LỜI MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu Hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra nhiều cơ hội cho các NHTM Việt Nam. Các ngân hàng có nhiều cơ hội về tiếp cận công nghệ mới, học tập các kỹ thuật và năng lực quản trị điều hành của các ngân hàng nước ngoài. Tuy nhiên, hội nhập cũng đem lại nhiều khó khăn thách thức cho các NHTM Việt Nam như phải cạnh tranh với những đối thủ mạnh và có nhiều kinh nghiệm trong môi trường kinh doanh ngày càng gay gắt.
Dưới áp lực của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, các NHTM Việt Nam luôn phải nổ lực hết sức mình để có thể đứng vững trên thị trường, mà muốn đứng vững thì NHTM Việt Nam phải tự trang bị cho mình một hành trang, một vũ khí lợi hại để có thể giành thắng lợi. Vũ khí ấy chính là “năng lực cạnh tranh”. Là một người đang công tác tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, với mong muốn Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam phát triển bền vững trong xu thế hội nhập và giữ được vị thế của một trong những ngân hàng hàng đầu ở Việt Nam nên tôi đã quyết định nghiên cứu và thực hiện luận văn thạc sĩ kinh tế với đề tài: “Nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đến năm 2015”. Mục đích nghiên cứu Đề tài nghiên cứu và hệ thống hóa những lý luận về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh của NHTM, tham khảo kinh nghiệm nâng cao năng lực cạnh tranh của một số ngân hàng trên thế giới như ngân hàng HSBC, ngân hàng Bank of American, ngân hàng Standard Chartered, ngân hàng ANZ, ngân hàng Citibank… Từ đó, phân tích đánh giá thực trạng hoạt động, năng lực cạnh tranh, điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức, đánh giá kết quả đạt được, những tồn tại hạn chế và nguyên nhân hạn chế, tồn tại của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam.
Trên cơ sở lý luận và thực trạng, đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đề tài nghiên cứu năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam trong mối quan hệ tương tác với các NHTM khác trong hệ thống NHTM Việt Nam. Do hạn chế về thời gian và nguồn lực nên tác giả chỉ khảo sát mẫu điều tra ở một số chi nhánh của VCB tại TP.
Mặt khác, lĩnh vực cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của ngân hàng rất rộng và trong khuôn khổ có hạn của luận văn nên đề tài chỉ nghiên cứu trong phạm vi các nhân tố cấu thành nên năng lực nội tại của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam và thời gian phân tích là giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2011. Quy trình, phƣơng pháp nghiên cứu Vấn đề nghiên cứu: Năng lực cạnh tranh của Vietcombank Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá năng lực cạnh tranh của Vietcombank và tìm giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Vietcombank đến năm 2015 - Lý luận tổng quan về năng lực cạnh tranh Phân tích thực trạng của các NHTM năng lực cạnh tranh của VCB - Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM Thiết kế bảng câu hỏi Thu thập thông tin từ khảo sát, điều tra Nhập và xử lý số liệu trên phần mềm SPSS Đề xuất giải pháp, Đánh giá năng lực cạnh kiến nghị tranh của Vietcombank TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Quy trình nghiên cứu luận văn được tóm tắt qua sơ đồ trên. Trong quá trình nghiên cứu đề tài, luận văn sử dụng các phương pháp như: - Phương pháp thống kê, tổng hợp, so sánh, phân tích, khái quát, cụ thể, thu thập và xử lý số liệu. - Phương pháp định tính được sử dụng khi nghiên cứu các tài liệu thứ cấp, nghiên cứu khám phá, thảo luận với các chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng để xây dựng thang đo về năng lực cạnh tranh.
- Phương pháp định lượng được sử dụng cùng với phần mềm SPSS 16.0 để phân tích hệ số tin cậy Cronbach Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích hồi quy. Mục đích của bước này là đo lường các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của Vietcombank, đồng thời kiểm tra mô hình lý thuyết đặt ra. Kết cấu của luận văn Nội dung của luận văn đi từ lý thuyết về phân tích năng lực cạnh tranh của NHTM đến thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, trên cơ sở đó đưa ra những kiến nghị phù hợp. Để thực hiện các mục tiêu trên, luận văn được bố cục thành 3 chương, cụ thể như sau: Chƣơng I : Lý luận tổng quan về năng lực cạnh tranh của NHTM Chƣơng II : Thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam.
Chƣơng III : Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam đến năm 2015. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 CHƢƠNG I 1.1 , năng lực cạnh tranh của NHTM 1.1 Khái niệm cạnh tranh, năng lực cạnh tranh – kiện của k mục của Paul Samuelson1 Nam2. Ngoài ra, còn có nhiều cách diễn đạt khác nhau về cạnh tranh. Song qua các định nghĩa trên , các thông lệ kinh doanh; thứ tư, trong quá trình biện pháp khác nhau như cạnh tranh nhờ dịch vụ bán hàng tốt,.
: 1 Paul Samuel , Hà Nội năm 2000. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 mục tiêu đã , khách hàng. so với đối thủ). Khái niệm năng lực cạnh tranh được đề cập đầu tiên ở Mỹ vào đầu những năm 1990.
Theo Aldington Report (1985): “Doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh là doanh nghiệp có thể sản xuất sản phẩm và dịch vụ với chất lượng vượt trội và giá cả thấp hơn các đối thủ khác trong nước và quốc tế. Khả năng cạnh tranh đồng nghĩa với việc đạt được lợi ích lâu dài của doanh nghiệp và khả năng bảo đảm thu nhập cho người lao động và chủ doanh nghiệp”. Năm 1998, Bộ thương mại và Công nghiệp Anh đưa ra định nghĩa “Đối với doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh là khả năng sản xuất đúng sản phẩm, xác định đúng giá cả và vào đúng thời điểm. Điều đó có nghĩa là đáp ứng nhu cầu khách hàng với hiệu suất và hiệu quả hơn các doanh nghiệp khác”.
, có thể khái niệm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng duy trì, nâng cao lợi thế cạnh tranh trong việc tiêu thụ sản phẩm, mở rộng mạng lưới tiêu thụ, thu hút, sử dụng có hiệu quả các yếu tố sản xuất nhằm đạt lợi ích kinh tế cao và bền vững. năng lực cạnh tranh của NHTM là khả năng mà do chính ngân hàng tạo ra trên cơ sở duy trì và phát triển những lợi thế vốn có, nhằm cũng cố và mở rộng thị phần; gia tăng lợi nhuận và có khả năng chống đỡ và vượt qua những biến động bất lợi của môi trường kinh doanh. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Những đặc điểm cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng Giống như các doanh nghiệp khác trong kinh tế thị trường, các NHTM luôn phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ để tranh giành thị phần lẫn nhau. Nhưng so với các loại hình kinh tế khác, cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng có những đặc điểm sau: - Hoạt động ngân hàng mang tính hệ thống rất cao, nếu năng lực cạnh tranh của một ngân hàng yếu dẫn đến khó khăn, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường tiền tệ, và có thể ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế.
Vì vậy, hoạt động cạnh tranh của các ngân hàng phải tuân thủ theo pháp luật và cạnh tranh ngân hàng luôn phải hướng tới một thị trường lành mạnh, tránh xảy ra rủi ro hệ thống. - Hoạt động ngân hàng có liên quan đến nhiều tổ chức kinh tế, chính trị, xã hội và cá nhân. Nếu một ngân hàng bị đỗ vỡ sẽ ảnh hưởng đến các ngân hàng khác. Vì thế, các đối thủ cạnh tranh trong sự ganh đua nhưng cũng có sự hợp tác với nhau trong một lĩnh vực kinh doanh nhạy cảm.
- Cạnh tranh ngân hàng thông qua thị trường có sự can thiệp gián tiếp và thường xuyên của Ngân hàng trung ương của mỗi quốc gia hoặc khu vực. - Cạnh tranh ngân hàng phụ thuộc mạnh mẽ vào các yếu tố bên ngoài ngân hàng như môi trường kinh doanh, doanh nghiệp, dân cư, tập quán dân tộc, văn hóa, hạ tầng cơ sở. - Cạnh tranh ngân hàng chịu sự ảnh hưởng của thị trường tài chính quốc tế.3 Những ảnh hưởng đến 1.1 Những yếu tố bên ngoài a) Môi trường kinh doanh Môi trường kinh doanh bao gồm môi trường trong nước và môi trường ngoài nước, một số yếu tố thuộc môi trường kinh doanh tác động đến năng lực cạnh tranh của NHTM như: năng lực thực tế của nền kinh tế quốc gia, tốc độ tăng trưởng GDP, lạm phát, triển vọng phát triển các ngành sử dụng vốn, lãi suất, sự ổn định kinh tế vĩ mô về chính sách tài chính – tiền tệ, chính sách tỷ giá, độ mở cửa của nền kinh tế TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 thể hiện qua các rào cản, sự gia tăng nguồn vốn đầu tư trực tiếp, sự gia tăng trong hoạt động xuất nhập khẩu. Các yếu tố này tác động đến khả năng tích lũy và đầu tư của người dân, khả năng thu hút tiền gửi, cấp tín dụng và phát triển các sản phẩm, khả năng mở rộng hoặc thu hẹp mạng lưới hoạt động của các ngân hàng…Từ đó làm giảm hay tăng nhu cầu mở rộng tín dụng, triển khai các dịch vụ, mở rộng thị phần của NHTM.
b) Hệ thống pháp luật Hoạt động kinh doanh của NHTM chịu ảnh hưởng của rất nhiều hệ thống pháp luật khác nhau như luật các tổ chức tín dụng, luật dân sự, luật xây dựng, luật đất đai, luật cạnh tranh,…Bên cạnh đó, NHTM còn chịu sự quản lý chặt chẽ từ NHNN và là một trung gian để NHNN thực hiện các chính sách tiền tệ. Do vậy, sức mạnh cạnh tranh của các NHTM phụ thuộc rất nhiều vào chính sách tiền tệ, tài chính của Chính phủ và NHNN. Ngoài ra, các NHTM còn phải chịu sự chi phối của những qui định, chuẩn mực chung của tổ chức thương mại thế giới. Do vậy, bất kỳ sự thay đổi nào trong hệ thống pháp luật, chuẩn mực quốc tế, cũng như chính sách tiền tệ của NHNN sẽ ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các NHTM.