ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA KINH TẾ NGUYỄN DUY ANH NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH SẢN PHẨM ĐIỀU XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM NGƯỜI HƯỚNG DẪN: PGS.TS PHAN HUY ĐƯỜNG LUẬN VĂN ThS KINH TẾ HÀ NỘI 2006 Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm điều xuất khẩu của Việt Nam MỤC LỤC Trang Đặt vấn đề 1 CHƢƠNG I NĂNG LỰC CẠNH TRANH – MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC 3 TIỄN 1. Năng lực cạnh tranh và các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực 3 cạnh tranh sản phẩm điều xuất khẩu 1. Cạnh tranh, phân loại cạnh tranh 3 1. Năng lực cạnh tranh 6 1. Các chỉ tiêu đánh giá và các nhân tố ảnh hƣởng đến năng lực 11 cạnh tranh của sản phẩm 1. Các chỉ tiêu đánh giá NLCT 11 1. Các nhân tố ảnh hƣởng đến NLCT 15 1. Năng lực cạnh tranh dựa vào các lợi thế 15 * Năng lực cạnh tranh dựa vào lợi thế tuyệt đối 15 * Năng lực cạnh tranh dựa vào lợi thế tƣơng đối 18 * Năng lực cạnh tranh dựa vào lợi thế cạnh tranh 21 1. Năng lực cạnh tranh dựa vào các nhân tố khác 22 1. Kinh nghiệm một số nước về nâng cao năng lực cạnh tranh 26 sản phẩm điều xuất khẩu và bài học rút ra cho Việt Nam 1. Kinh nghiệm một số nƣớc về nâng cao năng lực cạnh tranh sản 26 phẩm điều xuất khẩu ấn Độ 26 Inđônê xia 27 Bra xin 28 CÁC NƢỚC CHÂU PHI 28 1. Bài học rút ra cho Việt Nam 29 CHƢƠNG II THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH SẢN PHẨM ĐIỀU XUẤT 33 KHẨU CỦA VIỆT NAM 2. Tổng quan về sản xuất và xuất khẩu sản phẩm điều xuất 33 khẩu của Việt Nam 107 Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm điều xuất khẩu của Việt Nam 2. Sản xuất điều ở Việt Nam 33 2. Cây điều và vị trí của nó trong kinh tế nông nghiệp Việt Nam. Điều kiện sinh thái vàđặc điểm kinh tế - kỹ thuật trong sản xuất 36 điều 2. Tình hình sản xuất và xuất khẩu điều của Việt Nam 39 * Tình hình sản xuất 39 - Diện tích-năng suất-sản lƣợng điều 39 - Hình thức và quy mô sản xuất điều 42 - Tình hình thực hiện quy trình kỹ thuật trồng điều 45 2. Chế biến và xuất khẩu điều của Việt Nam 49 2. Những thành tựu và hạn chế về sản xuất và xuất khẩu sản phẩm 57 điều của Việt Nam * Những thành tựu 57 * Những tồn tại 59 2. Đánh giá Năng lực cạnh tranh sản phẩm điều xuất khẩu của 62 Việt Nam 2. Về sản xuất điều 62 2. Suất đầu tƣ trồng mới và chi phí hàng năm cho 1 ha điều 64 2. Năng suất, chất lƣợng và giá thành sản phẩm-Tác nhân của 67 NLCT 2. Về chế biến điều xuất khẩu 69 2. Về thị trƣờng xuất khẩu sản phẩm điều Việt Nam 71 2. Về giá và hệ số cạnh tranh về giá sản phẩm điều xuất khẩu 72 CHƢƠNG III QUAN ĐIỂM, PHƢƠNG HƢỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP PHÁT 78 TRIỂN CÂY ĐIỀU Ở VIỆT NAM 3. Bối cảnh kinh tế tác động đến phát triển sản xuất và nâng 78 cao năng lực cạnh tranh ngành điều 3. Bối cảnh quốc tế 78 3. Bối cảnh trong nƣớc 79 3. Quan điểm nâng cao NLCT… 81 3. Phương hướng phát triển ngành điều của Việt Nam 83 108 Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm điều xuất khẩu của Việt Nam 3. Các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm điều 86 xuất khẩu của Việt Nam 3. Công tác kế hoạch-quy hoạch 86 3. Đẩy mạnh việc nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ 87 trong sản xuất, gieo trồng và chế biến điều 3. Về tiêu thụ và phát triển thị trƣờng 89 3. Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực 90 3. Công tác quản lý nhà nƣớc 91 3. Về cơ chế chính sách, môi trƣờng kinh doanh 92 3. Phân công nhiệm vụ thực hiện cụ thể cho các ban ngành 94 Kết luận 96 Danh mục tài liệu tham khảo 97 Biểu phụ lục 102 109 Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm điều xuất khẩu của Việt Nam DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG, SƠ ĐỒ Số TT TÊN BIỂU Trang Biểu số 1. Khối lƣợng và kim ngạch 1 số mặt hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam 35 Biểu số 2. So sánh suất đầu tƣ trồng mới, chi phí hàng năm và khấu hao vƣờn cây của điều 38 và một số cây trồng khác tại Việt Nam. DIỆN TÍCH - NĂNG SUẤT VÀ SẢN LƢỢNG ĐIỀU Ở VN 40 Biểu số 4. Diện tích điều phân bố theo các vùng ở Việt Nam 41 Biểu số 5. Số lao động nông nghiệp trong sản xuất điều 43 Biểu số 6. QUY MÔ DIỆN TÍCH VÀ TỔNG THU TỪ TRỒNG TRỌT CỦA CÁC HỘ 44 ĐIỀU TRA Biểu số 7. Tổng hợp các hộ nông dân trồng điều năng suất cao 45 Biểu số 8. Số lƣợng cơ sở và công suất chế biến điều tại VN 52 Biểu số 9. TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU ĐIỀU CỦA V. NAM (Giai ®o¹n 1990-1994) 53 Biểu số 10. Tình hình xuất khẩu điều nhân (1990-2005) 54 Biểu số 11. Thị phần xuất khẩu nhân điều của Việt Nam 55 Biểu số 12. TÌNH HÌNH GIÁ THU MUA ĐIỀU THÔ VÀ GIÁ XUẤT KHẨU ĐIỀU 57 NHÂN CỦA VIỆT NAM Biểu số 13. so sánh Năng suất điều thô của VN và Các nƣớc 63 Biểu số 14. Suất đầu tƣ trồng mới và chăm sóc hàng năm cho 1 ha điều 65 Biểu số 15. CHI PHÍ SẢN XUẤT HÀNG NĂM CHO 1 HA CÂY ĐIỀU 66 Biểu số 16. Mối tƣơng quan giữa chi phí đầu tƣ, năng suất và hiệu quả sản xuất điều ở Việt 68 Nam Biểu số 17. So sánh chỉ số đo của hạt điều thô của các nƣớc 69 Biểu số 18. CHI PHÍ TRONG CHẾ BIẾN HẠT ĐIỀU TẠI VIỆT NAM 70 Biểu số 19. So sánh giá xuất khẩu nhân điều của Việt Nam với 1 số nƣớc 73 Biểu số 20. Giá điều thô và giá nhân điều chế biến qua các công đoạn 75 Biểu số 21. TỶ LỆ BẢO HỘ DANH NGHĨA SẢN PHẨM ĐIỀU VIỆT NAM 76 Biểu số 22. Chỉ số chi phí nguồn lực nội địa (DRC) của ngành điều việt nam 77 Sơđồ1 Quy trình chế biến điều xuất khẩu tại việt nam 50 106 Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm điều xuất khẩu của Việt Nam ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong giai đoạn phát triển nền kinh tế thị trƣờng, mở cửa và hội nhập sâu vào nền kinh tế khu vực và thế giới, hầu hết các quốc gia đều thừa nhận: trong mọi hoạt động đều phải có cạnh tranh và coi cạnh tranh không chỉ là môi trƣờng, động lực của sự phát triển nói chung, thúc đẩy sản xuất – kinh doanh phát triển và tăng năng suất lao động, tăng hiệu quả của các doanh nghiệp nói riêng, mà còn là yếu tố quan trọng làm lành mạnh hoá các mối quan hệ xã hội khi Nhà nƣớc đảm bảo sự bình đẳng trƣớc pháp luật của các chủ thể thuộc mọi thành phần kinh tế. Ở Việt nam, sau hơn 20 năm chuyển đổi sang nền kinh tế thị trƣờng, đặc biệt trong những năm gần đây, khi chính sách kinh tế nhiều thành phần đi vào cuộc sống, tƣ tƣởng cạnh tranh giữa các đơn vị, giữa các thành phần kinh tế đƣợc thừa nhận thì nhiều doanh nghiệp và nhiều mặt hàng của Việt Nam đã có chỗ đứng trên thị trƣờng trong nƣớc và vƣơn ra cạnh trạnh đƣợc trên thị trƣờng nƣớc ngoài. Đối với ngành sản xuất nông nghiệp, trong thời gian qua cả nƣớc đã chủ động khai thác và phát huy các lợi thế và tiềm năng về đất đai, lao động và các điều kiện sinh thái nhiệt đới khác…, đã hình thành nhiều vùng chuyên canh sản xuất hàng hoá với quy mô lớn, đẩy mạnh phát triển nền nông nghiệp sinh thái bền vững với nhiều nông sản hàng hoá xuất khẩu có giá trị kinh tế cao nhƣ: gạo, cao su, cà phê, hạt điều, hạt tiêu, chè v. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn đang chuyển dịch theo hƣớng công nghiệp hoá và hiện đại hoá, đời sống ngƣời dân đƣợc cải thiện và tăng lên đáng kể, vị thế nền nông nghiệp Việt Nam đã đƣợc khẳng định rõ trên trƣờng quốc tế. Tuy nhiên, sức cạnh trạnh của phần lớn các doanh nghiệp và hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam còn yếu kém cả về chất lƣợng, mẫu mã, chủng loại và giá cả, cả về kinh nghiệm và uy tín thƣơng mại trên thị trƣờng thế giới, nhất là các doanh 1 Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm điều xuất khẩu của Việt Nam nghiệp trong ngành nông nghiệp và các nông sản xuất khẩu; Tốc độ hội nhập của Việt Nam còn khiêm tốn; Xếp hạng năng lực cạnh tranh của Việt Nam qua các năm còn thấp: năm 1997 xếp thứ 49/53 nƣớc so sánh, năm 2000 xếp thứ 65/80, năm 2004 xếp thứ 77/102 nƣớc so sánh. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và khốc liệt trên thị trƣờng thế giới, việc tiếp tục đổi mới cơ cấu kinh tế, đổi mới cơ chế chính sách, thay đổi cách sản xuất – kinh doanh nhằm phát huy hết các lợi thế tiềm năng, đẩy mạnh phát triển sản xuất, nâng cao lực cạnh tranh và hiệu quả kinh tế của cả nền kinh tế và của từng ngành, từng doanh nghiệp là nội dung cơ bản để Việt Nam nhanh chóng phát triển và hội nhập một cách tốt nhất vào nền kinh tế thế giới và khu vực. Trong giai đoạn chuyển đổi cơ chế kinh tế vừa qua, ngành sản xuất điều của Việt Nam đã có sự phát triển vƣợt bậc cả về tăng diện tích, năng suất và sản lƣợng, cả về nâng cao chất lƣợng sản phẩm, tăng khối lƣợng và giá trị kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, những khó khăn và thách thức đối với ngành điều còn nhiều và chƣa thể khắc phục ngay đƣợc. Để ngành sản xuất điều ngày càng phát triển mạnh mẽ và vững chắc hơn, trở thành một ngành xuất khẩu mũi nhọn của nƣớc ta, chúng ta cần phải giải quyết nhiều vấn đề vƣớng mắc cả về kinh tế và kỹ thuật, cả về cơ chế quản lý ở tầm vĩ mô và vi mô, tạo dựng và phát triển hơn nữa những tiềm năng và lợi thế cạnh tranh hơn hẳn của ngành sản xuất điều. Trong cơn lốc toàn cầu hoá, tự do hoá thƣơng mại của nền kinh tế thế giới hiện nay, sản xuất và sản phẩm của ngành điều cũng nhƣ sản xuất các ngành nông sản khác đang phải đƣơng đầu với một cuộc cạnh tranh quyết liệt. Tồn tại và phát triển hoặc thất bại, phá sản đều phụ thuộc vào chúng ta khi đƣa ra các quyết sách và những giải pháp đúng đắn nhằm đẩy mạnh phát triển sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh và vƣợt qua những rào cản hiện nay.
Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm điều xuất khẩu của Việt Nam
Luận văn thạc sĩ UEB phân tích nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm điều xuất khẩu Việt Nam, đề xuất giải pháp phát triển bền vững.
Trường đại học
Đại học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Kinh TếChuyên ngành
Kinh tếNgười đăng
Ẩn danhThể loại
Luận văn ThSPhí lưu trữ
35 PointMục lục chi tiết
THÔNG TIN CHI TIẾT
Tác giả: Nguyễn Duy Anh
Người hướng dẫn: PGS.TS Phan Huy Đường
Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Kinh Tế
Chuyên ngành: Kinh tế
Đề tài: Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm điều xuất khẩu của Việt Nam
Loại tài liệu: Luận văn ThS
Năm xuất bản: 2006
Địa điểm: Hà Nội
Trích đoạn nội dung tài liệu
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ