu dịch tễ học cụ thể qua các bảng số liệu sau:

Bảng 1: Biến động số lượng đàn ngựa Bạch tại xã Dương Thành (2011 - 2014)

STT	Địa bàn	Năm 2011 (SL - con)	Năm 2011 (TL - %)	Năm 2012 (SL - con)	Năm 2012 (TL - %)	Năm 2013 (SL - con)	Năm 2013 (TL - %)	Năm 2014 (SL - con)	Năm 2014 (TL - %)
1	Xóm Phẩm 1	31	29,52	34	28,57	37	29,60	38	29,20
2	Xóm Phẩm 2	28	26,66	30	25,21	33	26,40	34	26,20
3	Xóm Phẩm 3	24	22,86	29	24,37	28	22,40	30	23,10
4	Xóm Phẩm 4	22	20,95	26	21,85	27	21,60	28	21,50
Tổng	Toàn xã	105	100,00	119	100,00	125	100,00	130	100,00

Bảng 2: Tỷ lệ mắc một số bệnh nội khoa trên đàn ngựa Bạch theo dõi (n = 130)

STT	Tên bệnh nội khoa	Số ngựa theo dõi (con)	Số ngựa mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
1	Viêm phổi	130	10	7,70
2	Tiêu chảy	130	7	5,40
3	Đau bụng	130	2	1,50

Bảng 3: Kết quả điều trị các bệnh nội khoa trên đàn ngựa Bạch

STT	Bệnh điều trị	Thuốc và phác đồ sử dụng	Số con điều trị	Số con khỏi	Tỷ lệ khỏi (%)
1	Viêm phổi	HanGen-Tylo (15 ml/150 kg TT, tiêm bắp) phối hợp B.complex (5 ml/con)	10	10	100,00
2	Tiêu chảy	Hamcolis (1 ml/10 kg TT, tiêm bắp 1 lần/ngày x 3 ngày) phối hợp B.complex (5 ml/con)	7	7	100,00
3	Đau bụng	Atropin 0,1% (4 ml/100 kg TT) + Novocain 2% (15 ml/con tiêm tĩnh mạch) + Thuốc nhuận tràng - thông mật (10 g pha 15 g/lít nước uống)	2	2	100,00

Các giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất:

• Giải pháp kỹ thuật chăn nuôi: Hướng dẫn người dân cho ngựa ăn đúng giờ, định lượng khẩu phần thức ăn thô tinh hợp lý (không cho ăn quá no ngay trước hoặc sau khi làm việc nặng); không dùng thức ăn nấm mốc hoặc nguồn nước ao tù đọng; định kỳ xoa chải chăm sóc da lông và che chắn giữ ấm chuồng trại trong mùa đông nhằm giảm thiểu tác nhân gây viêm phổi và đau bụng.
• Giải pháp thú y phòng bệnh: Triển khai tiêm phòng định kỳ ký sinh trùng đường máu bằng Azidin và tẩy ký sinh trùng đường tiêu hóa bằng Hanmectin-25; theo dõi sức khỏe thường xuyên nhằm phát hiện sớm các rối loạn tiêu hóa và hô hấp.
• Kiến nghị với cơ sở địa phương:
  • Nâng cao năng lực và phát huy vai trò của mạng lưới cán bộ thú y cơ sở tại 20 xóm.
  • Vận động người chăn nuôi đầu tư trang thiết bị, cải tạo chuồng trại đúng quy chuẩn vệ sinh thú y, đảm bảo cao ráo và thoát nước tốt.
  • Thường xuyên mở các lớp tập huấn kỹ thuật chuyển giao tiến bộ khoa học về chăn nuôi và phòng trị bệnh cho nhân dân trong xã.
  • Khuyến khích các hộ chăn nuôi quy mô lớn xây dựng hầm khí sinh học (biogas) để xử lý chất thải, bảo vệ môi trường sinh thái.

Đóng góp của nghiên cứu:

• Khóa luận cung cấp số liệu thực tế về cơ cấu đàn và thực trạng bệnh lý nội khoa trên đàn ngựa Bạch tại Hợp tác xã chăn nuôi ngựa Bạch làng Phẩm - vùng chăn nuôi ngựa Bạch trọng điểm của tỉnh Thái Nguyên.
• Khẳng định tính hiệu quả và khả năng ứng dụng thực địa của các phác đồ điều trị nội khoa thông thường (Hamcolis, HanGen-Tylo, Atropin, Novocain) trong việc khống chế các bệnh viêm phổi, tiêu chảy và hội chứng đau bụng trên đàn ngựa Bạch, đạt tỷ lệ chữa khỏi 100% trong phạm vi khảo sát.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Phạm vi thời gian nghiên cứu thực tế kéo dài gần 6 tháng (từ tháng 12/2013 đến cuối tháng 5/2014), chưa bao quát trọn vẹn chu kỳ thời tiết 12 tháng trong năm, đặc biệt là giai đoạn cao điểm mùa mưa lũ (tháng 6, 7, 8) vốn có lượng mưa lớn nhất và ẩm độ không khí cao tại xã Dương Thành.
• Địa bàn khảo sát thực nghiệm tập trung chủ yếu vào đàn ngựa Bạch của 4 xóm làng Phẩm, chưa mở rộng ra toàn bộ các hộ chăn nuôi phân tán ở 16 xóm còn lại trong xã.
• Phương pháp chẩn đoán dựa hoàn toàn vào khám lâm sàng và điều tra dịch tễ học thực địa; đề tài chưa có điều kiện thực hiện các xét nghiệm vi sinh vật học chuyên sâu trong phòng thí nghiệm (như nuôi cấy phân lập vi khuẩn, giám định virus gây tiêu chảy hoặc kháng sinh đồ) để định danh chính xác chủng vi sinh vật gây bệnh.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Kéo dài thời gian theo dõi liên tục trong nhiều năm để đánh giá chính xác biến động dịch tễ học của các bệnh nội khoa theo mùa vụ và thời tiết giao mùa.
• Thực hiện xét nghiệm vi sinh và ký sinh trùng học chuyên sâu nhằm xác định rõ căn nguyên phân tử của các chủng vi khuẩn phế viêm và vi khuẩn đường ruột gây bệnh trên đàn ngựa Bạch tại địa phương, làm cơ sở xây dựng quy trình phòng trị chuẩn hóa.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y thực hành tại các cơ sở đào tạo nông - lâm nghiệp khi nghiên cứu về đặc điểm giải phẫu, sinh lý gia súc dạ dày đơn ăn cỏ và phương pháp chẩn đoán lâm sàng trên đại gia súc.
• Cán bộ thú y cơ sở, cán bộ khuyến nông và các chủ trang trại chăn nuôi ngựa Bạch tại các tỉnh miền núi, trung du phía Bắc có nhu cầu tra cứu về tập quán nuôi dưỡng, quy trình chăn thả và định lượng khẩu phần thức ăn bổ sung cho ngựa sinh sản.
• Tài liệu cung cấp các thông tin cụ thể về liều lượng, đường dùng của các loại thuốc thú y phổ biến (Azidin, Hanmectin-25, Naganin, HanGen-Tylo, Hamcolis, Atropin, Novocain) đã được kiểm chứng lâm sàng trong điều kiện chăn nuôi nông hộ.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô đàn ngựa Bạch tại xã Dương Thành biến động như thế nào trong giai đoạn 2011 - 2014? Theo số liệu điều tra tại 4 xóm làng Phẩm, đàn ngựa Bạch tăng trưởng liên tục qua các năm: năm 2011 có 105 con, năm 2012 tăng lên 119 con, năm 2013 đạt 125 con và đến năm 2014 đạt 130 con (tăng 25 con so với năm 2011). Trong đó, xóm Phẩm 1 luôn có số lượng ngựa Bạch lớn nhất (38 con năm 2014, chiếm 29,2%), xóm Phẩm 4 có số lượng ít nhất (28 con năm 2014, chiếm 21,5%).

2. Trong số các bệnh nội khoa khảo sát trên đàn ngựa Bạch, bệnh nào có tỷ lệ mắc cao nhất? Trên tổng số 130 con ngựa Bạch được theo dõi, bệnh viêm phổi có tỷ lệ mắc cao nhất với 10 con mắc, chiếm tỷ lệ 7,7%. Tiếp theo là bệnh tiêu chảy với 7 con mắc (5,4%) và thấp nhất là hội chứng đau bụng với 2 con mắc (1,5%).

3. Tác giả đã sử dụng phác đồ điều trị cụ thể nào cho bệnh viêm phổi và tiêu chảy trên đàn ngựa Bạch?

• Đối với bệnh viêm phổi: Tiêm bắp HanGen-Tylo với liều lượng 15 ml/150 kg thể trọng, kết hợp tiêm trợ sức bằng Complex liều 5 ml/con. Kết quả điều trị khỏi 10/10 con (đạt 100%).
• Đối với bệnh tiêu chảy: Tiêm bắp Hamcolis liều 1 ml/10 kg thể trọng (ngày tiêm 1 lần, liên tục trong 3 ngày) kết hợp tiêm trợ lực B.complex liều 5 ml/con/lần. Kết quả điều trị khỏi 7/7 con (đạt 100%).

4. Tại sao cấu tạo giải phẫu đường tiêu hóa của ngựa khiến chúng dễ mắc hội chứng đau bụng và nguy cơ tử vong cao? Ngựa có dạ dày đơn dung tích tương đối nhỏ (15 - 20 lít) nhưng cơ vòng thượng vị co thắt rất chặt, thức ăn vào dạ dày không thể ợ lên nhai lại và ngựa hầu như không thể nôn mửa; manh tràng và kết tràng có thể tích rất lớn (manh tràng 35 - 40 lít, kết tràng 80 - 90 lít) với nhiều khúc gấp. Khi thức ăn lên men sinh hơi, ứ đọng hoặc ruột bị xoắn vặn, áp lực xoang bụng tăng mạnh ép lên cơ hoành và các cơ quan nội tạng khác gây rối loạn tuần hoàn, ngạt thở hoặc dẫn đến vỡ dạ dày gây tử vong nhanh chóng.

5. Trong công tác phục vụ sản xuất tại địa phương, sinh viên đã thực hiện những hoạt động chuyên môn thú y nào khác? Sinh viên đã tham gia tiêm phòng vacxin tụ huyết trùng trâu bò (50 con), tụ huyết trùng lợn (102 con), tiêm phòng Newcastle gà (750 con), tiêm phòng ký sinh trùng máu cho ngựa bằng Azidin (40 con); điều trị thành công các bệnh giun đũa lợn (32 con), phân trắng lợn con (32 con), viêm tử cung lợn (6 con), ghẻ lợn (4 con), chướng hơi dạ cỏ ở bò (2 con), tiên mao trùng ngựa bằng Naganin (5 con); thực hiện thiến 35 lợn đực, tiêm Dextran-Fe cho 25 lợn con và đỡ đẻ an toàn cho 3 ca ngựa Bạch sinh sản.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Quốc Bảo đã phản ánh chi tiết thực trạng dịch tễ học và bệnh lý lâm sàng của 3 bệnh nội khoa thường gặp (viêm phổi, tiêu chảy, đau bụng) trên đàn ngựa Bạch tại Hợp tác xã chăn nuôi ngựa Bạch làng Phẩm, xã Dương Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Công trình cung cấp số liệu thực tế về sự gia tăng quy mô đàn ngựa Bạch địa phương từ 105 con (năm 2011) lên 130 con (năm 2014) và xác định tỷ lệ mắc bệnh nội khoa dao động từ 1,5% đến 7,7%. Đồng thời, nghiên cứu đã kiểm chứng thành công các phác đồ điều trị nội khoa kết hợp nâng cao hộ lý chăm sóc, đạt tỷ lệ chữa khỏi 100% trên các ca bệnh thực nghiệm, đóng góp dữ liệu thực tiễn cho công tác chăn nuôi và bảo tồn đàn ngựa Bạch tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TRẦN QUỐC BẢO Tên đề tài: TÌNH HÌNH MỘT SỐ BỆNH NỘI KHOA TRÊN ĐÀN NGỰA BẠCH NUÔI TẠI XÃ DƯƠNG THÀNH, HUYỆN PHÚ BÌNH, TỈNH THÁI NGUYÊN VÀ BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Chăn nuôi Thú y Khoa : Chăn nuôi - Thú y Khoá học : 2010 – 2014 Giảng viên hướng dẫn: GS. Nguyễn Quang Tuyên Khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Thái Nguyên, năm 2014 LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên của khóa luận này cho phép em được bày tỏ lòng biết ơn chân thành sâu sắc tới Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi thú y, các phòng ban liên quan, các thầy cô trong và ngoài khoa đã tận tình giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập tại trường. Đặc biệt em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo GS. Nguyễn Quang Tuyên đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ em trong thời gian thực tập vừa qua và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này.

Em xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo UBND xã Dương Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Hợp tác xã ngựa Bạch làng Phẩm, các cán bộ thú y cơ sở, cùng toàn thể nhân dân địa phương đã nhiệt tình giúp đỡ em thực hiện và hoàn thành các nội dung thực tập tốt nghiệp. Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình, những người thân và bạn bè đã giúp đỡ, động viên em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này. Cuối cùng em xin kính chúc toàn thể thầy cô giáo cùng gia đình mạnh khỏe, hạnh phúc, công tác tốt.

Em xin chân thành cảm ơn. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014 Sinh viên Trần Quốc Bảo LỜI NÓI ĐẦU Với phương châm đào tạo "Học đi đôi với thực hành, lý thuyết gắn liền với thực tiễn, nhà trường gắn liền với xã hội" để đào tạo ra người cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao, có tay nghề năng lực vững vàng, nhằm áp dụng khoa học vào thực tiễn sản xuất, đưa nhanh đất nước tiến vào công nghiệp hoá, hiện đại hoá thì giai đoạn thực tập là rất quan trọng trong quá trình đào tạo tại các trường Đại học của mỗi sinh viên. Thực tập tốt nghiệp là cơ hội để sinh viên vận dụng những kiến thức đã được tích luỹ trong bốn năm học Đại học và đem những hiểu biết của mình về khoa học kỹ thuật áp dụng vào thực tiễn sản xuất, bước đầu làm quen với thực tiễn sản xuất để rèn luyện nâng cao tay nghề phục vụ cho tương lai. Được sự đồng ý của ban giám hiệu trường Đại học nông lâm Thái Nguyên, khoa chăn nuôi thú y và sự tiếp nhận của ban lãnh đạo UBND xã Dương Thành, huyện Phú Bình, em được phân công về xã nghiên cứu đề tài “Tình hình một số bệnh nội khoa trên đàn ngựa Bạch nuôi tại xã Dương Thành, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp điều trị”.

Trong quá trình thực tập tại cơ sở thời gian từ 09/12/2013 đến 31/5/2014 được sự quan tâm tạo điều kiện của Ban giám hiệu, các thầy cô trong khoa Chăn nuôi thú y và sự giúp đỡ tận tình của ban lãnh đạo UBND xã Dương Thành, ban chủ nhiệm Hợp tác xã chăn nuôi ngựa Bạch làng Phẩm, cùng với sự nỗ lực cố gắng của bản thân, đã giúp em hoàn thành khoá luận tốt nghiệp này. DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Cs : Cộng sự TT : Thể trọng Nxb : Nhà xuất bản UBND : Ủy ban nhân dân SL : Số lượng TL : Tỷ lệ STT : Số thứ tự TW : Trung ương MỤC LỤC Trang PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT. Điều tra cơ bản. Điều kiện tự nhiên.

Vị trí địa lý. Điều kiện khí hậu thuỷ văn. Địa hình đất đai. Giao thông vận tải.

Điều kiện kinh tế - xã hội. Tình hình kinh tế. Tình hình dân cư. Tình hình văn hóa xã hội.

Hệ thống tổ chức ngành thú y. Tình hình sản xuất nông nghiệp. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi.

Đánh giá chung. Nội dung, biện pháp thực tập tốt nghiệp và kết quả công tác phục vụ sản xuất. Biện pháp thực hiện. Kết quả công tác phục vụ sản xuất.

Công tác chăn nuôi. Kết luận và đề nghị. 18 PHẦN 2 : CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC. Mục đích nghiên cứu.

Mục tiêu của đề tài. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học. Nguồn gốc, phân loại ngựa.

Đặc điểm chung về ngựa. Một số đặc điểm sinh lý của ngựa. Đặc điểm tiêu hóa của ngựa Bạch. Đặc điểm về một số bệnh nội khoa trên đàn ngựa Bạch.

Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu trong nước. Tình hình nghiên cứu ngoài nước. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu và chỉ tiêu theo dõi. Nội dung nghiên cứu.

Các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp nghiên cứu. phương pháp điều tra dịch tễ. Phương pháp chẩn đoán lâm sàng.

Các chỉ tiêu theo dõi. Kết quả và phân tích kết quả. Cơ cấu đàn ngựa Bạch của xã. Tỷ lệ mắc một số bệnh nội khoa trên đàn ngựa Bạch.

Tỷ lệ mắc bệnh nội khoa ở ngựa Bạch theo các tháng trong năm. Tỷ lệ mắc bệnh nội khoa ở ngựa Bạch theo lứa tuổi. Tỷ lệ mắc bệnh ở ngựa Bạch theo tính tính biệt. Tỷ lệ mắc bệnh ở ngựa Bạch theo mùa vụ.

Tỷ lệ mắc bệnh ở ngựa Bạch theo tình trạng vệ sinh. Tỷ lệ ngựa mắc bệnh nội khoa có biểu hiện lâm sàng. Xác định hiệu quả của thuốc điều trị bệnh nội khoa. Kết luận, tồn tại và đề nghị.

49 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tài liệu tiếng Việt. Tài liệu nước ngoài. 52 DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Trang Bảng 1.1: Kết quả công tác phục vụ sản xuất.

Một số đặc điểm ngoại hình của ngựa Ả Rập. Một số đặc điểm ngoài hình của ngựa Cacbacdin.3: Mức tiêu hóa protein và chất bột ở các bộ phận tiêu hóa của ngựa .4: Biểu hiện hội chứng đau bụng ở ngựa .5: Biến động số lượng đàn ngựa nuôi tại xã Dương Thành trong 3 năm (2011 - 2014) .6: Tỷ lệ mắc một số bệnh nội khoa trên đàn ngựa Bạch .7: Tỷ lệ mắc bệnh ở ngựa Bạch theo các tháng trong năm .8: Tỷ lệ mắc bệnh nội khoa ở ngựa Bạch theo lứa tuổi.9: Tỷ lệ mắc bệnh ở ngựa Bạch theo tính biệt.10: Tỷ lệ mắc bệnh ở ngựa Bạch theo mùa vụ .11: Tỷ lệ mắc bệnh ở ngựa Bạch theo tình trạng vệ sinh .12: Tỷ lệ ngựa Bạch mắc bệnh nội khoa có biểu hiện lâm sàng .13: Hiệu quả của thuốc điều trị bệnh nội khoa. 48 1 PHẦN 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1. Điều tra cơ bản 1.

Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Xã Dương Thành là một xã trung du miền núi phía Nam của huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên. - Phía Bắc giáp xã Tân Đức. - Phía Tây giáp Xã Thanh Ninh.

- Phía Nam giáp xã Việt Ngọc (Bắc Giang). - Phía đông giáp xã Phúc Sơn (Bắc Giang). - Xã Dương Thành gồm 20 xóm: Phẩm 1, Phẩm 2, Phẩm 3, Phẩm 4, Núi 1, Núi 2, Núi 3, Núi 4, Tiến Bộ, Nguộn, Quyết Thắng, Phú Dương 1, Phú Dương 2, Giàng, An Ninh, Phú Thành, Trung Thành, An Thành, Xuốm. Điều kiện khí hậu thuỷ văn * Khí hậu: Khí hậu là yếu tố rất quan trọng, có ảnh hương rõ rệt tới sự phát triển của ngành chăn nuôi.

Xã Dương Thành thuộc khu vực trung du miền núi nên nó mang đặc điểm thời tiết chung của vùng miền núi - trung du, đó là khí hậu nhiệt đới gió mùa với hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô. - Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10 nhưng lượng mưa chủ yếu vào tháng 6, 7, 8, có gió mùa đông nam, các tháng còn lại mưa ít hơn. Lượng mưa trung bình trong năm khoảng 1875 mm, cao nhất là 2390 mm, thấp nhất là 1420 mm. Nhiệt độ trung bình từ 21oC - 28oC, độ ẩm tương đối là 80% - 85%.

Trong chăn nuôi những ngày tháng này cần phải chú ý đến công tác tiêm phòng đề phòng dịch bệnh xảy ra trên đàn gia súc, gia cầm. - Mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, trong mùa này lượng mưa ít, có gió mùa đông bắc nên khí hậu khô hanh và lạnh. Nhiệt độ trung bình từ 15oC - 19oC, có ngày giảm xuống còn 8oC - 10oC, độ ẩm tương đối từ 70 - 75%. Lượng mưa ít thường có sương muối vào lúc đêm khuya và sang sớm kèm theo những đợt mưa phùn, rét đậm.

Do đó cần chú ý đề phòng tránh rét cho vật nuôi và chủ động dự trữ nguồn thức ăn. 2 - Mùa Xuân và mùa Thu có thời tiết ấm áp, mát mẻ hơn, thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp. Sự đa dạng về khí hậu cũng gây không ít sự khó khăn cho chăn nuôi và đời sống nhân dân. * Thủy văn: Xã Dương Thành có mật độ sông ngòi lớn, trữ lượng nước lớn đủ cung cấp cho sản xuất và sinh hoạt của người dân trong xã.

Có hệ thống sông ngòi dài 35 km trong đó 6 km là sông nội đồng, còn lại là kênh đất. Lượng nước ở đây được cung cấp từ 6 con sông lớn đó là sông cầu chảy qua huyện Phú Bình, đây là con sông thường xuyên cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi. Nhìn chung khí hậu và thủy văn khá thuận lợi cho phát triển nông nghiệp và chăn nuôi của xã. Song chênh lệch về nhiệt độ và độ ẩm giữa 2 mùa lớn nên cũng ảnh hưởng không nhỏ tới sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng và vật nuôi trong xã.

Địa hình đất đai * Địa hình: Xã Dương Thành là một xã trung du, có địa hình tương đối bằng phẳng, ít đồi núi đất đai phần lớn là cát pha, đây là điều kiện thuận lợi của xã Dương Thành cho canh tác nông nghiệp và phát triển kinh tế xã hội nói chung so với các xã trung du miền núi khác. * Đất đai: Tổng diện tích đất của xã là 748.41 ha trong đó: - Đất sản xuất nông nghiệp: 573,21 ha. - Đất lâm nghiệp: 25,49 ha. - Đất nuôi trồng thủy sản: 16,08 ha.

- Đất chuyên dụng: 55,63 ha. - Đất tôn giáo: 3,5 ha. - Đất chưa sử dụng: 22.