CHƯƠNG 1: CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH, KINH DOANH KHÁCH SẠN VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG KINH DOANH KHÁCH SẠN 1. Những vấn đề chung về du lịch và khách sạn 1. Khái niệm về du lịch Từ giữa thế kỷ 19, du lịch bắt đầu phát triển mạnh và ngày nay đã trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến. Nhiều nước đã lấy chỉ tiêu đi du lịch của dân cư là một trong những tiêu chí đánh giá chất lượng cuộc sống.
Tuy nhiên, khái niệm “Du lịch” được hiểu rất khác nhau tại các quốc gia khác nhau và từ nhiều góc độ khác nhau. Khái niệm chung về DL: “Du lịch là tổng hợp các hiện tượng và các mối quan hệ phát sinh từ tác động qua lại giữa KDL, các nhà kinh doanh, chính quyền và cộng đồng dân cư địa phương trong quá trình thu hút và tiếp đón KDL” [07] Khái niệm về du lịch theo cách tiếp cận của các đối tượng liên quan đến hoạt động DL: - Đối với người đi du lịch: Du lịch là cuộc hành trình và lưu trú của họ ở ngoài nơi cư trú để thoả mãn các nhu cầu khác nhau: hoà bình, hữu nghị, tìm kiếm kinh nghiệm sống hoặc thoả mãn các nhu cầu về vật chất và tinh thần khác. - Đối với người kinh doanh du lịch: Du lịch là quá trình tổ chức các điều kiện về sản xuất và phục vụ nhằm thoả mãn, đáp ứng các nhu cầu của người du lịch và đạt được mục đích số một của mình là thu lợi nhuận. - Đối với chính quyền địa phương: Du lịch là việc tổ chức các điều kiện về hành chính, về cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật để phục vụ khách du lịch, là tổng hợp các hoạt động kinh doanh nhằm tạo điều kiện cho khách du lịch trong việc hành trình và lưu trú, là cơ hội để bán các sản phẩm của địa phương, tăng thu ngoại tệ, tăng thu nhập, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho dân địa phương.
- Đối với cộng đồng dân cư sở tại: Du lịch là một hiện tượng kinh tế xã hội mà hoạt động du lịch tại địa phương mình, vừa đem lại những cơ hội để tìm hiểu nền văn hoá, phong cách của những người ngoài địa phương mình, vừa là cơ hội để tìm việc làm, phát huy các nghề cổ truyền, tăng thu nhập nhưng đồng thời cũng gây ảnh hưởng Sinh Viên Lưu Thu Hà 7 Khóa Luận Tốt Nghiệp Khoa Du lịch – Viện Đại học Mở Hà Nội đến đời sống người dân sở tại như về môi trường, trật tự an ninh xã hội, nơi ăn, chốn ở. Theo Luật du lịch Việt Nam: “Du lịch là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thoả mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định” 1. Khái niệm về khách sạn Theo Luật du lịch Việt Nam do Quốc hội ban hành 2005 định nghĩa cơ bản của cơ sở lưu trú du lịch như sau: “Cơ sở lưu trú du lịch là cơ sở cho thuê buồng phòng và cung ứng các dịch vụ khác phục vụ khách lưu trú trong đó khách sạn là cơ sở lưu trú du lịch chủ yếu” (Luật du lịch Việt Nam, 10). Theo quyết định số 107 ngày 22/06/1994 của Tổng cục Du lịch: “Khách sạn du lịch và cơ sơ kinh doanh phục vụ khách du lịch lưu trú trong thời gian nhất định, đáp ứng nhu cầu về các mặt ăn uống, nghỉ ngơi, giải trí và các dịch vụ cần thiết khác”.
Trong nghị định 09 CP của Chinh phủ ban hành ngày 5/2/1994 tại điều 2 có nêu: “Khách sạn là một loại hình doanh nghiệp du lịch làm nhiệm vụ tổ chức, đón tiếp phục vụ khách lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí, bán hàng cho khách du lịch”. Theo điều 3 của Quy chế quản lý du lịch ban hành kèm theo quyết định 108/QD TCDL ngày 22/06/1994 của Tổng cục Du lịch: “Khách sạn du lịch là cơ sở kinh doanh đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng và tiện nghi cần thiết phụ vụ khách lưu trú trong một thời gian nhất định, đáp ứng nhu cầu của du khách về các mặt lưu trú, ăn uống, vui chơi, giải trí và các dịch vụ cần thiết khác”. Qua những khái niệm được đưa ra, có thể thấy khách sạn là hoạt động kinh doanh ngoài lĩnh vực sản xuất vật chất, cung cấp các dịch vụ thuê buồng phòng, và các dịch vụ bổ sung cho khách du lịch nhằm đáp ứng các nhu cầu ăn nghỉ, giải trí của khách lưu trú tại địa điểm du lịch nhằm mục đích thu lại lợi nhuận. Kinh doanh khách sạn 1.
Khái niệm kinh doanh khách sạn Kinh doanh khách sạn là ngành kinh doanh không thể tách rời trong hoạt động kinh doanh du lịch nói chung và là một loại hình quan trọng trong kinh doanh lưu trú du lịch. Theo nghĩa rộng, kinh doanh khách sạn là hoạt động cung cấp dịch vụ phục vụ nhu cầu nghỉ ngơi và ăn uống cho khách. Theo nghĩa hẹp, kinh doanh khách sạn chỉ đảm bảo phục vụ nhu cầu ngủ, nghỉ cho khách. Sinh Viên Lưu Thu Hà 8 Khóa Luận Tốt Nghiệp Khoa Du lịch – Viện Đại học Mở Hà Nội Nội dung chủ yếu của khách sạn là kinh doanh dịch vụ lưu trú.
Tuy nhiên ngày này khi xã hội phát triển, đời sống vật chất của con người được cải thiện, con người có điều kiện chăm lo đến đời sống tinh thần nhiều hơn, số người đi du lịch gia tăng, xuất hiện nhiều hình thức du lịch khác nhau. Do đó, các khách sạn mở rộng kinh doanh thêm nhiều dịch vụ khác như dịch vụ giải trí, thể thao, y tế, làm đẹp, thẩm mỹ, dịch vụ giặt là… Hoạt động kinh doanh khách sạn không chỉ dừng lại ở chỗ cung cấp các dịch vụ tự mình đảm nhận mà còn kinh doanh các sản phẩm của nhiều ngành, các lĩnh vực khác trong nền kinh tế quốc dân: nông nghiệp, công nghiệp chế biến, công nghiệp nhẹ, dịch vụ ngân hàng, dịch vụ bưu chính viễn thông, dịch vụ vận chuyển, điện, nước… Qua cách định nghĩa trên, ta thấy kinh doanh khách sạn bao gồm ba nhóm hoạt động kinh doanh chủ yếu: - Thứ nhất là kinh doanh lưu trú, đây là hoạt động kinh doanh ngoài lĩnh vực sản xuất, cung cấp các dịch vụ cho thuê phòng và các dịch vụ bổ sung liên quan đến dịch vụ phòng cho khách trong thời gian lưu trú tạm thời tại địa phương nhằm mục đích lợi nhuận. - Thứ hai là hoạt động kinh doanh ăn uống, bao gồm các hoạt động chế biến, bán và phục vụ nhu cầu tiêu dùng thức ăn, đồ uống và cung cấp các dịch vụ khác thỏa mãn nhu cầu về ăn uống, giải trí nhằm mục đích lợi nhuận. - Thứ ba là hoạt động kinh doanh dịch vụ bổ sung, bao gồm các dịch vụ cung cấp các dịch vụ khác ngoài dịch vụ lưu trú và ăn uống nhằm đáp ứng nhu cầu phong phú, đa dạng của khách du lịch với mục đích thu lợi nhuận.
Đặc điểm của kinh doanh khách sạn 1. Kinh doanh khách sạn phụ thuộc vào các tài nguyên du lịch tại điểm du lịch Kinh doanh khách sạn có đặc điểm chung là phụ thuộc vào tài nguyên du lịch (tài nguyên tự nhiên và tài nguyên nhân văn) cũng như vị trí xây dựng khách sạn. Hoạt động kinh doanh khách sạn chính là việc sử dụng các yếu tố đầu vào như: lao động, cơ sở vật chất kỹ thuật, tài nguyên du lịch vào quá trình tạo ra sản phẩm dịch vụ. Trong các yếu tố đầu vào đó, tài nguyên du lịch là một yếu tố quan trọng, bởi kinh doanh khách sạn chỉ có thể hoạt động thành công ở những nơi có tài nguyên du lịch.
Tài nguyên du lịch là yếu tố thúc đẩy, thôi thúc con người đi du lịch. Khả năng tiếp nhận của tài nguyên du lịch ở mỗi điểm du lịch sẽ quyết định đến quy mô của khách sạn Sinh Viên Lưu Thu Hà 9 Khóa Luận Tốt Nghiệp Khoa Du lịch – Viện Đại học Mở Hà Nội trong vùng. Giá trị và sức hấp dẫn của tài nguyên du lịch cũng có tác động đến thứ hạng của khách sạn. Kinh doanh khách sạn đòi hỏi vốn đầu tư lớn Hoạt động kinh doanh khách sạn đòi hỏi lượng vốn đầu tư ban đầu và đầu tư cố định cao.
Việc xây dựng khách sạn, tùy thuộc từng quy mô khách sạn số lượng lớn nhỏ nhưng đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, các dịch vụ đi kèm…cần một nguồn vốn lớn. Nếu như thứ hạng của khách sạn càng cao thì đòi hỏi về số lượng, chất lượng cơ sở vật chất và vốn đầu tư càng cao. Rời khỏi nơi cư trú thường xuyên, nhằm mục đích đi du lịch, nghỉ ngơi, giải trí, du khách thường có nhu cầu tiêu dùng cao hơn bình thường và đòi hỏi cao về chất lượng dịch vụ. Vì thế các sản phẩm của dịch vụ đưa ra cũng phải phù hợp với nhu cầu của khách hàng.
Các thiết bị lắp đặt trong khách sạn thường là những trang thiết bị hiện đại, sang trọng và chất lượng tốt. Ngoài ra còn có chi phí sử dụng đất đai cũng như xây dựng công trình với những khách sạn lớn cũng đòi hỏi nhà đầu tư muốn kinh doanh khách sạn phải huy động được ngồn vốn lớn. Sản phẩm chủ yếu của kinh doan khách sạn là dịch vụ Sản phẩm chủ đạo của khách sạn là cung cấp dịch vụ lưu trú cho du khách và dịch vụ ăn uống trong thời gian khách lưu lại khách sạn. Tuy nhiên sản phẩm của khách sạn mang tính tổng hợp cao xuất phát từ nhu cầu của khách vì thế trong cơ cấu sản phẩm của khách sạn thường có nhiều chủng loại sản phẩm dịch vụ để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách.
Hầu hết các khách sạn ngoài việc chọn lựa trang thiết bị và trang trí nội thất phù hợp theo tiêu chuẩn của các cơ quan quản lý thì thường có thêm các sản phẩm dịch vụ bổ sung như phòng tập đa chức năng, khu trị liệu – thẩm mỹ, bể bơi, phòng họp hội nghị, trung tâm phục vụ doanh nhân, trung tâm thông tin và các dịch vụ khác đáp ứng nhu cầu khách trong thời gian lưu trú như giặt là, thuê xe, cửa hàng lưu niệm. Vì các sản phẩm phục vụ khách mang hàm lượng dịch vụ cao nên giá cả phản ánh sản phẩm khôn chỉ phản ánh mức độ đầu tư vào trang thiết bị mà còn phản ánh cung cách phục vụ và chất lượng dịch vụ. Do đó nhiều khách sạn cùng hạng sao, có các trang thiết bị giống nhau nhưng khả năng cạnh tranh và giá cả khác nhau vì chất lượng dịch vụ cung cấp khác nhau.