phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của Luận văn bao gồm 3 chƣơng: - Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI - Chƣơng 2. PHÂN TÍCH NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ TẠI HTV - Chƣơng 3. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ NHẰM KHAI THÁC HIỆU QUẢ HỆ THỐNG PHÁT HÌNH CÔNG NGHỆ SỐ HÓA TẠI HTV 12 z CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.
Khái niệm công nghệ 1.1 Các khái niệm công nghệ. Định nghĩa 1: Theo tác giả F. Root, "công nghệ là dạng kiến thức có thể áp dụng đƣợc vào việc sản xuất ra các sản phẩm và sáng tạo ra các sản phẩm mới". Trong định nghĩa này, bản chất của công nghệ là dạng kiến thức và mục tiêu sử dụng công nghệ là áp dụng vào sản xuất và tạo ra các sản phẩm mới.
Định nghĩa 2 do tác giả R. Jones (1970) đƣa ra, cho rằng "công nghệ là cách thức mà qua đó các nguồn lực đƣợc chuyển thành hàng hóa". Bình luận về định nghĩa: về bản chất: công nghệ là cách thức (cũng là kiến thức); về mục tiêu: công nghệ dùng để chuyển hóa nguồn lực thành hàng hóa. Định nghĩa 3: "Công nghệ là tập hợp các kiến thức về một quy trình và các kỹ thuật cần thiết để sản xuất ra các vật liệu, cấu kiện và sản phẩm công nghiệp hoàn chỉnh".
Đây là định nghĩa của tác giả J. Baranson (1976), theo đó, bản chất của công nghệ là tập hợp các kiến thức với mục tiêu là sản xuất ra các vật liệu, cấu kiện và sản phẩm. Định nghĩa 4: "Công nghệ là nguồn lực bao gồm kiến thức đƣợc áp dụng để nâng cao hiệu quả sản xuất và việc nghiên cứu tiếp cận thị trƣờng (marketing) cho những sản phẩm và dịch vụ đang có và tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mới" theo J. Bình luận: Bản chất: là kiến thức; 13 z Mục tiêu: nâng cao hiệu quả sản xuất và marketing.
Định nghĩa 5: Theo E. Graham (1988) "Công nghệ là kiến thức không nắm bắt đƣợc và không phân chia đƣợc, có lợi về mặt kinh tế khi sử dụng để sản xuất ra các sản phẩm và dịch vụ". Bình luận: Bản chất: là kiến thức; Mục tiêu: để sản xuất ra sản phẩm và dịch vụ Định nghĩa 6: Tác giả P. Strunk (1986) cho rằng "Công nghệ là sự áp dụng khoa học vào công nghiệp bằng cách sử dụng những nghiên cứu và cách xử lý một cách có hệ thống và có phƣơng pháp".
Công nghệ là kiến thức (có sẵn trong trí tuệ con ngƣời)". Bình luận: Bản chất: là kiến thức khoa học; Mục tiêu: để áp dụng vào công nghiệp Định nghĩa 7: định nghĩa này là của Tổ chức PRODEC (1982), theo đó "công nghệ là mọi loại kỹ năng, kiến thức, thiết bị và phƣơng pháp đƣợc sử dụng trong sản xuất công nghiệp, chế biến và dịch vụ". Bình luận: Bản chất: là kỹ năng, kiến thức, thiết bị, phƣơng pháp; Mục tiêu: để sử dụng trong sản xuất công nghiệp, chế biến và dịch vụ. Định nghĩa 8: Ngân hàng Thế giới (1985) đƣa ra định nghĩa nhƣ sau: "công nghệ là phƣơng pháp chuyển hóa các nguồn lực thành sản phẩm, gồm 3 yếu tố: thông tin về phƣơng pháp, phƣơng tiện, công cụ sử dụng phƣơng pháp để thực hiện việc chuyển hóa, 14 z sự hiểu biết phƣơng pháp hoạt động nhƣ thế nào và tại sao".
Bình luận: Bản chất: là thông tin, công cụ, sự hiểu biết Mục tiêu: để chuyển hóa nguồn vào thành sản phẩm. Định nghĩa 9: "công nghệ là một đầu vào cần thiết cho sản xuất, và do đó, nó đƣợc mua và bán trên thị trƣờng nhƣ một hàng hóa và đƣợc thể hiện ở một trong những dạng sau: tƣ liệu sản xuất và đôi khi là các sản phẩm trung gian, đƣợc mua và bán trên thị trƣờng, đặc biệt là gắn với các quyết định đầu tƣ; nhân lực, thông thƣờng là có trình độ và đôi khi là nhân lực có trình độ cao và chuyên sâu, với khả năng sử dụng đúng các thiết bị và kỹ thuật và làm chủ đƣợc bộ máy nhằm giải quyết vấn đề và sản xuất thông tin; thông tin, dù đó là thông tin kỹ thuật hay thông tin thƣơng mại, đƣợc đƣa ra trên thị trƣờng hay đƣợc giữ bí mật nhƣ một phần của hoạt động độc quyền". Định nghĩa này của UNCTAD (1972) cho thấy, về bản chất công nghệ là tƣ liệu sản xuất, nhân lực có trình độ và thông tin; và có mục tiêu là làm đầu vào cần thiết cho sản xuất. Định nghĩa 10: Tác giả Sharif (1986) cho rằng "công nghệ bao gồm khả năng sáng tạo, đổi mới và lựa chọn từ những kỹ thuật khác nhau và sử dụng chúng một cách tối ƣu trong việc tập hợp các yếu tố bao gồm môi trƣờng vật chất, xã hội và văn hóa.
Công nghệ là một tập hợp của phần cứng và phần mềm, bao gồm 4 dạng cơ bản: thể hiện ở dạng vật thể (vật liệu, công cụ sản xuất, thiết bị và máy móc, sản phẩm hoàn chỉnh,. ) thể hiện ở dạng con ngƣời (kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm) 15 z thể hiện ở dạng ghi chép (bí quyết, quy trình, phƣơng pháp, dữ kiện thích hợp. đƣợc mô tả trong các ấn phẩm, tài liệu v. ) thể hiện ở dạng thiết chế tổ chức (dịch vụ, phƣơng tiện truyền bá, công ty tƣ vấn, cơ cấu sử dụng , cơ sở luật pháp.
) Bình luận: Bản chất: là vật thể (thiết bị máy móc) còn gọi là phần kỹ thuật (Technoware); con ngƣời, phần con ngƣời (Humanware); ghi chép, phần thông tin (Inforware); thiết chế tổ chức, phần tổ chức (Orgaware); Các định nghĩa này rộng hơn, do các tổ chức khác đƣa ra nhƣ: UNCTAD, APCTT, Ngân hàng Thế giới. Trong thực tiễn hoạt động, các tổ chức này thƣờng gặp phải những vấn đề liên quan đến quá trình công nghiệp hóa của các nƣớc đang phát triển: nhập công nghệ bao gồm cả phần cứng và phần mềm, đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển, việc chuyển giao công nghệ qua các hình thức mua bán lixăng tại các nƣớc đang phát triển chƣa nhiều và còn chiếm tỷ lệ thấp so với việc chuyển giao cả công nghệ phần cứng (máy móc, thiết bị toàn bộ). Do vậy, một cách lý giải có thể chấp nhận đƣợc là việc mở rộng khái niệm "công nghệ"(và từ đây là "chuyển giao công nghệ") là thích hợp trong quan hệ mua bán công nghệ hiện nay giữa các nƣớc đang phát triển với các nƣớc phát triển và các công ty siêu quốc gia.
Ở Việt Nam, công nghệ thƣờng đƣợc hiểu là quá trình tiến hành một công đoạn sản xuất là thiết bị để thực hiện một công việc, “công nghệ là tập hợp các phƣơng pháp gia công, chế tạo, làm thay đổi trạng thái, tính chất, hình dáng nguyên, vật liệu hay bán thành phẩm sử dụng trong quá trình sản xuất để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh Từ những năm 60 của thế kỷ XX, khởi đầu từ Mỹ rồi Tây Âu đã sử dụng thuật ngữ “công nghệ” để chỉ các hoạt động ở mọi lĩnh vực, các hoạt động này áp dụng những kiến thức là kết quảcủa nghiên cứu khoa học ứng dụng ,một sự phát 16 z triển của khoa học trong thực tiễn nhằm mang lại hiệu quả cao hơn trong hoạt động của con ngƣời. Việc đƣa ra một định nghĩa khái quát đƣợc bản chất của công nghệ là việc làm cần thiết, bởi vì không thể sử dụng công nghệ, một khi chƣa xác định rõ nó là cái gì. Các tổ chức quốc tế về khoa học, công nghệ đã có nhiều cố gắng trong việc đƣa ra một định nghĩa công nghệ có thể dung hoà các quan điểm, đồng thời tạo thuận lợi cho việc phát triển và hoà nhập của các quốc gia trong từng khu vực và trên phạm vi toàn cầu. Có bốn khía cạnh cần bao quát trong định nghĩa công nghệ đó là: - Khía cạnh “công nghệ là máy biến đổi” - Khía cạnh “công nghệ là một công cụ” - Khía cạnh “công nghệ là kiến thức” - Khía cạnh “công nghệ hàm chứa trong các dạng hiện thân của nó”.
Khía cạnh thứ nhất đề cập đến khả năng làm ra đồ vật, đồng thời công nghệ phải đáp ứng mục tiêu khi sử dụng và thoả mãn yêu cầu về mặt kinh tế nếu nó muốn đƣợc áp dụng trên thực tế. Khía cạnh thứ hai nhấn mạnh rằng công nghệ là một sản phẩm của con ngƣời, do đó con ngƣời có thể làm chủ đƣợc nó và là một công cụ nên công nghệ có mối quan hệ chặt chẽ đối với con ngƣời và cơ cấu tổ chức. Khía cạnh kiến thức của công nghệ đề cập đến cốt lõi của mọi hoạt động công nghệ là kiến thức Đặc trƣng kiến thức khẳng định vai trò dẫn đƣờng của khoa học đối với công nghệ, đồng thời nhấn mạnh rằng không phải ở các quốc gia có các công nghệ giống nhau sẽ đạt đƣợc kết quả nhƣ nhau. Việc sử dụng một công nghệ đòi hỏi con ngƣời cần phải đƣợc đào tạo về kỹ năng, trang bị kiến thức và phải luôn cập nhật những kiến thức đó.
17 z Công nghệ dù là kiến thức song vẫn có thể đƣợc mua,đƣợc bán. Đó là do công nghệ hàm chứa trong các vật thể tạo nên nó. Trung tâm chuyển giao công nghệ khu vực Châu Á và Thái Bình Dƣơng (The Asian and Pacific Centre for Transfer ofTechnology – APCTT) coi công nghệ hàm chứa trong bốn thành phần; kỹ thuật, kỹ năng con ngƣời, thông tin và tổ chức. Định nghĩa công nghệ do Uỷ ban Kinh tế và Xã hội khu vực Châu Á – Thái Bình Dƣơng (Economic and Social Commission for Asia andthe Pacific – ESCAP) “Công nghệ là kiến thức có hệ thống về quy trình và kỹ thuật dùng để chế biến vật liệu và thông tin.
Nó bao gồm kiến thức, kỹ năng, thiết bị, phương pháp và các hệ thống dùng trong việc tạo ra hàng hoá và cung cấp dịch vụ” Định nghĩa công nghệ của ESCAP đƣợc coi là bƣớc ngoặt trong quan niệm về công nghệ. Theo định nghĩa này, không chỉ sản xuất vật chất mới dùng công nghệ, mà khái niệm công nghệ đuợc mở rộng ra tất cả các lĩnh vực hoạt động xã hội. Những lĩnh vực công nghệ mới mẻ dần trở thành quen thuộc công nghệ thông tin, công nghệ ngân hàng, công nghệ du lịch.
