Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp tập trung giải quyết yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ của các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Theo tác giả, uy tín, lợi nhuận và thị phần của doanh nghiệp phụ thuộc chủ yếu vào năng lực đáp ứng cao nhất yêu cầu của khách hàng với chi phí tối ưu. Trong giai đoạn Việt Nam đã ký kết Hiệp định Thương mại song phương Việt – Mỹ (BTA), gia nhập Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA) và đang chuẩn bị các điều kiện để gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), việc xây dựng nền công nghiệp hàng hóa và dịch vụ đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế là nhiệm vụ cấp thiết. Thực trạng nền sản xuất trong nước khi đó còn bộc lộ nhiều điểm yếu như trình độ công nghệ thấp, phương thức quản lý lạc hậu và chịu ảnh hưởng nặng nề của cơ chế quan liêu, bao cấp.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định nhằm tìm hiểu thực trạng áp dụng hệ thống quản lý chất lượng (HTQLCL) tại các doanh nghiệp Việt Nam, kết hợp tiếp thu bài học kinh nghiệm quốc tế để đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao giá trị sản phẩm, tối ưu hóa chi phí thử nghiệm và phù hợp với đặc thù sản xuất trong nước. Ba nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể bao gồm:

  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý chất lượng, phân tích cấu trúc các HTQLCL quốc tế phổ biến và nghiên cứu kinh nghiệm triển khai hỗ trợ doanh nghiệp của một số quốc gia trên thế giới.
  2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng áp dụng các HTQLCL quốc tế tại các doanh nghiệp Việt Nam, làm rõ vai trò của HTQLCL trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và vượt qua các rào cản kỹ thuật thương mại.
  3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị chính sách ở cả cấp vĩ mô (Nhà nước) và vi mô (Doanh nghiệp) nhằm thúc đẩy việc áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế và hoạt động áp dụng thực tế tại các doanh nghiệp Việt Nam. Phạm vi không gian tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hàng thiết yếu phục vụ tiêu dùng nội địa và xuất khẩu, trong đó có khảo sát các điển hình cụ thể như Công ty Rượu – Nước giải khát Thăng Long và Công ty Giầy Thụy Khuê. Phạm vi thời gian nghiên cứu bao quát số liệu thực tế giai đoạn 1996–2001 và cập nhật một số chỉ tiêu đến tháng 5 năm 2002.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên định nghĩa chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN-ISO 9000:2000 ("Chất lượng là mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp các đặc tính vốn có") và khái niệm quản lý chất lượng ("các hoạt động có phối hợp nhằm định hướng và kiểm soát một tổ chức về chất lượng"). Tác giả tiếp cận tiến trình phát triển của quản lý chất lượng qua các giai đoạn: Kiểm tra chất lượng $\rightarrow$ Kiểm soát chất lượng $\rightarrow$ Đảm bảo chất lượng $\rightarrow$ Kiểm soát chất lượng toàn diện (TQC) $\rightarrow$ Quản lý chất lượng toàn diện (TQM). Các mô hình lý thuyết được vận dụng bao gồm chu trình cải tiến liên tục P-D-C-A (Plan - Do - Check - Act) và vòng chất lượng của Tiến sĩ W. Deming (Nghiên cứu thị trường – Thiết kế – Sản xuất – Tiêu thụ), cùng 8 nguyên tắc quản lý chất lượng cơ bản theo ISO 9000:2000.

Hệ thống khung lý thuyết của đề tài bao quát nhiều bộ tiêu chuẩn quốc tế và công cụ quản trị chuyên ngành:

  • Bộ tiêu chuẩn ISO 9000 (phiên bản ISO 9000:1994 gồm ISO 9001/9002/9003 và phiên bản cải tiến ISO 9000:2000 tiếp cận theo quá trình).
  • Tiêu chuẩn Thực hành sản xuất tốt (GMP) theo quy định của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) và Ủy ban Codex Alimentarius.
  • Hệ thống Phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP) với 7 nguyên tắc cơ bản.
  • Bộ tiêu chuẩn Quản lý môi trường ISO 14000 (trọng tâm là tiêu chuẩn ISO 14001:1996 và 6 lĩnh vực cấu thành).
  • Mô hình Quản lý chất lượng toàn diện (TQM) theo phương pháp tiếp cận của Nhật Bản và A.V. Feigenbaum.
  • Các hệ thống chuyên biệt khác: Tiêu chuẩn ngành công nghiệp ô tô QS-9000 (và định hướng chuyển đổi sang ISO/TS 16949:2002), Hệ thống đảm bảo chất lượng Q-Base cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, Tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội SA 8000 (1997) của Hội đồng Công nhận Quyền ưu tiên Kinh tế (CEPAA), cùng Chương trình 5S (Sàng lọc - Sắp xếp - Sạch sẽ - Săn sóc - Sẵn sàng).

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phương pháp phân tích – tổng hợp tài liệu, thống kê mô tả và so sánh đối chiếu. Tác giả thu thập và xử lý nguồn dữ liệu thứ cấp từ các tổ chức quốc tế như Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO), Tổ chức Năng suất Châu Á (APO), các cơ quan quản lý nhà nước như Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ), Trung tâm Chứng nhận Phù hợp (QUACERT), Trung tâm Năng suất Chất lượng Việt Nam, Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Hà Nội và Câu lạc bộ ISO Việt Nam.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan một số hệ thống quản lý chất lượng quốc tế và kinh nghiệm áp dụng của một số nước trên thế giới

Chương I trình bày các khái niệm cơ bản về chất lượng, 8 nguyên tắc quản lý chất lượng và phân tích cấu trúc của các hệ thống quản lý quốc tế. Tác giả nêu rõ quy trình 7 bước áp dụng ISO 9000 trong doanh nghiệp (từ cam kết của lãnh đạo, thành lập ban chỉ đạo, đào tạo, đánh giá thực trạng, xây dựng hệ thống văn bản, vận hành thử nghiệm đến đánh giá chứng nhận). Đối với ngành chế biến thực phẩm, đề tài đưa ra mô hình tích hợp "ngôi nhà chất lượng", trong đó GMP đóng vai trò nền tảng, ISO 9000 là các cột trụ và HACCP là mái nhà bảo vệ an toàn vệ sinh. Về bộ tiêu chuẩn ISO 14000, văn bản hệ thống hóa 6 lĩnh vực chính: EMS (Hệ thống quản lý môi trường), EA (Đánh giá môi trường), EPE (Đánh giá kết quả hoạt động môi trường), EL (Ghi nhãn môi trường), LCA (Đánh giá chu trình sống của sản phẩm) và EAPS (Khía cạnh môi trường trong tiêu chuẩn sản phẩm).

Trong phần kinh nghiệm quốc tế, chương này tổng hợp dữ liệu thống kê toàn cầu về mức độ phổ biến của các chứng chỉ tiêu chuẩn chất lượng và phân tích bài học từ các quốc gia:

Chỉ tiêu thống kê Năm 2000 Năm 2001 Mức tăng trưởng / Tỷ lệ
Số chứng chỉ ISO 9000 cấp trên toàn cầu Khoảng 408.631 (tháng 7/2000) 510.897 (hoặc 510.616) Tăng 24,96% so với năm 2000
Số quốc gia có chứng chỉ ISO 9000 98 nước 112 nước (tăng 3 nước) Châu Âu chiếm 53% (220.127 DN)
Số chứng chỉ ISO 14000 cấp toàn cầu 22.897 36.765 Tăng 13.868 chứng chỉ
Quốc gia dẫn đầu cấp mới ISO 9000 năm 2000 Trung Quốc (10.877) Tây Ban Nha (3.877) Cộng hòa Czech (2.355)

Nguồn: Số liệu trích từ Khảo sát chứng chỉ ISO được tác giả tổng hợp trong Chương I

Về bài học kinh nghiệm cụ thể:

  • Mỹ: Kết hợp đồng bộ giữa tiêu chuẩn hóa, chuyên môn hóa và cơ khí hóa từ khâu thiết kế đến sản xuất; chú trọng đào tạo cán bộ kỹ thuật thông qua các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp tư nhân; phát triển các câu lạc bộ và tạp chí chuyên ngành chất lượng (đạt trên 4.000 chứng chỉ ISO 9000 và ISO 14000 tính đến 31/12/2000).
  • Nhật Bản: Tiếp thu lý thuyết quản lý chất lượng của Mỹ (mời các chuyên gia như Tiến sĩ W. Deming, J.M. Juran), phát triển thành phương pháp quản lý chất lượng toàn diện (TQM); duy trì phong trào "Tháng chất lượng" vào tháng 11 hàng năm từ thập niên 1960; kết hợp nguyên tắc quản trị văn bản từ trên xuống của ISO 9000 với hoạt động cải tiến nhóm chất lượng từ dưới lên của TQM. Đến cuối năm 2000, Nhật Bản đứng thứ 3 thế giới về số chứng chỉ ISO 9000 (21.329 chứng chỉ) và đứng đầu thế giới về chứng chỉ ISO 14000 (5.556 chứng chỉ).
  • Thái Lan: Chính phủ chủ động quy hoạch vùng nuôi trồng thủy sản, ban hành chính sách cấm phá rừng ngập mặn; hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo tiêu chuẩn ISO 14000, GMP, HACCP cho người nuôi trồng và chế biến thủy sản xuất khẩu.

Chương II: Thực trạng áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng của các doanh nghiệp Việt Nam

Chương II phân tích tầm quan trọng của chất lượng theo công thức cạnh tranh của Tổ chức Năng suất Châu Á (APO), trong đó chất lượng cùng với thời gian, dịch vụ và thỏa mãn khách hàng quyết định khả năng gia tăng thị phần, lợi nhuận và tăng trưởng dài hạn. Việc áp dụng HTQLCL giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán chi phí: khi chưa áp dụng, chi phí chất lượng chiếm từ 25% đến 40% doanh thu (trong đó 60–65% chi cho xử lý sản phẩm hỏng, 30–35% cho kiểm soát/lập kế hoạch, và chỉ 5% cho phòng ngừa). Theo thống kê quốc tế được trích dẫn, các doanh nghiệp có chất lượng vượt trội có thể định giá sản phẩm cao hơn 8% và đạt tỷ suất thu hồi vốn đầu tư (ROI) trung bình 30% (so với 20% của nhóm doanh nghiệp bậc thấp).

Đề tài phân tích các rào cản kỹ thuật quốc tế, điển hình như Quyết định số 46 ban hành ngày 01/07/1994 của Liên minh Châu Âu (EU) quy định 3 điều kiện tương đương đối với thủy sản nhập khẩu từ nước thứ ba: tương đương về Luật Kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm, tương đương về cơ quan thẩm quyền quốc gia, và tương đương về doanh nghiệp (nhà xưởng, trang thiết bị đạt chuẩn GMP, SSOP và bắt buộc áp dụng HACCP). Ngoài ra, tác giả nêu các sự kiện phòng vệ kỹ thuật như dịch bò điên (BSE) tại Đức khiến 400.000 con bò bị tiêu hủy, và dịch lở mồm long móng khiến Mỹ huy động 1.800 nhân viên kiểm dịch. Về mặt thuận lợi hóa thương mại, Hiệp định chấp nhận dữ liệu kỹ thuật đối với hàng hóa xuất khẩu ký kết tại Đại hội đồng ngày 31/01/2001 giữa 36 tổ chức công nhận phòng thử nghiệm thuộc 28 quốc gia đã hỗ trợ đáng kể việc giảm chi phí kiểm định lặp lại.

Khóa luận đánh giá sự chuyển dịch từ phương thức kiểm tra chất lượng sản phẩm cuối cùng (mô hình KCS) sang áp dụng các tiêu chuẩn quản lý quốc tế. Tình hình cấp chứng chỉ tại Việt Nam qua các giai đoạn được tác giả tổng hợp qua các bảng số liệu:

Hệ thống quản lý chất lượng Số doanh nghiệp đạt chứng chỉ (đến 31/12/2001) Số doanh nghiệp đạt chứng chỉ (đến tháng 5/2002)
ISO 9000 (Tổng số) 551 715 (488 bản 1994; 227 bản 2000)
HACCP 78 78
ISO 14000 25 32
SA 8000 3 Không nêu chi tiết
QS-9000 Không nêu 1
Tổng số doanh nghiệp 657 Trên 800

Nguồn: Tổng hợp từ dữ liệu Câu lạc bộ ISO Việt Nam và Trung tâm Năng suất Chất lượng Việt Nam trong Chương II

Tiến trình cấp chứng chỉ ISO 9000 hàng năm tại Việt Nam giai đoạn 1996–2001 thể hiện sự gia tăng rõ rệt: năm 1996 (3 chứng chỉ), năm 1997 (8 chứng chỉ), năm 1998 (12 chứng chỉ), năm 1999 (72 chứng chỉ), năm 2000 (240 chứng chỉ), năm 2001 (216 chứng chỉ), nâng lũy kế lên 551 chứng chỉ. Về mặt phân bố không gian, Thành phố Hồ Chí Minh chiếm tỷ trọng lớn nhất cả nước với 260 trên tổng số 551 doanh nghiệp được cấp chứng chỉ ISO 9000 (đạt tỷ lệ 47,18%).

Về mặt thể chế, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, Trung tâm Chứng nhận Phù hợp (QUACERT), các Chi cục địa phương cùng các tổ chức chứng nhận quốc tế (BVQI, PSB, AFAQ, DNV) đã định hình hạ tầng chứng nhận. Việt Nam gia nhập Tổ chức ISO năm 1977, tham gia Codex thực phẩm năm 1989, tham gia Ủy ban Tư vấn về Tiêu chuẩn và Chất lượng ASEAN (ACCSQ), và xây dựng được 213 tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) hoàn toàn tương thích với tiêu chuẩn ISO trong giai đoạn 1991–1992. Giải thưởng Chất lượng Việt Nam (áp dụng thang điểm 1.000) do Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường ban hành từ tháng 8/1995 đã trao giải Vàng cho 10 doanh nghiệp tính đến cuối năm 1998.

Chương III: Kiến nghị một số chính sách và giải pháp thúc đẩy các doanh nghiệp Việt Nam áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế

Chương III đề xuất khung giải pháp toàn diện gồm hai nhóm:

  1. Các chính sách và giải pháp vĩ mô (thuộc trách nhiệm của Nhà nước):

    • Ban hành chính sách chất lượng quốc gia nhằm định hướng chiến lược phát triển.
    • Bổ sung, hoàn chỉnh hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và quy chuẩn kỹ thuật.
    • Đẩy mạnh hội nhập khu vực và quốc tế trong hoạt động quản lý chất lượng, tham gia các thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau (MRA).
    • Xây dựng và nâng cấp cơ sở hạ tầng chất lượng quốc gia (hệ thống phòng thử nghiệm, tổ chức hiệu chuẩn, tổ chức chứng nhận).
    • Đổi mới hoạt động thanh tra, kiểm tra chuyên ngành của Nhà nước về đo lường và chất lượng.
    • Tăng cường tuyên truyền, đào tạo nâng cao nhận thức cộng đồng và doanh nghiệp về tiêu chuẩn chất lượng.
    • Cung cấp hệ thống thông tin thị trường, cảnh báo sớm về các rào cản kỹ thuật của các nước nhập khẩu.
    • Thực thi các giải pháp tài chính, tín dụng và đầu tư hỗ trợ kinh phí cho doanh nghiệp triển khai áp dụng tiêu chuẩn.

  2. Các giải pháp quản lý vi mô (dành cho Doanh nghiệp):

    • Xác định rõ mục tiêu chất lượng gắn liền với chiến lược sản xuất kinh doanh của đơn vị.
    • Lựa chọn mô hình HTQLCL phù hợp với quy mô và đặc thù ngành hàng (doanh nghiệp nhỏ có thể áp dụng Q-Base hoặc 5S trước khi tiến lên ISO 9000; doanh nghiệp thực phẩm bắt buộc áp dụng GMP và HACCP; doanh nghiệp dệt may, da giày xuất khẩu cần định hướng SA 8000).
    • Tổ chức triển khai bài bản các mô hình quản lý chất lượng đã lựa chọn theo đúng quy trình và hướng dẫn chuẩn mực.
    • Thực hiện các giải pháp kết hợp: liên kết giữa các hệ thống (như ISO 9000 với TQM, ISO 14000), ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý quy trình để phát huy tối đa hiệu quả vận hành.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và cung cấp bức tranh số liệu cụ thể về phong trào áp dụng tiêu chuẩn chất lượng tại Việt Nam trong giai đoạn thực hiện "Thập niên chất lượng 1996–2005". Kết quả nghiên cứu khẳng định sự chuyển dịch tích cực về nhận thức quản trị, từ chỗ chỉ có 3 doanh nghiệp đạt chứng chỉ ISO 9000 vào năm 1996 đã tăng lên 551 doanh nghiệp vào cuối năm 2001 và vượt mốc 800 doanh nghiệp đạt các loại chứng chỉ chất lượng khác nhau vào tháng 5 năm 2002.

Về mặt lý luận và thực tiễn, đóng góp của tác giả thể hiện ở các điểm:

  • Hệ thống hóa các mô hình quản lý chất lượng quốc tế và đề xuất quan điểm kết hợp cụ thể (như mô hình "ngôi nhà chất lượng" tích hợp GMP - ISO 9000 - HACCP cho ngành chế biến thực phẩm; mô hình tích hợp ISO 9000 và TQM theo kinh nghiệm Nhật Bản).
  • Làm rõ cơ chế vận hành của các rào cản kỹ thuật thương mại quốc tế (TBT) đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là các quy định kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm và trách nhiệm xã hội của thị trường EU và Mỹ.
  • Đề xuất hệ thống giải pháp phân tầng rõ rệt: 8 nhóm giải pháp vĩ mô tạo hành lang pháp lý và hỗ trợ kỹ thuật từ phía Nhà nước, song song với 4 nhóm giải pháp vi mô hướng dẫn doanh nghiệp lựa chọn và vận hành hệ thống phù hợp với năng lực tài chính và trình độ công nghệ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận xuất phát từ phạm vi nguồn dữ liệu thứ cấp dừng lại ở các mốc thời gian cuối năm 2001 và tháng 5 năm 2002, phản ánh giai đoạn đầu của tiến trình mở cửa hội nhập. Các khảo sát thực tế tại doanh nghiệp chỉ mới tập trung vào một số đơn vị sản xuất truyền thống và hàng tiêu dùng (như ngành rượu nước giải khát, giầy da) mà chưa bao quát được toàn diện các ngành công nghiệp phụ trợ hoặc khối dịch vụ.

Hướng mở rộng nghiên cứu được gợi mở từ nội dung văn bản bao gồm việc theo dõi tiến trình chuyển đổi từ tiêu chuẩn QS-9000 sang tiêu chuẩn kỹ thuật ISO/TS 16949:2002 (khi QS-9000 chính thức hết hiệu lực sau ngày 15/12/2006), cũng như nghiên cứu sâu hơn về mô hình tích hợp các hệ thống quản lý chất lượng trên nền tảng ứng dụng công nghệ thông tin khi Việt Nam hoàn tất việc gia nhập WTO.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là tài liệu tham khảo phù hợp cho sinh viên, giảng viên và người làm nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Kinh tế Ngoại thương, Quản trị kinh doanh, Quản lý công nghiệp và Công nghệ thực phẩm.

Nội dung đề tài có giá trị tham khảo chuyên môn ở các phần:

  • Khung tổng quan lý thuyết về các tiêu chuẩn quốc tế (ISO 9000:2000, ISO 14001, HACCP, GMP, SA 8000, QS-9000, Q-Base) và quy trình 7 bước áp dụng ISO vào thực tế sản xuất.
  • Dữ liệu lịch sử về quá trình hình thành hệ thống tiêu chuẩn đo lường chất lượng, hoạt động của tổ chức chứng nhận QUACERT và diễn biến phong trào ISO tại Việt Nam giai đoạn 1996–2002.
  • Tài liệu thực hành tại các phụ lục đính kèm: Phụ lục 1 (Quy chế Giải thưởng Chất lượng Việt Nam), Phụ lục 2 (Kinh nghiệm áp dụng kết hợp ISO 9000, GMP và HACCP tại Công ty Rượu – Nước giải khát Thăng Long), và Phụ lục 3 (Hoạt động triển khai ISO 14000 tại Công ty Giầy Thụy Khuê).

Câu hỏi thường gặp

1. Theo số liệu trong khóa luận, đến ngày 31/12/2001, Việt Nam có bao nhiêu doanh nghiệp được cấp chứng chỉ các hệ thống quản lý chất lượng? Tính đến ngày 31/12/2001, cả nước có tổng cộng 657 doanh nghiệp được cấp chứng chỉ HTQLCL, bao gồm: 551 chứng chỉ ISO 9000, 78 chứng chỉ HACCP, 25 chứng chỉ ISO 14000 và 3 chứng chỉ SA 8000 (nguồn: Câu lạc bộ ISO 9000).

2. Quyết định 46 ngày 01/07/1994 của Liên minh Châu Âu (EU) đưa ra những điều kiện gì đối với hàng thủy sản nhập khẩu từ các nước thứ ba? Quyết định 46 của EU quy định nước thứ ba muốn xuất khẩu thủy sản vào EU phải đảm bảo 3 điều kiện tương đương: (1) Tương đương về Luật Kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm; (2) Tương đương về tổ chức cơ quan thẩm quyền nhà nước trong kiểm soát chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm; (3) Tương đương về doanh nghiệp (đáp ứng tiêu chuẩn nhà xưởng, thiết bị, đạt chuẩn thực hành sản xuất tốt GMP, quy phạm vệ sinh chuẩn SSOP và bắt buộc áp dụng hệ thống HACCP).

3. Sự khác nhau căn bản giữa hai phiên bản ISO 9000:1994 và ISO 9000:2000 được tác giả nêu ra là gì? Phiên bản ISO 9000:1994 gồm 20 tiêu chuẩn (với 3 mô hình chứng nhận riêng biệt là ISO 9001, ISO 9002, ISO 9003), bộc lộ nhược điểm cồng kềnh, lệch về một số lĩnh vực và chưa nhấn mạnh đúng mức yếu tố cải tiến liên tục. Phiên bản ISO 9000:2000 được tinh giản thành bộ tiêu chuẩn cốt lõi (ISO 9000, ISO 9001, ISO 9004, ISO 19011), chuyển trọng tâm sang mô hình phương pháp tiếp cận theo quá trình, hướng tới sự thỏa mãn của khách hàng và yêu cầu cải tiến liên tục hệ thống.

4. Mô hình "ngôi nhà chất lượng" tích hợp cho các cơ sở chế biến thực phẩm được mô tả như thế nào? Các chuyên gia chất lượng trong khóa luận ví von mô hình tích hợp gồm 3 thành phần: GMP là nền tảng cơ sở (điều kiện tiên quyết về vệ sinh và thực hành sản xuất), ISO 9000 là các cột trụ (khung hệ thống quản lý và kiểm soát quy trình), và HACCP là mái nhà (kiểm soát các điểm tới hạn nhằm đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm).

5. Địa phương nào dẫn đầu cả nước về số lượng doanh nghiệp đạt chứng chỉ ISO 9000 tính đến cuối năm 2001? Tính đến ngày 31/12/2001, Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương dẫn đầu với 260 doanh nghiệp được cấp chứng chỉ ISO 9000, chiếm tỷ trọng 47,18% trên tổng số 551 doanh nghiệp được cấp chứng chỉ của cả nước.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thu Hằng đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế và phân tích thực trạng áp dụng tại các doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn 1996–2002. Thông qua các dữ liệu thực chứng và bài học kinh nghiệm từ Mỹ, Nhật Bản và Thái Lan, công trình khẳng định vai trò trọng yếu của chất lượng trong việc vượt qua rào cản kỹ thuật thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Hệ thống các giải pháp vĩ mô và vi mô được đề xuất trong khóa luận cung cấp luận cứ thực tiễn có giá trị phục vụ công tác quản lý nhà nước và định hướng chiến lược quản trị chất lượng cho cộng đồng doanh nghiệp trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.