Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến đề tài luận án 1.Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài về thanh niên và công tác thanh niên V.Xu-khôm-lin-xki (1983), Hình thành niềm tin Cộng sản cho thế hệ trẻ [148]. Là một nhà giáo dục Xô-viết lỗi lạc, trên cơ sở vận dụng sáng tạo những nguyên lý giáo dục của N.Crúp-xcai-a và A.Ma-ca-ren-cô, với lòng yêu thương sâu sắc đối với thế hệ trẻ, Xu-khôm-lin-xki đã nghiên cứu, tìm ra những con đường tốt nhất để giáo dục thế hệ trẻ, đưa ra nghiệp vụ công tác giáo dục và dạy học. Tác giả, đã làm nổi bật các yếu tố cấu thành quá trình hình thành niềm tin cộng sản cho thế hệ trẻ.
Nội dung quá trình hình thành niềm tin cộng sản cho thế hệ trẻ trong nhà trường phổ thông gắn liền với nội dung và phương thức hoạt động của ĐTNCS và Đội thiếu niên Tiền phong - những tổ chức cộng sản trẻ tuổi trong nhà trường [148, tr. Tác giả khẳng định: "Niềm tin cộng sản là nguồn gốc sức mạnh ý chí của cá nhân và việc hình thành niềm tin cộng sản là tất yếu khách quan của sự tiến bộ xã hội và đạo đức" [148, tr. Với đóng góp của mình, tác giả đã tổng kết những kinh nghiệm quí báu về giáo dục lý tưởng cộng sản cho thế hệ trẻ, trong đó đoàn thanh niên là lực lượng quan trọng X.Lê-pê-khin (1978), Những nguyên lý lê-nin-nit về giáo dục thanh niên [63]. Tác giả đã xác định ba nguyên lý lê-nin-nit giáo dục thanh niên: Đảng thống nhất lãnh đạo hoạt động giáo dục thanh niên; nguyên tắc chủ đạo trong giáo dục là học tập chủ nghĩa cộng sản; phương châm của thanh niên là sống theo gương V.
Tác giả đã luận giải làm rõ những nguyên lý lê-nin-nit về giáo dục thanh niên và các nội dung giáo dục cơ bản đối với thanh niên; phương pháp tự mình học tập, rèn luyện và những kinh nghiệm trong giáo dục nhân sinh quan cách mạng, thế giới quan cộng sản chủ nghĩa của ĐTNCS Lênin Liên Xô, để phát huy lòng trung thành của thanh niên đối với truyền thống cách mạng của các thế hệ cha anh. Trong phần “Tăng cường vai trò của ĐTNCS Lênin Liên Xô”, trên luan an 10 cơ sở khẳng định vai trò của ĐCS Liên Xô “Tiếp tục nâng cao vai trò của ĐCS như là lực lượng lãnh đạo và hướng dẫn xã hội Xô Viết. Vai trò đó được thể hiện trong việc giải quyết những nhiệm vụ chủ yếu: Xây dựng cơ sở kỹ thuật, vật chất của chủ nghĩa cộng sản, hoàn thiện các mối quan hệ xã hội cộng sản chủ nghĩa, giáo dục con người mới” [63, tr.237], tác giả khẳng định “Dưới sự lãnh đạo của Đảng, thế hệ trẻ sẽ phải giải quyết những nhiệm vụ đó” [63, tr. Trung ương ĐCS Trung Quốc (2003), Điều lệ công tác chính trị Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc [128], làm rõ ý nghĩa, tầm quan trọng, những vấn đề về tổ chức, nguyên tắc hoạt động của ĐTNCS; chức trách, nhiệm vụ của BCH đoàn, của cán bộ đoàn.
Cán bộ chính trị đại đội và tiểu đoàn trực tiếp chỉ đạo hoạt động của tổ chức đoàn [128, tr.51-53]; với tinh thần ấy đã chỉ ra: cán bộ đoàn là người trực tiếp tiến hành các công việc của BCH đoàn và của tổ chức đoàn [128, tr. ĐNCBĐ mà trực tiếp là bí thư, phó bí thư đoàn, căn cứ vào nghị quyết của cấp ủy đảng, chỉ đạo, hướng dẫn của người chỉ huy, tình hình thực tiễn của đơn vị, soạn thảo dự thảo chương trình hành động, đưa ra BCH thảo luận, đưa ra tổ chức đoàn thảo luận và ra chương trình hành động…[128, tr. Cao Quốc Hoàng (2006), Bước đầu phân tích đặc điểm và sự định hướng quan hệ xã hội của thanh niên Trung Quốc giai đoạn hiện nay. Tác giả cuốn sách đã xác định các nhân tố xã hội chủ yếu có trong thanh niên Trung Quốc.
Đồng thời, cũng chỉ rõ những đặc điểm quan hệ xã hội của thanh niên Trung Quốc, bao gồm: những quan hệ chiều ngang, dọc; phạm vi và không gian quan hệ qua lại của thanh niên không ngừng mở rộng; chú trọng mục đích giao lưu tình cảm và nối liền thông tin; hình thức quan hệ mang tính lạc hậu, hủ tục của lễ giáo phong kiến còn sót lại đang dần bị loại bỏ, quan hệ xã hội của nam và nữ thanh niên tồn tại một số khác biệt. Quan điểm của Đảng, Nhà nước Trung Quốc định hướng, chỉ đạo quan hệ xã hội của thanh niên Trung Quốc giai đoạn hiện nay là: Giúp đỡ định hướng cho thanh niên nhận thức coi trọng các mối quan hệ xã hội, khắc phục tư tưởng coi nhẹ, buông thả các mối quan hệ xã hội. Giúp thanh niên thoát khỏi quan hệ qua lại ở một phạm vi tổ, nhóm nhỏ. Giúp họ nắm vững những mức độ, giới hạn của quan hệ xã hội.
Giúp thanh niên xử lý chính xác tình cảm và lý trí trong quan hệ qua lại. Đảng, luan an 11 Nhà nước và Đoàn Thanh niên Trung Quốc phải thường xuyên định hướng, hướng dẫn thanh niên trong quan hệ xã hội, bảo đảm tôn trọng luật pháp, kỷ cương, có lý, có tình, có nghĩa, chú trọng lợi ích chung trong quan hệ qua lại. Thim Sảo Đuông Chăm Pa (2016), Nâng cao chất lượng giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan, binh sĩ ở các trung đoàn bộ binh Quân đội nhân dân Lào hiện nay. Theo tác giả, Đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng Lào là lực lượng hùng hậu của xã hội, với những ưu điểm nổi bật là trẻ, khỏe, năng động, sáng tạo, tiếp thu nhanh cái mới, có khả năng to lớn, luôn là lực lượng xung kích đi đầu trong sự nghiệp cách mạng Lào, là đội tiền phong chiến đấu, xung kích cách mạng, trường học XHCN, đại biểu cho quyền làm chủ và lợi ích thiết thực của ĐVTN.
Tuy nhiên, tác giả cũng nhận định hoạt động của Đoàn Thanh niên còn mang nặng hình thức, hành chính mệnh lệnh, chưa đảm bảo được yếu tố tự giác, tự nguyện của đông đảo ĐVTN vào phong trào của Đoàn, hoạt động sinh động, phong phú. Trung ương ĐTNCS Hồ Chí Minh (1986), Công tác vận động thanh niên ở các nước xã hội chủ nghĩa [129], đây là công trình tập hợp những bài phát biểu của các đại biểu ĐCS và công nhân các nước XHCN (Bun - ga - ri, Ba Lan, Cu Ba, Cộng hoà dân chủ Đức, Hung - ga- ri, Liên Xô, Lào, Mông cổ, Ru - ma - ni, Tiệp Khắc và Việt Nam) trong khuôn khổ Hội nghị các Bí thư Trung ương Đảng tổ chức tại Xô-phi- a, tháng 5 năm 1984 để thảo luận chuyên đề về công tác đối với thanh niên và các tổ chức thanh niên. Tại hội nghị này, các nhà lãnh đạo đã khẳng định vị trí, vai trò to lớn của thanh niên, công tác thanh niên đối với sự nghiệp cách mạng và sự cần thiết phải tăng cường công tác giáo dục đối với thế hệ trẻ. Tác giả cho rằng: “Giáo dục thế hệ trẻ là sự nghiệp của toàn Đảng, của mỗi đảng viên cộng sản và của tất cả các tổ chức Nhà nước và toàn xã hội”.
Trung ương ĐTNCS Hồ Chí Minh (2007), Một số vấn đề về công tác thanh niên của Trung Quốc [130]. Theo kết quả nghiên cứu của công trình: Ở Trung Quốc ĐCS Trung Quốc rất coi trọng công tác xây dựng Đoàn, coi xây dựng Đoàn là công tác xây dựng Đảng. Trung Quốc đã đề ra 4 biện pháp đó là: Luôn hoàn thiện thể chế Đảng lãnh đạo Đoàn. Trung ương Đảng lãnh đạo Trung ương Đoàn, Đoàn cơ sở hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy các cấp cơ sở và Trung ương luan an 12 Đoàn; Chú trọng công tác phát triển đảng từ ĐVTN; Kiên trì phương châm Đảng lãnh đạo, quản lý cán bộ thanh niên, trong chương trình đào tạo cán bộ của Đảng quan tâm đào tạo cán bộ Đoàn; cán bộ ưu tú của Đoàn được sử dụng tích cực; Tạo điều kiện thuận lợi cho Đoàn hoạt động.
Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài về bồi dưỡng, nâng cao năng lực công tác thanh niên của đội ngũ cán bộ đoàn A.Vi-nô-gra-đôp (1979), Cán bộ đoàn phải là người như thế nào? [147] đã xác định: Cán bộ đoàn là “Những người chỉ huy”, phải luôn tiên phong trong mọi hành động và việc làm, đi trước ĐVTN. Cán bộ đoàn phải có đầy đủ phẩm chất chính trị của một nhà tổ chức, là chiến sĩ tiên tiến, Tác giả khẳng định: “Tư tưởng vững vàng. Nhiệt tình bốc lửa đối với công việc, đối xử tế nhị, chân thành với mọi người, có khát vọng lớn lao trong công tác. Đó là người coi công tác đoàn là sứ mạng và là hạnh phúc của mình, phải thông minh, sáng suốt, có ý thức tính toán tỉnh táo của người chỉ huy và tầm suy nghĩ rộng.
“Người cán bộ đoàn một con người biết làm gương cho người khác bằng tác phong, đạo đức và tư tưởng, bằng thái độ đối với lao động, đối với đời sống xã hội và đối với gia đình” [147, tr.5], như vậy cán bộ đoàn phải nói đi đôi với làm. Năng lực quan trọng của ĐNCBĐ là hiểu biết rất sâu sắc, gần gũi, lôi cuốn được thanh niên. Tác giả đã chỉ ra: “Cán bộ đoàn luôn gắn bó với thanh niên, nắm được những tình cảm và nhu cầu, giúp thanh niên phát huy sáng kiến, tăng cường hoạt động lao động và chính trị” [147, tr. Và điều tiên quyết nhất là ĐNCBĐ và từng cán bộ đoàn phải có phương pháp, tác phong công tác khoa học “Anh ta phải là người cần cù, sáng tạo”, “sâu sát, tỉ mỉ, không quan liêu”, “ham học tập”.
Đó chính là những yêu cầu cơ bản, là điều kiện cần thiết giúp cho họ hoàn thành tốt mọi chức trách trách nhiệm vụ và được ĐVTN yêu mến, suy tôn làm “thủ lĩnh” của họ.Lixin trong công trình: Đào tạo và giáo dục cán bộ đoàn [141] đã đưa ra quan điểm về lựa chọn, bố trí cán bộ đoàn. Theo tác giả, phải có cái nhìn toàn diện đối với cả ĐNCBĐ. Thứ nhất, chú trọng tới thành phần xuất thân từ công nhân và nông dân lao động. Theo tác giả, việc lãnh đạo toàn bộ hoạt động của luan an 13 ĐTNCS, thành phần cán bộ đoàn này là nhân tố quan trọng nhất bảo đảm nâng cao tính chiến đấu của các tổ chức đoàn, tăng cường ảnh hưởng của đoàn đối với các tầng lớp thanh niên, hoàn thành thắng lợi nghị quyết của đoàn ” [141, tr.