Đặt vấn đề Từ ngàn xưa cha ông ta đã yêu hoa, chơi hoa và coi nó như món ăn tinh thần vô giá, là người bạn tâm giao. Hoa tượng trưng cho cái đẹp, mỗi loài mang một ý nghĩa khác nhau, chứa đựng một tính cách riêng. Dưới thời phong kiến nó được dùng như một tiêu chí đánh giá địa vị của con người trong xã hội “Vua chơi lan, quan thưởng trà, bậc thế gia chơi cảnh” cho thấy ngay từ xa xưa hoa, cây cảnh có vị trí lớn đến nhường nào trong đời sống. Ngày nay cùng với sự tiến bộ và phát triển của xã hội, hoa tiếp tục được khai thác sử dụng trong rất nhiều lĩnh vực phục vụ con người như trong y học dùng làm thuốc, nghiên cứu khoa học, chế suất nước hoa,… trang trí cảnh quan do vậy được khai thác sản xuất, kinh doanh thương mại đem lại giá trị kinh tế lớn.
Cùng với đời sống con người ngày càng cao thì nhu cầu về hoa cũng tăng lên. Thị hiếu cũng vậy, các loại hoa truyền thống như cúc, hồng, cẩm chướng,… thì các loại hoa cao cấp như lan, lily, tuylip,… đang rất được ưa chuộng trên thế giới và ở Việt Nam. Trong các loại hoa cao cấp thì hoa lily là một trong những loại hoa có giá trị rất cao và rất được ưa chuộng hiện nay bởi vẻ đẹp lạ, chất lượng cao, hương thơm quyến rũ, mầu sắc quý phái. Hoa Lily là một loài hoa có giá trị kinh tế và giá trị thẩm mỹ cao, ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng.
Hoa Lily là một loại hoa đẹp, hiện nay là một trong sáu loài hoa phổ biến và có giá trị nhất ( hồng, cúc, phăng, lay ơn, đồng tiền, lily). Lily là một loại hoa mới phát triển gần đây, nhưng với vẻ đẹp quyến rũ của hoa và hương thơm thanh nhã nên được xem là một trong những loại hoa ưa chuộng nhất trên thế giới. Hiện nay có 300 giống khác nhau, chủ yếu phân bố ở vùng ôn đới và hàn đới ( Bắc bán cầu ), một số ít ở vùng cao nhiệt đới. Hoa Lily là cây chịu rét khá, chịu nóng kém, ưa khí hậu mát ẩm, nhiệt độ thích hợp ban ngày là 20-25 độ C ban đêm là 12 độ C.
Như vậy, khí hậu nhiệt đới của 2 nước ta không thuận lợi nhiều cho sự sinh trưởng và phát triển của hoa lily (trừ một số vùng có khí hậu ôn đới). Đây cũng là những hạn chế chính trong việc chọn những loài phù hợp với điều kiện Việt Nam. Thái Nguyên có điều kiện thời tiết tương đối phù hợp cho sự sinh trưởng, phát triển hoa. Trong thực tế sản xuất cho thấy có rất nhiều giống hoa lily được nhập nội và trồng tại Thái Nguyên.
Lily Alusta là giống được Viện Nghiên cứu Rau Quả nhập nội, có khả năng sinh trưởng và phát triển trong điều kiện thời tiết nước ta. Tuy nhiên để có năng suất cao và chất lượng tốt cần tiến hành thử nghiệm các thời vụ trồng phù hợp đối với hoa lily là rất cần thiết. Xuất phát từ những vấn đề trên, chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến khả năng sinh trưởng, phát triển của giống hoa Lily Alusta trong vụ Xuân Hè 2014 tại Thái Nguyên”. Mục đích của đề tài.
Xác định được thời vụ trồng thích hợp nhất đối giống hoa Lily Alusta trong vụ Xuân Hè 2014 tại Thái Nguyên. Yêu cầu của đề tài. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến khả năng sinh trưởng, phát triển của giống hoa Lily Alusta trong vụ Xuân Hè tại Thái Nguyên. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến năng suất, chất lượng giống hoa Lily Alusta vụ Xuân Hè tại Thái Nguyên.
Ý nghĩa của đề tài. Ý nghĩa trong công tác học tập và nghiên cứu khoa học: giúp sinh viên có được những kiến thức, kinh nghiệm thực tế trong quá trình trồng và chăm sóc hoa, từ đó góp phần củng cố lý thuyết đã học, biết cách thực hiện một đề tài khoa học. Ý nghĩa thực tiễn: Xác định thời vụ trồng Lily Alusta thích hợp trong vụ Xuân Hè và hoa có năng suất, chất lượng tốt để đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho người trồng. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của để tài 2. Cơ sở thực tiễn của đề tài Thái Nguyên tổng diện tích là 3536,4 km2. Trong đó: đất nông nghiệp chiếm 37,798 ha chiếm chiếm 7.78% đất, đất Lâm nghiệp chiếm 333.53% đất còn lại là đất khác ( Tổng cục thống kê tỉnh Thái Nguyên 2010) Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lần IX đề ra nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2010-2014 đối với ngành nông nghiệp là “ Chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi , tận dụng nhưng tiềm năng lợi thế của địa phương về đất đai, khí hậu thời tiết ở từng vùng sinh thái để nâng cao giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích, tạo vùng sản xuất hàng hoá tập trung, góp phần xoá đói giảm nghè, từng bước cải thiển ổn định và cuộc sống cho nhân dân”. Thái Nguyên là một tỉnh có khí hậu mát mẻ , nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, một số khu vực mang đặc tính ôn đới, mùa đông đến sớm, mùa mưa đến muộn.
Với những thuận lợi trên, Thái Nguyên có thể phát triển trồng hoa lily, góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng thực hiện thắng lợi mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên IX đề ra. Để có cơ sở khoa học thực tiễn trước khi phát triển loại hoa này tại Thái Nguyên, chúng tôi đã tiến hành trồng hoa lily để tìm ra được ưu nhược điểm của chúng , nhằm nâng cao năng suất và chất lượng cho người trồng hoa. Nguồn gốc - phân loại * Nguồn gốc Trung Quốc là nước trồng hoa lily sớm nhất. theo tài liệu cổ “Thần nông bản thảo” thì củ lily có tác dụng thanh phế, nhuận táo, tư âm, thanh nhiệt.
Vì vậy, từ lâu củ lily ngoài tác dụng làm giống còn được dùng để ăn, 4 làm thuốc chữa bệnh… Những nghiên cứu cho rằng việc trồng lily để lấy củ ăn, bắt đầu từ đời nhà Đường (Trung Quốc), nhưng trước đó cũng có những bài thơ ca ngợi vẻ đẹp của lily. Vì vậy, chẳng những người ta thích ăn củ mà còn thích thưởng thức vẻ đẹp của hoa lily. Các nhà thơ nổi tiếng đời Đường, đời Tống đều có thơ ca ngợi hoa lily. Đến giữa thế kỷ 13, ít nhất có 3 loại Lily được ghi chép lại.
Loại thứ nhất là lily hoa trắng, dùng làm thuốc chữa bệnh được gọi là loại hoang dược. Loại thứ hai là Quyển Đan (L. Loại thứ ba là Sơn Đan (L. Cuối thế kỷ XVI, các nhà thực vật học Anh đã phát hiện và đặt tên cho các giống lily.
Đầu thế kỷ 17 Lily được di thực từ Châu Âu đến Châu Mỹ. Sang thế kỷ 18 các giống lily của Trung Quốc được di thực sang Châu Âu do vẻ đẹp và mùi thơm hấp dẫn nên cây lily đã nhanh chóng phát triển và được coi là cây hoa quan trọng của Châu Âu, Châu Mỹ (Đặng Văn Đông, Đinh Thế Lộc, 2004) [3]. * Phân loại Lily (Limo Spp) là tên gọi chung cho tất cả các cây thuộc loài Lilium, họ Lilyaceae. Đặc trưng của loài này là thân ngầm dưới đất có rất nhiều vảy bao bọc lại nên người ta còn gọi đó là loại hoa bách hợp.
Trên thế giới có trên 300 giống khác nhau, chủ yếu phân bố ở vùng ôn đới và hàn đới - Bắc bán cầu, một số ít ở vùng núi cao nhiệt đới. Trung Quốc là nước có nhiều chủng loại lily nhất và cũng là trung tâm, nguồn gốc lily trên thế giới. Theo kết quả điều tra, ở Trung Quốc có khoảng 460 giống, 280 biến chủng (chiếm 1/2 tổng số giống hoa lily trên thế giới), trong đó có 136 giống, 52 biến chủng do Trung Quốc tạo ra. Nhật Bản có 145 giống, trong đó có 19 giống là đặc trưng của Nhật.
Hàn Quốc có 110 giống, trong đó có 30 giống mang đặc trưng của nước này. Hà Lan có khoảng 320 giống, trong đó 80% là các giống do chính Hà Lan tạo ra…(Đặng Văn Đông, Đinh Thế Lộc, 2004) [3] 5 2. Đặc điểm thực vật học Lily là cây thân thảo lâu năm. Phần dưới mặt đất gồm thân vảy, rễ.
phần trên mặt đất gồm lá, thân, mầm hạt (một số không có mầm hạt). * Thân vảy Thân vảy là phần phình to của thân tạo thành. Trên đĩa thân vảy có vài chục vảy hợp lại, vảy hình cầu dẹt, hình trứng dài, hình elip… Chất đất, kỹ thuật trồng và tuổi của thân vảy ảnh hưởng rất lớn đến hình thái thân. Thân vảy không có vỏ bao bọc.
Màu sắc thân vảy thay đổi tùy theo loài và các giống khác nhau: màu trắng, màu vàng, màu đỏ cam, màu đỏ tím… Kích thước của thân vảy cũng tùy thuộc vào các loài, giống khác nhau. Loại nhỏ chu vi 6cm, nặng 7 - 8 gam, loại to chu vi 24 -25 cm, nặng trên 350 gam. Mầm vảy to ở ngoài, nhỏ ở trong, là nơi dự trữ nước và dinh dưỡng của thân vảy, trong đó nước chiếm 70%, chất bột 23%, một lượng nhỏ Protein, chất khoáng, chất béo. * Rễ Rễ lily gồm 2 phần: Rễ thân và rễ gốc.
Rễ thân còn gọi là rễ trên, do phần thân mọc dưới đất sinh ra, có nhiệm vụ nâng đỡ thân, hút nước và dinh dưỡng, tuổi thọ của rễ này là một năm. Rễ gốc còn gọi là rễ dưới, sinh ra từ gốc thân vảy, có nhiều nhánh, sinh trưởng khỏe, là cơ quan chủ yếu hút nước và dinh dưỡng của lily, tuổi thọ của rễ này tới 2 năm… * Lá Lá lily mọc rải rác thành vòng thưa, hình kim, xòe hoặc hình thuôn, hình giải, đầu lá hơi nhọn, không có cuống hoặc cuống ngắn. Lá to hay nhỏ tùy thuộc vào giống, điều kiện trồng trọt và thời gian xử lý. Trên lá có từ 1 - 7 gân, gân giữa rõ ràng hơn, lá mềm có màu xanh bóng.
* Củ non và mầm hạt Đại bộ phận lily có nhiều củ con ở gần thân rễ, chu vi mỗi củ từ 0,5 - 3 cm, số lượng củ con tùy thuộc giống và điều kiện trồng trọt. 6 Một số giống như Quyển Đan và các giống tạp giao, ở nách lá có mầm hạt hình cầu hoặc hình trứng, khi chín có màu tím, tối, chu vi mầm hạt từ 0,5 - 1,5 cm. * Hoa Hoa lily mọc đơn lẻ, hoặc xếp đặt trên trục hoa, bao hoa hình lá, nhỏ. Hoa chúc xuống, vươn ngang hoặc hướng lên.
Hình dáng hoa là căn cứ chủ yếu để phân loại lily.