Liên kết phát triển du lịch Luang Prabang và Hà Nội - Bounnath Keopanya (2020)

Nghiên cứu về phát triển du lịch bền vững thông qua hợp tác giữa Luang Prabang và Hà Nội. Phân tích các chiến lược, thách thức và cơ hội trong ngành du lịch

• Tác giả: Bounnath Keopanya
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Trần Đức Thanh
• Trường học: Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Liên kết phát triển du lịch giữa Luangprabang, Lào với Hà Nội, Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan liên kết phát triển du lịch Luangprabang Hà Nội

Liên kết phát triển du lịch giữa Luangprabang và Hà Nội là quá trình hợp tác chiến lược giữa hai thành phố nhằm khai thác tối đa tiềm năng du lịch, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững. Mối liên kết này dựa trên lợi thế so sánh của mỗi địa phương. Luangprabang sở hữu di sản văn hóa UNESCO với kiến trúc Pháp thuộc, chùa chiền và bản sắc văn hóa Lào đặc trưng. Hà Nội là trung tâm chính trị - kinh tế - văn hóa của Việt Nam với lịch sử nghìn năm văn hiến. Sự kết hợp giữa hai điểm đến tạo ra sản phẩm du lịch đa dạng, phục vụ nhiều phân khúc khách hàng khác nhau. Khi liên kết, việc đổi mới sản phẩm trở nên thuận lợi hơn nhờ khai thác được tài nguyên, nguồn lực và tài chính của cả hai bên. Các sự kiện có thể luân phiên tổ chức, tour tuyến thay đổi linh hoạt theo mùa vụ. Liên kết còn tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt, giúp hai thành phố cùng phát triển bền vững trên thị trường du lịch quốc tế.

1.1. Cơ sở lý luận về liên kết du lịch

Liên kết phát triển du lịch là hình thức hợp tác giữa các chủ thể nhằm đạt mục tiêu chung về phát triển du lịch. Sản phẩm du lịch mang tính vô hình, không thể sờ mó hay đo lường bằng phương pháp thông thường. Khách du lịch không biết trước tác động của dịch vụ trước khi tiếp nhận. Chính đặc điểm này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Liên kết giúp tạo ra sản phẩm du lịch khác biệt, nâng cao tính cạnh tranh. Khi hợp tác, các bên khai thác được thế mạnh riêng, bổ sung cho nhau và tạo giá trị gia tăng cho khách hàng.

1.2. Vai trò của liên kết trong phát triển du lịch

Liên kết phát triển du lịch mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Thứ nhất, tạo ra lợi thế cạnh tranh cho cả hai điểm đến. Thứ hai, thúc đẩy đổi mới sản phẩm du lịch liên tục. Các sự kiện có thể luân phiên tổ chức giữa hai địa phương. Tour tuyến được thiết kế linh hoạt, phù hợp với từng mùa du lịch. Thứ ba, đa dạng hóa đối tượng khách hàng phục vụ. Thứ tư, tối ưu hóa nguồn lực đầu tư phát triển du lịch. Cuối cùng, liên kết góp phần phát triển bền vững, bảo tồn giá trị văn hóa và tài nguyên du lịch của cả hai bên.

II. Thực trạng liên kết du lịch Luangprabang và Hà Nội

Thực trạng liên kết du lịch giữa Luangprabang và Hà Nội tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Sản phẩm du lịch hai địa phương còn trùng lặp, thiếu sự khác biệt hóa. Điều này khiến hai thành phố cạnh tranh trực tiếp thay vì bổ trợ cho nhau. Hạ tầng giao thông kết nối, đặc biệt đường hàng không trực tiếp, vẫn còn hạn chế. Sự phối hợp xúc tiến quảng bá chưa đồng bộ, mỗi địa phương hoạt động riêng lẻ. Nguồn nhân lực du lịch chưa được đào tạo bài bản về kỹ năng hợp tác quốc tế. Khoảng cách về thể chế và chính sách giữa hai quốc gia cũng tạo ra rào cản. Quy trình cấp phép, visa và quy định quản lý du lịch khác nhau khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi triển khai tour liên quốc gia. Thiếu cơ chế chia sẻ thông tin du lịch hiệu quả giữa hai bên cũng hạn chế khả năng phối hợp và phát triển sản phẩm chung.

2.1. Ưu thế và hạn chế về hạ tầng giao thông

Hà Nội có lợi thế vượt trội về hạ tầng giao thông đa dạng. Sân bay quốc tế Nội Bài phục vụ cả đường bay quốc tế và nội địa. Hệ thống đường sắt kết nối năm tuyến trong nước và liên vận sang Trung Quốc, châu Âu. Đường bộ thuận tiện với các bến xe lớn tỏa đi toàn quốc. Đường thủy có các sông lớn và cảng sông hiện đại. Tuy nhiên, kết nối trực tiếp với Luangprabang vẫn còn hạn chế. Đường hàng không chưa có chuyến bay thẳng thường xuyên. Điều này gây khó khăn cho việc di chuyển của du khách giữa hai thành phố.

2.2. Tình hình khách du lịch và tiềm năng liên kết

Khách quốc tế đến Hà Nội tăng trưởng mạnh trong giai đoạn 2015-2019. Năm 2015 đạt 3,4 triệu lượt, đến năm 2019 đạt 7 triệu lượt người. Mục đích du lịch chiếm khoảng 70%, công vụ thương mại 15,9%. Tuy nhiên, tỷ lệ khách từ Hà Nội đi tiếp đến Luangprabang còn thấp. Nguyên nhân do thiếu thông tin, sản phẩm liên kết chưa hấp dẫn và hạ tầng kết nối hạn chế. Đây là tiềm năng lớn cần khai thác thông qua chiến lược liên kết hiệu quả giữa hai địa phương.

III. Giải pháp tăng cường liên kết du lịch hai thành phố

Để tăng cường liên kết du lịch giữa Luangprabang và Hà Nội, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, xây dựng chiến lược hợp tác dài hạn với cơ chế phối hợp rõ ràng giữa chính quyền và doanh nghiệp hai bên. Sản phẩm du lịch liên kết cần được thiết kế dựa trên lợi thế riêng biệt của mỗi thành phố, tránh trùng lặp. Đẩy mạnh xúc tiến quảng bá chung thông qua các sự kiện du lịch quốc tế. Đầu tư đào tạo nguồn nhân lực về kỹ năng hợp tác quốc tế và hiểu biết văn hóa đa quốc gia. Cải thiện hạ tầng giao thông kết nối, đặc biệt phát triển đường hàng không trực tiếp giữa hai thành phố. Xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin du lịch hiệu quả. Hài hòa hóa quy định quản lý, đơn giản hóa thủ tục visa cho du khách đi tour liên quốc gia. Áp dụng công nghệ số trong quản lý và tiếp thị du lịch liên kết.

3.1. Phát triển sản phẩm du lịch liên kết đặc trưng

Sản phẩm du lịch liên kết cần khai thác thế mạnh riêng của mỗi địa phương. Luangprabang nổi tiếng với di sản văn hóa UNESCO, kiến trúc Pháp thuộc và bản sắc Lào. Hà Nội thu hút bởi lịch sử nghìn năm, phố cổ và ẩm thực đặc sắc. Thiết kế tour tuyến kết hợp hai điểm đến với lịch trình hợp lý. Tổ chức sự kiện văn hóa luân phiên giữa hai thành phố. Đa dạng hóa loại hình du lịch: văn hóa, nghỉ dưỡng, ẩm thực, mạo hiểm. Sản phẩm phải liên tục đổi mới để tạo sức hấp dẫn cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

3.2. Nâng cao năng lực xúc tiến và đào tạo nguồn nhân lực

Xúc tiến du lịch cần có chiến lược chung giữa hai địa phương. Tham gia hội chợ du lịch quốc tế với gian hàng chung. Sử dụng nền tảng số và mạng xã hội để tiếp cận khách hàng toàn cầu. Đào tạo nguồn nhân lực về kỹ năng hợp tác quốc tế, ngoại ngữ và hiểu biết văn hóa đa quốc gia. Xây dựng chương trình trao đổi chuyên gia và sinh viên du lịch giữa hai bên. Phát triển hệ thống đánh giá chất lượng dịch vụ chung để đảm bảo trải nghiệm du khách đồng nhất và chất lượng cao.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn liên kết du lịch

Liên kết phát triển du lịch giữa Luangprabang và Hà Nội là hướng đi đúng đắn, tạo ra lợi thế cạnh tranh cho cả hai bên. Nghiên cứu chỉ ra rằng sản phẩm du lịch phải luôn được đổi mới để đáp ứng nhu cầu thị trường. Khi liên kết, việc đổi mới trở nên thuận lợi hơn nhờ khai thác được tài nguyên, nguồn lực và tài chính của cả hai bên. Các sự kiện có thể luân phiên tổ chức, tour tuyến thay đổi linh hoạt theo từng thời điểm. Đối tượng khách du lịch cũng đa dạng hơn.Ứng dụng thực tiễn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương. Mô hình liên kết thành công cần được nhân rộng cho các điểm đến khác trong khu vực. Phát triển du lịch bền vững phải gắn liền với bảo tồn giá trị văn hóa và tài nguyên thiên nhiên. Đây là nền tảng vững chắc cho hợp tác du lịch lâu dài giữa Lào và Việt Nam.

4.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu liên kết du lịch Luangprabang - Hà Nội có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Về lý luận, đóng góp vào hệ thống kiến thức về hợp tác du lịch quốc tế trong bối cảnh hội nhập khu vực. Về thực tiễn, cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển du lịch liên kết. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu du lịch. Mô hình liên kết có thể áp dụng cho các cặp điểm đến tương tự trong khu vực ASEAN.

4.2. Định hướng phát triển du lịch bền vững

Phát triển du lịch bền vững giữa Luangprabang và Hà Nội cần hướng đến ba trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường. Về kinh tế, tối ưu hóa lợi ích cho cộng đồng địa phương và doanh nghiệp hai bên. Về xã hội, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tạo sinh kế bền vững cho người dân. Về môi trường, giảm thiểu tác động tiêu cực đến tài nguyên thiên nhiên. Xây dựng hệ thống quản lý du lịch có trách nhiệm, khuyến khích du lịch xanh và có ý thức bảo tồn di sản cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khỏa và phụ lục, luận văn được chia ra làm 3 chương: Chƣơng 1. Tổng quan tài liệu và cơ sở lý luận về liên kết phát triển du lịch Chƣơng 2. Thực trạng hoạt động liên kết phát triển du lịch ở thành phố Luangprabang và thành phố Hà Nội. Một số giải pháp liên kết phát triển du lịch ở thành phố Luangprabang và thành phố Hà Nội.

9 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LIÊN KẾT PHÁT TRIỂN DU LỊCH 1. Tổng quan nghiên cứu về liên kết phát triên du lịch Dưới con mắt của Sara Nordin (2003), liên kết thể hiện ở mạng lưới và cụm. Theo tác giả, nếu mạng lưới cho phép các doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ, đặc biệt với chi phí thấp, thì cụm thu hút những dịch vụ cần thiết vào một địa bàn. Ông nhấn mạnh, những thành viên tham gia mạng lưới có chung mục đích kinh doanh, còn cụm mang đến cho các thành viên một tầm nhìn tập thể và lâu dài.

Có thể hiểu rộng hơn ý tưởng của tác giả về hai kiểu liên kết này là liên kết chức năng và liên kết không gian. Nguyễn Văn Huân (2012), cho rằng liên kết vùng cần được thực hiện dựa trên các nguyên tắc cơ bản là: Phân bố các ngành và phân bố vùng phải dựa trên các lợi thế so sánh có thể làm tổng chi phí sản xuất và phân phối sản phẩm đến thị trường thấp nhất; là sự song hành huy động và sử dụng nguyên liệu cho nhiều nơi sẽ làm giảm hiệu suất sử dụng nguồn lợi và làm mất đi các lực liên kết vùng; dựa trên hiệu quả quy mô. Trần Hữu Sơn (2016) chỉ ra nguyên tắc liên kết vùng, tiểu vùng du lịch là tôn trọng nguyên tắc toàn vẹn; liên kết du lịch trong khu vực là một quá trình năng động với các đặc điểm di chuyển, phối hợp, hội nhập và định kỳ. Vì vậy, cần tuân thủ các nguyên tắc phát triển tuần tự và có trật tự; nguyên tắc lợi ích, kết hợp lợi ích kinh tế và xã hội , lợi ích sinh thái.

Với cách tiếp cận nghiên cứu về đầu vào - đầu ra Hirschman (1958) khi đề cập đến liên kết kinh tế vùng, ông đã sử dụng khái niệm liên kết ngược (backward linkages, upstream linkages) và liên kết xuôi (forward linkages, downstream linkages) để nghiên cứu các mối quan hệ ngành và liên ngành. Ông cho rằng các hiệu ứng liên kết ngược (backward linkage effects) nảy sinh từ nhu cầu cung ứng đầu vào của một ngành nào đó mới được thiết lập; còn hiệu ứng liên kết xuôi phát sinh từ việc sử dụng đầu ra của ngành đó như là đầu vào các ngành khác đi theo. Hiệu ứng liên kết được xem như các xung lực tạo ra các khoản đầu tư mới thông 10 qua sự vận động của các mối quan hệ đầu vào - đầu ra. Đây chính là điểm mấu chôt trong lý thuyết phát triển kinh tế của Hirschaman, khi ông khuyến nghị cần tập trung đầu tư vào những ngành có các mối liên kết mạnh, lan tỏa phát triển mạnh, để thông qua sức lan tỏa của chúng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế (tăng trưởng không cân đối).

(1998) cho rằng, liên kết là một trong những yếu tốcủa chiến lược cạnh tranh. Liên kết tạo ra giá trị sản phẩm mới mà không một thành viên nào có từ trước nên nó tạo ra lợi thế cạnh tranh cho nhóm liên kết, tức là các bên tham gia liên kết. Sau này các học giả Hy Lạp Sgouro Melisidou và cộng sự (2010) cụ thể hóa các mục tiêu của liên kết: đó là tạo các sản phẩm hoặc dịch vụ chung; cùng mua vật tư thiết bị, dịch vụ hoạc công nghệ; cùng chia sẽ kết quả dịch vụ, tạo thương hiệu phổ biến và thực hiện xúc tiến của khu vục; tăng cường các sản phẩm du lịch và các điểm đến địa phương. Mục tiêu lớn lao của liên kết phải là “ liên kết địa phương, cạnh tranh toàn cầu”, tức là liên kết phải được nâng cao được năng lực cạnh tranh vượt khỏi biên giới quốc gia.

Nếu mạng lưới cho phép các doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ đặc biệt với chi phí thấp thì cụm thu hút những dịch vụ cần thiết vào một địa bàn. Những thành viên tham gia mạng lưới có chung mục đích kinh doanh, còn cụm mang đến cho các thành viên một tầm nhìn tập thể lâu dài. Về xu thế liên kết, xu thế mở rộng địa bàn, xác lập cơ chế liên kết đa phương, đa quốc gia cũng được chú ý. Những nghiên cứu cho thấy, sự phát triển cả về qui mô, cũng như tính đa dạng, mức tạp trong thành phần, cơ chế, đặc điểm của các liên kết.

Trước tiên, phải kể đến cụ thế mở rộng địa bàn trong liên kết không gian du lịch, thể hiện ở việc liên kết nội vùng và ngoại vùng giữa các điểm du lịch biển và du lịch vùng núi ở trong và ngoài lãnh thổ, đã hình thành và phát triển từ nữa cuối thế kỷ trước như trong các công trình của Babbier (1967,1989), Balseinte R. (1978,1987) tại châu Âu. Đây là các liên kết “ngang”, đơn giản thông qua các tour, tuyến du lịch. Hầu như các nghiên cứu lý thuyết, ít đề cập đến vấn đề xây dựng chính sách, đề xuất giải pháp cũng như không đưa ra các mô hình liên kết chung.

Tuy nhiên, 11 các nghiên cứu này cũng cấp các lý luận cơ bản, làm cơ sở cho việc xây dựng các chính sách, giải pháp, mô hình. Đặc biệt, chúng nhấn mạnh vai trò của cơ quan quản lý trong thành phần tham gia liên kết. Qua các công trình nghiên cứu có thể thấy, cho dù liên kết theo cách thức nào, ý kiến của chính quyền luôn giữ có vai trò quyết định. Từ góc độ thực tiễn, sau khi gia nhập WTO, du lịch Việt Nam đứng trước một thị trường rộng mở hơn với nhiều cơ hội nhưng cũng đối mặt không ít thách thức.

Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã thấy được vai trò to lớn của việc liên kết trong phát triển du lịch. Trước nhu cầu phát triển du lịch trong những năm qua, nhiều địa phương đã quan tâm và triển khai liên kết du lịch giữa các tỉnh trong nước và liên kết với các tỉnh khác ở nước ngoài. Nhiều hội thảo bàn luận về liên kết phát triển du lịch trong và ngoài nước đã được tổ chức như hội thảo quốc tế “ Liên kết phát triển du lịch giữa Bình Định và các tỉnh Đông Bắc Việt Nam, Thái Lan, Campuchia, Lào”, hội thảo “ Liên kết phát triển du lịch vùng duyên hải miền trung với vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, các tỉnh Nam Lào và Đông Bắc Campuchia ”, hội nghị khoa học Sau khi gia nhập WTO, du lịch Lào đứng trước một thị trường rộng mở hơn với nhiều cơ hội nhưng cũng đối mặt không ít thách thức. Đảng, Nhà nước và Chính phủ Lào đã thấy được vai trò to lớn của việc liên kết trong phát triển du lịch.

Các hội nghi trong và ngoài nước đã được tổ chức với sự tham gia Bộ Du lịch Lào như: ngày 4/01/2016 Diễn đàn Du lịch ASEAN (ATF) được tổ chức tại Philippines, các Bộ trưởng Du lịch ASEAN đã công bố Chiến lược phát triển du lịch ASEAN đến năm 2025. Đây là định hướng quan trọng đối với sự phát triển của du lịch ASEAN nói chung và du lịch Lào nói riêng trong bối cảnh Cộng đồng kinh tế ASEAN đã chính thức được thành lập, sự liên kết giữa các nước ASEAN nói chung, du lịch các nước nói riêng ngày càng chặt chẽ. Hội nghị này giới thiệu và phân tích một số đặc điểm nổi bật để phát triển du lịch ở các nước ASEAN, đồng thời đề xuất một số nội dung cần chú trọng nhằm hội nhập du lịch khu vực một cách hiệu quả và bền vững. Ngày 19/7/ 2017, tại Cung Văn hóa quốc gia Lào, Thủ đô Viêng Chăn, Tổng cục du lịch Lào kết hợp với Tổng cục Du lịch Việt Nam đã tổ chức hội nghị xúc tiến 12 quảng bá du lịch Lào - Việt Nam.

Nhân dịp này, lãnh đạo ngành Du lịch hai quốc gia cùng 80 đại biểu là đại diện các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ, lữ hành, khách sạn của Lào, cùng các doanh nghiệp du lịch Việt Nam đã thảo luận các vấn đề về giới thiệu điểm đến, thông tin về vấn đề quản lý và xúc tiến du lịch, giới thiệu và trao đổi thông tin về hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch cũng như khó khăn vướng mắc và biện pháp tháo gỡ để Du lịch hai nước cùng phát triển. Bà Sengsoda Vanthannouvong, Phó Cục trưởng cục Xúc tiến Du lịch, Bộ Thôngtin, Văn hóa và Du lịch Lào giới thiệu về các điểm đến của Lào, chính sách xúc tiến, quảng bá du lịch, tiềm năng, thế mạnh, điểm đến của du lịch Lào tới các đối tác Việt Nam. Tại hội nghị, Cục trưởng Cục Xúc tiến Du lịch, Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch Lào Sounh Manivong chia sẻ: Lào và Việt Nam có nhiều thế mạnh để cùng hợp tác, phát triển du lịch. Hợp tác du lịch giữa hai nước đã thực hiện từ Hiệp định hợp tác Du lịch năm 1991, từ đó đến nay, hai bên đã thực hiện nhiều chính sách ưu đãi, ưu tiên thủ tục, quảng bá xúc tiến.

ở cả cấp cơ quan quản lý nhà nước về Du lịch và cả địa phương, đặc biệt là ở các tỉnh biên giới hai nước. Thông thường, hai bên đều tổ chức các hoạt động carnaval, hội thảo, hội nghị xúc tiến hoặc trao đổi các đoàn du lịch qua nhau. Đặc biệt, những tuyến du lịch kết nối giữa hai nước trong khu vựcnhư Luangprabang với Hà Nội, Luangprabang với TP Hồ Chí Minhcũng được giới thiệu tại hội nghị. Theo đó, với những thuận lợi khi hai hãng hàng không quốc gia Lao Airlines và Vietnam Airlines đều có những chuyến bay thẳng nối các thành phố lớn của Lào như Viêng Chăn, Luangprabang, Pakse tới Hà Nội sẽ có nhiều trải nghiệm thú vị cho du khách.

Bên cạnh đó, sự quan tâm của hai Đảng và Nhà nước chính phủ Lào và chính phủ Việt Nam tới các chính sách phát triển du lịch Việt Nam - Lào thời gian gần đây sẽ tạo nhiều thuận lợi để việc liên kết, phát triển du lịch hợp tác giữa Việt Nam với Lào được thuận lợi. Ngày 21/11/2018, tại tỉnh Luông Pra Băng (Luangprabang), Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, Lãnh sự quán Việt Nam tại các tỉnh Bắc Lào phối hợp với Sở Thông tin, Văn hóa và Du lịch tỉnh Luông Pra Băng tổ chức Hội nghị Xúc tiến Hợp tác Du lịch giữa các tỉnh Việt Nam và Khu vực Bắc Lào với chủ đề "Hành trình đến với di sản thế giới".