Chương 1: Lý luận về áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện. Chương 2: Thực trạng áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi của Viện kiểm sát nhân dân huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang. Chương 3: Quan điểm và giải pháp bảo đảm áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện. LÝ LUẬN VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG KIỂM SÁT ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN GIAO CẤU VỚI NGƯỜI TỪ ĐỦ 13 TUỔI ĐẾN DƯỚI 16 TUỔI CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP HUYỆN 1.
Khái niệm, đặc điểm và vai trò của áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện 1. Khái niệm áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự do Nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị trong xã hội, là nhân tố điều chỉnh các quan hệ xã hội [1]. Để phát huy được hết vai trò của pháp luật, giúp pháp luật đi vào thực tiễn cuộc sống thì phải đẩy mạnh công tác thực hiện pháp luật. Áp dụng pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó Nhà nước thông qua cơ quan có thẩm quyền hoặc nhà chức trách tổ chức cho các chủ thể thực hiện những quy định của pháp luật hoặc tự mình căn cứ vào các quy định của pháp luật đề ra các quyết định làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt một quan hệ pháp luật cụ thể.
Hoạt động ADPL được phát sinh trong những trường hợp sau đây: - Khi áp dụng các biện pháp cưỡng chế của Nhà nước hoặc áp dụng các chế tài của pháp luật đối với các chủ thể có hành vi vi phạm pháp luật. - Khi quyền và nghĩa vụ pháp lý của chủ thể không tự phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt nếu Nhà nước không có can thiệp. - Khi quan hệ pháp luật đã được phát sinh nhưng quyền và nghĩa vụ các bên tham gia quan hệ pháp luật có sự tranh chấp và không được thực hiện. Các bên không tự giải quyết được và yêu cầu Nhà nước can thiệp.
Chúng ta thấy rằng việc áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi là một dạng của áp dụng pháp luật nói chung. Đây là trường hợp áp dụng pháp luật: Khi Nhà nước cần thiết thấy phải tiến hành giám sát một hoạt động của chủ thể khi tham gia trong các quan hệ điều tra, kiểm sát điều tra các tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi. Cơ sở để phát sinh hoạt động của Viện kiểm sát đó là các quyết định của cơ quan điều tra, hành vi 15 của người tiến hành tố tụng trong hoạt động tố tụng hình sự ở giai đoạn điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi. Có thể các quyết định và hành vi đó được ban hành, thực hiện đúng hoặc không đúng theo quy định của pháp luật.
Khi đó, Nhà nước sẽ thông qua hoạt động kiểm sát của Viện kiểm sát để phát hiện những vi phạm. Từ đó đưa ra kịp thời các yêu cầu hoặc kiến nghị đối với chủ thể trong quá trình điều tra tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi và tiến hành các biện pháp khắc phục và sửa chữa nhằm bảo đảm việc giải quyết tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi được tuân thủ đúng các quy định của pháp luật. Áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi là một hoạt động mang tính quyền lực nhà nước của VKSND nhằm cá biệt hóa các quy phạm pháp luật về tố tụng hình sự đối với các chủ thể trong quá trình giải quyết vụ án hình sự nói chung và các chủ thể trong quá trình giải quyết những vụ án về tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi nói riêng. Hiến pháp năm 2013 đã bổ sung thêm nguyên tắc đặc thù của Viện kiểm sát nhân dân, đó là "Khi thực hành quyền công tố và kiểm soát hoạt động tư pháp, kiểm sát viên tuân theo pháp luật và chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân" [2], được quy định tại Khoản 2, Điều 109 Hiến pháp.
Từ những phân tích trên về áp dụng và thực hiện pháp luật, có thể nhận thấy khái niệm áp dụng pháp luật trong hoạt động kiểm sát điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi như sau: Áp dụng pháp luật trong hoạt động kiểm sát điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi là một hình thức thực hiện pháp luật đặc thù, mang tính quyền lực nhà nước do VKSND thực hiện trên cơ sở quy định pháp luật nhằm mục đích là đảm bảo sự tuân thủ pháp luật trong hoạt động điều tra các vụ án về giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với mọi chủ thể phạm tội. ADPL trong kiểm sát điều tra không chỉ phát hiện vi phạm pháp luật, mà nó còn có mục đích quan trọng hơn là xác định nguyên nhân, điều kiện phát sinh vi phạm pháp luật trong hoạt động điều tra vụ án hình sự, qua đó đưa ra các giải pháp, đề xuất phù hợp 16 và hữu hiệu để khắc phục những vi phạm pháp luật nhằm đảm bảo những quy định của pháp luật được thực hiện đầy đủ, nghiêm và chính xác. Đặc điểm áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi của Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện Áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi của VKSND có một số đặc điểm cơ bản sau: Thứ nhất, áp dụng pháp luật trong kiểm sát điều tra các vụ án giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi là hoạt động chỉ do VKSND tiến hành theo pháp luật quy định. Tại Khoản 1, Điều 107 Hiến pháp 2013, có quy định “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp” [2].
Thông qua đó, VKSND góp phần thực hiện quyền lực nhà nước, bảo vệ pháp chế và chế độ XHCN, bảo vệ tài sản, sức khỏe, tính mạng, danh dự và nhân phẩm của công dân, bảo vệ tài sản của Nhà nước. Bảo đảm mọi hành vi vi phạm đến quyền lợi ích hợp pháp của công dân, của tập thể và lợi ích của Nhà nước đều phải được xử lý nghiêm. Hiến pháp 2013 quy định Viện kiểm sát nhân dân có chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan tư pháp và thực hành quyền công tố, đây là cơ quan duy nhất có chức năng trên. Công tác kiểm sát điều tra vụ án hình sự của VKSND được quy định tại Điều 15 của Luật tổ chức VKSND năm 2014.
Tại Điều 15 của Luật tổ chức VKSND năm 2014 quy định: “1. Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố, điều tra và lập hồ sơ vụ án của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Kiểm sát hoạt động tố tụng hình sự của người tham gia tố tụng, yêu cầu, kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xử lý nghiêm minh người tham gia tố tụng vi phạm pháp luật. Giải quyết tranh chấp về thẩm quyền điều tra.
Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra cung cấp tài liệu liên quan để kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc khởi tố, điều tra khi cần thiết. Kiến nghị, yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra khắc phục vi phạm trong việc khởi tố, điều tra. Yêu cầu Thủ trưởng Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thay đổi Điều tra viên, cán bộ điều tra, xử lý nghiêm minh Điều tra viên, cán bộ điều tra vi phạm pháp luật trong hoạt động tố tụng. Kiến nghị cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng biện pháp phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật.
Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong kiểm sát điều tra vụ án hình sự theo qui định của Bộ luật tố tụng hình sự” [3]. Từ các quy định trên của pháp luật, VKSND có quyền áp dụng các biện pháp cần thiết trong hoạt động kiểm sát điều tra nhằm bảo đảm các hoạt động điều tra tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi được thực hiện đúng theo các quy định của pháp luật. Đảm bảo cho việc khởi tố điều tra tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi được tuân theo đúng quy định của pháp luật và đảm bảo việc truy tố phải đúng người, đúng tội và đúng pháp luật. Thứ hai, áp dụng pháp luật trong kiểm sát, điều tra tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi của VKSND phải tuân thủ những quy định về trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.
Trong hoạt động kiểm sát điều tra, khám phá tội giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi của cơ quan điều tra và trong thực hành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động tư pháp của VKSND, đây là quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của hai cơ quan: Công an và Viện kiểm sát. Đây là hoạt động quan trọng trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự. Hoạt động kiểm sát điều tra có vai trò quan trọng như vậy nên pháp luật nói chung và pháp luật tố tụng hình sự nói riêng đã quy định rõ ràng và chặt chẽ việc ADPL trong hoạt động kiểm sát điều tra các vụ án hình sự.