CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm, vai trò và nguyên tắc trong đấu thầu 1. Các khái niệm liên quan trong đấu thầu 1. Khái niệm về đấu thầu Theo Luật số 43/2013/QH13, Luật đấu thầu ngày 26/11/2013, thì: Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hịên hợp đồng dự án đầu tư tho hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sự dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.
Nhà thầu Theo Luật số 43/2013/QH13, Luật đấu thầu ngày 26/11/2013, thì: Nhà thầu là tổ chức, cá nhân có đủ tư cách hợp lệ theo quy định của Luật đấu thầu 2013 và có khả năng cung cấp hàng hóa, dịch vụ tư vấn cho bên mời thầu theo thỏa thuận của hợp đồng. Chủ đầu tư Theo Luật số 43/2013/QH13, Luật đấu thầu ngày 26/11/2013, thì: Chủ đầu tư là tổ chức sở hữu vốn hoặc tổ chức được giao thay mặt chủ sở hữu vốn, tổ chức vay vốn trực tiếp quản lý quá trình thực hiện dự án. Bên mời thầu Theo Luật số 43/2013/QH13, Luật đấu thầu ngày 26/11/2013, thì: Bên mời thầu là cơ quan tổ chức có chuyên môn và năng lực để thực hiện các hoạt động đấu thầu, bao gồm: - Chủ đầu tư hoặc tổ chức do chủ đầu tư quyết định thành lập hoặc lựa chọn; - Đơn vị dự toán trực tiếp sử dụng nguồn vốn mua sắm thường xuyên; - Đơn vị mua sắm tập trung - Cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức trực thuộc do cơ quan nhà nước có thẩm quyền lựa chọn. SVTH: Võ Thị Quỳnh 4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.
Trần Minh Trí 1. Gói thầu Theo Luật số 43/2013/QH13, Luật đấu thầu ngày 26/11/2013,thì: Gói thầu là một phần hoặc toàn bộ dự án, dự toán mua sắm; gói thầu có thể gồm những nội dung mua sắm giống nhau thuộc nhiều dự án hoặc là khối lượng mua sắm một lần, khối lượng mua sắm cho một thời kỳ đối với mua sắm thường xuyên, mua sắm tập trung. Dự án Theo Luật số 43/2013/QH13, Luật đấu thầu ngày 26/11/2013, thì: Dự án là tập hợp các đề xuất để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc nhằm đạt được mục tiêu hay yêu cầu nào đó trong một thời gian nhất định dựa trên nguồn vốn xác định. Vai trò của đấu thầu 1.Đối với bên mời thầu - Người mua Đối với bên mời thì đấu thầu sẽ gúp tiếp cận tiếp cận với những nhà cung cấp mới, tiềm năng và đồng thời phát hiện ra những sản phẩm thay thế tốt hơn.
Trong đấu thầu bên mời thầu được xem là người đi mua, khi tham gia đấu thầu thì sẽ mua với giá hợp lý nhất và giúp bên mời thầu tránh được một số vấn đề sau: hạn chế những tác động từ những mối quan hệ quen biết; tránh được sự tranh luận trong nội bộ đối với việc chọn nhà cung cấp; hạn chế sự thông đồng giữa một số cá nhân của bên mời thầu và nhà thầu. Đấu thầu sẽ nâng cao uy tín của tổ chức, doanh nghiệp. Đối với nhà thầu - Người bán Đối với nhà thầu thì tham dự đấu thầu và hướng tới mục tiêu thắng thầu, các nhà thầu phải tự hoàn thiện mình trên các phương diện. Khi tham gia đấu thầu nhà thầu có thể tiếp cận với những khách hàng mới và các đối thủ cạnh tranh để hoàn thiện mình và nâng cao năng lực và kinh nghiệm trong đấu thầu.
Nhờ đấu thầu các nhà thầu tiếp cận được những quy định về mua sắm của các cơ quan quản lý nhà nước, mở rộng thị trường và khẳng định vị trí, nâng cao uy tín của công ty trên thị trường. Đối với nhà nước Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về đầu tư và xây dựng, hạn chế và loại trừ được tình trạng thất thoát, lãng phí vốn đầu tư. Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và toàn nền kinh tế. SVTH: Võ Thị Quỳnh 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.
Trần Minh Trí Đấu thầu tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng và lành mạnh giữa các đơn vị. Đây là động lực to lớn thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp và xây dựng nước ta và tạo điều kiện ứng dụng khoa học kỹ thuật, đổi mới công nghệ và từng bước hội nhập với khu vực và thế giới. Nguyên tắc trong công tác đấu thầu Theo Luật số 43/2013/QH13, Luật đấu thầu ngày 26/11/2013, thì: Để đảm bảo mục đích là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn thì hoạt động đấu thầu cần tuân thủ những nguyên tắc sau: 1.Công bằng (Equitableness) Là tất cả các nhà thầu đối được đối xử như nhau khi tham gia đấu thầu. Nhà thầu, nhà đầu tư có tư cách hợp lệ theo quy định của luật đấu thầu được tham dự thầu với tư cách độc lập hoặc liên doanh.Cạnh tranh (competition) Là bên mời thầu phải tạo điều kiện thuận lợi để nhiều nhà thầu có thể tham gia, không được quy định về nhãn mác, chỉ định thông số kỹ thuật.
Nhà thầu tham dự thầu gói thầu hỗn hợp phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với nhà thầu lập báo cáo nghiên cứu khả thi, lập hồ sơ thiết kế kỹ thuật, lập hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công cho gói thầu đó, trừ trường hợp các nội dung công việc này là một phần của gói thầu hốn hợp. Nhà thầu tư vấn có thể cung cấp một hoặc nhiều dịch vụ tư vấn cho cùng một dự án, gói thầu. Nhà thầu được đánh giá độc lập về mặt pháp lý và độc lập về tài chính với nhà thầu khác; với nhà tư vấn khác; với chủ đầu tư, bên mời thầu.Minh bạch (transparency) Là không có sự thông đồng giữa bên mời thầu và các nhà thầu. Bên mời thầu và các nhà thầu luôn phải thực hiện các công việc, nhiệm vụ của mỗi bên riêng biệt.Hiệu quả kinh tế ( Economic Efficiency) Phương thức đấu thầu được lựa chọn thực hiện là nhằm hướng đến mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động đầu tư của chủ đầu tư nên công tác đấu thầu cần được đảm bảo đạt hiệu quả tốt.
Để hoạt động động đấu thầu đạt được hiệu quả tốt thì cả bên SVTH: Võ Thị Quỳnh 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Trần Minh Trí mời thầu và bên nhà thầu được lựa chọn phải đảm bảo thực hiện tốt công việc của mình. Bên mời thầu cần lựa chọn nhà thầu tốt nhất còn nhà thầu thực hiện gói thầu cần phải đảm bảo thực hiện đúng thời gian yêu cầu của gói thầu đảm bảo gói thầu có thể phát huy hiệu quả của nó. Các hình thức lựa chọn nhà thầu và phương thức đấu thầu 1.1 Các hình thức lựa chọn nhà thầu Theo Luật số 43/2013/QH13, Luật đấu thầu ngày 26/11/2013, thì hoạt động đấu thầu được thực hiện với nhiều hình thức khác nhau và mỗi hình thức đều có những ưu thế riêng biệt và phù hợp với dự án có tính chất khác nhau.
Có những hình thức lựa chọn nhà thầu sau: 1. Đấu thầu rộng rãi Đấu thầu rộng rãi là hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong đó không hạn chế số lượng nhà thầu, nhà đầu tư tham dự. Đây là hình thức lựa chọn nhà thầu có tính cạnh tranh cao nhất. Đấu thầu hạn chế Đấu thầu hạn chế được áp dụng trong trường hợp gói thầu có yêu cầu cao về kỹ thuật hoặc kỹ thuật có tính đặc thù mà chỉ có một số nhà thầu đáp ứng yêu cầu của gói thầu.
Chỉ định thầu Hình thức chỉ định thầu là hình thức mà chủ đầu tư chỉ định trực tiếp nhà thầu thực hiện dự án của mình. Nhà thầu được chỉ định thầu có đủ năng lực thực hiện gói thầu. Hình thức này phù hợp với những công việc có đặc điểm sau: Phải đảm bảo tính bí mật của công việc (an ninh quốc gia); phải thực hiện công việc ngay; giá trị công việc nhỏ, yêu cầu kỹ thuật đơn giản; công việc có tính thử nghiệm nên có rủi ro cao; quy định của nguồn vốn. Chào hàng cạnh tranh Chào hàng cạnh tranh được áp dụng đối với gói thầu có giá trị trong hạn mức theo quy định của chính phủ và thuộc một trong các trường hợp sau: Gói thầu dịch vụ phi tư vấn thông dụng, đơn giản; gói thầu mua sắm hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường với đặc tính kỹ thuật được tiêu chuẩn hóa và tương đương nhau về chất lượng; Gói thầu xây lắp công trình đơn giản đã có thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt.
SVTH: Võ Thị Quỳnh 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Trần Minh Trí Chào hàng cạnh tranh được thực hiện khi đáp ứng đủ các điều kiện sau đây: Có kế hoạch lựa chọn nhà thầu được phê duyệt; có dự toán được phê duyệt theo quy định; đã được bố trí vốn theo yêu cầu tiến độ thực hiện gói thầu. Mua sắm trực tiếp Trong trường hợp một số công việc nào đó của dự án đã hoặc đang thực hiện song do nhu cầu phát sinh thêm khối lượng, Bên mời thầu có thể ký hợp đồng bổ sung với chính Nhà thầu thực hiện công việc này mà không cần thiết phải tiến hành đấu thầu lại từ đầu. Tự thực hiện Tự thực hiện được áp dụng đối với gói thầu thuộc dự án, dự toán mua sắm trong trường hợp tổ chức trực tiếp quản lý, sử dụng gói thầu có năng lực kỹ thuật, tài chính và kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu của gói thầu.
Lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt Trường hợp gói thầu, dự án xuất hiện các điều kiện đặc thù, riêng biệt mà không thể áp dụng các hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư quy định trong Luật thì người có thẩm quyền trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định phương án lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư. Tham gia thực hiện của cộng đồng Cộng đồng dân cư, tổ chức, tổ, nhóm thợ tại địa phương nơi có gói thầu được giao thực hiện toàn bộ hoặc một phần gói thầu đó trong các trường hợp: Gói thầu thuộc chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hộ trợ xóa đói giảm nghèo cho các huyện, xã vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo; gói thầu quy mô nhỏ mà cộng đồng dân cư, tổ chức, tổ, nhóm thợ tại địa phương có thể đảm nhiệm.