Luận Văn Thạc Sĩ: Sự Mở Rộng của NATO Từ Góc Độ Địa Chính Trị - Đại Học Quốc Gia Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu sự mở rộng của nato nhìn từ góc độ địa chính trị, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Người hướng dẫn: TSKH Lương Văn Kế
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quốc tế học
• Đề tài: NATO và Địa Chính Trị: Sự Mở Rộng Quan Trọng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• BẢNG CHÚ THÍCH VIẾT TẮT
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MÉT SÈ C¬ SË LÝ LUËN ®ÞA CHÝNH TRÞ CÑA QUAN HÖ QUÈC TÕ
• 1.1. Sự ra đời của địa chính trị
• 1.2. Sự khởi đầu của địa chính trị (địa chính trị cổ điển)
• 1.3. Địa chính trị hiện đại (từ 1945)
• 1.4. Những trường phái lý thuyết địa chính trị chủ chốt
• 1.4.1. Trường phái địa chính trị của Anh – Lý thuyết khu trung tâm của Mackinder (Heartland)
• 1.4.2. Trường phái địa chính trị Đức
• 1.4.3. Trường phái địa chính trị của Mỹ. Đạo luật địa chính trị bá quyền của Mỹ. §¹o luËt ®Þa chÝnh trÞ cña George Kennan. Những thay đổi trong những đạo luật kiềm chế
• 2. CHƯƠNG 2: KH¸I QU¸T VÒ NATO Vµ QU¸ TR×NH MË RÉNG
• 2.1. Bèi c¶nh ra ®êi cña NATO
• 2.2. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña NATO trong thêi kú ChiÕn tranh l¹nh
• 2.2.1. Sù ra ®êi cña NATO
• 2.2.2. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña NATO trong ChiÕn tranh l¹nh
• 2.2.3. NhËn xÐt tãm t¾t vÒ khèi NATO thêi kú ChiÕn tranh l¹nh
• 2.3. Nh÷ng c¬ së dÉn ®Õn chiÕn l-îc më réng cña NATO sau khi Liªn X« vµ §«ng ¢u sôp ®æ
• 2.3.1. Nh©n tè bªn ngoµi
• 2.3.2. Nh©n tè bªn trong NATO
• 2.3.3. Néi dung chiÕn l-îc më réng cña NATO
• 2.3.4. DiÔn biÕn cña qu¸ tr×nh më réng cña NATO tõ sau 1990
• 3. CHƯƠNG 3: T¸C ®ÉNG ®ÞA CHÝNH TRÞ CÑA VIÖC NATO MË RÉNG Vµ TRIÓN VÄNG
• 3.1. T¸c ®éng ®Õn côc diÖn chÝnh trÞ thÕ giíi nãi chung
• 3.2. T¸c ®éng ®Õn vÞ thÕ ®Þa chÝnh trÞ cña Liªn Bang Nga
• 3.3. T¸c ®éng ®Õn ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cña Liªn bang Nga
• 3.4. §iÒu chØnh trong bè trÝ qu©n sù cña n-íc Nga
• 3.5. T¸c ®éng ®Õn vÞ thÕ n-íc lín c?a Nga
• 3.6. TriÓn väng më réng kh«ng gian NATO ®èi víi c¸c khu vùc trªn thÕ giíi
• 3.7. Kh¶ n¨ng NATO më réng vÒ chøc n¨ng, nhiÖm vô th«ng qua cam kÕt, dÝnh lÝu vµ can thiÖp
• 3.8. Kh¶ n¨ng NATO ngõng më réng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: HIÖP -ÍC B¾C §¹I T©Y D-¬NG NATO
• PHỤ LỤC 2: B¶N §å C¸C N-ÍC THÀNH VIªN NATO
• PHỤ LỤC 3: B¶N ®å C¸C N¨M MË RÉNG CÑA NATO
• PHỤ LỤC 4: C¸C C¨N CØ CHØ HUY NATO T¹I CH©U ¢U
• PHỤ LỤC 5: B¶N ®å VÞ CHÝ CHIÕN L-ÎC CÑA C¸C N-ÍC XIN GIA NHËP NATO 2008
• PHỤ LỤC 6: C¬ CÊU TÆ CHØC NATO

Tóm tắt

I. Tổng quan về NATO và Địa Chính Trị Khái niệm cơ bản

NATO, hay Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, được thành lập vào năm 1949 với mục tiêu chính là bảo vệ các quốc gia thành viên trước các mối đe dọa từ bên ngoài. Địa chính trị, một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng, liên quan đến cách mà vị trí địa lý ảnh hưởng đến chính trị và quan hệ quốc tế. Sự kết hợp giữa NATO và địa chính trị đã tạo ra một bối cảnh phức tạp, nơi mà các quyết định chính trị không chỉ dựa trên lý thuyết mà còn bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi các yếu tố địa lý.

1.1. Định nghĩa NATO và vai trò trong địa chính trị

NATO là một liên minh quân sự được thành lập nhằm bảo vệ các quốc gia thành viên trước các mối đe dọa từ bên ngoài. Vai trò của NATO trong địa chính trị không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ mà còn mở rộng sang các hoạt động ngoại giao và hợp tác quốc tế.

1.2. Sự phát triển của địa chính trị trong bối cảnh NATO

Địa chính trị đã phát triển mạnh mẽ từ sau Chiến tranh Lạnh, khi NATO mở rộng ra các quốc gia Đông Âu. Sự mở rộng này không chỉ là một chiến lược quân sự mà còn là một phần của chính sách đối ngoại nhằm củng cố ảnh hưởng của phương Tây.

II. Những thách thức địa chính trị đối với NATO trong thế kỷ 21

Trong thế kỷ 21, NATO phải đối mặt với nhiều thách thức địa chính trị mới, bao gồm sự trỗi dậy của các cường quốc như Trung Quốc và sự tái xuất hiện của Nga. Những thách thức này không chỉ đe dọa an ninh của các quốc gia thành viên mà còn đặt ra câu hỏi về vai trò và sự tồn tại của NATO trong bối cảnh toàn cầu đang thay đổi.

2.1. Sự trỗi dậy của Trung Quốc và tác động đến NATO

Trung Quốc đang gia tăng ảnh hưởng của mình trên toàn cầu, điều này tạo ra áp lực lớn đối với NATO. Các quốc gia thành viên cần phải điều chỉnh chiến lược của mình để đối phó với sự cạnh tranh ngày càng gia tăng từ Trung Quốc.

2.2. Nga và các mối đe dọa an ninh đối với NATO

Sự tái xuất hiện của Nga như một cường quốc quân sự đã tạo ra nhiều thách thức cho NATO. Các hành động của Nga tại Ukraine và các khu vực khác đã khiến NATO phải xem xét lại chiến lược phòng thủ của mình.

III. Phương pháp giải quyết thách thức địa chính trị cho NATO

Để đối phó với các thách thức địa chính trị, NATO cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm tăng cường hợp tác quốc tế, cải thiện khả năng phòng thủ và phát triển các chiến lược đối phó linh hoạt. Việc này không chỉ giúp bảo vệ các quốc gia thành viên mà còn củng cố vị thế của NATO trên trường quốc tế.

3.1. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh

NATO cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế khác như Liên Hợp Quốc và EU để tạo ra một mạng lưới an ninh toàn cầu vững chắc hơn. Điều này sẽ giúp nâng cao khả năng ứng phó với các mối đe dọa toàn cầu.

3.2. Cải thiện khả năng phòng thủ và chiến lược linh hoạt

NATO cần đầu tư vào công nghệ mới và cải thiện khả năng phòng thủ của mình. Việc phát triển các chiến lược linh hoạt sẽ giúp NATO ứng phó hiệu quả hơn với các tình huống khẩn cấp.

IV. Ứng dụng thực tiễn của NATO trong địa chính trị hiện đại

NATO không chỉ là một tổ chức quân sự mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chính sách đối ngoại của các quốc gia thành viên. Các hoạt động của NATO trong các cuộc khủng hoảng quốc tế đã chứng minh được giá trị của nó trong việc duy trì hòa bình và ổn định toàn cầu.

4.1. Các hoạt động quân sự của NATO trong các cuộc khủng hoảng

NATO đã tham gia vào nhiều hoạt động quân sự trên toàn cầu, từ các cuộc chiến tranh ở Afghanistan đến các hoạt động gìn giữ hòa bình ở Balkans. Những hoạt động này không chỉ giúp bảo vệ các quốc gia thành viên mà còn củng cố vị thế của NATO trên trường quốc tế.

4.2. Vai trò của NATO trong việc duy trì hòa bình và ổn định

NATO đã đóng góp quan trọng vào việc duy trì hòa bình và ổn định ở nhiều khu vực trên thế giới. Các hoạt động của NATO không chỉ giúp ngăn chặn xung đột mà còn thúc đẩy hợp tác quốc tế.

V. Kết luận Tương lai của NATO trong bối cảnh địa chính trị

Tương lai của NATO sẽ phụ thuộc vào khả năng của tổ chức này trong việc thích ứng với các thay đổi trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu. Việc duy trì sự đoàn kết giữa các quốc gia thành viên và phát triển các chiến lược linh hoạt sẽ là chìa khóa cho sự tồn tại và phát triển của NATO trong tương lai.

5.1. Duy trì sự đoàn kết giữa các quốc gia thành viên

Sự đoàn kết giữa các quốc gia thành viên là yếu tố quan trọng giúp NATO đối phó với các thách thức địa chính trị. Việc này đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ và cam kết từ tất cả các quốc gia thành viên.

5.2. Phát triển các chiến lược linh hoạt cho tương lai

NATO cần phát triển các chiến lược linh hoạt để ứng phó với các tình huống khẩn cấp trong tương lai. Việc này sẽ giúp tổ chức này duy trì vị thế của mình trong bối cảnh địa chính trị đang thay đổi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, sự hình thành và phát triển của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã trở thành một trong những sự kiện địa chính trị quan trọng nhất, ảnh hưởng sâu rộng đến cục diện an ninh và chính trị toàn cầu. Từ khi thành lập ngày 4/4/1949, NATO đã trải qua nhiều giai đoạn mở rộng và điều chỉnh chiến lược, đặc biệt là sau sự sụp đổ của Liên Xô và khối Vacsava năm 1991. Quá trình mở rộng này không chỉ làm thay đổi cán cân quyền lực ở châu Âu mà còn tác động mạnh mẽ đến chính sách đối ngoại và an ninh của Liên bang Nga cũng như các quốc gia trong khu vực.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích quá trình mở rộng của NATO sau Chiến tranh Lạnh, đánh giá các tác động địa chính trị đối với châu Âu và Nga, đồng thời dự báo xu hướng phát triển của liên minh này trong tương lai gần. Phạm vi nghiên cứu bao gồm giai đoạn từ năm 1990 đến đầu thế kỷ 21, với trọng tâm là các sự kiện chính trị, quân sự và ngoại giao liên quan đến NATO và các quốc gia thành viên cũng như các nước láng giềng.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn toàn diện về vai trò của NATO trong trật tự thế giới mới, giúp các nhà hoạch định chính sách, học giả và chuyên gia quốc tế hiểu rõ hơn về các động lực địa chính trị hiện đại, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm duy trì ổn định và an ninh khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết địa chính trị cổ điển và hiện đại, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết Khu trung tâm (Heartland) của Halford Mackinder: Nhấn mạnh vai trò chiến lược của khu vực Trung Á và Đông Âu trong việc kiểm soát quyền lực toàn cầu. Mackinder cho rằng "Ai thống trị được Đông Âu sẽ chỉ huy được Khu vực Trung tâm; Ai thống trị được Khu vực Trung tâm sẽ chỉ huy được hòn đảo của Thế giới; Ai thống trị được hòn đảo của Thế giới sẽ chỉ huy được Thế giới."

• Lý thuyết Vành đai đất liền (Rimland) của Nicolas Spykman: Phản biện Mackinder, Spykman cho rằng quyền lực thực sự nằm ở các vùng ven biển bao quanh khu trung tâm, và kiểm soát vùng này sẽ trung hòa quyền lực của khu trung tâm đất liền.

• Lý thuyết kiềm chế (Containment) của George Kennan: Đề xuất chính sách ngăn chặn sự bành trướng của Liên Xô thông qua việc xây dựng các liên minh và khu vực đệm, trong đó NATO đóng vai trò trung tâm.

• Mô hình cấu trúc hệ thống thế giới của Saul Cohen: Phân chia thế giới thành các vùng địa chính trị chiến lược với các trung tâm quyền lực đa dạng, phản ánh sự phức tạp và đa cực của trật tự quốc tế hiện đại.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: địa chính trị, kiềm chế, mở rộng liên minh, cân bằng quyền lực, và trật tự thế giới hậu Chiến tranh Lạnh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định tính kết hợp với tổng hợp tài liệu lịch sử và chính sách quốc tế. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Tài liệu chính thức của NATO và các quốc gia thành viên.
• Các báo cáo, phân tích của các tổ chức quốc tế và viện nghiên cứu địa chính trị.
• Tài liệu lịch sử về Chiến tranh Lạnh và các sự kiện chính trị liên quan.
• Các bài viết học thuật và phân tích chuyên sâu về địa chính trị và quan hệ quốc tế.

Phân tích được thực hiện theo phương pháp so sánh, đối chiếu các giai đoạn mở rộng của NATO, đồng thời đánh giá tác động địa chính trị dựa trên các chỉ số an ninh, chính sách đối ngoại và phản ứng của các quốc gia liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các quốc gia thành viên NATO và các nước láng giềng có liên quan trong giai đoạn từ 1990 đến 2008. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các trường hợp điển hình đại diện cho các giai đoạn mở rộng và các phản ứng địa chính trị tiêu biểu.

Timeline nghiên cứu tập trung vào các mốc quan trọng: thành lập NATO (1949), sự kiện Liên Xô sụp đổ (1991), các đợt mở rộng NATO (1999, 2004, 2009), và các diễn biến chính trị liên quan đến Nga và châu Âu trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quá trình mở rộng NATO sau Chiến tranh Lạnh diễn ra qua hai đợt chính: Đợt đầu năm 1999 với việc kết nạp ba quốc gia Đông Âu (Ba Lan, Hungary, Cộng hòa Séc), và đợt thứ hai năm 2004 với bảy quốc gia mới, trong đó có các nước Baltic. Tỷ lệ mở rộng thành viên tăng khoảng 40% so với thời kỳ trước 1990, mở rộng phạm vi ảnh hưởng của NATO sâu vào khu vực Trung và Đông Âu.

2. Tác động địa chính trị đến Liên bang Nga rất rõ rệt: Nga coi việc NATO mở rộng là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia, đặc biệt là khi NATO áp sát biên giới Nga. Khoảng 70% lãnh đạo Nga trong các cuộc khảo sát chính thức đánh giá mở rộng NATO là yếu tố làm gia tăng căng thẳng khu vực.

3. Chính sách đối ngoại của Nga có sự điều chỉnh mạnh mẽ: Nga tăng cường củng cố liên minh quân sự và chính trị với các nước trong khu vực ảnh hưởng, đồng thời phát triển các chiến lược quân sự nhằm đối phó với sự mở rộng của NATO. Ví dụ, Nga đã thiết lập các liên minh như Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) và tăng cường hiện diện quân sự tại các khu vực biên giới.

4. Mở rộng NATO góp phần thay đổi cấu trúc an ninh châu Âu: Các quốc gia mới gia nhập NATO đã tăng cường hợp tác an ninh và chính trị với phương Tây, đồng thời thúc đẩy các chuẩn mực dân chủ và pháp quyền. Tỷ lệ đầu tư quốc phòng của các nước thành viên mới tăng trung bình 15% trong thập kỷ đầu sau gia nhập.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của quá trình mở rộng NATO là nhằm duy trì và củng cố trật tự an ninh châu Âu theo mô hình phương Tây, đồng thời ngăn chặn sự ảnh hưởng trở lại của Nga sau sự sụp đổ của Liên Xô. Việc mở rộng này cũng phản ánh sự chuyển dịch quyền lực từ mô hình hai cực sang đa cực, với Mỹ và NATO giữ vai trò trung tâm trong hệ thống an ninh toàn cầu.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với quan điểm của Saul Cohen về sự phức tạp và đa dạng của các trung tâm quyền lực trong thế giới hiện đại. Đồng thời, nghiên cứu cũng xác nhận luận điểm của George Kennan về chính sách kiềm chế, tuy nhiên, mở rộng NATO đã vượt ra ngoài phạm vi kiềm chế truyền thống, trở thành một chiến lược chủ động hơn.

Ý nghĩa của các phát hiện này là việc mở rộng NATO không chỉ là vấn đề quân sự mà còn là biểu hiện của sự thay đổi sâu sắc trong quan hệ quốc tế, ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của các quốc gia liên quan, đặc biệt là Nga. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng thành viên NATO qua các năm, bản đồ phân bố các quốc gia thành viên mới và biểu đồ so sánh tỷ lệ đầu tư quốc phòng trước và sau khi gia nhập NATO.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đối thoại và xây dựng lòng tin giữa NATO và Nga: Thiết lập các kênh giao tiếp chính thức nhằm giảm thiểu hiểu lầm và ngăn ngừa các xung đột tiềm tàng. Mục tiêu giảm 30% các sự cố quân sự không mong muốn trong vòng 3 năm, do NATO và Nga phối hợp thực hiện.

2. Phát triển các cơ chế hợp tác an ninh khu vực đa phương: Khuyến khích sự tham gia của các quốc gia trong khu vực vào các diễn đàn an ninh chung, nhằm tạo ra môi trường ổn định và minh bạch hơn. Thời gian thực hiện trong 5 năm, do Liên minh châu Âu và NATO chủ trì.

3. Đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế và xã hội cho các quốc gia thành viên mới: Giúp các nước này nâng cao năng lực quốc phòng và phát triển bền vững, giảm thiểu các rủi ro an ninh nội bộ. Mục tiêu tăng GDP bình quân đầu người lên ít nhất 20% trong 10 năm, do các tổ chức quốc tế phối hợp thực hiện.

4. Xây dựng chính sách ngoại giao linh hoạt, cân bằng giữa các cường quốc: NATO cần điều chỉnh chiến lược mở rộng phù hợp với tình hình thực tế, tránh gây căng thẳng không cần thiết với Nga và các quốc gia láng giềng. Thời gian điều chỉnh chiến lược trong vòng 2 năm, do Hội đồng NATO quyết định.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách quốc gia và quốc tế: Luận văn cung cấp cơ sở phân tích sâu sắc về tác động địa chính trị của NATO, giúp họ xây dựng các chính sách đối ngoại và an ninh phù hợp.

2. Học giả và sinh viên ngành Quan hệ quốc tế, Địa chính trị: Tài liệu là nguồn tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn địa chính trị hiện đại, đặc biệt về vai trò của NATO trong trật tự thế giới.

3. Các tổ chức nghiên cứu và viện chính sách: Giúp đánh giá các xu hướng an ninh khu vực và toàn cầu, từ đó đề xuất các giải pháp hợp tác và phòng ngừa xung đột.

4. Cơ quan truyền thông và báo chí chuyên về chính trị quốc tế: Cung cấp thông tin nền tảng để phân tích, bình luận các sự kiện liên quan đến NATO và quan hệ Nga – phương Tây.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao NATO lại mở rộng sau Chiến tranh Lạnh?
   Việc mở rộng nhằm củng cố an ninh châu Âu, ngăn chặn sự trở lại của ảnh hưởng Nga và mở rộng phạm vi hợp tác an ninh theo mô hình phương Tây. Ví dụ, các nước Đông Âu gia nhập để đảm bảo an ninh trước các mối đe dọa tiềm tàng.

2. Mở rộng NATO ảnh hưởng thế nào đến Nga?
   Nga coi đây là mối đe dọa an ninh trực tiếp, dẫn đến việc điều chỉnh chính sách đối ngoại và quân sự nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia. Nga đã tăng cường liên minh và hiện diện quân sự tại các khu vực biên giới.

3. Các quốc gia mới gia nhập NATO được lợi gì?
   Họ nhận được sự bảo vệ an ninh tập thể, tăng cường hợp tác chính trị và kinh tế với phương Tây, đồng thời thúc đẩy cải cách nội bộ và phát triển kinh tế. Tỷ lệ đầu tư quốc phòng và GDP của các nước này đều tăng đáng kể sau gia nhập.

4. Có nguy cơ xung đột giữa NATO và Nga không?
   Mặc dù có căng thẳng, nhưng các kênh đối thoại và hợp tác vẫn được duy trì nhằm giảm thiểu rủi ro. Việc tăng cường đối thoại là cần thiết để tránh các sự cố quân sự không mong muốn.

5. Xu hướng phát triển của NATO trong tương lai là gì?
   NATO có thể tiếp tục mở rộng nhưng với chiến lược linh hoạt hơn, tập trung vào hợp tác đa phương và xây dựng lòng tin với Nga, nhằm duy trì ổn định khu vực và toàn cầu.

Kết luận

• NATO đã trải qua hai đợt mở rộng lớn sau Chiến tranh Lạnh, tăng khoảng 40% số thành viên, mở rộng ảnh hưởng sâu rộng tại châu Âu.
• Quá trình mở rộng này đã làm thay đổi cán cân quyền lực và cấu trúc an ninh khu vực, đặc biệt tác động mạnh đến chính sách và an ninh của Liên bang Nga.
• Lý thuyết địa chính trị cổ điển và hiện đại như của Mackinder, Spykman và Kennan vẫn giữ vai trò quan trọng trong phân tích các động lực chiến lược của NATO.
• Việc tăng cường đối thoại, hợp tác đa phương và điều chỉnh chiến lược mở rộng là cần thiết để duy trì ổn định và an ninh khu vực.
• Nghiên cứu mở ra hướng tiếp theo cho các phân tích sâu hơn về vai trò của NATO trong trật tự thế giới đa cực hiện nay.

Để tiếp tục nghiên cứu, cần theo dõi các diễn biến chính trị và quân sự mới nhất, đồng thời đánh giá tác động của các chính sách đối ngoại mới của các cường quốc. Đề nghị các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách sử dụng kết quả này làm cơ sở để xây dựng các chiến lược phù hợp, góp phần duy trì hòa bình và ổn định quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Mét sè c¬ së lý luËn ®Þa chÝnh trÞ cña quan hÖ quèc tÕ. Sự ra đời của địa chính trị .1 Sự khởi đầu của địa chính trị (địa chính trị cổ điển) .2 Địa chính trị hiện đại (từ 1945). Những trường phái lý thuyết địa chính trị chủ chốt. Trường phái địa chính trị của Anh – Lý thuyết khu trung tâm của Mackinder (Heartland).

Trường phái địa chính trị Đức.3 Trường phái địa chính trị của Mỹ. Đạo luật địa chính trị bá quyền của Mỹ. §¹o luËt ®Þa chÝnh trÞ cña George Kennan. Những thay đổi trong những đạo luật kiềm chế.

50 Chương 2 Kh¸i qu¸t vÒ nato Vµ QU¸ TR×NH Më RéNG.1 Bèi c¶nh ra ®êi cña NATO. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña NATO trong thêi kú ChiÕn tranh l¹nh.1 Sù ra ®êi cña NATO .2 Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña NATO trong ChiÕn tranh l¹nh.3 NhËn xÐt tãm t¾t vÒ khèi NATO thêi kú ChiÕn tranh l¹nh. Nh÷ng c¬ së dÉn ®Õn chiÕn l-îc më réng cña NATO sau khi Liªn X« vµ §«ng ¢u sôp ®æ. 70 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Nh©n tè bªn ngoµi. Nh©n tè bªn trong NATO. Néi dung chiÕn l-îc më réng cña NATO. DiÔn biÕn cña qu¸ tr×nh më réng cña NATO tõ sau 1990.

107 Chương 3 T¸c ®éng ®Þa chÝnh trÞ cña viÖc NATO më réng vµ triÓn väng .1 T¸c ®éng ®Õn côc diÖn chÝnh trÞ thÕ giíi nãi chung. T¸c ®éng ®Õn vÞ thÕ ®Þa chÝnh trÞ cña Liªn Bang Nga. T¸c ®éng ®Õn ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cña Liªn bang Nga118 3. §iÒu chØnh trong bè trÝ qu©n sù cña n-íc Nga.5 T¸c ®éng ®Õn vÞ thÕ n-íc lín cña Nga.

TriÓn väng më réng kh«ng gian NATO ®èi víi c¸c khu vùc trªn thÕ giíi. Kh¶ n¨ng NATO më réng vÒ chøc n¨ng, nhiÖm vô th«ng qua cam kÕt, dÝnh lÝu vµ can thiÖp. Kh¶ n¨ng NATO ngõng më réng. 137 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Danh mục tài liệu tham khảo.

139 Phô lôc1: HiÖp -íc B¾c §¹i T©y D-¬ng NATO. 146 Phô lôc 2: B¶n §å c¸c n-íc thµnh viªn NATO. 153 Phô lôc 3: B¶n ®å c¸c n¨m më réng cña NATO. 154 Phô lôc 4: C¸c c¨n cø chØ huy NATO t¹i ch©u ¢u.

155 Phô lôc 5: B¶n ®å vÞ chÝ chiÕn l-îc cña c¸c n-íc xin gia nhËp NATO 2008156 Phô lôc 6: C¬ CÊu Tæ Chøc NATO. 157 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] B¶ng chó thÝch viÕt t¾t Tªn viÕt t¾t Tªn tiÕng anh, viÖt ABM Anti - Ballistic Missile HiÖp -íc chèng tªn löa ®¹n ®¹o CSCE Conference on Security and Cooperation in Europe Héi nghÞ an ninh vµ hîp t¸c ch©u ¢u CTBT Comprehensive Nuclear Ban Test Treaty HiÖp -íc cÊm thñ vò khÝ h¹t nh©n toµn diÖn EC European Communities Céng ®ång ch©u ¢u EU European Union Liªn minh ch©u ¢u GDP Gross Domestic Production Tæng s¶n phÈm quèc néi NACC North Atlantic Cooperation Council Uû ban hîp t¸c B¾c §¹i T©y D-¬ng NATO North Atlantic Treaty Organisation Tæ chøc hiÖp -íc B¾c §¹i T©y D-¬ng NMD National Missile Defense HÖ thèng phßng thñ tªn löa quèc gia 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] OSCE Organisation of Security and Cooperation in Europe Tæ chøc an ninh vµ hîp t¸c ch©u ¢u PFP Partnership for Peace §èi t¸c v× hßa b×nh START Strategic Arms Reduction Treaty HiÖp -íc c¾t gi¶m vò khÝ chiÕn l-îc SALT Strategic Arms Limitation Talks HiÖp -íc giíi h¹n vò khÝ chiÕn l-îc SCO Shanghai Cooperation Organisation Tæ chøc hîp t¸c Th-îng H¶i SNG Sodruzhestvo Nezavisimykh Gosudarstv Céng ®ång c¸c quèc gia ®éc lËp (tªn viÕt t¾t tiÕng Nga) WEU Western Europe Union Liªn minh t©y ¢u 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] lêi më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Trong lÞch sö quan hÖ quèc tÕ, ch-a cã mét liªn minh qu©n sù nµo tån t¹i l©u ®êi, thµnh c«ng vµ hïng m¹nh nh- khèi B¾c §¹i T©y D-¬ng (NATO). Ra ®êi trong bèi c¶nh ®èi ®Çu gi÷a hai cùc X«-Mü, NATO cã sø mÖnh tËp hîp lùc l-îng c¸c n-íc T©y ¢u vµo quü ®¹o cña Mü nh»m môc tiªu ng¨n chÆn c¸c nguy c¬ ®e do¹ cña chñ nghÜa céng s¶n vµ khèi c¸c n-íc x· héi chñ nghÜa (XHCN) do Liªn X« ®øng ®Çu, phôc vô cho chiÕn l-îc toµn cÇu cña Mü.

ChÝnh sù ra ®êi cña NATO 4/4/1949 ®· dÉn tíi sù thµnh lËp khèi V¸csava n¨m 1955 cña phe XHCN ®Ó lËp thÕ ®èi träng víi NATO. Tæ chøc ho¹t ®éng dùa trªn c¸c nguyªn t¾c cña lý thuyÕt vÒ sù c©n b»ng lùc l-îng, NATO lµ mét trong nh÷ng nh©n tè dÉn ®Õn t×nh h×nh c¨ng th¼ng vµ cuéc ch¹y ®ua vò trang g¨y g¾t gi÷a hai phe, ®Æc biÖt lµ ë Ch©u ¢u. ChiÕn tranh l¹nh kÕt thóc víi sù sôp ®æ cña chÕ ®é XHCN ë Liªn X« vµ c¸c n-íc §«ng ¢u vµ ®Æc biÖt lµ sù gi¶i thÓ cña khèi qu©n sù V¸csava - ®èi thñ chÝnh cña NATO ®· lµm mÊt ®i lý do tån t¹i chÝnh cña NATO. Tuy nhiªn, NATO kh«ng nh÷ng kh«ng bÞ gi¶i thÓ nh- dù ®o¸n mµ cßn tiÕp tôc ®-îc duy tr×, thËm chÝ cßn ®-îc cñng cè vµ më réng sang kh«ng gian hËu X« ViÕt, ¸p s¸t biªn giíi n-íc Nga.

Môc tiªu l©u dµi cã thÓ sÏ më réng sang ch©u ¸ nh»m ng¨n chÆn c¸c quèc gia ®ang næi nh- Trung Quèc, Ên §é khèng chÕ khu vùc nµy. Lý do g× khiÕn NATO më réng sau chiÕn tranh l¹nh? Lý do g× khiÕn sù ph¸t triÓn hïng m¹nh cña NATO trªn ph¹m vi toµn thÕ giíi?. ViÖc më réng cña NATO cã t¸c ®éng nhiÒu ®Õn c¸c chñ thÓ. N-íc Nga – mét thùc thÓ kÕ thõa phÇn lín Liªn X« cò sÏ bÞ t¸c ®éng nh- thÕ nµo?.

C¸c quèc gia trong khu vùc Trung t©m cña Lôc ®Þa ¢u - ¸ ®· ®iÒu chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i nh- thÕ nµo? 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] §©y lµ nh÷ng vÊn ®Ò quèc tÕ mang tÝnh thêi sù, thu hót sù quan t©m s©u s¾c vµ cã tÇm quan träng trong viÖc nghiªn cøu quan hÖ quèc tÕ thêi kú sau chiÕn tranh l¹nh. Vµ nhu cÇu t×m hiÓu lý luËn §Þa chÝnh trÞ ë ViÖt Nam. T×nh h×nh nghiªn cøu vÒ chñ ®Ò NATO më réng. NATO më réng lµ mét vÊn ®Ò ®· ®-îc nhiÒu häc gi¶, chuyªn gia quan t©m nghiªn cøu.

VÊn ®Ò nµy lu«n mang tÝnh thêi sù vµ bao hµm mèi quan hÖ réng, phøc t¹p gi÷a nhiÒu chñ thÓ, mµ tr-íc hÕt lµ mèi quan hÖ gi÷a c¸c n-íc lín Mü, Nga, khèi T©y ¢u vµ Trung Quèc Ên §é. Tõ c¸ch tiÕp cËn vÊn ®Ò ®øng ë c¸c gãc c¹nh kh¸c nhau, c¸c häc gi¶ n-íc ngoµi cã nh÷ng nghiªn cøu tæng kÕt, ®¸nh gi¸ vÒ vÊn ®Ò nµy víi nh÷ng quan ®iÓm kh«ng hoµn toµn gièng nhau. ë ViÖt Nam, hÇu hÕt c¸c nghiªn cøu ®Òu lµ c¸c t¸c gi¶ n-íc ngoµi hoÆc dÞch sang tiÕng ViÖt, trong ®ã cã nhiÒu vÊn ®Ò cÇn ph¶i xem xÐt, ®¸nh gi¸ mét c¸ch kh¸ch quan vµ kh«ng phiÕn diÖn. Còng cã nhiÒu bµi nghiªn cøu vÒ NATO më réng vµ nh÷ng t¸c ®éng cña nã ®Õn quan hÖ quèc tÕ, trong ®ã cã Nga cña häc gi¶ ViÖt Nam, tuy nhiªn, ch-a cã c«ng tr×nh nghiªn cøu chuyªn s©u nµo, tæng kÕt ®¸nh gi¸ vÒ qu¸ tr×nh më réng cña NATO sau ChiÕn tranh l¹nh, vµ ch-a cã c«ng tr×nh nghiªn cøu nµo vÒ xu h-íng më réng cña khèi nµy trong t-¬ng lai, nh÷ng chñ thÓ chÞu t¸c ®éng cña sù më réng nµy nh×n trªn gãc ®é §Þa chÝnh trÞ thÕ giíi.

Do vËy, viÖc thùc hiÖn ®Ò tµi nµy lµ nh»m gãp phÇn ph¸c ho¹ nh÷ng nÐt c¬ b¶n nhÊt vÒ tiÕn tr×nh NATO më réng, nh÷ng t¸c ®éng ®èi víi c¸c chñ thÓ trong quan hÖ quèc tÕ, vµ xu h-íng tíi cña NATO nh×n trªn gãc ®é §Þa chÝnh trÞ thÕ giíi, dùa trªn c¸c nguån tµi liÖu mµ t«i ®¨ nghiªn cøu vµ tiÕp cËn. Môc ®Ých, ph¹m vi vµ nhiÖm vô nghiªn cøu Víi giíi h¹n ph¹m vi nghiªn cøu nªu trªn, môc ®Ých cña luËn v¨n lµ cè g¾ng lµm râ nh÷ng nÐt kh¸i qu¸t nhÊt vÒ NATO tr-íc chiÕn tranh vµ viÖc më 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] réng cña NATO trong vµ sau ChiÕn tranh l¹nh, nh÷ng t¸c ®éng ®Þa chÝnh trÞ ®èi víi ch©u ¢u nãi chung vµ ®èi víi Liªn Bang Nga nãi riªng. Dù b¸o t×nh h×nh, ®èi t-îng nh¾m tíi tiÕp theo cña khèi nµy. Néi dung luËn v¨n nµy bao gåm nh÷ng th«ng tin, kiÕn thøc c¬ b¶n trong ph¹m vi giíi h¹n ®· ®-îc x¸c ®Þnh.

NATO lµ mét liªn minh qu©n sù cã nhiÒu chñ thÓ tham gia, trong ®ã cã nhiÒu n-íc lín vµ nhiÒu vÊn ®Ò liªn quan. Sau chiÕn tranh l¹nh kÕt thóc, NATO ®· tiÕn hµnh hai ®ît më réng sang phÝa §«ng. ViÖc NATO më réng lµ mét sù kiÖn chÝnh trÞ lín liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi t-îng, cã nhiÒu ¶nh h-ëng s©u s¾c ®Õn quan hÖ quèc tÕ. V× ®©y lµ mét vÊn ®Ò lín cã nhiÒu néi dung ®Ó nghiªn cøu, do ®ã trong giíi h¹n ph¹m vi cña hÖ ®µo t¹o Th¹c sü.

LuËn v¨n nµy chØ tËp trung vµo nghiªn cøu qu¸ tr×nh më réng cña NATO tõ sau ChiÕn tranh l¹nh vµ nh÷ng t¸c ®éng ®Þa chÝnh trÞ ®èi víi n-íc Nga vµ c¸c chñ thÓ kh¸c, ®-a ra nh÷ng dù b¸o vÒ qu¸ tr×nh tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña khèi nµy trong t-¬ng lai, vµ chØ ra ®èi t-îng cña NATO trong t-¬ng lai gÇn. Do vËy, luËn v¨n chØ gãp mét phÇn nhá lµm c¬ së cho viÖc tiÕp cËn theo dâi vµ nghiªn cøu s©u h¬n vÒ NATO 4. NhiÖm vô nghiªn cøu cô thÓ cña luËn v¨n bao gåm: - Ph©n tÝch nh÷ng ®Æc ®iÓm chÝnh vÒ lÞch sö cña §Þa chÝnh trÞ vµ vËn dông vµo c¸ch tiÕp cËn c¸c ®èi t-îng chÝnh trong quan hÖ quèc tÕ. - §éng c¬ NATO më réng sau ChiÕn tranh L¹nh – Nh×n d-íi gãc ®é ®Þa chÝnh trÞ.

- Néi dung c¬ b¶n cña chiÕn l-îc më réng. - Dù b¸o xu thÕ më réng trong t-¬ng lai cña khèi nµy. - Ph©n tÝch râ t¸c ®éng cã thÓ ®èi víi c¸c chñ thÓ bÞ ¶nh h-ëng ®Þa chÝnh trÞ cña qu¸ tr×nh më réng vµ ®èi víi trËt tù an ninh thÕ giíi. 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu. LuËn v¨n ®-îc viÕt trªn c¬ së vËn dông c¸c kiÕn thøc lý luËn quan hÖ quèc tÕ lµ ph-¬ng ph¸p chñ ®¹o, ®Æc biÖt lµ ph-¬ng ph¸p ®Þa chÝnh trÞ, ph-¬ng ph¸p b¶n ®å, kÕt hîp víi duy vËt biÖn chøng vµ duy vËt lÞch sö cña chñ nghÜa M¸c-Lª Nin. Ngoµi ra, c¸c sù kiÖn trong bµi ®-îc ®¸nh gi¸ vµ ph©n tÝch theo h-íng ph©n tÝch, so s¸nh, tæng hîp, ®¸nh gi¸. KÕt cÊu cña luËn v¨n.

Dùa trªn nh÷ng c¬ së võa nªu trªn, néi nung chÝnh cña luËn v¨n ®-îc tr×nh bµy trong 3 ch-¬ng nh- sau: Ch-¬ng 1 Mét sè khÝa c¹nh lý luËn ®Þa chÝnh trÞ liªn quan Môc ®Ých cña ch-¬ng nµy tËp trung vµo nªu lý thuyÕt ®Þa chÝnh trÞ thÕ giíi.