Năng lực cạnh tranh của chi nhánh ngân hàng đầu tư và phát triển Lâm Đồng

Tổng hợp kiến thức Năng lực cạnh tranh của chi nhánh ngân hàng đầu tư và phát triển Lâm Đồng, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu

• Tác giả: Nguyễn Duy Thể
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hồng Sơn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng
• Đề tài: Năng lực cạnh tranh của chi nhánh ngân hàng đầu tư và phát triển Lâm Đồng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đà Lạt

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm về cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh và năng lực cạnh tranh
• 1.2. Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM
• 1.2.1. Tiềm lực tài chính
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA BIDV LÂM ĐỒNG
• 2.1. Khái quát về BIDV và BIDV Lâm Đồng
• 2.2. Thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng
• 2.3. Đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA BIDV LÂM ĐỒNG TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Chiến lược phát triển của BIDV đến năm 2020
• 3.2. Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng
• 3.2.1. Giải pháp về nguồn nhân lực, năng lực quản trị điều hành
• 3.2.2. Giải pháp nâng cao năng lực tài chính
• 3.2.3. Giải pháp phát triển sản phẩm dịch vụ
• 3.2.4. Giải pháp đầu tư và ứng dụng công nghệ
• 3.2.5. Đối với UBND tỉnh Lâm Đồng và các Sở, Ban ngành địa phương
• 3.2.6. Đối với chi nhánh Ngân hàng nhà nước tỉnh Lâm Đồng
• 3.2.7. Đối với hội sở chính BIDV
• KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về năng lực cạnh tranh của chi nhánh ngân hàng

Năng lực cạnh tranh của chi nhánh ngân hàng là một yếu tố quan trọng trong việc xác định vị thế của ngân hàng trong thị trường tài chính. Đặc biệt, chi nhánh ngân hàng Đầu tư và Phát triển Lâm Đồng (BIDV Lâm Đồng) phải đối mặt với nhiều thách thức từ các ngân hàng thương mại khác. Việc đánh giá năng lực cạnh tranh không chỉ giúp BIDV Lâm Đồng nhận diện được điểm mạnh và điểm yếu mà còn giúp xây dựng chiến lược phát triển phù hợp. Theo Michael E. Porter, năng lực cạnh tranh được xác định bởi khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao với chi phí thấp. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế.

1.1. Khái niệm về năng lực cạnh tranh

Năng lực cạnh tranh được hiểu là khả năng của một tổ chức trong việc duy trì và phát triển vị thế của mình trên thị trường. Theo Philip Lasser, năng lực cạnh tranh của một công ty được xác định bởi những thế mạnh mà công ty có. Đối với BIDV Lâm Đồng, năng lực này không chỉ dựa vào tiềm lực tài chính mà còn phụ thuộc vào chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh là một yêu cầu cấp thiết để tồn tại và phát triển trong môi trường cạnh tranh khốc liệt hiện nay.

II. Thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng

Thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng được đánh giá qua nhiều chỉ tiêu khác nhau. Từ năm 2008 đến nay, tình hình kinh tế xã hội tỉnh Lâm Đồng có nhiều biến động, ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng. Theo số liệu thống kê, BIDV Lâm Đồng đã có những bước tiến trong việc huy động vốn và cho vay, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Chỉ số nợ xấu của ngân hàng vẫn ở mức cao, cho thấy rủi ro trong hoạt động tín dụng. Để cải thiện năng lực cạnh tranh, BIDV Lâm Đồng cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện quy trình quản lý rủi ro.

2.1. Điểm mạnh và điểm yếu

BIDV Lâm Đồng có nhiều điểm mạnh như mạng lưới chi nhánh rộng khắp và uy tín lâu năm trong ngành ngân hàng. Tuy nhiên, ngân hàng cũng gặp phải những điểm yếu như công nghệ lạc hậu và dịch vụ khách hàng chưa thực sự tốt. Việc cải thiện những điểm yếu này sẽ giúp BIDV Lâm Đồng nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút thêm khách hàng. Theo một nghiên cứu, ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực để nâng cao hiệu quả hoạt động.

III. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, BIDV Lâm Đồng cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, ngân hàng cần cải thiện chất lượng dịch vụ khách hàng thông qua việc đào tạo nhân viên và áp dụng công nghệ mới. Thứ hai, việc phát triển sản phẩm dịch vụ đa dạng và phù hợp với nhu cầu thị trường cũng là một yếu tố quan trọng. Cuối cùng, ngân hàng cần tăng cường quản lý rủi ro để đảm bảo an toàn tài chính và nâng cao hiệu quả hoạt động. Theo các chuyên gia, việc thực hiện các giải pháp này sẽ giúp BIDV Lâm Đồng không chỉ tồn tại mà còn phát triển bền vững trong tương lai.

3.1. Chiến lược phát triển

Chiến lược phát triển của BIDV Lâm Đồng cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua việc cải tiến quy trình làm việc và tối ưu hóa chi phí. Ngân hàng cũng nên chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu và nâng cao uy tín trên thị trường. Việc hợp tác với các tổ chức tài chính khác cũng sẽ giúp BIDV Lâm Đồng mở rộng mạng lưới và tăng cường khả năng cạnh tranh. Theo một báo cáo, ngân hàng cần có những bước đi mạnh mẽ để khẳng định vị thế của mình trong ngành ngân hàng thương mại.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của ngành ngân hàng Việt Nam, năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại ngày càng trở thành yếu tố sống còn để tồn tại và phát triển. Tính đến năm 2011, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) là một trong những ngân hàng lớn nhất Việt Nam với vốn chủ sở hữu tăng trưởng liên tục, đạt khoảng 25.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, chi nhánh BIDV Lâm Đồng vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức cạnh tranh gay gắt trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, nơi có tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đầu người thấp hơn mức trung bình cả nước.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của Chi nhánh BIDV Lâm Đồng trong giai đoạn 2008-2011, phân tích các điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh phù hợp với điều kiện thực tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chỉ tiêu tài chính, hoạt động kinh doanh, nguồn nhân lực và công nghệ của chi nhánh trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp BIDV Lâm Đồng củng cố vị thế trên thị trường, nâng cao hiệu quả hoạt động và đóng góp vào sự phát triển kinh tế địa phương. Các chỉ số như tỷ lệ nợ xấu dưới 3%, tốc độ tăng trưởng nguồn vốn huy động đạt 19,6% năm 2011, cùng với chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh còn thấp (xếp hạng 61/63 năm 2011) cho thấy sự cần thiết của việc cải thiện năng lực cạnh tranh của chi nhánh.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế thị trường về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh, trong đó:

- **Lý thuyết cạnh tranh của Michael E. Porter**: nhấn mạnh vai trò của lợi thế cạnh tranh dựa trên chi phí thấp và sự khác biệt hóa sản phẩm, cùng mô hình 5 lực lượng cạnh tranh trong ngành ngân hàng.
- **Khái niệm năng lực cạnh tranh của Philip Lasser và Michael E. Porter**: năng lực cạnh tranh là khả năng tạo ra sản phẩm/dịch vụ có giá trị gia tăng cao, chi phí thấp, phù hợp nhu cầu khách hàng nhằm duy trì lợi nhuận và thị phần.
- **Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại**: bao gồm tiềm lực tài chính (vốn chủ sở hữu, hệ số an toàn vốn CAR, chất lượng tài sản có), năng lực hoạt động (huy động vốn, cho vay), nguồn nhân lực, công nghệ, truyền thông và vị thế trên thị trường.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu**: Sử dụng số liệu thứ cấp từ báo cáo thường niên của BIDV và BIDV Lâm Đồng giai đoạn 2008-2011, số liệu thống kê kinh tế xã hội của tỉnh Lâm Đồng, cùng kết quả khảo sát điều tra xã hội học qua bảng hỏi đánh giá khách hàng về dịch vụ ngân hàng.
- **Phương pháp phân tích**: Phân tích định lượng thông qua so sánh các chỉ tiêu tài chính, thị phần, tỷ lệ nợ xấu, ROA, ROE; phân tích định tính về nguồn nhân lực, công nghệ và chiến lược quản lý. Phương pháp so sánh được áp dụng để đánh giá sự thay đổi qua các năm và so sánh với các ngân hàng khác trên địa bàn.
- **Timeline nghiên cứu**: Tập trung phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2008-2011, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo đến năm 2020.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Tăng trưởng vốn chủ sở hữu và huy động vốn**: Vốn chủ sở hữu của BIDV tăng liên tục từ năm 2008 đến 2011, đạt khoảng 25.000 tỷ đồng năm 2011. Nguồn vốn huy động tại Lâm Đồng tăng trưởng 19,6% năm 2011, trong đó tỷ trọng huy động vốn từ dân cư tăng từ 29% năm 2008 lên 45% năm 2011.
- **Quy mô dư nợ tín dụng và chất lượng tín dụng**: Dư nợ tín dụng của BIDV tăng đều qua các năm, chiếm thị phần lớn thứ hai trên địa bàn (sau Agribank với 17,9%). Tỷ lệ nợ xấu duy trì dưới 3% trong giai đoạn nghiên cứu, phù hợp chuẩn mực quốc tế.
- **Khả năng sinh lời thấp**: Chỉ số ROA và ROE của BIDV thấp hơn nhiều so với các ngân hàng thương mại cổ phần khác, ROA giảm từ 1,13% năm 2010 xuống 0,83% năm 2011, ROE giảm từ 17,96% xuống 13,2%.
- **Mạng lưới hoạt động rộng lớn**: BIDV có mạng lưới gồm 118 chi nhánh cấp 1, 376 phòng giao dịch và hơn 1.200 máy POS, đứng trong top 3 ngân hàng có mạng lưới rộng nhất Việt Nam.
- **Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh thấp**: Chỉ số PCI của tỉnh Lâm Đồng xếp hạng 61/63 năm 2011, phản ánh môi trường kinh doanh còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến hoạt động ngân hàng.

### Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng vốn và huy động vốn cho thấy BIDV Lâm Đồng có tiềm lực tài chính vững chắc, tuy nhiên khả năng sinh lời thấp phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản chưa cao và ảnh hưởng của chính sách hạ lãi suất hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn kinh tế. Tỷ lệ nợ xấu duy trì ở mức an toàn cho thấy chất lượng tín dụng được kiểm soát tốt.

Mạng lưới rộng giúp BIDV tiếp cận khách hàng đa dạng nhưng cũng đặt ra thách thức về quản lý và chi phí vận hành. Chỉ số PCI thấp của tỉnh Lâm Đồng cho thấy môi trường kinh doanh chưa thuận lợi, ảnh hưởng đến sự phát triển của ngân hàng trên địa bàn.

So sánh với các nghiên cứu về năng lực cạnh tranh ngân hàng khác, kết quả tương đồng về vai trò của nguồn nhân lực, công nghệ và chiến lược quản lý trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc áp dụng mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Porter giúp phân tích sâu sắc các áp lực từ đối thủ, khách hàng và nhà cung cấp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng vốn chủ sở hữu, thị phần huy động vốn, tỷ lệ nợ xấu và chỉ số ROA, ROE để minh họa rõ nét hơn các xu hướng và so sánh.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực**: Nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và kỹ năng quản lý cho cán bộ nhân viên nhằm cải thiện chất lượng dịch vụ và hiệu quả hoạt động. Mục tiêu tăng năng suất lao động 15% trong 3 năm tới, do chi nhánh BIDV Lâm Đồng phối hợp với hội sở chính thực hiện.
- **Đổi mới và ứng dụng công nghệ ngân hàng**: Đầu tư hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, phát triển ngân hàng điện tử và các kênh phân phối mới để nâng cao trải nghiệm khách hàng và giảm chi phí vận hành. Mục tiêu hoàn thành nâng cấp hệ thống trong vòng 2 năm.
- **Đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ**: Phát triển các sản phẩm tài chính phù hợp với nhu cầu địa phương, đặc biệt là các sản phẩm hỗ trợ nông nghiệp, du lịch và doanh nghiệp nhỏ. Mục tiêu tăng doanh thu từ sản phẩm mới lên 20% trong 3 năm.
- **Tăng cường hợp tác với chính quyền địa phương**: Chủ động phối hợp với UBND tỉnh và các sở ban ngành để cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ khó khăn cho khách hàng, từ đó nâng cao uy tín và vị thế của chi nhánh. Thực hiện các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp địa phương hàng năm.
- **Cải thiện quản trị rủi ro và nâng cao hiệu quả tài chính**: Tăng cường kiểm soát nợ xấu, tối ưu hóa cấu trúc vốn và chi phí, nâng cao tỷ suất sinh lời ROA và ROE lên mức trung bình ngành trong 5 năm tới.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng BIDV**: Để có cái nhìn toàn diện về năng lực cạnh tranh chi nhánh Lâm Đồng, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.
- **Các nhà hoạch định chính sách tài chính ngân hàng**: Nghiên cứu giúp đánh giá tác động của chính sách đến năng lực cạnh tranh ngân hàng trên địa bàn tỉnh.
- **Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng**: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực cạnh tranh trong ngành ngân hàng Việt Nam.
- **Doanh nghiệp và khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng tại Lâm Đồng**: Hiểu rõ hơn về năng lực và dịch vụ của BIDV Lâm Đồng, từ đó lựa chọn đối tác tài chính phù hợp.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng được đánh giá dựa trên những tiêu chí nào?**  
Năng lực cạnh tranh được đánh giá qua các chỉ tiêu tài chính như vốn chủ sở hữu, tỷ lệ nợ xấu, ROA, ROE; năng lực hoạt động như huy động vốn, cho vay; nguồn nhân lực, công nghệ và vị thế trên thị trường.

2. **Tại sao tỷ lệ nợ xấu của BIDV Lâm Đồng vẫn duy trì dưới 3% trong giai đoạn nghiên cứu?**  
Do chi nhánh áp dụng chính sách quản lý rủi ro chặt chẽ, kiểm soát tín dụng hiệu quả và có các biện pháp thu hồi nợ xấu kịp thời, phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

3. **Nguyên nhân nào khiến khả năng sinh lời của BIDV Lâm Đồng thấp hơn các ngân hàng khác?**  
Một phần do BIDV hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn bằng cách hạ lãi suất cho vay, đồng thời sử dụng tài sản chưa hiệu quả và tập trung cho vay các ngành có rủi ro cao như xây dựng, thủy điện.

4. **Các giải pháp nào được đề xuất để nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng?**  
Bao gồm đào tạo nguồn nhân lực, đổi mới công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, tăng cường hợp tác với chính quyền địa phương và cải thiện quản trị rủi ro.

5. **Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) ảnh hưởng thế nào đến hoạt động của BIDV Lâm Đồng?**  
PCI thấp phản ánh môi trường kinh doanh chưa thuận lợi, gây khó khăn trong việc thu hút đầu tư và phát triển khách hàng, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của chi nhánh.

## Kết luận

- Năng lực cạnh tranh của Chi nhánh BIDV Lâm Đồng trong giai đoạn 2008-2011 có nhiều điểm mạnh về vốn, mạng lưới và kiểm soát nợ xấu nhưng còn hạn chế về khả năng sinh lời và môi trường kinh doanh địa phương.  
- Các chỉ tiêu tài chính như vốn chủ sở hữu tăng trưởng liên tục, tỷ lệ nợ xấu dưới 3%, tuy nhiên ROA và ROE còn thấp so với các ngân hàng thương mại cổ phần.  
- Môi trường kinh doanh tại Lâm Đồng còn nhiều khó khăn, chỉ số PCI thấp ảnh hưởng đến sự phát triển của chi nhánh.  
- Đề xuất các giải pháp trọng tâm về nguồn nhân lực, công nghệ, sản phẩm dịch vụ và hợp tác chính quyền nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tới.  
- Khuyến nghị thực hiện các bước tiếp theo trong vòng 3-5 năm để cải thiện hiệu quả hoạt động và vị thế trên thị trường, đồng thời kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa chi nhánh, hội sở chính và các cơ quan địa phương.

Triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá định kỳ các chỉ tiêu năng lực cạnh tranh, đồng thời mở rộng nghiên cứu sang các chi nhánh khác để so sánh và học hỏi kinh nghiệm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, đề tài đƣợc trình bày gồm 3 chƣơng : Chƣơng 1 : Một số vấn đề lý luận cơ bản về năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2 : Thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng. Chƣơng 3 : Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV Lâm Đồng trong thời gian tới. 5 z CHƢƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

Khái niệm về cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 1. Khái niệm về cạnh tranh Các học thuyết kinh tế thị trƣờng, dù là tƣờng phái nào cũng thừa nhận cạnh tranh là một hiện tƣợng gắn liền với kinh tế thị trƣờng, chỉ xuất hiện trong điều kiện kinh tế thị trƣờng, nơi mà cung – cầu và giá cả hàng hóa là những nhân tố cơ bản của thị trƣờng. Ngày nay các quốc gia trên thế giới đều công nhận cạnh tranh là môi trƣờng tạo động lực thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển và tăng năng suất lao động, hiệu quả của các tổ chức, là các nhân tố quan trọng làm lành mạnh hoá các quan hệ xã hội. Kết quả cạnh tranh sẽ xác định vị thế, quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững của mỗi tổ chức.

Vì vậy các tổ chức đều cố gắng tìm cho mình một chiến lƣợc phù hợp để chiến thắng trong cạnh tranh. Cạnh tranh là một hiện tƣợng kinh tế - xã hội phức tạp, do cách tiếp cận khác nhau nên có các quan điểm khác nhau về cạnh tranh. Theo Các Mác: “cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh gay gắt giữa các nhà tƣ bản để giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa nhằm thu đƣợc lợi nhuận siêu ngạch” [1] Theo Đại từ điển Tiếng Việt: “cạnh tranh là tranh đua giữa những cá nhân, tập thể có chức năng nhƣ nhau, nhằm giành phần hơn, phần thắng về mình” [15] Theo Từ điển Bách khoa của Việt Nam: “Cạnh tranh (trong kinh doanh) là họat động ganh đua giữa những ngƣời sản xuất hàng hóa, giữa các thƣơng nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trƣờng, chi phối bởi 6 z quan hệ cung cầu nhằm giành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ và thị trƣờng có lợi nhất” [13] Qua các định nghĩa trên có thể tiếp cận về cạnh tranh nhƣ sau : Thứ nhất, khi nói đến cạnh tranh là nói đến sự ganh đua nhằm giành lấy phần thắng của nhiều chủ thể cùng tham dự. Thứ hai, mục đích trực tiếp của cạnh tranh là một đối tƣợng cụ thể nào đó mà các bên đều muốn giành giật (một cơ hội, một sản phẩm, dự án.

một lọat điều kiện có lợi (một thị trƣờng, một khách hàng. Mục đích cuối cùng là kiếm đƣợc lợi nhuận cao. Thứ ba, cạnh tranh diễn ra trong một môi trƣờng cụ thể, có các ràng buộc chung mà các bên tham gia phải tuân thủ nhƣ : đặc điểm sản phẩm, thị trƣờng, các điều kiện pháp lí, các thông lệ kinh doanh… Thứ tư, trong quá trình cạnh tranh các chủ thể tham gia cạnh tranh có thể sử dụng nhiều công cụ khác nhau : cạnh tranh bằng đặc tính và chất lƣợng sản phẩm, cạnh tranh bằng giá bán sản phẩm (chính sách định giá thấp; định giá cao; ổn định giá; định giá theo thị trƣờng; chính sách giá phân biệt; bán phá giá); cạnh tranh bằng nghệ thuật tiêu thụ sản phẩm (tổ chức các kênh tiêu thụ); cạnh tranh nhờ dịch vụ bán hàng tốt; cạnh tranh thông qua hình thức thanh toán,… Với cách tiếp cận trên, khái niệm cạnh tranh có thể hiểu nhƣ sau : “Cạnh tranh là quan hệ kinh tế mà ở đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau tìm mọi biện pháp để đạt mục tiêu kinh tế của mình, thông thường là chiếm lĩnh thị trường, giành lấy khách hàng cũng như các điều kiện sản xuất, thị trường có lợi nhất. Mục đích cuối cùng của các chủ thể kinh tế trong quá trình cạnh tranh là tối đa hóa lợi ích.

Đối với người sản xuất kinh doanh là lợi nhuận, đối với người tiêu dùng là lợi ích tiêu dùng và sự tiện lợi”. Lợi thế cạnh tranh Adam Smith cho rằng : “Lợi thế cạnh tranh dựa trên cơ sở lợi thế tuyệt đối về năng suất lao động, năng suất lao động cao nghĩa là chi phí sản xuất giảm, muốn tăng năng suất lao động thì phải phân công lao động và chuyên môn hóa sản xuất” [6] Theo David Ricardo, lợi thế cạnh tranh không chỉ phụ thuộc vào lợi thế tuyệt đối, mà còn phụ thuộc vào cả lợi thế tƣơng đối tức là lợi thế so sánh và nhân tố quyết định tạo nên lợi thế cạnh tranh vẫn là chi phí sản xuất nhƣng mang tính tƣơng đối. Theo quan điểm của Heckscher- Ohlin-Samuel thì lợi thế cạnh tranh là do lợi thế tƣơng đối về mức độ dồi dào của các yếu tố sản xuất : vốn, lao động. Nhân tố quyết định hình thành lợi thế cạnh tranh là chi phí về vốn và chi phí về lao động.Porter, lợi thế cạnh tranh trƣớc hết dựa vào khả năng duy trì một chi phí sản xuất thấp và sau đó là dựa vào sự khác biệt hoá sản phẩm so với đối thủ cạnh tranh nhƣ : chất lƣợng sản phẩm dịch vụ, mạng lƣới phân phối, cơ sở vật chất, trang bị kỹ thuật.[14] Tóm lại, lợi thế cạnh tranh là cái làm cho doanh nghiệp khác biệt hơn so với đối thủ cạnh tranh hoặc làm những cái mình có mà đối thủ không có, nhờ đó doanh nghiệp đạt được mục tiêu nhất định của mình.

Năng lực ( sức) cạnh tranh Theo Đại Từ Điển tiếng Việt, định nghĩa : “năng lực cạnh tranh là khả năng giành thắng lợi trong cuộc cạnh tranh của những hàng hóa cùng lọai trên cùng một thị trƣờng tiêu thụ” [15] Theo Philip Lasser : “sức cạnh tranh của một công ty trong một lĩnh vực đƣợc xác định bằng những thế mạnh mà công ty có hoặc huy động đƣợc để có thể cạnh tranh thắng lợi” [4] 8 z Định nghĩa về khả năng cạnh tranh của Michael E.Porter, là “khả năng tạo những sản phẩm có quy trình công nghệ độc đáo tạo ra giá trị gia tăng cao phù hợp với nhu cầu khách hàng, chi phí thấp, năng suất cao nhằm nâng cao lợi nhuận” [7] Nhƣ vậy, từ những khái niệm nêu trên, có thể hiểu khái quát : Năng lực cạnh tranh là năng lực khai thác, huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực có giới hạn như nhân lực, vật lực, tài lực v.v…và các điều kiện khách quan khác một cách hiệu quả nhất. Đối với NHTM thì do các sản phẩm của Ngân hàng mang tính đặc thù (kinh doanh lọai hàng hóa đặc biệt là tiền tệ) nên năng lực cạnh tranh cũng mang tính đặc thù. Tuy nhiên, NHTM cũng là một doanh nghiệp, cũng phải xem xét đến khả năng tối đa hóa lợi nhuận. Do đó có thể định nghĩa : Năng lực cạnh tranh của NHTM là khả năng huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực có giới hạn nhằm mục đích đa dạng và nâng cao chất lượng, tiện ích các dịch vụ tài chính Ngân hàng, từ đó đảm bảo cho việc duy trì lợi nhuận và thị phần.

Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM Việc đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM nếu chỉ dừng lại ở định tính thì không tránh khỏi các yếu tố cảm tính, vì thế cần phải có chỉ tiêu định lƣợng. Tuy nhiên, khó có một chỉ tiêu tổng hợp đo lƣờng sức cạnh tranh của NHTM, do vậy cần phải sử dụng một hệ thống chỉ tiêu : 1. Tiềm lực tài chính Tiềm lực tài chính là thƣớc đo sức mạnh của một ngân hàng tại một thời điểm nhất định, đƣợc thể hiện qua nhiều tiêu chí nhƣng chủ yếu tập trung vào : Vốn chủ sở hữu, hệ số an toàn vốn tối thiểu, chất lƣợng tài sản có, khả năng thanh toán, khả năng sinh lời của vốn đầu tƣ.  Vốn chủ sở hữu 9 z Vốn chủ sở hữu của NHTM bao gồm : Vốn điều lệ, quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, lợi nhuận chƣa phân phối, giá trị tài sản tăng thêm do đánh giá lại tài sản cố định, định giá lại cổ phiếu, trái phiếu, trái phiếu chuyển đổi.

Vốn chủ sở hữu thƣờng chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng nguồn vốn của ngân hàng ( khoảng < 10%) nhƣng lại có ý nghĩa rất quan trọng. Nó phản ánh quy mô, tầm vóc của một ngân hàng.  Hệ số an toàn vốn tối thiểu Hệ số an toàn vốn (Capital Adequacy Ratio - CAR) là một thƣớc đo độ an toàn vốn của ngân hàng, thƣờng đƣợc dùng để bảo vệ những ngƣời gửi tiền trƣớc rủi ro của ngân hàng và tăng tính ổn định cũng nhƣ hiệu quả của hệ thống. CAR= (Vốn tự có/Tổng tài sản rủi ro đã điều chỉnh)x100% Qua hệ số này có thể xác định đƣợc khả năng của ngân hàng thanh toán các khoản nợ có thời hạn và đối mặt với các loại rủi ro khác nhƣ rủi ro tín dụng, rủi ro vận hành.

Hay nói cách khác, khi ngân hàng đảm bảo đƣợc hệ số này tức là nó đã tự tạo ra một tấm đệm chống lại những cú sốc về tài chính, vừa tự bảo vệ mình, vừa bảo vệ những ngƣời gửi tiền.  Chất lượng tài sản có Tài sản có của NHTM bao gồm các khoản mục : Tài sản ngân quỹ, tài sản cho vay, tài sản đầu tƣ và tài sản cố định. Chất lƣợng tài sản có là chỉ tiêu tổng hợp nói lên khả năng bền vững về mặt tài chính, khả năng sinh lời, năng lực quản lý và phần lớn rủi ro trong hoạt động kinh doanh tiền tệ. Hầu hết các rủi ro trong kinh doanh tiền tệ đều tập trung ở tài sản có.

Chất lƣợng tài sản có thể hiện thông qua các chỉ tiêu nhƣ : tỷ lệ nợ xấu/ tổng dƣ nợ, mức độ trích lập dự phòng rủi ro và khả năng thu hồi các khoản nợ xấu, mức độ tập trung và đa dạng hóa của danh mục tín dụng, rủi ro tín dụng tiềm ẩn,… 10 z  Mức sinh lời Là chỉ tiêu phản ánh kết quả hoạt động của một ngân hàng, đồng thời nó cũng thể hiện kết quả cạnh tranh của một ngân hàng. Chỉ tiêu mức sinh lời đƣợc phân tích thông qua những chỉ tiêu cụ thể sau : giá trị tuyệt đối của lợi nhuận sau thuế, tốc độ tăng trƣởng, cơ cấu lợi nhuận, tỷ suất lợi nhuận sau thuế … ROE = Lợi nhuận sau thuế / Bình quân vốn chủ sở hữu Hệ số này thể hiện cứ mỗi đồng vốn chủ sở hữu sẽ đem lại bao nhiêu đồng lợi nhuận cho ngân hàng.