I. Tổng Quan Nghĩa Vụ Cấp Dưỡng Định Nghĩa và Đặc Điểm
Theo quy định tại khoản 24 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình mà có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trong trường hợp người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên mà không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu. Trong gia đình, việc chăm sóc và hỗ trợ lẫn nhau không chỉ là vấn đề đạo đức, mà còn là một trách nhiệm pháp lý rõ ràng được quy định. Nhiệm vụ này không chỉ là quyền lợi, mà còn là một nghĩa vụ mà mỗi thành viên trong gia đình cần thực hiện. Đặc biệt, cha mẹ có trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc và dạy dỗ con cái. Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng có thể thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng. Có những hoàn cảnh đặc biệt mà người có trách nhiệm nuôi dưỡng không thể thực hiện được. Ví dụ như khi họ phải công tác xa, bị ốm nặng trong thời gian dài, hoặc phải chấp hành án tù. Trong những trường hợp như vậy, mục đích chính là đảm bảo cuộc sống bình thường của người được nuôi dưỡng, nghĩa vụ nuôi dưỡng được áp đặt. Nghĩa vụ cấp dưỡng là khái niệm pháp lý quan trọng, đề cập đến trách nhiệm của một cá nhân hoặc một nhóm cá nhân để cung cấp hỗ trợ và chăm sóc cho người khác, đặc biệt là trong mối quan hệ gia đình. Nghĩa vụ cấp dưỡng bao gồm việc đảm bảo sự sống tốt đẹp và đầy đủ cho người được cấp dưỡng. Điều này bao gồm việc cung cấp thức ăn, nước uống, áo quần, chỗ ở, chăm sóc y tế và giáo dục. Nghĩa vụ này thường được áp đặt đối với các thành viên trong gia đình, như cha mẹ đối với con cái của họ. Trên cơ sở nghiên cứu có thể hiểu: Nghĩa vụ cấp dưỡng là tín hiệu rõ ràng về sự đoàn kết vật chất giữa các thành viên trong một gia đình, là trách nhiệm pháp lý đòi hỏi một thành viên của gia đình phải hỗ trợ về mặt vật chất cho thành viên khác khi họ không cùng sống chung, đặc biệt trong trường hợp thành viên đó đang trải qua khó khăn và không thể tự mình giải quyết vấn đề ổn định cuộc sống vật chất của mình. Nghĩa vụ cấp dưỡng tượng trưng cho sự liên kết mạnh mẽ giữa các thành viên trong gia đình, mang ý nghĩa tôn trọng và sự quan tâm đến sự phát triển và trường tồn của nhau. Nó không chỉ đảm bảo sự cân bằng vật chất, mà còn thể hiện tình yêu thương và sự chia sẻ trên mặt trận đời sống hàng ngày.
1.1. Khái Niệm Cấp Dưỡng Theo Luật Hôn Nhân Gia Đình
Luật Hôn nhân và Gia đình giải thích tại Khoản 24 Điều 2, cụ thể: “Cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình mà có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trong trường hợp người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên mà không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu theo quy định của Luật này.” Trong một tình huống khi hai người không sống chung một nhà, nghĩa vụ cấp dưỡng đặt lên vai người thành viên gia đình để đảm bảo rằng người khác có thể duy trì cuộc sống vật chất ổn định. Điều này có thể bao gồm việc cung cấp chỗ ở, đồ ăn, quần áo, dịch vụ y tế và các nhu cầu thiết yếu khác. Nghĩa vụ cấp dưỡng không chỉ là quyền lợi của người được cấp dưỡng, mà còn là trách nhiệm pháp lý của người có nghĩa vụ. Nó đảm bảo rằng mọi người có quyền được sống trong một môi trường an lành, đủ điều kiện để phát triển và đạt được tiềm năng của mình. Tuy nhiên, cũng cần nhớ rằng trong một số trường hợp đặc biệt, người có nghĩa vụ cấp dưỡng có thể gặp khó khăn trong việc thực hiện nghĩa vụ của mình. Ví dụ, nếu họ đối mặt với tình huống tài chính khó khăn, bị ốm đau nặng hoặc đối mặt với những rào cản khác. Tuy nhiên, trong những trường hợp này, chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền thường có trách nhiệm hỗ trợ, đảm bảo rằng người được cấp dưỡng không bị thiếu thốn và được bảo vệ.
1.2. Đặc Điểm Pháp Lý Nổi Bật Của Nghĩa Vụ Cấp Dưỡng
Từ sự phân tích trên cho thấy, cấp dưỡng có những đặc điểm sau: Quan hệ cấp dưỡng là một loại quan hệ pháp luật được hình thành trong quá trình hôn nhân trong thực tế. Trong hệ thống pháp luật, quan hệ cấp dưỡng là một dạng quan hệ đặc biệt, nơi mối liên kết tài sản được hình thành dựa trên mối quan hệ nhân thân giữa các bên liên quan. Nó là một khía cạnh quan trọng của quyền và trách nhiệm pháp lý giữa người cung cấp dưỡng và người được cấp dưỡng. Trong khía cạnh này, quan hệ cấp dưỡng không chỉ là vấn đề về tài chính, mà còn phản ánh những mối quan hệ gia đình, tình cảm và trách nhiệm đạo đức. Quan hệ cấp dưỡng không chỉ áp dụng trong gia đình huyết thống, mà còn có thể xuất hiện trong các mối quan hệ nuôi dưỡng, bảo trợ và giám hộ. Trong một gia đình, quan hệ cấp dưỡng thường xuyên xảy ra giữa cha mẹ và con cái, trong đó cha mẹ có trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ con cái. Đây là một nghĩa vụ pháp lý và đồng thời là một trách nhiệm đạo đức của cha mẹ để đảm bảo sự phát triển và trưởng thành của con cái. Quan hệ cấp dưỡng có thể gắn kết tài sản và các quyền lợi liên quan đến tài sản. Điều này có thể bao gồm trách nhiệm cung cấp những nhu yếu phẩm cơ bản như thức ăn, nước uống, áo quần, chỗ ở và y tế. Ngoài ra, nó cũng có thể bao gồm việc cung cấp hỗ trợ tài chính, giáo dục và đào tạo, để đảm bảo sự phát triển và trưởng thành của người được cấp dưỡng.
II. Vì Sao Cần Nghĩa Vụ Cấp Dưỡng Vai Trò Trong Gia Đình
Trong một gia đình, sự cần thiết phải thiết lập nghĩa vụ cấp dưỡng là không thể phủ nhận. Quan hệ cấp dưỡng giữa các thành viên trong gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng một môi trường gia đình ổn định và hạnh phúc. Thứ nhất, nghĩa vụ cấp dưỡng phản ánh sự đoàn kết và tình yêu thương trong gia đình. Nó khẳng định trách nhiệm của mỗi thành viên trong việc chăm sóc, hỗ trợ và đáp ứng những nhu cầu cơ bản của nhau. Qua việc cung cấp hỗ trợ vật chất, tinh thần, và tình yêu thương, nghĩa vụ cấp dưỡng đóng góp vào sự phát triển toàn diện của mỗi thành viên trong gia đình. Nhờ vào các quan hệ hôn nhân, huyết thống và nuôi dưỡng, tình yêu thương, ý thức và trách nhiệm giữa các thành viên gia đình được xây dựng và duy trì. Nghĩa vụ cấp dưỡng trong luật hôn nhân và gia đình đã góp phần quan trọng củng cố chức năng của gia đình, nhờ sự đóng góp của bên mắc nợ bằng tiền hoặc của cải khác để duy trì cuộc sống cần thiết của người chưa thành niên, người chưa thành niên, người già yếu, tàn tật hoặc không thể làm việc trong gia đình. Đây là cơ sở pháp lý cần thiết để đảm bảo trẻ em được nuôi dưỡng đúng cách trong những trường hợp đặc biệt như ly hôn hoặc khi người mẹ sinh con ngoài giá thú. Nghĩa vụ cấp dưỡng đã góp phần quan trọng củng cố chức năng xã hội cơ bản của gia đình, giúp gia đình hoàn thành sứ mệnh thiêng liêng mà xã hội và tự nhiên giao phó mà không một thiết chế xã hội nào có thể thay thế được. Thứ hai, nghĩa vụ cấp dưỡng không chỉ mang tính đạo lý mà còn được ủy quyền và bảo vệ bởi quy định pháp luật. Các quy định này thiết lập trách nhiệm pháp lý rõ ràng và bắt buộc các thành viên trong gia đình phải tuân thủ. Nếu một thành viên không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, có thể có hình phạt hành chính hoặc các biện pháp cưỡng chế khác nhằm đảm bảo tuân thủ nghĩa vụ này. Nghĩa vụ cấp dưỡng không chỉ đảm bảo sự chăm sóc và nuôi dưỡng cho trẻ em, người cao tuổi và người tàn tật, mà còn góp phần tăng cường sự gắn bó giữa các thành viên trong gia đình.
2.1. Tầm Quan Trọng Của Nghĩa Vụ Cấp Dưỡng Đối Với Trẻ Em
Trong việc dành sự quan tâm tốt nhất cho trẻ em, tạo điều kiện để người cao tuổi sống vui vẻ, khỏe mạnh và có ý nghĩa, cùng với việc hòa nhập cộng đồng cho người tàn tật, nghĩa vụ cấp dưỡng trở thành một tín ngưỡng tôn vinh trách nhiệm cá nhân của mỗi thành viên trong gia đình về việc chăm sóc và nuôi dưỡng những thành viên khác. Gia đình ngày càng củng cố và gắn bó vững chắc nhờ sự tồn tại của nghĩa vụ cấp dưỡng. Nó góp phần xây dựng một cộng đồng gia đình, nơi mà mỗi thành viên chịu trách nhiệm và chia sẻ tình yêu thương, chăm sóc và nuôi dưỡng lẫn nhau. Nghĩa vụ cấp dưỡng trở thành cơ sở pháp lý liên kết các thành viên trong gia đình thành một cộng đồng trách nhiệm. Khi giá trị đạo đức thay đổi, các quy định pháp luật trở thành dây chuyền vững chắc, gắn kết tình thân trong gia đình. Điều này thúc đẩy nhận thức về trách nhiệm, đặc biệt là trách nhiệm đối với những người có mối quan hệ gia đình. Thứ ba, nghĩa vụ cấp dưỡng còn phản ánh ý thức xã hội và tiếng nói của cộng đồng. Xã hội đòi hỏi sự chấp nhận và phê chuẩn của cộng đồng đối với việc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. Điều này được thể hiện qua các quy chuẩn đạo đức và dư luận xã hội, tạo ra sự áp lực và động lực cho các thành viên trong gia đình để tuân thủ nghĩa vụ cấp dưỡng.
2.2. Nghĩa Vụ Cấp Dưỡng Nền Tảng Cho Sự Ổn Định Gia Đình
Trên mặt khác, sự cần thiết của nghĩa vụ cấp dưỡng còn phản ánh tầm quan trọng của một môi trường gia đình ổn định và hòa hợp. Quan hệ cấp dưỡng giữa các thành viên trong gia đình không chỉ đảm bảo sự phát triển và hạnh phúc của mỗi người, mà còn góp phần vào sự ổn định và sự phát triển của xã hội.Tóm lại, sự cần thiết phải đặt ra nghĩa vụ cấp dưỡng giữa các thành viên trong gia đình không chỉ dựa trên đạo đức và tình yêu thương, mà còn được bảo vệ và thể hiện qua quy định pháp luật và tiếng nói của cộng đồng. Nghĩa vụ cấp dưỡng là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng một gia đình hạnh phúc, ổn định và phát triển, đồng thời góp phần vào sự phát triển của xã hội.
III. Điều Kiện Cấp Dưỡng Quan Hệ Tuổi Tác Khả Năng Tài Chính
Nghĩa vụ cấp dưỡng nói chung luôn có những điều kiện quan trọng, trong đó khi phát sinh điều kiện cấp dưỡng thì bản thân nghĩa vụ cấp dưỡng có những điều kiện nhất định, trong đó thể hiện bằng những điều kiện cụ thể như sau:Một trong những điều kiện quan trọng nhất của quy định về cấp dưỡng chính là người cấp dưỡng và người được cấp dưỡng phải có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng. Nghĩa vụ cấp dưỡng chỉ phát sinh giữa các chủ thể trên cơ sở quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng. Theo đó, tại khoản 1 Điều 107 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 đã xác định về vấn đề cấp dưỡng. Trong đó: Sự kiện hôn nhân làm phát sinh quan hệ pháp luật giữa vợ và chồng, trong đó nội dung quan hệ này bao gồm cả các quyền và nghĩa vụ về nhân thân và tài sản. Hay nói cách khác giữa cha mẹ và con có mối quan hệ về mặt sinh học. Quan hệ hôn nhân không chỉ đơn thuần là một liên kết pháp lý, mà còn là một cơ sở tình yêu và sự hiểu biết sâu sắc giữa hai người. Nó tạo nên một tương lai chung, một mục tiêu và một lời hứa vững chắc về sự hỗ trợ và bền vững. Qua việc hợp nhất tình cảm và ý chí, hôn nhân trở thành một môi trường độc đáo để xây dựng, nuôi dưỡng và phát triển gia đình.
3.1. Quan Hệ Hôn Nhân Huyết Thống và Nuôi Dưỡng Điều Kiện Tiên Quyết
Trách nhiệm cấp dưỡng trong một quan hệ hôn nhân không chỉ đơn thuần là việc cung cấp vật chất và tài chính, mà còn là việc chăm sóc và đáp ứng những nhu cầu cảm xúc của đối tác. Đó là việc đặt niềm tin vào nhau, chia sẻ những niềm vui, nỗi buồn, khó khăn và thành công trong cuộc sống. Cả hai người cùng chung tay xây dựng một cộng đồng yêu thương, tôn trọng và hỗ trợ lẫn nhau để tạo ra một môi trường hạnh phúc và ổn định.Tôn trọng và quan tâm đến nhau là những yếu tố quan trọng trong một quan hệ hôn nhân. Đó là sự lắng nghe, thấu hiểu và chấp nhận những khác biệt và sự đa dạng giữa hai người. Sự tôn trọng này không chỉ bao gồm việc đối xử tốt với nhau mà còn bao gồm việc coi trọng ý kiến, ý thức và quyền lợi của đối tác. Bằng cách tôn trọng lẫn nhau, quan hệ hôn nhân trở nên cởi mở, chân thành và đáng tin cậy, tạo điều kiện thuận lợi cho sự ổn định và phát triển của gia đình. Quan hệ huyết thống cũng có thể tạo nên quan hệ cấp dưỡng. Người có quan hệ huyết thống, chẳng hạn như cha mẹ và con cái, anh chị em ruột, có trách nhiệm cấp dưỡng và chăm sóc lẫn nhau. Nghĩa vụ cấp dưỡng trong quan hệ huyết thống xuất phát từ tình thân, lòng nhân đạo và trách nhiệm gia đình.
3.2. Độ Tuổi và Khả Năng Cấp Dưỡng Quy Định Pháp Luật
Người cấp dưỡng phải là người đã thành niên - điều này là một yêu cầu cơ bản và quan trọng trong quan hệ cấp dưỡng. Khi người trưởng thành đảm nhận trách nhiệm cấp dưỡng, nó mang lại sự ổn định và đáng tin cậy cho quan hệ này. Việc yêu cầu người cấp dưỡng là người đã trưởng thành là cơ sở để đảm bảo khả năng và sự chuẩn bị tâm lý cho việc chăm sóc và đáp ứng nhu cầu của người được cấp dưỡng. Đã thành niên thường có hiểu biết và trách nhiệm đủ để thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng một cách đúng đắn và hiệu quả. Họ đã trải qua quá trình trưởng thành về mặt thể chất và tinh thần, có khả năng đảm nhận trách nhiệm và quản lý cuộc sống cá nhân của mình. Việc đảm bảo người cấp dưỡng là người đã thành niên giúp đảm bảo sự ổn định và đáng tin cậy trong việc cung cấp hỗ trợ và chăm sóc cho người được cấp dưỡng. Thành niên cũng thường có khả năng tài chính và sự độc lập kinh tế để đáp ứng nhu cầu cấp dưỡng. Họ đã đủ tuổi để kiếm sống và đảm bảo sự ổn định tài chính cho cả gia đình.
IV. Mức Cấp Dưỡng Phương Thức Chi Trả Hướng Dẫn Chi Tiết
Theo Điều 56 và Điều 92 của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 thì khi ly hôn cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con và theo Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao số 02/2000/NQ-HĐTP ngày 23/01/2000 hướng dẫn áp dụng một số quy định của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 (Nghị quyết 02/2000/NQ-HĐTP) quy định: Đây là nghĩa vụ của cha mẹ, do đó không phân biệt người trực tiếp nuôi con có khả năng kinh tế hay không, người không trực tiếp nuôi con vẫn phải có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con. Trong trường hợp người trực tiếp nuôi con không yêu cầu người không trực tiếp nuôi con cấp dưỡng vì lý do nào đó thì Toà án cần giải thích cho họ hiểu rằng việc yêu cầu cấp dưỡng nuôi con là quyền lợi của con để họ biết nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con. Nếu xét thấy việc họ không yêu cầu cấp dưỡng là tự nguyện, họ có đầy đủ khả năng, điều kiện nuôi dưỡng con thì Toà án không buộc bên kia phải cấp dưỡng nuôi con (Mục 11) [6]. Theo quy định hiện hành, người không trực tiếp nuôi con vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con. Đây là nghĩa vụ của bậc làm cha mẹ, dù họ không tiếp tục cuộc sống vợ chồng nhưng không có nghĩa là mối quan hệ giữa họ và con chấm dứt. Họ vẫn phải thực hiện trách nhiệm "nuôi dưỡng" dưới hình thức "cấp dưỡng" nhằm đảm bảo con của họ được bù đắp sự thiếu hụt về mặt tinh thần và đảm bảo cuộc sống.
4.1. Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Mức Cấp Dưỡng Theo Pháp Luật
Tuy nhiên, trong trường hợp con có quyền được cha mẹ cấp dưỡng nhưng cha mẹ lại không có khả năng thực hiện nghĩa vụ đó, ví dụ như cha mẹ bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Trong tình huống này, cha mẹ không trực tiếp nuôi con có thể thỏa thuận hoặc yêu cầu Toà án giải quyết việc thay đổi phương thức cấp dưỡng, tạm ngưng cấp dưỡng cho đến khi họ có khả năng cấp dưỡng (Điều 54 Luật hôn nhân và gia đình năm 2000). Tuy nhiên, Luật và các văn bản hướng dẫn hiện tại chưa đưa ra một quy định cụ thể về việc tạm hoãn nghĩa vụ cấp dưỡng, dẫn đến việc quyền lợi của con trong trường hợp này không được đảm bảo một cách rõ ràng. Do Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 chưa có văn bản hướng dẫn thi hành cụ thể nhưng người có nghĩa vụ cấp dưỡng vẫn phải thoả mãn điều kiện là có khả năng thực tế.
4.2. Phương Thức Chi Trả Cấp Dưỡng Tiền Mặt Hay Tài Sản Khác
Mặc dù, Luật này không quy định cụ thể về điều kiện của người có nghĩa vụ cấp dưỡng nhưng để xác định mức cấp dưỡng (Điều 116) thì người này phải có khả năng thực tế. Trên thực tế thì điều kiện này được áp dụng một cách chủ quan và tùy vào cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá tài liệu chứng cứ trong quá trình giải quyết các vụ án có liên quan trong thực tế. Không phải bất kì mọi trường hợp cha mẹ ly hôn điều phải cấp dưỡng cho con. Để nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ đối với con khi ly hôn phát sinh thì theo quy định người con này phải thuộc một trong hai trường hợp sau: Người chưa thành niên hoặc đã thành niên bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
V. Thời Điểm Cấp Dưỡng Xác Định Đúng Để Bảo Vệ Quyền Lợi
Người chưa thành niên: Người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi theo định nghĩa của điều 21 Bộ luật dân sự hiện hành. Do đó, căn cứ vào quy định này có thể kết luận người chưa đủ 18 tuổi được coi là người chưa thành niên. Thật vậy, nhiều người nghĩ rằng những người trẻ tuổi là trẻ em. Tuy nhiên, chúng có thể là hai đối tượng khác nhau. Trong đó trẻ em là người chưa thành niên nhưng không phải tất cả người chưa thành niên đều là trẻ em [23]. Theo mục 1 của Đạo luật Trẻ em 2016, trẻ em là người dưới 16 tuổi. Trong khi đó, người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi [25]. Vì vậy, chúng tôi thấy rằng trẻ em là trẻ vị thành niên, nhưng không phải tất cả trẻ vị thành niên đều là trẻ em. Ở lứa tuổi này, các bạn trẻ còn ngây thơ, chưa có khả năng lao động nên chưa thể tự lo cho bản thân nên các bạn có quyền nhận được sự quan tâm, chăm sóc và giáo dục từ cả cha và mẹ.
5.1. Con Chưa Thành Niên Quyền Lợi Sau Khi Cha Mẹ Ly Hôn
Nhưng khi cha mẹ ly hôn thì cha hoặc mẹ không còn khả năng trực tiếp tiếp tục thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. Vì con là người chưa thành niên nên con có quyền được hưởng các quyền như mọi trẻ em khác như được học hành, được chăm sóc, giáo dục, v. Vì vậy, kể cả trường hợp cha, mẹ không trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc con thì vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng để bù đắp tổn thất về tinh thần, bảo đảm cho con có cuộc sống bình thường. Việc sửa đổi Luật hôn nhân và gia đình 2000 này là rất hợp lý. Được biết, Luật Hôn nhân và Gia đình 1986 không quy định cụ thể nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ đối với con khi ly hôn mà chỉ là một dạng “chi phí nuôi con” (đoạn 45) [16]. Trên cơ sở này, luật hôn nhân và gia đình 2014 đã chỉ rõ người chưa thành niên là một trong những đối tượng được đi cùng.
5.2. Người Đã Thành Niên Mất Khả Năng Lao Động Quyền Được Cấp Dưỡng
- Người lớn tàn tật, không thể hành động dân sự, không thể làm việc và không có hàng hóa để sinh sống. Đây là những người đã thành niên đã đáp ứng các quy định của pháp luật. Có quốc tịch độc lập nhưng bị khuyết tật về thể chất hoặc nhận thức do không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi sống mình, làm phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ sau khi ly hôn. Nếu không có nguồn lực để nuôi sống bản thân, họ không biết bấu víu vào ai để tồn tại. Tuy nhiên, nếu họ là người bình thường thì cha mẹ có thể xem xét trách nhiệm của mình khi ly hôn. Nhưng họ không thể tự chăm sóc cho mình nên pháp luật vẫn quy định cha mẹ phải có nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng con trong trường hợp này. Quy định này thể hiện tính nhân đạo, nhân đạo sâu sắc của pháp luật.
VI. Chấm Dứt Cấp Dưỡng Khi Nào Nghĩa Vụ Này Kết Thúc
Thực tế là nó đã trở thành một nghĩa vụ pháp lý đã củng cố trách nhiệm của cha mẹ. Luật Người khuyết tật 2010 quy định: “Người khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể hoặc bị suy giảm chức năng mà biểu hiện là tật nguyền gây khó khăn trong lao động, cuộc sống, học tập” [19]. Tuy nhiên, không phải tất cả những người con trưởng thành bị khuyết tật của cha mẹ đều phải tự chu cấp sau khi ly hôn, chỉ những người không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.Còn đối với những người đã đủ mười tám tuổi, bị tàn tật nhưng vẫn có khả năng lao động, tự chịu trách nhiệm, không hoàn toàn phụ thuộc vào cha mẹ.
6.1. Các Trường Hợp Chấm Dứt Nghĩa Vụ Cấp Dưỡng Theo Luật
Theo quy định của BLDS 2015, để xác định một người mất năng lực hành vi dân sự thì phải tuân theo quyết định của tòa án trên cơ sở cơ quan giám định. Do đó, không thể nói rằng một người nào đó mất năng lực hành vi dân sự mà không tuân theo quyết định của Tòa án. Hơn nữa, pháp luật cũng quy định “hành vi dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật của họ xác lập, thực hiện” (Điều 22 BLDS 2015) [23]. Thường thì người khuyết tật có thể còn ý thức nhưng không đủ sức khỏe để lao động nên cần có người trông nom, chăm sóc, hỗ trợ khi không được trực tiếp nuôi ăn; Người mất năng lực hành vi dân sự có thể còn sức khỏe, nhưng họ không biết làm gì nên phải có người chăm sóc, chữa bệnh và đại diện trước pháp luật.
6.2. Thủ Tục Chấm Dứt Cấp Dưỡng Hướng Dẫn Chi Tiết
Mất khả năng lao động có thể do tuổi già, mất khả năng lao động, tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, v. “không có khả năng lao động” phải gắn với “không có tài sản để tự nuôi sống bản thân. Mấu chốt của vấn đề là khi một người được xác định là “không có tài sản để tự nuôi mình” để được người khác giúp đỡ.
