đặt vấn đề này lên hàng đầu vì nó ảnh hưởng đến uy tín cũng như tài chính của nhà thầu. Chủ đầu tư cũng như các đơn vị tham gia khác phải có ý thức trách nhiệm quản lý thật chặt chẽ vấn đề chất lượng thi công công trình. Quản lý chất lượng thi công là các hoạt động nhằm quá trình thi công đạt chất lượng tốt nhất, đúng theo bản vẽ thiết kế, đảm bảo tiến độ, thẩm mỹ và an toàn cho người lao động.3 Khái niệm về giám sát thi công Giám sát thi công xây dựng công trình là một trong hoạt động giám sát xây dựng để theo dõi, kiểm tra về chất lượng, khối lượng, tiến độ xây dựng, an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong thi công xây dựng công trình theo đúng hợp đồng kinh tế, thiết kế được duyệt và các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành, các điều kiện kỹ thuật của công trình. Giám sát thi công xây dựng giúp phòng ngừa các sai sót dẫn đến hư hỏng hay sự cố.
Giám sát thi công xây dựng công trình có nhiệm vụ theo dõi - kiểm tra - xử lý - nghiệm thu - báo cáo các công việc liên quan tại công trường. Ngoài việc lựa chọn được một nhà thầu thiết kế giỏi, một nhà thầu thi công tốt, để đảm bảo chất lượng cho một công trình xây dựng chúng ta không thể không nhắc đến vai trò rất quan trọng của Tư vấn giám sát xây dựng như sau: - Đảm bảo việc thi công xây lắp được thực hiện đúng hồ sơ thiết kế. - Phát hiện, xử lý các chi tiết công trình mà Chủ đầu tư, tư vấn thiết kế và nhà thầu thi công không rõ, giải quyết rõ trong các giai đoạn tương ứng - Hỗ trợ Chủ đầu tư, nhà thầu thiết kế xử lý các sai sót tại hiện trường.3 Công tác quản lý chất lượng công trình trên thế giới: Từ đầu thế kỉ 20 đến nay ,theo hướng phát triển của công nghiệp hoá – hiện đại hoá, khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển, các công trình thi công lắp đặt, kiến trúc xây dựng ngày càng phức tạp, qui mô ngày càng lớn hơn và nghề Học viên: Nguyễn Ngọc Ninh Lớp: Cao học 20 QLXD22 Luận văn thạc sĩ 9 Trường Đại học Thủy Lợi kiến trúc xây dựng càng có sự phân công công việc có tính chuyên môn, chi tiết, sâu sắc hơn. Công việc thiết kế thi công các công trình kiến trúc và quản lý thì ngoài các kiến trúc sư, công trình sư, nhà tư vấn thiết kế giám sát ra thì còn có các nhà thiết kế hệ thống thiết bị điện, nước, ánh sáng.
và công việc thẩm định đo lường chất lượng công trình do những người chuyên làm công việc thẩm định đo lượng chất lượng công trình kiến trúc xây dựng đảm nhiệm. Hình thức hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực kiến trúc xây dựng thời kỳ này phát triển rất mạnh. Nhiều nhà thầu xây dựng đã tái cấu trúc hoạt động lên thành tổng công ty thầu xây dựng bao gồm nhiều công ty thầu con với nhiều lĩnh vực thầu chuyên các lĩnh vực xâu dựng khác nhau. Phương thức mời thầu và đấu thầu xuất hiện trong thời kỳ này và làm cho tính chất chuyên nghiệp để thoả mãn tính cạnh tranh trong hoạt động tư vấn, kiểm tra giám sát công trình đã được nâng lên ở mức cao hơn.
Nghiệp vụ của nghề tư vấn, giám sát đã phát triển và biểu hiện qua việc hình thành cơ chế, qui trình, qui chuẩn nghề nghiệp. Nhiệm vụ chính của nhà tư vấn, giám sát giúp cho chủ doanh nghiệp tính toán chi phí tiết kiệm nhất, thu hút đầu tư, kiểm soát đầu tư, tiến độ, chất lượng, quản lý hợp đồng và tổ chức, điều phối dự án. Sau thế chiến thế giới lần thứ 2, ngành kiến trúc xây dựng có một bước tiến dài vượt bậc, nghề quản lý dự án đã thu hoạch được những thành công lớn. Thời gian này các quốc gia châu Âu, châu Mỹ và các quốc gia đều có nhu cầu xây dựng tái thiết đất nước sau chiến tranh rất lớn, liên tục gia tăng tạo bước bứt phá trong chặng đua hiện đại hóa.
Trong những thập niên 50 – 60, các quốc gia phương Tây phát triển mạnh về khoa học kỹ thuật, kiến thiết công nghiệp và quốc phòng lấy yếu tố mặt bằng cuộc sống sinh hoạt của người dân làm cở sở. Bên cạnh đó nhu cầu về kiến trúc xây dựng rất đa dạng, các công trình đồ sộ, các công trình thủy điện, nhà máy điện hạt nhân, công trình hàng không vũ trụ, công trình các khu liên hợp gang thép, các công trình hóa dầu, các khu phát triển đô thị mới. Hàng loạt các Học viên: Nguyễn Ngọc Ninh Lớp: Cao học 20 QLXD22 Luận văn thạc sĩ 10 Trường Đại học Thủy Lợi công trình mới này, đầu tư kinh phí rất nhiều, rủi ro, nguy cơ cũng rất lớn, qui mô lớn, kỹ thuật phức tạp. Bất luận là nhà đầu tư hay người tham gia thi công thực hiện đều phải đối mặt với các vấn đề khó khăn và có trách nhiệm gánh vác công việc vì ai cũng có thể trở thành người tổn thất nếu các công trình này không được hoàn thành đảm bảo đúng mục tiêu tiến độ và chất lượng.
Nhà đầu tư, nhà thầu và nhà tư vấn giám sát cùng gánh chung trách nhiệm rủi ro lẫn thành công. Thời kỳ này cạnh tranh xã hội rất mạnh nên các chủ doanh nghiệp có thái độ rất trân trọng những nhà quản lý khoa học trong các dự án kiến trúc xây dựng. Từ thái độ này của xã hội này đã làm cho nghề tư vấn, giám sát đã tiến thêm một bước theo hướng pháp luật hóa nghề nghiệp, thành tố hóa phát triển. Năm 1957, hội liên hiệp các nhà tư vấn công trình sư quốc tế đã vì “Công trình sư độc lập " mà tiến hành thành lập nên FIDIC - Liên đoàn quốc tế các kỹ sư tư vấn (Federation Internationale des Ingenieurs – Conseils).
Tổ chức này đã ban hành điều lệ hoạt động và tập hợp tất cả các phản ánh về tình hình hoạt động giám sát thi công xây dựng trên thế giới. Các điều khoản của FIDIC đã đặt tên các nhà kiểm định chất lượng công trình , các nhà tư vấn công trình, các nhà kiến trúc thống nhất gọi là Công trình sư và đặt Công trình sư vào nội dung công việc “giám sát công trình“ (Contruction supervision). Qui định công trình sư có chức quyền thông thường như các loại nhân lực khác liên quan đến kiến trúc xây dựng. Ví dụ như có quyền ra lệnh quyền kiểm soát, điều tra nguồn gốc chất lượng nguyên vật liệu, quyền cho bắt đầu, tiếp tục, dừng hay kết thúc công trình thi công; quyết định thay đổi kỹ thuật; quyền quản lý và giải thích hợp đồng công trình; quyền giám sát tổng tiến độ thi công; quyền quyết định giá cả bổ sung của công trình; quyền ký phủ nhận, xác nhận chi thu của công trình; quyền thẩm định thụ lý các việc liên quan đến phí dùng bồi thường, kéo dài thêm thời gian thi công; quyền phối hợp trong tranh chấp hợp đồng; quyền phủ định và quyết định chất lượng công trình; quyền phủ nhận, xác nhận hồ sơ, bản vẽ hoàn công (theo điều khoản của FIDIC).
Học viên: Nguyễn Ngọc Ninh Lớp: Cao học 20 QLXD22 Luận văn thạc sĩ 11 Trường Đại học Thủy Lợi Trong khoảng 40 năm trở lại đây, cơ chế hoạt động tư vấn thiết kế, giám sát công trình trong các quốc gia phương Tây đã phát triển lên một bước dài thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống tổ chức kiến trúc xây dựng. Trong hoạt động xây dựng đã hình thành thế chân kiềng 3 chân vững chắc giữa ba nhà: chủ doanh nghiệp, nhà thầu, tư vấn thiết kế giám sát công trình. Từ sau những năm 80 của thế kỷ trước, một số quốc gia phương tây đã xem tính chuyên nghiệp trong xây dựng trong đó có hoạt động tư vấn giám sát như là một cách để kiếm tiền từ các quốc gia khác trên bình diện toàn thế giới. Ngân hàng thế giới và các ngân hàng châu Á, châu Phi mang đẳng cấp quốc tế về tổ chức kinh doanh tiền tệ đã đưa ra việc giám sát thi công công trình xây dựng trở thành vấn đề quan trọng nhất trong việc cung cấp tài khoản xây dựng.
Cơ chế tư vấn thiết kế, giám sát đã trở thành công ước có tầm quốc tế. Trên bình diện quốc tế, sự ra đời và phát triển của nghề tư vấn giám sát trong các dự án công trình xây dựng chính là hiệu quả mang tính tất yếu của nền kinh tế mang cơ chế thị trường. Nghề tư vấn giám sát trong các dự án công trình xây dựng cũng chính là do sự chuyên nghiệp hóa trong phân công lao động, xã hội hóa trong các mối quan hệ mật thiết của sự phát triển xã hội. Sự ra đời của cơ chế tư vấn giám sát chính là do hoạt động tư vấn giám sát có tính quản lý chuyên nghiệp rất cao, nhân lực trong lĩnh vực này đòi hỏi phải có trình độ chuyên môn vững vàng và hiệu quả của công việc có giá trị ý nghĩa cho nhân loại.
Từ năm 1988, Trung Quốc đã thí điểm thực hành công tác tư vấn thiết kế, thi công các công trình xây dựng và từ năm 1996 thì Trung Quốc đã thực hiện quản lý toàn diện công tác tư vấn thiết kế thi công công trình xây dựng bằng việc thành lập một dơn vị quản lý gồm 3 đối tượng là nhà tư vấn công trình, nhà thầu và chủ đầu tư. Mọi vấn đề đều được xây dựng trên cơ sở cơ chế vận hành, quản lý của phương thức tự vận hành kinh tế doanh nghiệp, mô hình quản lý bộ phận chi huy công trình. Thực tế thì mô hình vận hành và quản lý của Học viên: Nguyễn Ngọc Ninh Lớp: Cao học 20 QLXD22 Luận văn thạc sĩ 12 Trường Đại học Thủy Lợi công tác tư vấn thiết kế, thi công các công trình xây dựng của Trung Quốc và thế giới vẫn còn có những sự khác biệt.4 Công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng trong nước 1.1 Tình hình chất lượng công trình xây dựng nói chung hiện nay ở nước ta Cách đây 55 năm, các công trình xây dựng của nước ta hầu như rất ít ỏi, chủ yếu là một số công trình giao thông, quốc phòng… phục vụ công cuộc kháng chiến. Nhiều công trình xây dựng lớn như nhà hát lớn, cầu Long Biên, QL1, tuyến đường sắt Bắc Nam… phần lớn được xây dựng từ trước.
Tuy nhiên, chỉ sau nửa thế kỷ số lượng và quy mô các công trình đã tăng rất nhanh. Hiện nay, bình quân hàng năm cả nước có trên 8.000 dự án đầu tư xây dựng công trình được triển khai.