Luận văn thạc sĩ về năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam khi hội nhập

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueb năng lực cạnh tranh của ngân hàng tmcp quốc tế việt nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Hoàng Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Trịnh Thị Hoa Mai
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh doanh và quản lý
• Đề tài: Năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CẠNH TRANH CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về NHTM
• 1.1.1. Khái niệm NHTM
• 1.1.2. Các sản phẩm cung ứng của NHTM
• 1.1.2.1. Các sản phẩm truyền thống
• 1.1.2.2. Các sản phẩm hiện đại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG TMCP QUỐC TẾ VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam

Năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam là một yếu tố quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Ngân hàng này không chỉ phải đối mặt với các đối thủ trong nước mà còn cả các ngân hàng nước ngoài có tiềm lực tài chính mạnh. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh không chỉ giúp ngân hàng tồn tại mà còn phát triển bền vững trong môi trường kinh tế đầy biến động.

1.1. Định nghĩa và vai trò của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam

Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực tài chính. Ngân hàng này đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ tài chính cho cá nhân và doanh nghiệp, đồng thời góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

1.2. Tình hình hiện tại của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam

Hiện nay, ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam đang hoạt động trong một môi trường cạnh tranh khốc liệt. Các ngân hàng nước ngoài với công nghệ tiên tiến và dịch vụ đa dạng đang tạo ra áp lực lớn lên ngân hàng trong nước. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải có những chiến lược phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh.

II. Thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Những thách thức này không chỉ đến từ sự cạnh tranh gay gắt mà còn từ sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và nhu cầu của khách hàng.

2.1. Cạnh tranh từ ngân hàng nước ngoài

Ngân hàng nước ngoài thường có lợi thế về công nghệ và quy trình nghiệp vụ hiện đại. Điều này tạo ra áp lực lớn cho ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ và sản phẩm.

2.2. Thay đổi trong nhu cầu của khách hàng

Khách hàng ngày càng đòi hỏi nhiều hơn về chất lượng dịch vụ và sự tiện lợi. Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam cần phải nắm bắt xu hướng này để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho khách hàng.

3.1. Đổi mới công nghệ trong ngân hàng

Việc áp dụng công nghệ mới trong hoạt động ngân hàng sẽ giúp nâng cao hiệu quả và chất lượng dịch vụ. Ngân hàng cần đầu tư vào hệ thống công nghệ thông tin hiện đại để cải thiện trải nghiệm của khách hàng.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đội ngũ nhân viên có trình độ cao và chuyên nghiệp là yếu tố quyết định đến sự thành công của ngân hàng. Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam cần chú trọng đến việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao năng lực cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam

Nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Những kết quả này không chỉ giúp ngân hàng cải thiện hoạt động mà còn tạo ra những giá trị bền vững cho khách hàng.

4.1. Các mô hình thành công trong ngân hàng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số mô hình hoạt động hiệu quả đã được áp dụng thành công tại ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam. Những mô hình này giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình và nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.2. Đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để duy trì vị thế trên thị trường.

V. Kết luận và tương lai của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam trong hội nhập kinh tế

Tương lai của ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế là rất hứa hẹn. Tuy nhiên, để đạt được thành công bền vững, ngân hàng cần phải tiếp tục cải thiện năng lực cạnh tranh và đổi mới trong mọi hoạt động.

5.1. Tầm nhìn phát triển của ngân hàng

Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam cần xác định rõ tầm nhìn phát triển trong tương lai. Điều này sẽ giúp ngân hàng định hướng chiến lược và phát triển bền vững.

5.2. Các giải pháp chiến lược cho tương lai

Để duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh, ngân hàng cần triển khai các giải pháp chiến lược phù hợp. Những giải pháp này sẽ giúp ngân hàng thích ứng với những thay đổi của thị trường và nhu cầu của khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và sự kiện Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2007 đã mở ra kỷ nguyên phát triển mới nhưng cũng mang lại áp lực cạnh tranh chưa từng có cho hệ thống ngân hàng thương mại. Theo cam kết mở cửa thị trường tài chính, kể từ ngày 01/04/2007, Việt Nam cho phép các ngân hàng 100% vốn nước ngoài được thành lập và hoạt động bình đẳng. Trong bối cảnh đó, hệ thống 37 ngân hàng thương mại cổ phần trong nước chỉ chiếm khoảng 20% thị phần toàn ngành (tính đến tháng 06/2006) và bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: quy mô vốn nhỏ, công nghệ tác nghiệp ở mức trung bình, sản phẩm đơn điệu và nguồn thu phụ thuộc tới trên 80% vào tín dụng cùng 94% vốn huy động từ tiền gửi truyền thống.

Trước sức ép đào thải gay gắt, việc nghiên cứu năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB Bank) mang tính cấp thiết chiến lược. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh ngân hàng trong cơ chế thị trường, phân tích sâu sắc thực trạng hoạt động của VIB Bank giai đoạn 2003 - 2006, nhận diện rõ điểm mạnh, điểm yếu và nguy cơ tụt hậu, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm nâng cao vị thế của VIB Bank giai đoạn hậu WTO.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, tập trung chuyên sâu vào nhóm ngân hàng thương mại cổ phần và mạng lưới 58 chi nhánh, phòng giao dịch của VIB Bank trên toàn quốc, kết hợp đối sánh với các chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Ý nghĩa của đề tài được khẳng định qua việc cung cấp luận cứ khoa học giúp VIB Bank tái cơ cấu toàn diện nguồn vốn, hướng tới mục tiêu đưa hệ số an toàn vốn (CAR) đạt chuẩn tối thiểu 8%, mở rộng quy mô tổng tài sản vượt mốc 16.526 tỷ đồng và tối ưu hóa biên lợi nhuận bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết lợi thế cạnh tranh của Michael Porter và lý thuyết trung gian tài chính của Peter S. Rose. Mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter được vận dụng để phân tích các yếu tố cấu thành thị trường tài chính, bao gồm: mức độ cạnh tranh giữa các ngân hàng hiện hữu, nguy cơ từ các ngân hàng nước ngoài chuẩn bị gia nhập, sức ép từ sản phẩm thay thế của công ty chứng khoán, bảo hiểm, cùng quyền lực đàm phán của người gửi tiền và người đi vay. Đồng thời, lý thuyết trung gian tài chính lý giải vai trò của ngân hàng trong việc khắc phục tình trạng bất đối xứng thông tin, tối ưu hóa chi phí giao dịch xã hội và chuyển hóa các khoản tiết kiệm thành nguồn vốn đầu tư sinh lời.

Khung an toàn vốn quốc tế Basel (Basel Capital Accord) với tiêu chuẩn hệ số an toàn vốn (CAR) tối thiểu 8% đối với tổng tài sản có rủi ro được sử dụng làm thước đo an toàn tài chính. Nghiên cứu tập trung vào 5 khái niệm chuyên ngành then chốt: Năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại, Hệ số an toàn vốn (CAR), Biên sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), Tín dụng tiêu dùng cá nhân và Rủi ro thanh khoản tài sản có.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ Báo cáo thường niên giai đoạn 2003 - 2006 của VIB Bank, Báo cáo tài chính đã kiểm toán của các tổ chức tín dụng cổ phần, cơ sở dữ liệu thống kê từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các tài liệu cam kết gia nhập WTO của Ủy ban Quốc gia về Hợp tác Kinh tế Quốc tế.

Về phương pháp chọn mẫu, đề tài khảo sát toàn bộ mẫu tổng thể gồm 37 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam tính đến tháng 06/2006, kết hợp phương pháp chọn mẫu có chủ đích đối với 6 ngân hàng thương mại cổ phần có quy mô tài sản và mạng lưới lớn nhất (Sacombank, ACB, Techcombank, Eximbank, DongA Bank và VIB Bank). Cỡ mẫu tiêu biểu này đại diện cho hơn 75% thị phần tài sản của toàn khối ngân hàng cổ phần thời bấy giờ, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy thống kê cao.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích chỉ số tài chính kết hợp thống kê mô tả và so sánh đối chiếu đa chiều xuất phát từ yêu cầu phải lượng hóa chính xác năng lực tài chính và định vị khoảng cách cạnh tranh của VIB Bank trước các đối thủ hàng đầu. Đề tài còn tích hợp phương pháp phân tích định tính từ kinh nghiệm cải cách ngân hàng thực tiễn của Trung Quốc (cắt giảm 250.000 lao động tại 4 ngân hàng quốc doanh lớn chiếm 56% tài sản), Hàn Quốc (xử lý 60% nợ khó đòi và giảm tỷ trọng cho vay tập đoàn từ 23% xuống 12%) và Nhật Bản (lập quỹ cứu trợ 60.000 tỷ Yên) để rút ra bài học thích ứng cho ngân hàng Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng vốn điều lệ của VIB Bank đạt mức rất cao nhưng quy mô tuyệt đối vẫn ở mức trung bình thấp so với nhóm ngân hàng dẫn đầu. Vốn điều lệ của VIB Bank tăng trưởng 400% sau hai năm, từ mức 250 tỷ đồng năm 2004 lên 510 tỷ đồng năm 2005 và đạt 1.000 tỷ đồng vào cuối năm 2006. Tuy nhiên, mức vốn 1.000 tỷ đồng của VIB Bank chỉ bằng 48% so với Sacombank (2.089 tỷ đồng), bằng 75% so với Techcombank (1.500 tỷ đồng), bằng 82,5% so với Eximbank (1.212 tỷ đồng) và chỉ tương đương 19,26% vốn điều lệ của Agribank.

Thứ hai, quy mô tổng tài sản và dư nợ tín dụng bứt phá ngoạn mục. Tổng tài sản của VIB Bank tính đến ngày 31/12/2006 đạt 16.526 tỷ đồng, tăng 84% so với năm 2005, tăng 401% so với năm 2004 và tăng tới 837% so với mức 1.763 tỷ đồng của năm 2003. Dư nợ cấp tín dụng cho nền kinh tế đến cuối năm 2006 đạt 9.111 tỷ đồng, tăng 173% so với năm 2005 và tăng 413% so với năm 2004, khẳng định đà mở rộng thị phần mạnh mẽ của ngân hàng.

Thứ ba, hiệu quả sinh lời gia tăng ấn tượng nhưng chỉ số an toàn vốn bộc lộ rủi ro tiềm ẩn. Lợi nhuận trước thuế năm 2006 đạt 200,006 tỷ đồng, tăng 210% so với năm 2005 và tăng đột biến 1.955% so với năm 2001 (10,230 tỷ đồng), giữ vững tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) trên mức 10%. Mặc dù vậy, hệ số an toàn vốn CAR loại II của VIB Bank trong các năm 2004 - 2006 liên tục duy trì ở mức dưới 8%, không đạt ngưỡng an toàn theo quy định của Quyết định 297/1999/QĐ-NHNN, thấp hơn đáng kể so với DongA Bank (8,57%) và Sacombank (trên 10%).

Thứ tư, mô hình kinh doanh còn mất cân đối nghiêm trọng. Huy động vốn chủ yếu dựa vào tiền gửi dân cư (chiếm khoảng 94% tổng nguồn vốn), trong khi hoạt động cấp tín dụng đóng góp trên 80% tổng thu nhập, khiến ngân hàng chịu rủi ro chênh lệch kỳ hạn và rủi ro tín dụng chu kỳ rất lớn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi giúp VIB Bank bứt phá nằm ở chiến lược tái cơ cấu tổ chức triệt để từ tháng 08/2004, chia tách thành 6 khối nghiệp vụ chuyên môn hóa hướng tới khách hàng, đồng thời thành lập Trung tâm Thẻ để phát hành thẻ ghi nợ nội địa và thẻ tín dụng quốc tế MasterCard. Tuy nhiên, việc mở rộng mạng lưới lên 58 chi nhánh, phòng giao dịch với quy mô dư nợ tăng trưởng nóng trên 170% mỗi năm đã khiến tài sản có rủi ro tăng nhanh hơn nhiều so với tốc độ tích lũy vốn tự có, trực tiếp làm suy giảm hệ số an toàn vốn CAR và hạn chế năng lực tài trợ các dự án quy mô lớn.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, quá trình mở cửa thị trường của Hàn Quốc giai đoạn 1997 - 2003 cho thấy các ngân hàng thương mại buộc phải tái cấu trúc mạnh mẽ, dịch chuyển trọng tâm từ các tập đoàn lớn sang tín dụng tiêu dùng bán lẻ (tăng từ 47% GDP lên 70% GDP năm 2003). Tương tự, tại Trung Quốc, việc nâng trần sở hữu của khối ngoại từ 15% lên 20% đã tạo đòn bẩy vốn và công nghệ quyết định. Do đó, nếu VIB Bank không kịp thời liên kết với đối tác ngoại và cơ cấu lại danh mục khách hàng thì nguy cơ tụt hậu thị phần là khó tránh khỏi.

Dữ liệu nghiên cứu được phản ánh rõ nét qua Biểu đồ so sánh quy mô vốn điều lệ và Bảng đối chiếu tốc độ tăng trưởng tổng tài sản 6 ngân hàng thương mại cổ phần giai đoạn 2003 - 2006. Trực quan hóa này chứng minh rằng dù VIB Bank có tốc độ tăng tài sản thuộc nhóm cao nhất hệ thống (đạt 184% năm 2006), khoảng cách giá trị tuyệt đối về quy mô vốn tự có so với các ngân hàng tốp trên vẫn là rào cản cạnh tranh lớn nhất.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tăng cường tiềm lực tài chính và củng cố hệ số an toàn vốn. Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành VIB Bank cần đẩy mạnh phát hành cổ phiếu mới cho cổ đông hiện hữu và phát hành trái phiếu chuyển đổi, đặt mục tiêu nâng vốn điều lệ lên mức tối thiểu 2.000 tỷ đồng vào cuối năm 2007 và đạt trên 4.000 tỷ đồng vào năm 2010. Biện pháp này sẽ giúp đưa hệ số CAR II vượt ngưỡng tối thiểu 8% theo đúng chuẩn mực Basel và quy định pháp luật.

Thứ hai, chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình ngân hàng bán lẻ hiện đại. Khối Khách hàng Cá nhân và Khối Chi nhánh cần tập trung khai thác phân khúc khách hàng cá nhân đô thị và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Mục tiêu đặt ra là gia tăng các dịch vụ phi tín dụng, nâng tỷ trọng doanh thu phí dịch vụ từ hoạt động thanh toán quốc tế (đã đạt trên 41,3 tỷ đồng năm 2006) và dịch vụ thẻ, từng bước giảm tỷ trọng thu nhập từ tín dụng từ mức trên 80% hiện tại xuống dưới 65% vào năm 2010.

Thứ ba, chủ động tìm kiếm và hợp tác toàn diện với đối tác chiến lược nước ngoài. Ban Lãnh đạo ngân hàng cần tận dụng quy chế cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu tối đa 20% vốn tại một ngân hàng và 30% toàn hệ thống để thu hút các tập đoàn tài chính đa quốc gia có kinh nghiệm về ngân hàng bán lẻ. Hợp tác chiến lược cần hoàn tất trong giai đoạn 2007 - 2008 nhằm tiếp nhận chuyển giao công nghệ Core Banking hiện đại và nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng.

Thứ tư, chuẩn hóa mô hình quản trị và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Khối Hỗ trợ và Ban Giám đốc cần đẩy mạnh công tác đào tạo chuyên sâu cho toàn bộ 412 cán bộ nhân viên, thiết lập hệ thống đánh giá hiệu suất công việc (KPI) minh bạch và xây dựng chính sách thù lao cạnh tranh nhằm khống chế tỷ lệ luân chuyển nhân sự dưới mức 5% mỗi năm.

Thứ năm, kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ. Cơ quan quản lý cần đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa các ngân hàng thương mại nhà nước để tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý theo Nghị định 141/2006/NĐ-CP về lộ trình tăng vốn pháp định và hỗ trợ kết nối hệ thống thanh toán bù trừ điện tử liên ngân hàng thông suốt.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là Ban Lãnh đạo, Hội đồng Quản trị và Chuyên viên hoạch định chiến lược tại các ngân hàng thương mại cổ phần. Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tiễn về cách thức cân đối giữa tốc độ tăng trưởng tài sản với hệ số an toàn vốn CAR tối thiểu 8%, cùng các bài học tái cấu trúc hệ thống 6 khối chức năng hướng tới khách hàng.

Nhóm thứ hai là các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính. Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của lộ trình mở cửa theo cam kết WTO đối với hệ thống 37 ngân hàng cổ phần trong nước, làm cơ sở hoàn thiện quy chế giám sát an toàn vi mô.

Nhóm thứ ba là Chuyên viên phân tích đầu tư, Chuyên viên quản lý rủi ro và các Quỹ đầu tư tài chính. Báo cáo cung cấp phương pháp định giá sức khỏe tài chính toàn diện thông qua chuỗi số liệu thực tế về doanh thu, tổng tài sản 16.526 tỷ đồng và biên lợi nhuận ROE trên 10% của ngành ngân hàng trong thời kỳ chuyển đổi.

Nhóm thứ tư là Giảng viên, Học viên cao học và Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu năng lực cạnh tranh, ứng dụng mô hình kinh tế học Peter S. Rose và Michael Porter vào thị trường tiền tệ Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao VIB Bank phải ưu tiên tăng vốn điều lệ vượt mốc 1.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2006 - 2007? Việc nâng vốn từ 510 tỷ đồng năm 2005 lên 1.000 tỷ đồng năm 2006 giúp VIB Bank đáp ứng Nghị định 141/2006/NĐ-CP về vốn pháp định. Quy mô vốn tự có lớn hơn tạo điều kiện mở rộng dư nợ cho vay 9.111 tỷ đồng và đầu tư công nghệ thẻ nhằm thu hẹp khoảng cách với Sacombank (2.089 tỷ đồng).

Tại sao hệ số an toàn vốn CAR của VIB Bank lại giảm xuống dưới mức chuẩn 8% trong giai đoạn nghiên cứu? Do tổng tài sản của ngân hàng tăng trưởng nóng tới 837% trong giai đoạn 2003 - 2006 (đạt 16.526 tỷ đồng), tốc độ gia tăng tài sản có rủi ro đã vượt xa tốc độ tích lũy vốn tự có. Điều này làm cho chỉ số CAR II không đạt ngưỡng tối thiểu 8% theo Quyết định 297/1999/QĐ-NHNN.

Cơ cấu doanh thu của VIB Bank có những rủi ro nào cần sớm khắc phục? Luận văn chỉ ra rằng trên 80% thu nhập của VIB Bank đến từ hoạt động cấp tín dụng và 94% nguồn vốn đến từ tiền gửi tiết kiệm. Mặc dù doanh thu phí thanh toán quốc tế đã đạt hơn 41,3 tỷ đồng năm 2006, ngân hàng vẫn chịu áp lực rủi ro tín dụng cao nếu không đẩy mạnh bán chéo dịch vụ.

Bài học tái cấu trúc ngân hàng từ Hàn Quốc có thể áp dụng thế nào cho VIB Bank? Hàn Quốc đã xử lý 60% nợ khó đòi và giảm tỷ trọng cho vay các tập đoàn lớn từ 23% năm 2000 xuống 12% năm 2003 để chuyển mạnh sang cho vay tiêu dùng (chiếm 42%). VIB Bank cần vận dụng bài học này để dịch chuyển sang phân khúc bán lẻ, giảm thiểu rủi ro tập trung tín dụng.

Ngân hàng 100% vốn nước ngoài tạo ra những thách thức lớn nhất nào cho các ngân hàng cổ phần Việt Nam? Từ ngày 01/04/2007, các ngân hàng ngoại với tiềm lực tài chính hùng hậu (vốn chủ sở hữu của Citigroup hay HSBC đều vượt 74 tỷ USD), công nghệ vượt trội và năng lực quản trị chuẩn mực quốc tế sẽ trực tiếp cạnh tranh phân khúc khách hàng doanh nghiệp lớn và dịch vụ thanh toán quốc tế của ngân hàng trong nước.

Kết luận

• Khẳng định tính cấp thiết của việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trước sức ép mở cửa hoàn toàn thị trường tài chính theo cam kết WTO từ năm 2007.
• Ghi nhận thành tựu tăng trưởng vượt bậc của VIB Bank sau tái cơ cấu năm 2004 với tổng tài sản đạt 16.526 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế cán mốc 200 tỷ đồng vào cuối năm 2006.
• Nhận diện trực diện các điểm nghẽn then chốt về quy mô vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng còn khiêm tốn, hệ số an toàn vốn CAR dưới ngưỡng 8% và cơ cấu thu nhập phụ thuộc trên 80% vào hoạt động tín dụng.
• Đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện giai đoạn 2007 - 2010 với trọng tâm là nâng vốn điều lệ lên trên 2.000 tỷ đồng, đẩy mạnh ngân hàng bán lẻ, hiện đại hóa Core Banking và thu hút cổ đông chiến lược nước ngoài nắm giữ tối đa 20% vốn.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật và khung phân tích thực chứng sâu sắc, hỗ trợ đắc lực cho các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoạch định chính sách hội nhập bền vững.

Ngay trong giai đoạn 2007 - 2008, VIB Bank cần nhanh chóng triển khai lộ trình tăng vốn tự có và tái cấu trúc danh mục tài sản sinh lời. Các tổ chức tín dụng hãy chủ động đổi mới mô hình quản trị rủi ro và tăng tốc đầu tư công nghệ ngay từ hôm nay để vững vàng xác lập vị thế dẫn đầu trên thị trường tài chính mở rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CẠNH TRANH CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về NHTM 1.1 Khái niệm NHTM NHTM là một loại hình tổ chức có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế nói chung và đối với cộng đồng địa phương nói riêng. Vậy NHTM là gì? Theo pháp luật nước Mỹ, bất kỳ một tổ chức nào cung cấp tài khoản tiền gửi cho phép khách hàng rút tiền theo yêu cầu và cho vay đối với các tổ chức kinh doanh hay cho vay thương mại sẽ được xem là một NHTM. Một cách tiếp cận khác của Peter S.Rose cho thấy: NHTM là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất - đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế. Theo quan điểm của các nhà kinh tế Việt Nam: NHTM là một tổ chức mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi, trên nguyên tắc hoàn trả, tiến hành cho vay, chiết khấu và làm các phương tiện thanh toán.

Quan điểm này cho thấy, hoạt động của các NHTM ở Việt Nam mới chỉ bao gồm các hoạt động truyền thống, tương ứng với hoạt động của các Ngân hàng trên thế giới ở giai đoạn thứ nhất từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 18 và Việt Nam vẫn là một nước thiếu các dịch vụ ngân hàng. Theo Luật các tổ chức tín dụng số 02/1997/QH10 ngày 12 tháng 12 năm 1997, NHTM được định nghĩa là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận, góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế của Nhà nước. Như vậy, một cách chung nhất có thể thấy NHTM là một doanh nghiệp đặc biệt hoạt động và kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng.2 Các sản phẩm cung ứng của NHTM Hiện nay ở nước ta , chưa có sự thống nhất về danh mục các chỉ tiêu về dịch vụ ngân hàng và cũng chưa có công trình nghiên cứu điều tra thống kê về dịch vụ ngân hàng. Theo một số tác giả, dịch vụ ngân hàng cần được hiểu theo hai khía cạnh: nghĩa rộng và nghĩa hẹp.

Theo nghĩa rộng, toàn bộ hoạt động tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoại hối…của hệ thống ngân hàng đều là hoạt động cung ứng dịch vụ cho nền kinh tế. Quan niệm này phù hợp với phân ngành dịch vụ ngân hàng trong dịch vụ tài chính của WTO và của Hiệp định Thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ, cũng như nhiều nước phát triển. Còn theo nghĩa hẹp, dịch vụ ngân hàng chỉ bao gồm các hoạt động chức năng của định chế tài chính trung gian huy động vốn và cho vay. Ở nước ta lĩnh vực dịch vụ ngân hàng được Luật Các tổ chức tín dụng( tại khoản 1 và khoản 7, điều 20) quy định nhưng không định nghĩa và giải thích.

Cụm từ “hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng” được bao trùm cả ba nội dung: Nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán. Trong phạm vi luận văn này, tác giả chia dịch vụ ngân hàng thành hai mảng, đó là: các sản phẩm dịch vụ truyền thống và các sản phẩm dịch vụ hiện đại. Các sản phẩm truyền thống: - Tiền gửi tiết kiệm: Cho vay được coi là hoạt động sinh lời cao, do đó các ngân hàng đã tìm kiếm mọi cách để huy động nguồn vốn cho vay. Một trong những nguồn vốn quan trọng là các khoản tiền gửi tiết kiệm của khách hàng.

Vì vậy, đây là một trong những nguồn vốn quan trọng, chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn vốn cho vay của ngân hàng. Hiện nay, các NHTM thường cạnh tranh bằng cách nhận tiền gửi với nhiều loại kỳ hạn khác nhau, lãi và phương thức trả nợ khác nhau và cố gắng đáp ứng một cách tốt nhất nhằm đem lại sự thỏa mãn cho khách hàng. - Bảo quản vật có giá: Các ngân hàng thực hiện việc lưu giữ vàng và các vật có giá khác cho khách hàng trong kho bảo quản. Ngân hàng giữ vàng và giao cho khách tờ biên nhận (giấy chứng nhận do ngân hàng phát hành).

Do khả năng chi trả bất cứ lúc nào cho giấy chứng nhận nên giấy chứng nhận đã được sử dụng như 8 tiền – dùng để thanh toán các khoản nợ trong phạm vi ảnh hưởng của ngân hàng phát hành. Lợi ích của việc sử dụng phương tiện thanh toán bằng giấy thay cho bằng kim loại đã khuyến khích khách hàng gửi tiền vào ngân hàng để đổi lấy giấy chứng nhận của ngân hàng. Đó là hình thức đầu tiên của giấy bạc ngân hàng. Ngày nay, vật có giá được tách khỏi tiền gửi và khách hàng phải trả phí bảo quản.

- Cung cấp các tài khoản giao dịch: Hoạt động này của ngân hàng cho phép người gửi tiền mở một tài khoản tiền gửi giao dịch và viết séc thanh toán cho việc mua bán hàng hoá và dịch vụ. Việc đưa ra loại tài khoản tiền gửi mới này được xem là một trong những bước đi quan trọng nhất trong công nghiệp ngân hàng bởi vì nó cải thiện đáng kể hiệu quả của quá trình thanh toán, làm cho các giao dịch kinh doanh trở nên dễ dàng hơn, nhanh chóng hơn và an toàn hơn. - Thực hiện trao đổi ngoại tệ: Lịch sử cho thấy rằng một trong những dịch vụ ngân hàng đầu tiên được thực hiện là trao đổi ngoại tệ và hưởng phí dịch vụ. Sự trao đổi đó là rất quan trọng đối với khách du lịch vì họ sẽ cảm thấy thuận tiện và thoải mái hơn khi có trong tay đồng bản tệ của quốc gia hay thành phố mà họ đến.

Trong thị trường tài chính ngày nay, mua bán ngoại tệ thường chỉ do các Ngân hàng lớn nhất thực hiện bởi vì những giao dịch như vậy có độ rủi ro cao, đồng thời yêu cầu phải có trình độ chuyên môn cao. - Chiết khấu thương phiếu: Ngay ở thời kỳ đầu các ngân hàng đã chiết khấu thương phiếu mà thực tế là cho vay đối với các doanh nhân địa phương, những người bán các khoản nợ (khoản phải thu) của các khách hàng cho ngân hàng để lấy tiền mặt. - Cho vay và đầu tư:  Cho vay kinh doanh: Các NHTM cho các doanh nghiệp vay vốn ngắn hạn và trung dài hạn để bổ sung vốn kinh doanh. Các khoản vay ngắn hạn thường có mục đích bổ sung vốn lưu động với các hình thức như thấu chi, cho vay trực tiếp từng lần và cho vay luân chuyển; trong khi các khoản vay trung dài hạn thường dùng để đầu tư vào tài sản cố định như mua sắm máy móc thiết bị, xây dựng nhà xưởng hay thực hiện các dự án.

9  Đầu tư: Các khoản đầu tư vào chứng khoán có khả năng trao đổi trên thị trường đóng một vai trò quan trọng trong hoạt động của ngân hàng. Chứng khoán cung cấp một nguồn thu nhập bổ sung cho ngân hàng, đây là một nguồn thu nhập tương đối quan trọng trong việc quản lý ngân hàng cũng như cho các cổ đông khi thu nhập từ danh mục cho vay suy giảm. Khoản mục đầu tư chứng khoán thanh khoản tạo nên tính lỏng cho tài sản của ngân hàng, hỗ trợ cho nguồn tiền mặt và nguồn tiền vay từ thị trường tiền tệ khi ngân hàng phải đáp ứng các yêu cầu thanh khoản quy mô lớn. Việc đầu tư vào chứng khoán chất lượng cao ngân hàng có thể điều chỉnh mức rủi ro tín dụng tổng thể trong danh mục tài sản.

Hiện nay, các ngân hàng đầu tư vào nhiều loại chứng khoán khác nhau bao gồm các công cụ ngắn hạn trên thị trường tiền tệ như tín phiếu kho bạc, chứng khoán của các cơ quan Chính phủ, chứng chỉ tiền gửi ngắn hạn. và các công cụ trên thị trường vốn phổ biến là trái phiếu kho bạc, trái phiếu của Chính quyền địa phương, chứng khoán được bảo lãnh bằng các khoản cho vay mua nhà và trái phiếu Công ty. - Cung cấp các dịch vụ uỷ thác: Thực hiện hoạt động này tức là ngân hàng quản lý tài sản và quản lý hoạt đông tài chính cho cá nhân và doanh nghiệp thương mại. Theo đó ngân hàng sẽ thu phí trên cơ sở giá trị tài sản hay quy mô vốn mà họ quản lý.

Hầu hết các ngân hàng đều cung cấp cả hai loại: dịch vụ uỷ thác thông thường cho cá nhân, hộ gia đình và uỷ thác thương mại cho các doanh nghiệp. Thông qua Phòng uỷ thác cá nhân, các khách hàng có thể tiết kiệm các khoản tiền để cho con đi học. Ngân hàng sẽ quản lý và đầu tư khoản tiền đó cho đến khi khách hàng cần. Thậm chí phổ biến hơn, các ngân hàng đóng vai trò là người được uỷ thác trong di chúc quản lý tài sản cho khách hàng đã qua đời bằng cách công bố tài sản, bảo quản các tài sản có giá, đầu tư có hiệu quả và đảm bảo cho người thừa kế hợp pháp việc nhận được khoản thừa kế.

Trong phòng uỷ thác thương mại, ngân hàng quản lý danh mục đầu tư chứng khoán và kế hoạch tiền lương cho các công ty kinh doanh. Ngân hàng đóng vai trò như những người đại 10 lý cho các Công ty trong hoạt động phát hành cổ phiếu, trái phiếu. Điều này đòi hỏi phòng uỷ thác phải trả lãi hoặc cổ tức cho chứng khoán của công ty, thu hồi các chứng khoán khi đến hạn bằng cách thanh toán toàn bộ cho những người nắm giữ chứng khoán. - Bảo lãnh: Các NHTM có thể phát hành chứng bảo lãnh, trong đó ngân hàng cam kết với bên thứ ba về việc sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên thứ ba.

Nhờ có hoạt động bảo lãnh của các NHTM mà tạo điều kiện cho các quan hệ kinh tế, thương mại phát sinh nhất là các quan hệ thương mại quốc tế. Bù vào rủi ro mà các NHTM có thể gánh phải, các NHTM sẽ được hưởng khoản phí do khách hàng trả. Các sản phẩm hiện đại. - Cho thuê tài chính: Cho thuê tài chính là hình thức tín dụng trung, dài hạn được thực hiện thông qua việc cho thuê tài sản như máy móc, thiết bị, các động sản và bất dộng sản khác.

NHTM sẽ dụng vốn của mình để mua tài sản, thiết bị và nắm giữ quyền sở hữu đối với tài sản cho thuê. Bên thuê sử dụng tài sản thuê và thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn thuê đã được hai bên thoả thuận và không được huỷ bỏ hợp đồng trước hạn.