Chương 1 sẽ giới thiệu tổng quan về đề tài. Nội dung chính của luận văn tập trung ở hai phần: phân tích năng lực cạnh tranh của cụm ngành trái cây có múi ở chương 2 và đề xuất khuyến nghị chính sách ở chương 3. Cuối cùng sẽ là phần kết luận. 10 Xem Phụ lục 3 và Phụ lục 5.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 CHƯƠNG 2 – PHÂN TÍCH NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CỤM NGÀNH TRÁI CÂY CÓ MÚI TỈNH VĨNH LONG Năng lực cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa, dịch vụ trong một cụm ngành là kết quả tổng hòa của ba nhóm tác nhân: lợi thế tự nhiên, năng lực cạnh tranh vĩ mô và năng lực cạnh tranh vi mô 11. Mô hình này đã được điều chỉnh ở hai điểm để phù hợp với bối cảnh của Việt Nam: quy mô địa phương được bổ sung vào các yếu tố lợi thế sẵn có của địa phương; hạ tầng kỹ thuật được phân tích cùng môi trường kinh doanh như là một trong ba yếu tố tạo nên năng lực cạnh tranh ở cấp độ doanh nghiệp 12.1 – Các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của cụm ngành trái cây có múi tỉnh Vĩnh Long Nguồn: Lấy từ Vũ Thành Tự Anh và các đồng sự (2011), Hình 1, trang 9. 12 Vũ Thành Tự Anh và các đồng sự (2011). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Các yếu tố lợi thế sẵn có của địa phương 2. Tài nguyên thiên nhiên Tài nguyên đất: Nằm ở hạ lưu sông Mêkông, giữa hai nhánh sông chính của dòng Cửu Long – sông Tiền và sông Hậu, mỗi năm Vĩnh Long lại được bồi đắp bởi một lượng phù sa dồi dào làm cho đất đai ngày càng màu mỡ, đặc biệt là sau mùa lũ. Đất phù sa màu mỡ, đất líp… có chất lượng tốt của Vĩnh Long chiếm tỷ lệ 81,5% diện tích đất tự nhiên, cao nhất vùng Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL). Đây là lợi thế cho tỉnh trong việc phát triển các vườn cây đặc sản.
Tuy nhiên, tương tự nhiều nơi trên cả nước, đất đai ở Vĩnh Long có diện tích nhỏ lẻ, manh mún dẫn đến hiệu quả của việc ứng dụng máy móc kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp không cao. Điều này sẽ gây khó khăn cho việc phát triển nền sản xuất hàng hóa lớn. Tài nguyên nước: Nguồn nước ngọt dồi dào từ sông Cửu Long thông qua hệ thống kênh rạch khá dày đảm bảo cho Vĩnh Long luôn đủ nước phục vụ cho việc phát triển nông nghiệp. Chế độ bán nhật triều hỗ trợ tích cực cho việc tưới tiêu và giúp giảm chi phí sản xuất trong việc bơm nước.
Vào mùa lũ, Vĩnh Long không bị ngập cao như một số tỉnh khác trong vùng, ngược lại lũ còn mang theo một lượng lớn phù sa bồi đắp cho đất. Tuy nhiên những năm gần đây đỉnh lũ dâng cao, vì vậy trong các đợt triều cường vừa qua một số hộ trong khu vực đê bao vẫn bị nước tràn bờ làm ngập vườn ảnh hưởng đến cây trồng. Với đà thay đổi này nếu địa phương không kịp thời nâng cấp đê bao ngăn lũ,vườn cây có múi của Vĩnh Long có thể bị ảnh hưởng trong những năm tiếp theo. Bên cạnh đó trong những năm gần đây, việc sử dụng phân bón, thuốc hóa học không theo đúng hướng dẫn đã làm giảm chất lượng nguồn nước, có khả năng gây ra ô nhiễm trầm trọng nếu chính quyền địa phương không sớm có biện pháp tác động kịp thời.
Vấn đề xâm nhập mặn, nước biển dâng chưa phải là một thách thức với Vĩnh Long trong tương lai gần. Nếu kịch bản của Bộ Tài nguyên và Môi trường đưa ra là chính xác, tức đến năm 2030 mực nước biển sẽ dâng lên 17cm, với hệ thống đê bao được gia cố, tỉnh vẫn chưa bị ảnh hưởng nhiều. Đây cũng là một lợi thế cho vùng nguyên liệu trái cây có múi của tỉnh Vĩnh Long nếu so với các vùng đất trồng cây có múi của các tỉnh lân cận có cao độ thấp hơn. Khí hậu thời tiết: Khí hậu nhiệt đới gió mùa nhiều nắng với nền nhiệt độ khá ổn định tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các vườn cây có múi.
Tuy nhiên lượng mưa tập trung từ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 tháng 7 đến tháng 9 âm lịch có thể góp phần làm tăng đỉnh lũ, gây thiệt hại cho các vườn cây ở những nơi hệ thống thủy lợi chưa tốt. Vị trí địa lý Nằm ở trung tâm vùng ĐBSCL, phía Bắc và Tây Bắc giáp tỉnh Tiền Giang, Đồng Tháp, phía Nam giáp tỉnh Sóc Trăng, phía Đông và Đông Nam giáp tỉnh Bến Tre, Trà Vinh, phía Tây Nam giáp thành phố Cần Thơ, Vĩnh Long có nhiều thuận lợi về mặt giao thông. Theo hướng Bắc- Nam, Vĩnh Long nằm trên trục quốc lộ 1A, hai chiếc cầu lớn là cầu Mỹ Thuận và cầu Cần Thơ sau khi hoàn thành đã phá vỡ thế cô lập của Vĩnh Long với những tỉnh khác. Theo hướng Đông- Tây, các trục quốc lộ 53, 54, 57 và 80 giúp nối liền Vĩnh Long với Trà Vinh, Đồng Tháp, Bến Tre, hỗ trợ cho giao thông nội vùng (Hình 3.
Cách thành phố Hồ Chí Minh 135 km về phía Tây Nam, đường cao tốc thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương đã được đưa vào sử dụng góp phần rút ngắn thời gian di chuyển từ Vĩnh Long đến thành phố Hồ Chí Minh - trung tâm kinh tế phía Nam. Đây là điều kiện thuận lợi để những hoạt động giao thương bằng đường bộ giữa Vĩnh Long và thành phố Hồ Chí Minh phát triển. Về đường thủy, được bao bọc bởi sông Tiền, sông Hậu và sông Cổ Chiên (chi nhánh của sông Tiền), hợp với trục sông Măng cùng mạng lưới sông rạch đan xen, Vĩnh Long có nhiều thuận lợi trong quá trình thông thương bằng đường thủy với các tỉnh trong khu vực và quốc tế theo hướng thông ra biển Đông và ngược lên Campuchia. Nhờ những lợi thế này, Vĩnh Long có thể khai thác một thị trường tiêu thụ nội địa khá lớn cho các sản phẩm từ trái cây có múi và có khả năng mở rộng vùng nguyên liệu cho cụm ngành từ các tỉnh lân cận.
Tuy nhiên khi trình độ của cụm ngành chưa phát triển thì các tỉnh lân cận với diện tích trồng cây có múi sẵn có chính là những đối thủ cạnh tranh của cụm ngành. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 – Bản đồ giao thông tỉnh Vĩnh Long Nguồn: Công ty Cổ phần Tin học – Bản đồ Việt Nam (2010). Quy mô địa phương Tỉnh Vĩnh Long gồm 7 huyện và 1 thành phố trực thuộc tỉnh với 107 xã, phường, thị trấn. Diện tích toàn tỉnh là 1496,81km2 13, là tỉnh có diện tích nhỏ nhất vùng ĐBSCL.
Đến năm 2010 tuy Vĩnh Long có mật độ dân số cao thứ hai trong khu vực ĐBSCL nhưng quy mô dân số của tỉnh chỉ xếp thứ mười trong khu vực với 1026,5 nghìn người 14. Với quy mô này, Vĩnh Long gặp nhiều hạn chế trong quá trình phát triển cụm ngành trái cây có múi do không có thị trường tiêu thụ tại chỗ rộng lớn. Tháng 4/2010, thị xã Vĩnh Long được nâng cấp lên thành phố trực thuộc tỉnh. Điều này tạo thuận lợi cho quá trình tập trung vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và hoạt động thương mại ở địa phương, góp phần quảng bá hai đặc sản này trên thị trường nội địa.
Bên cạnh thành phố Vĩnh Long, tỉnh đang thực hiện đề án thành lập thị xã Bình Minh trên cơ sở huyện Bình Minh hiện tại. Nếu đề án này được duyệt, cơ sở hạ tầng cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa phương này cũng phát triển tạo điều kiện thuận lợi để phát triển cụm ngành trái cây có múi, đặc biệt ở các khâu chế biến, bảo quản và xuất khẩu với giá trị gia tăng cao tập trung trên địa bàn huyện Bình Minh. Năng lực cạnh tranh ở cấp độ địa phương 2. Hạ tầng văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục Môi trường chính trị, an ninh xã hội ổn định đem lại nhiều điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của cụm ngành trái cây có múi của tỉnh.
Tổ chức bộ máy và thủ tục hành chính được cải cách theo hướng tinh gọn, hiện đại hơn đem lại nhiều thuận lợi cho các chủ thể trong quá trình hoạt động kinh tế. Tuy nhiên vẫn còn một số tồn tại trong bộ máy chính quyền như cải cách hành chính còn chậm so với yêu cầu, năng lực của cán bộ công chức ở một số nơi chưa đồng đều làm giảm hiệu quả hoạt động của bộ máy. Về đội ngũ lao động: Năm 2010 lực lượng lao động của tỉnh là 604.095 người, trong đó 352.033 người làm trong khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản 15. Đến cuối năm 2011 tỷ lệ lao động có chuyên môn kỹ thuật đạt 35% 16.
Nhìn chung chất lượng lao động 13 Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Long (2011). 14 Tổng cục Thống kê Việt Nam (2011). 15 Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Long (2011). 16 Ủy ban Nhân dân tỉnh Vĩnh Long (2011).
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 còn thấp, tỷ lệ lao động có chuyên môn kỹ thuật chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển, vẫn còn trường hợp bằng cấp chưa thể hiện đúng chất lượng lao động. Về văn hóa: Qua 12 năm thực hiện chỉ thị 01 của Tỉnh ủy Vĩnh Long về cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” và “Xây dựng nếp sống văn minh nơi công cộng”, phong trào này đã đi vào đời sống. Quán triệt chỉ thị 01, người dân tích cực chủ động phối hợp với nhà nước nâng cấp, cải tạo bộ mặt của địa phương, hỗ trợ nhau làm kinh tế xóa đói giảm nghèo, góp phần nâng cao chất lượng đời sống của người dân từ nông thôn đến thành thị. Hệ thống y tế đã được tỉnh đầu tư nhưng nhìn chung đội ngũ y bác sĩ vẫn còn thiếu và trang thiết bị tại các trạm y tế xã còn hạn chế, dịch vụ y tế chất lượng cao chưa phát triển.
Đến cuối năm 2010, tỷ lệ bác sĩ trên một vạn dân chỉ đạt 4,9. Đây là một con số còn quá khiêm tốn so với nhu cầu được chăm sóc sức khỏe của người dân hiện nay. Trong giai đoạn 2007-2010, tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng đã giảm từ 22,9% xuống còn 18,8%. Tỷ lệ trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin năm 2010 đạt 97,3% 17.
Điều này thể hiện được phần nào những nỗ lực của ngành y tế trong việc chăm sóc sức khỏe cho đội ngũ lao động trong tương lai.