Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của phân hữu cơ và mật độ trồng đến sinh trưởng phát triển của giống khoai tây kt1 tại huyện kim bôi tỉnh hòa bình

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu ảnh hưởng của phân hữu cơ và mật độ trồng đến sinh trưởng phát triển của giống khoai tây, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Lê Xuân Đăng
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Ngoạn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của phân hữu cơ và mật độ trồng đến sinh trưởng, phát triển của giống khoai tây KT1 tại huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Giới thiệu về cây khoai tây
• 1.2.1. Nguồn gốc và sự phân bố
• 1.2.2. Phân loại thực vật
• 1.2.3. Đặc điểm thực vật học
• 1.2.3.1. Rễ
• 1.2.3.2. Thân
• 1.2.3.3. Lá
• 1.2.3.4. Hoa, Quả, Hạt
• 1.2.3.5. Củ
• 1.2.4. Yêu cầu ngoại cảnh của cây khoai tây
• 1.2.4.1. Ánh sáng
• 2. MỞ ĐẦU
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định ảnh hưởng của phân hữu cơ và mật độ trồng đến sinh trưởng và phát triển của giống khoai tây KT1 tại huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình. Khoai tây là cây trồng quan trọng, có giá trị dinh dưỡng cao và được trồng rộng rãi. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất khoai tây vẫn chưa đạt hiệu quả tối ưu. Nghiên cứu này nhằm cung cấp thông tin khoa học và thực tiễn về việc sử dụng phân hữu cơ và xác định mật độ trồng hợp lý để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Khoai tây (Solanum tuberosum) là cây lương thực quan trọng thứ tư trên thế giới. Tuy nhiên, sản xuất khoai tây tại Việt Nam vẫn chưa phát huy hết tiềm năng. Việc lạm dụng phân bón hóa học đã ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu này nhằm tìm ra giải pháp bền vững thông qua việc sử dụng phân hữu cơ và xác định mật độ trồng thích hợp, từ đó góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và bảo vệ môi trường.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các thí nghiệm tại huyện Kim Bôi, với việc bố trí thí nghiệm ngẫu nhiên hoàn toàn. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm chiều cao cây, số lá, đường kính thân, chỉ số diện tích lá (LAI), năng suất và tỷ lệ nhiễm sâu bệnh. Phân tích số liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê để đánh giá ảnh hưởng của phân hữu cơ và mật độ trồng đến sinh trưởng và phát triển của giống khoai tây KT1.

2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là giống khoai tây KT1, được trồng tại huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc đánh giá ảnh hưởng của các mức bón phân hữu cơ khác nhau và các mật độ trồng khác nhau đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của giống khoai tây. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin cho nông dân mà còn góp phần vào việc phát triển sản xuất khoai tây bền vững tại địa phương.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy phân hữu cơ có tác động tích cực đến sinh trưởng và phát triển của giống khoai tây KT1. Cụ thể, việc bón phân hữu cơ vi sinh giúp tăng chiều cao cây, số lá và năng suất. Đồng thời, mật độ trồng cũng ảnh hưởng đến các chỉ tiêu sinh trưởng. Nghiên cứu chỉ ra rằng mật độ trồng tối ưu giúp cây khoai tây phát triển tốt nhất, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.1. Ảnh hưởng của phân hữu cơ đến sinh trưởng

Việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh đã làm tăng đáng kể thời gian sinh trưởng và phát triển của giống khoai tây KT1. Cụ thể, thời gian từ trồng đến mọc và tổng thời gian sinh trưởng đều được rút ngắn. Nghiên cứu cũng cho thấy rằng việc bón phân hữu cơ giúp cải thiện khả năng kháng sâu bệnh, từ đó giảm thiểu tỷ lệ nhiễm bệnh trên cây trồng. Điều này không chỉ nâng cao năng suất mà còn đảm bảo chất lượng sản phẩm.

IV. Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho nông dân về việc sử dụng phân hữu cơ và xác định mật độ trồng hợp lý. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp nông dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật hiệu quả, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm khoai tây. Hơn nữa, việc sử dụng phân hữu cơ còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững.

4.1. Đề xuất ứng dụng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất áp dụng các mức bón phân hữu cơ và mật độ trồng phù hợp cho giống khoai tây KT1 tại huyện Kim Bôi. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân mà còn góp phần vào việc phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững tại địa phương. Các cơ quan chức năng cần tổ chức các lớp tập huấn để hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp này trong thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khoai tây (Solanum tuberosum) là cây lương thực quan trọng thứ tư trên thế giới, được trồng phổ biến tại hơn 130 quốc gia với diện tích hơn 19,2 triệu ha và sản lượng trên 376 triệu tấn (FAOSTAT, 2018). Ở Việt Nam, khoai tây là cây trồng chủ lực trong vụ đông, đặc biệt tại các tỉnh phía Bắc như Hòa Bình. Huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình có diện tích trồng khoai tây khoảng 600 ha, trong đó giống KT1 chiếm khoảng 1/3 diện tích. Tuy nhiên, sản xuất khoai tây tại đây còn gặp nhiều khó khăn do nguồn giống chất lượng thấp, chi phí vật tư tăng cao và hạn chế về phân hữu cơ từ chăn nuôi.

Nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh và mật độ trồng đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của giống khoai tây KT1 tại huyện Kim Bôi trong vụ đông năm 2017. Mục tiêu cụ thể là xác định mức phân hữu cơ vi sinh và mật độ trồng tối ưu để đạt năng suất cao và hiệu quả kinh tế tốt nhất. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình, trong vụ đông năm 2017, với các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển cây và năng suất củ.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển kỹ thuật canh tác bền vững, nâng cao năng suất và chất lượng khoai tây, đồng thời góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hữu cơ, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tăng thu nhập cho nông dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết sinh trưởng cây trồng: Mật độ trồng ảnh hưởng đến khả năng quang hợp, sinh trưởng thân lá và năng suất cây trồng. Mật độ thích hợp giúp tối ưu hóa diện tích lá và hiệu suất sử dụng ánh sáng (Wiersema, CIP, 1987).
• Lý thuyết dinh dưỡng cây trồng: Phân hữu cơ vi sinh cung cấp dinh dưỡng đa lượng và vi lượng, cải thiện cấu trúc đất, tăng cường hoạt động vi sinh vật có lợi, từ đó thúc đẩy sinh trưởng và tăng năng suất (Nguyễn Như Hà, 2006).
• Khái niệm chỉ số diện tích lá (LAI): LAI là chỉ số quan trọng phản ánh khả năng hấp thu ánh sáng và quang hợp của cây khoai tây, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.
• Mô hình hiệu quả kinh tế trong nông nghiệp: Đánh giá hiệu quả kinh tế dựa trên chi phí đầu tư phân bón và mật độ trồng so với năng suất thu hoạch và giá bán sản phẩm.

Phương pháp nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Giống khoai tây KT1 trồng tại huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình.
• Phạm vi thời gian và địa điểm: Vụ đông năm 2017 tại huyện Kim Bôi.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thu thập từ thí nghiệm thực địa gồm các mức phân hữu cơ vi sinh khác nhau và mật độ trồng đa dạng.
• Thiết kế thí nghiệm: Bố trí thí nghiệm theo phương pháp ngẫu nhiên có đối chứng với các mức phân hữu cơ vi sinh (0, 10, 15 tấn/ha) và mật độ trồng (4, 5, 6 khóm/m2).
• Cỡ mẫu: Mỗi tổ hợp thí nghiệm được lặp lại 3 lần, diện tích mỗi ô thí nghiệm khoảng 9 m².
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích phương sai (ANOVA) để đánh giá sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các mức phân bón và mật độ trồng. Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số lá, đường kính thân, LAI được đo đạc định kỳ. Năng suất củ và các yếu tố cấu thành năng suất được thu thập sau thu hoạch.
• Timeline nghiên cứu: Thí nghiệm kéo dài từ khi trồng đến thu hoạch trong vụ đông năm 2017, với các đợt thu thập số liệu sinh trưởng định kỳ hàng tuần.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng cây khoai tây KT1:

   • Mức phân hữu cơ 15 tấn/ha làm tăng chiều cao cây trung bình lên 45 cm, cao hơn 12% so với đối chứng không bón phân hữu cơ.
   • Số lá trên thân chính tăng trung bình 18% ở mức phân 15 tấn/ha so với không bón phân.
   • Chỉ số diện tích lá (LAI) đạt 3,2 ở mức phân 15 tấn/ha, cao hơn 20% so với đối chứng.

2. Ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh đến năng suất và chất lượng củ:

   • Năng suất thực thu đạt 22,8 tấn/ha ở mức phân 15 tấn/ha, tăng 25% so với đối chứng.
   • Tỷ lệ củ có kích thước thương phẩm (đường kính 4,5 - 9 cm) đạt 70%, cao hơn 15% so với đối chứng.
   • Tỷ lệ nhiễm sâu bệnh giảm 30% khi sử dụng phân hữu cơ vi sinh.

3. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng và năng suất:

   • Mật độ 5 khóm/m2 cho năng suất cao nhất 23 tấn/ha, tăng 10% so với mật độ 4 khóm/m2 và giảm 5% so với mật độ 6 khóm/m2.
   • Ở mật độ 6 khóm/m2, mặc dù số lượng củ tăng nhưng kích thước củ giảm, tỷ lệ củ thương phẩm chỉ đạt 63%.
   • Mật độ 5 khóm/m2 cân bằng tốt giữa số lượng và kích thước củ, phù hợp với điều kiện địa phương.

4. Hiệu quả kinh tế:

   • Mức phân hữu cơ 15 tấn/ha kết hợp mật độ 5 khóm/m2 mang lại lợi nhuận cao nhất, tăng khoảng 30% so với đối chứng.
   • Chi phí đầu tư phân bón và mật độ trồng được tối ưu, giảm lãng phí và tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy phân hữu cơ vi sinh có vai trò quan trọng trong việc cải thiện sinh trưởng và năng suất khoai tây KT1, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về tác dụng của phân hữu cơ trong việc tăng cường hoạt động vi sinh vật đất và cung cấp dinh dưỡng cân đối. Mức phân 15 tấn/ha được xác định là tối ưu, giúp cây phát triển tốt hơn và giảm tỷ lệ sâu bệnh, đồng thời cải thiện chất lượng củ.

Mật độ trồng 5 khóm/m2 được đánh giá là phù hợp nhất với điều kiện sinh thái và kỹ thuật canh tác tại Kim Bôi, cân bằng giữa số lượng củ và kích thước củ, từ đó tối ưu hóa năng suất và chất lượng sản phẩm. Mật độ quá cao dẫn đến cạnh tranh dinh dưỡng, làm giảm kích thước củ và chất lượng thương phẩm, trong khi mật độ quá thấp làm giảm tổng năng suất.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ động thái tăng trưởng chiều cao cây, số lá, LAI theo các mức phân hữu cơ và mật độ trồng, cũng như bảng so sánh năng suất và tỷ lệ củ thương phẩm giữa các tổ hợp thí nghiệm. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy kết quả phù hợp với xu hướng sử dụng phân hữu cơ và mật độ trồng hợp lý để nâng cao năng suất khoai tây.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng mức phân hữu cơ vi sinh 15 tấn/ha cho giống khoai tây KT1 nhằm tăng năng suất và chất lượng củ, đồng thời giảm thiểu sâu bệnh. Thời gian áp dụng: vụ đông hàng năm. Chủ thể thực hiện: nông dân và các cơ sở sản xuất giống.

2. Chọn mật độ trồng 5 khóm/m2 để cân bằng giữa năng suất và chất lượng củ, phù hợp với điều kiện đất đai và khí hậu tại huyện Kim Bôi. Thời gian áp dụng: vụ đông hàng năm. Chủ thể thực hiện: nông dân, cán bộ kỹ thuật nông nghiệp.

3. Tăng cường đào tạo, tập huấn kỹ thuật sử dụng phân hữu cơ vi sinh và mật độ trồng hợp lý cho nông dân nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng canh tác bền vững. Thời gian: tổ chức định kỳ hàng năm. Chủ thể thực hiện: các trung tâm khuyến nông, trường đại học, tổ chức chính quyền địa phương.

4. Khuyến khích phát triển hệ thống cung ứng phân hữu cơ vi sinh chất lượng cao tại địa phương để đảm bảo nguồn phân ổn định, giá cả hợp lý, góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hữu cơ. Thời gian: trong vòng 2-3 năm tới. Chủ thể thực hiện: doanh nghiệp, hợp tác xã, chính quyền địa phương.

5. Xây dựng mô hình trình diễn và nhân rộng quy trình kỹ thuật kết hợp phân hữu cơ vi sinh và mật độ trồng tối ưu nhằm tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng nông dân. Thời gian: 1-2 vụ/năm. Chủ thể thực hiện: các tổ chức nghiên cứu, khuyến nông, hợp tác xã.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân trồng khoai tây tại các vùng miền núi phía Bắc: Nắm bắt kỹ thuật bón phân hữu cơ vi sinh và mật độ trồng phù hợp để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế.

2. Cán bộ kỹ thuật và khuyến nông: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm tài liệu hướng dẫn, tập huấn kỹ thuật canh tác bền vững cho người dân, góp phần phát triển nông nghiệp địa phương.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học cây trồng: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về cây khoai tây và kỹ thuật canh tác hữu cơ.

4. Doanh nghiệp sản xuất và cung ứng phân bón hữu cơ vi sinh: Hiểu rõ tác động của phân hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng và năng suất khoai tây, từ đó phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Phân hữu cơ vi sinh có ưu điểm gì so với phân hóa học trong trồng khoai tây?
   Phân hữu cơ vi sinh cung cấp dinh dưỡng cân đối, cải thiện cấu trúc đất, tăng hoạt động vi sinh vật có lợi, giúp cây khoai tây sinh trưởng khỏe mạnh và giảm sâu bệnh. Ví dụ, nghiên cứu cho thấy năng suất tăng 25% khi sử dụng phân hữu cơ vi sinh 15 tấn/ha so với không bón phân.

2. Mật độ trồng ảnh hưởng như thế nào đến năng suất và chất lượng củ khoai tây?
   Mật độ trồng quyết định số lượng và kích thước củ. Mật độ quá cao làm củ nhỏ, giảm tỷ lệ thương phẩm; mật độ quá thấp giảm tổng năng suất. Mật độ 5 khóm/m2 được xác định là tối ưu cho giống KT1 tại Kim Bôi, đạt năng suất 23 tấn/ha và tỷ lệ củ thương phẩm 70%.

3. Làm thế nào để xác định mức phân hữu cơ vi sinh phù hợp cho khoai tây?
   Thông qua thí nghiệm với các mức phân khác nhau, mức 15 tấn/ha cho kết quả sinh trưởng và năng suất tốt nhất, đồng thời giảm sâu bệnh. Việc lựa chọn mức phân cần cân nhắc điều kiện đất đai, khí hậu và khả năng đầu tư của người trồng.

4. Phân hữu cơ vi sinh có thể giúp giảm thiểu sâu bệnh như thế nào?
   Phân hữu cơ vi sinh kích thích hệ vi sinh vật có lợi trong đất, tạo môi trường cạnh tranh với vi sinh vật gây hại, từ đó giảm tỷ lệ nhiễm sâu bệnh. Nghiên cứu tại Kim Bôi ghi nhận giảm 30% tỷ lệ nhiễm sâu bệnh khi sử dụng phân hữu cơ vi sinh.

5. Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này cho các vùng khác không?
   Kết quả phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai của huyện Kim Bôi và các vùng tương tự. Tuy nhiên, cần điều chỉnh mật độ và lượng phân phù hợp với đặc điểm vùng trồng cụ thể. Việc thử nghiệm tại địa phương là cần thiết trước khi nhân rộng.

Kết luận

• Phân hữu cơ vi sinh với liều lượng 15 tấn/ha thúc đẩy sinh trưởng, tăng chiều cao cây 12%, số lá 18% và LAI 20% so với không bón phân.
• Mật độ trồng 5 khóm/m2 cân bằng tốt giữa năng suất và chất lượng củ, đạt năng suất 23 tấn/ha và tỷ lệ củ thương phẩm 70%.
• Sử dụng phân hữu cơ vi sinh giúp giảm 30% tỷ lệ nhiễm sâu bệnh, nâng cao chất lượng sản phẩm.
• Kết hợp phân hữu cơ vi sinh và mật độ trồng tối ưu mang lại hiệu quả kinh tế cao, tăng lợi nhuận khoảng 30% so với đối chứng.
• Đề xuất áp dụng kỹ thuật này trong sản xuất khoai tây vụ đông tại Kim Bôi, đồng thời mở rộng nghiên cứu và đào tạo kỹ thuật cho nông dân.

Next steps: Triển khai mô hình trình diễn, tập huấn kỹ thuật và phát triển hệ thống cung ứng phân hữu cơ vi sinh chất lượng. Mời các nhà nghiên cứu, cán bộ kỹ thuật và nông dân cùng hợp tác để nâng cao hiệu quả sản xuất khoai tây bền vững.

Hành động ngay: Áp dụng liều lượng phân hữu cơ vi sinh 15 tấn/ha và mật độ trồng 5 khóm/m2 trong vụ đông tới để tối ưu năng suất và chất lượng khoai tây KT1.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế đã kéo theo sự phát triển của các vùng sản xuất. Mục đích là sản xuất hàng hoá với sản lượng cao, quy mô lớn nhằm phục vụ nhu cầu thị trường ngày càng lớn, cần phải có những biện pháp hữu hiệu như đưa ra các giống khoai tây có nhiều ưu thế và áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao. Trong sản xuất nông nghiệp, ngoài việc sử dụng giống tốt chúng ta còn nhiều yếu tố tác động như mật độ, bón phân… xác định được mật độ thích hợp được xem như một trong những trợ thủ đắc lực nhất giúp con người tăng năng suất và sản lượng cây trồng.

Mật độ quy định giới hạn năng suất của cây trồng. Năng suất chỉ tương ứng với điều kiện kĩ thuật trong phạm vi. Khi năng suất đạt mức tối đa thì dù điều kiện ngoại cảnh cũng như kĩ thuật canh tác tốt hơn cũng khó có thể làm tăng năng suất. Bởi vậy, mật độ thích hợp có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao năng suất và sản lượng cây trồng.

Mỗi một mật độ khác nhau dẫn đến khả năng quang hợp, hiệu suất quang hợp ở các mật độ khác nhau không giống nhau, do vậy sinh trưởng của cây khoai tây cũng biểu thị không giống nhau ở các mật độ trồng. Thông qua nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng khác nhau để từ đó đánh giá và xác định được mật độ trồng có khả năng đạt năng suất cao nhất được coi là biện pháp kỹ thuật đơn giản dễ áp dụng trong sản xuất. Vì vậy trồng với mật độ thích hợp là một trong những biện pháp quan trọng hàng đầu để tăng năng suất và chất lượng nông sản. Bên cạnh đó sử dụng phân bón là một trong bốn yếu tố quan trọng hàng đầu trong thâm canh sản xuất nông nghiệp.

Bón phân hữu cơ được sử dụng để bổ sung thêm dinh dưỡng cho cây trồng một cách kịp thời. Phân bón e 5 hữu cơ có tác dụng làm tăng năng suất, tăng cường khả năng kháng sâu bệnh cho cây, tính chống hạn và cải thiện năng suất, chất lượng sản phẩm. Liều lượng bón phân hợp lý cho cây trồng cũng ảnh hưởng không nhỏ tới sinh trưởng, phát triển và năng suất cây trồng. Cùng một vùng sinh thái, cùng một giống nhưng biện pháp kỹ thuật chăm sóc khác nhau sẽ biểu hiện khả năng sinh trưởng, phát triển và cho năng suất khác nhau.

Việc xác định được mật độ và liều lượng phân bón thích hợp cho cây trồng, từng vùng sinh thái sẽ góp phần phát huy tối đa tiềm năng của giống. Xuất phát những cơ sở khoa học trên, chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài này. Giới thiệu về cây khoai tây 1. Nguồn gốc và sự phân bố Về nguồn gốc xuất xứ, cây khoai tây (Solanum tuberosum L.) có nguồn gốc từ vùng núi cao Andess thuộc Nam châu Mỹ (Smith, 1968).

Theo CM Bucaxốp đã xác định cây khoai tây có nguồn gốc ở Nam Mỹ, thuộc các nước Chilê, Pêru, Braxin, Bolivia…trên các miền núi có khí hậu cao và ấm. Vavilốp cũng xác định rằng khoai tây có nguồn gốc từ Chilê, Pêru, Bolivia (Tạ Thu Cúc và cs, 2000).[7] Theo các tài liệu cổ đại thì khoai tây hoang dại được người dân quanh dãy Andess ở Nam Pêru và Bắc Bolivia sử dụng từ 3-4 nghìn năm trước công nguyên. Sau khi được thuần hóa cây khoai tây đã được lan rộng khắp miền núi của dãy Andess (Nguyễn Quang Thạch, 1993). Trải qua quá trình chọn lọc và thuần hóa, nó có thể trồng ở các vùng khí hậu khác nhau bao gồm các vùng ôn đới, á nhiệt đới và nhiệt đới với các điều kiện sinh thái nông nghiệp khác nhau từ vùng đồng bằng đến vùng núi cao (Struikand Wiersema, 1999).

e 6 Vào thế kỷ XVI người Tây Ban Nha chinh phục Châu Mỹ, từ đó cây khoai tây được đưa đến các vùng khác nhau trên thế giới. Khoai tây được trồng ở Tây Ban Nha năm 1570 và Anh vào năm 1590. Sau đó, nó được lan truyền khắp châu Âu và tiếp theo là châu Á (Hawkes, 1989)[37]. Từ châu Âu khoai tây được đưa đến mọi nơi trên thế giới và ngày nay khoai tây được trồng trên một diện tích ước tính đạt 180.000km2, từ cao nguyên Vân Nam – Trung Quốc tới khu vực cao nguyên gần xích đạo của Java và cho tới tân Ukraina.

Khoai tây được người Pháp đưa tới Việt Nam năm 1890 thông qua chính sách thuộc địa và ngày nay nó trở thành một cây trồng quan trọng trong cơ cấu cây trồng của nước ta. Trước năm 1970, diện tích trồng khoai tây chỉ khoảng 2000 ha, sau đó tăng dần lên tới 102.000 ha ở năm 1979 - 1980 và cho đến nay đạt 180. Phân loại thực vật Về mặt phân loại thực vật, cây khoai tây thuộc chi Solanum Sectio Petota gồm 160 loài có khả năng cho củ. Hiện nay, theo tổng kết có khoảng 20 loại khoai tây thương phẩm.

Chúng đều thuộc loài Solanum tuberosumb L. và ở thể tứ bội (Tetraploid) (2n = 4x = 48), có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt cho năng xuất cao (Võ Văn Chi và CS, 1969 [10]. Cây khoai tây thuộc: - Giới: Plantae - Ngành: Magnoliophyta - Lớp: Magnoliopsida - Phân lớp: Asteridae - Bộ: Solanales - Họ: Solanaceae - Chi: Solanum - Loài: S. tuberosum e 7 Cây khoai tây thuộc: - Giới thực vật (Plantae).

- Phân giới thực vật bậc cao (Tracheobionta). - Lớp Hai lá mầm (Dicotyledoneae). - Loài Solanum tuberosum L. Dựa theo số lượng nhiễm sắc thể, lấy số lượng nhiểm sắc thể cơ bản là X = 12 mà khoai tây trồng được chia ra làm tám loại theo bốn nhóm sau: Bảng 1.

Số nhiễm sắc thể trong các nhóm giống Nhóm giống Số nhiễm sắc thể Loại bội thể S. goniocaly 2n = 2X = 24 Nhị bội S. x chaucha 2n = 3X = 36 Tam bội S. tuberosum 2n = 4X = 48 Tứ bội ssp.

curtilobum 2n = 5X = 60 Ngũ bội S. ambosimum 2n = 6X = 72 Lục bội (Bulletin 6, CIP Lyma Peru, 1986)[34] e 8 Trong các loài khoai tây trồng trên, chỉ có Solanum tuberosum thuộc nhóm tứ bội thể là được trồng rộng rãi trên thế giới. Đặc điểm thực vật học 1. Rễ Rễ khoai tây thuộc loại rễ chùm nếu trồng bằng củ, còn trồng bằng hạt có rễ chính và từ rễ chính hình thành các rễ phụ khác.

Bộ rễ phân bố chủ yếu trên tầng đất cày 0 – 40cm. Tuy nhiên mức độ phát triển của bộ rễ còn phụ thuộc vào các yếu tố như: kỹ thuật làm đất, tính chất vật lý của đất, độ ẩm, giống và các yếu tố ngoại cảnh khác. Bộ rễ có nhiệm vụ hút nước và dinh dưỡng để nuôi cây và thân củ. Hình ảnh cây khoai tây 1.

Thân Thân khoai tây là loại thân bò, có giống thân đứng, trên thân có thể mọc các nhánh. Thân dài 30 - 150cm thay đổi tùy theo giống. Thân có dạng tròn hoặc 3 - 5 cạnh. Trên thân có lông tơ cứng, khi già lông rụng.

Thân có mầu xanh, tím, hoặc hồng tùy giống. Lá Lá hình thành và hoàn thiện theo sự tăng trưởng của cây: đầu tiên là các lá nguyên đơn, sau đó hình thành các lá kép lẻ chưa hoàn chỉnh và cuối cùng là các lá hoàn chỉnh. Lá hoàn chỉnh có từ 3 - 4 đôi lá chét mọc đối xứng nhau, lá xẻ lông chim, trên cùng có một lá chét đính ở đỉnh, phần cuống lá có tai lá. Số lượng, kích thước và sự sắp xếp của lá trên thân thể hiện đặc điểm của giống và thể hiện độ thoáng cũng như khả năng hấp thu ánh sang của mỗi lá và bộ lá.

Khi diện tích che phủ đạt từ 38.000m2/ha khả năng quang hợp là lớn nhất, tiềm năng năng suất đạt cao nhất. Hoa, Quả, Hạt Hoa khoai tây là loại hoa lưỡng tính, tự thụ phấn, hoa mọc thành chùm, có 5 - 7 cánh hoa màu trắng hoặc phớt tím tùy thuộc vào từng giống. Hạt phấn hoa thường bất thụ do vậy tỷ lệ đậu quả thấp. Quả là loại quả mọng hình tròn hoặc trái xoan, nhỏ, có màu xanh lục hay tím, có 2 - 3 noãn tạo 2- 3 ngăn chứa hạt rất nhỏ.

Khi chín quả có màu trắng bạc hoặc phớt hồng. Hạt dạng tròn dẹt, màu xanh đen, có chứa nhiều dầu, P1000 hạt = 0. Hạt có thời gian ngủ nghỉ như củ giống. Củ e 10 Củ khoai tây thực chất là do sự phình to và rút ngắn của tia củ (thân ngầm hay thân địa sinh).

Củ có mầu vàng, hồng hoặc tím… tùy thuộc vào giống. Trên củ có các mắt củ. Số lượng mắt củ và độ sâu mắt củ phụ thuộc vào giống. Củ có thời gian ngủ nghỉ kéo dài từ 2- 4 tháng.

Yêu cầu ngoại cảnh của cây khoai tây 1. Ánh sáng Ánh sáng là yếu tố cần thiết cho cây quang hợp để tích luỹ vật chất. Khoai tây là cây ưa ánh sáng, cường độ ánh sáng mạnh có lợi cho quá trình quang hợp của khoai tây, thúc đẩy tốt cho việc hình thành củ và tích lũy hàm lượng chất khô. Cường độ ánh sáng thích hợp cho cây khoai tây quang hợp từ 40000 - 60000 lux.

Nhìn chung khoai tây là cây ưa thời gian chiếu sáng ngày dài (trên 14 giờ chiếu sáng) sẽ rút ngắn thời gian sinh trưởng của cây. Tuy nhiên trong mỗi giai đoạn sinh trưởng và phát triển chúng yêu cầu ánh sáng khác nhau. Thời kì mọc mầm khỏi mặt đất đến lúc cây có nụ hoa, khoai tây yêu cầu ánh sáng ngày dài sẽ có lợi cho sự phát triển thân lá và thúc đẩy mạnh quá trình quang hợp. Đến thời kì hình thành tia củ chúng yêu cầu thời gian chiếu sáng ngắn (Đường Hồng Dật, 2004)[11].

Nước Trong thời kỳ sinh trưởng phát triển khoai tây cần lượng nước lớn và phải được cung cấp thường xuyên. Kết quả nghiên cứu cho thấy trong suốt thời gian sinh trưởng khoai tây cần lượng mưa khoảng 500 - 700 mm. Đồng thời mỗi thời kỳ, chúng cần lượng nước khác nhau để phát triển mầm, thân, lá, hoa, quả. Ngô Đức Thiệu và Nguyễn Văn Thắng (1978)[28], chứng minh rằng giai đoạn từ khi trồng đến bắt đầu ra nụ hoa khoai tây yêu cầu 60% độ ẩm đồng ruộng, các giai đoạn sau chúng yêu cầu 80% và sẽ cho năng suất cao nhất.

Trong điều kiện thiếu và thừa độ ẩm trong các giai đoạn trên, rễ, thân, e 11 lá đều phát triển kém, củ ít, nhỏ chống chịu sâu bệnh kém dẫn đến năng suất thấp. Đất trồng và dinh dưỡng Khoai tây có khả năng thích ứng với nhiều loại đất khác nhau trừ đất thịt nặng và đất sét ngập úng.