CHƯƠNG 1: TONG QUAN VE CÁC LOẠI DAP TRAN TREN THẺ GIỚI 1. TONG QUAN VỀ CÁC LOẠI DAP TRAN THỰC DUNG: Dip và hỗ chứa có những đồng góp lớntới mỗi trường và sự phất triển kinh tế của khu vực. Trong đó công trinh xã lũ nơi đầu mỗi hồ chứa đóng vai trò rất quan trong trong quả ình thực hiện dự án. Ha hết quy mô các công nh xả lồ được nghiên cứu lựa chọn sao cho thoả mãn các điều kiện ~ XA lũ được thuận lợi, hạn chế đến mức thấp nhất các ảnh hưởng xắu đến chế độ.
thủy lực của đồng chảy ở hạ lưu. ~ Ning cao vừa đủ đầu nước trước đập để có thể dẫn nước vào kênh đảm bảo tưới tr hủy cho phần lớn diện ích đất canh tic của khu tdi = Diện tích ngập lụt it nhất = Thi công thuận lợi, quản lý vận hành d Có khối lượng x dựng và giá thành hợp lý. = Phù hợp với cảnh quan môi trường, Đập ding tran là biện pháp công trình để ding cao mực nước tron; sông suối phục vụ tưới ty chảy cho khu vue nhỏ lân cận mà vốn đầu tư không cao, xây dựng không phúc tạp như biện pháp bỗ đập F———}1 Hình 1-1; Các đại lượng đặc trưng của đập tràn Với: b: — Chiều rộng đập tần: làchiều dài đoạn trên nước, Pl: Chiều cao của đập so với đáy kênh hoặc sông thượng lưu. P-— Chiều cao của đập so với đấy hạ lưu H- Cột nước trăn: là chiều cao một nước thượng lưu so với định đập 5: Chiễu diy đỉnh đập họ; - Chiềusâu edt nude hạ lưu “Chuyên ngành Xây dựng công trình thủy “Trường Đại học Thủy lợi 2 Tuận văn thạc sĩ kỹ thuật hạ.
Độ ngập hạ Mu: là chiều sầu từ mặt nước ha lưu đến định đập (khi nước hạ lưu cao hơn định đập), hạ =hy P Người ta phân lại các dạng công trình xa lũ theo ác iêu chí sau: 1) Phân loại theo hình dang kích thước mất cắt ngang tràn Theo cách phân loại này đập tin có thể chia ra lâm 3 loại sau dy: a, Đập tràn thành mỏng (hình 1-1). Khi chiều day của dinh dip ö < 0.6711, lần nước ngay sau khi tin qua mép thượng lưu của đỉnh đập thì tách rời khỏi đỉnh đập, không chạm vào toàn bộ mặt đỉnh. 4p, do đồ hình dang và chiều diy của đập không ảnh hướng đến làn nước trần và lưu lượng tràn b. Đập tràn có mặt cắt thực dụng (hình 1-2).
Khi chiều dày định đập ảnh hưởng đến lần nước tràn, nhưng không qué lớn, cụ thé là: 0.67H <ä< (2:3)H Mat cắt của tràn thực đụng 4) Đập thực dung hình cong: b) Đập thực dụng hình thang ©) Đập tràn thực dụng có cửa van diéu tiết lưu lượng. Đập trên định rộng (hình 1-3) Khi đình dip nằm ngang (hoặc rit ít đốc) và có chiều dày tương đối lớn (2z3)H <ä<(§z10)H Trên định đập hình thành một đoạn đồng chay có tính chất thay đổi din. Nhưng, chiều đây định đập quá lớn ö > (8+10)H, thì không thé coi là đập tràn nữa mà phải coi như một đoạn kênh. “Chuyên ngành Xây dựng công trình thủy “Trường Đại học Thủy lợi 3 Tuận văn thạc sĩ kỹ thuật x 7777777777 "Hình 1-3: Mặt cắt của tran đính rộng.
cf a) aw » af aN 4, Đập trần cửa chữ nhật (1-4a) e. Đập tran cửa hình thang (1-4) b. Đập trân cửa tam giác (1-40) —_—_ d.Đặptrùncửahinhcong(I-40) Hình I-4: Các hình dang cửa tràn 3) Phân lai theo dạng uyén đập trên mặt bằng: a, Ngường tràn trên mặt bằng có dạng đường thẳng. = Đập trăn thẳng hoặc trăn chính diện (hình ]-5) = Bap tràn xiên (hình I-Sb) © Đập tồn xiên tình 1-50) 6.
Ngưỡng trân trên mặt bằng có dạng không phải là đường thẳng = Đập trần hình gây khúc (đình 1-50) = Đập tri hình cong (hình 1-5e) "Đập tràn khép kín (thường là kiểu giếng đứng) (bình 1-51) » » ° #ớ Hình 1-5: Các dang tuyển đập 4) Phân loại theo ảnh hưởng của mure nước ha lưu đối với đồng chảy: 4. Đập tran không ngập, lúc đó Q và H đều không phụ thuộc vào h,. 5, Đập trin chảy ngập: Khi mye nước hạ lưu cao hơn đỉnh đập đến mức độ ảnh. hưởng đến hình dạng lần nước tràn và năng lực tháo nước của đập.
“Chuyên ngành Xây dựng công trình thủy “Trường Đại học Thủy lợi 14 Lun văn thạc sĩ kỹ thuật Ngoài ra đập trin cửa chữ nhật còn phải căn cứ vào quan hệ giữa chiều dài tràn nước của đập với chiều rộng lòng dẫn ở thượng lưu mã chia ra hai loại là: đập không có co hẹp bên và đập có co hẹp bên. 5) Phân loại theo hình thức Kết cầu, vật liệu làm đập: Đối với đập ding trân thường được phân loại theo các hình thức sau: & Đập gỗ trần nước: Theo kết cẫu có các loại Đập cọc gỗ (Hình I-6a) : Ding cọc gỗ kết hợp với vật liệu đất đá ~ Đập tường chống: Bản chắn nước và các tường chống đẻu bằng gỗ. Đập cai gỗ (Hình 1-6b): Ding ed gỗ trong đó chứa đất, cát, đá để tạo thành đập Vit liệu gỗ tuy sẵn có nhưng loại đập này không nên khuyến khích phát triển nhất Tà trong điều kiện điện tích rừng ngảy cảng bị thu hẹp hiện nay. 4» DI Hình 1-6: Một số dang đập gỗ 'b, Đập đá tràn nước: Sử dụng vật liệu đá kết hợp với một phần vật liệu khác như.
đất, bê tông. Do khối đá đỗ thin đập có chuyển vị nên mặt trân thường bị biễn dạng sau mùa lũ cần phải tu sửa li ~ Đập trên nền đất (Hình 1-7a): có mặt tram nước thoải - Đập trên nền đá (Hình 1-7b): có mặt tran dốc hơn, ở đình và chân mái hạ lưu có khối bê tông giữ ôn định, mặt tràn được xây bằng tắm bê tông hoặc đá xây. Hình L7: Một số dạng đập đá tràn nước & Đập bằng r đã: (Hình 1-80) 4d. “Chuyên ngành Xây dựng công trình thủy “Trường Đại học Thủy lợi Lun văn thạc sĩ kỹ thuật : es) 3 D Hình 1-8: Đập ding phản theo vật liệu làm đập ~ Đập xen cốp: gồm bản mặt và các vách dọc ngang bing đá xây phía trong chất ing vật liệu tai chỗ như: L cát, sối, đ Đập đá xếp bọc bé tông: ph lõi là đá xếp c Đập cao st.
“Thân đập là một túi cao su có thể bơm căng bằng nước hay không khí dé tạo thành vật chắn nước.Thành túi được gắn chặt với bin day bing BTCT tiếp giáp với nền. Khi tháo lũ thì xã hết nước hay không khí để ti xep xuống bản đây và nước chy trần tự do trên đó, Hình 1-9: Bap cao su 6) Phan loại theo phương thức giữ ỗn định ‘Theo cách thức giữ én định có các loại đập sau: Đập trọng lực, đập vòm, đập trụ chống ~ Dip trong lực giữ ôn định nhờ trọng lượng ban thân, đập có thể làm bằng bê tông, bé tông cốt thép, đá xây, đá đồ, đá bọc bề tông. (hình 1-10) ~ Đập vom có thể bằng đá xây nhưng là p rất thấp, phần lớn lim bằng bê tông, bê ting cốt thép. (hình 1-11) “Các mặt cắt nằm ngang dip là những vòng vòm, chân tựa vio hai bờ do vậy yêu sầu về địa chất nơi xây dựng đập phải tốt thường là đá rin chắc Ngoài địa chất phải tốt thì địa hình cũng ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng xây dựng.
Ling sông có mặt cắt chữ V là trường hop địa hình lý tưởng nhất để xây dựng đập “Chuyên ngành Xây dựng công trình thủy “Trường Đại học Thủy lợi mie he \ le Hình 1-10: Mộtsốloại đập trong "Hình 1-11: §ơ đổ đập vim lực cải tiễn 4) Đập trong lực khe rằng: 'b) Đập trạng lực có lỗ khoét lớn. ~ Bip trụ chống được tạo bởi các bản chắn nước nằm nghiêng và ác tru chống 48 đỡ ban, Đập có các hình thức sau: đập chắn nước và đập tran nước, Hình 1-12: Các dang đập tru chống chắn nước 4) Đập bin phẳng; b) Đập liên vim: Đập to đầu Hình I-13: Các dang mặt cắt đập trụ chẳng cho tràn nước 2) Theo hình thức diều tắt hau lượng có của van hay Không cửu van Ưu điểm của cửa van: Tháo cùng một lưu lượng tỉ i loại không có cửa van edn một cột nước cao hơn. Muốn giảm thấp MN trong hồ cin phải tăng chiều rộng đường tràn làm tăng khối lượng đập, giá thành công trình tăng lên; thêm nữa cửa van tạo khả. năng thảo bản cit hay vật nỗi một eich đễ đàng Tuy vậy, vệ chế tao, thì công và quản lý vận hành cửa van phức tạp.
Do vậy, cửa van thường chỉ áp dụng cho những công trình có mực nước, lưu lượng lớn vả khu. vực ngập ở thượng lưu lớn 6 đập tan thường sử đụng loại van trên mật, Đặc điểm của loại này là hi đông dau van nhô lên khỏi mặt nước. “Chuyên ngành Xây dựng công trình thủy Khóa 2009.2011 Hình 1-14: Một số loại van trên mặt thưởng được sử dung 4) Phat; b) Van phẳng kéo lên; c) Van cung: d) Van trụ lan 1. TONG QUAN VỀ BAP TRAN ZÍCH ZAC: Trong hệ thống thủy lợi thủy điện ngảy nay, đập tràn kiểu mới có ngường zich zie dang được tiẾp tục nghiên cứu, dp dụng ở nước ta và nhiễu nước trên thể giới, hình thức trần nảy ra đời xuất phát từ yêu cầu tăng khả năng tháo nhưng vẫn phải giữ nguyên bể rộng tháo nước như cũ đồng thời đơn giản trong quản lý vận hành công trình.
Khi ma các hình thie tràn tự do khác như trần ngang hay tran dọc đều khong thoá mãn yêu cầu trên thi hình thức đập zich zắc đang chứng minh được tính ưu việt cia nó. Khoi đầu từ những năm 60 của thập kỷ 17, hình thức đập này ban đầu được hình thành dựa trên nguyên lý ko dài ngưỡng tràn (chidu rộng trần nước) đ nang cao đầu nước và tăng khả thio nước Bhi cầu. Dựa trên nguyễn lý này, người taải tạo ngưỡng tràn truyền thống có phương vuông góc với phương đồng chảy thành một hình thức khác như trin ngưỡng xiên so với phương dòng chảy, tràn ngường hình chữ.