ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- NGUYỄN THỊ BÍCH LIÊN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA MẶT HÀNG GẠO XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ ĐỐI NGOẠI Hà Nội - 2010 1 MỤC LỤC Danh mục các chữ viết tắt. i Danh mục các bảng. ii Danh mục các hình.ii MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA HÀNG NÔNG SẢN. Khái niệm về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh và các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Các quan niệm về năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Phân loại năng lực cạnh tranh theo cấp độ. Một số tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của hàng nông sản. Một số mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh. Mô hình SWOT. Mô hình kim cương của Micheal Porter. Các nhân tố cơ bản ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của hàng nông sản . Nguồn lực tự nhiên. Kỹ thuật và công nghệ sản xuất. Công nghệ chế biến và bảo quản. Phong tục, tập quán của người tiêu dùng. Chất lượng dịch vụ, phục vụ. Các chính sách hỗ trợ của nhà nước. Sự cần thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng nông sản xuất khẩu ở Việt Nam và kinh nghiệm của một số nƣớc. Sự cần thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng nông sản xuất khẩu ở Việt Nam. Kinh nghiệm của một số nước trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh hàng nông sản xuất khẩu. 45 CHƢƠNG 2: PHÂN TÍCH NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA.55 MẶT HÀNG GẠO XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Tổng quan về tình hình sản xuất và xuất khẩu mặt hàng gạo của Việt Nam. Tình hình sản xuất lúa gạo ở Việt Nam. Tình hình sản xuất và chế biến gạo xuất khẩu ở Việt Nam. Sản lượng và doanh thu gạo xuất khẩu. Thị phần gạo xuất khẩu. Phân tích năng lực cạnh tranh mặt hàng gạo xuất khẩu của Việt Nam. Phân tích năng lực cạnh tranh của mặt hàng gạo theo các tiêu chí. Đánh giá năng lực cạnh tranh của mặt hàng gạo xuất khẩu theo mô hình kim cương của Micheal Porter. Phân tích SWOT của mặt hàng gạo. Đánh giá chung về năng lực cạnh tranh của mặt hàng gạo xuất khẩu của Việt Nam. 88 CHƢƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA MẶT HÀNG GẠO XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Định hƣớng và mục tiêu cơ bản của hoạt động xuất khẩu gạo. Đặc điểm thị trường và triển vọng xuất khẩu gạo của Việt Nam. Định hướng và mục tiêu. Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của mặt hàng gạo xuất khẩu của Việt Nam. Những giải pháp về phía Nhà nước. Nhóm giải pháp đối với doanh nghiệp xuất khẩu gạo.118 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 120 4 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT AFTA Khu vực mậu dịch tự do ASEAN ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á AGROINFO Trung tâm thông tin phát triển nông nghiệp nông thôn CEPT Hiệp định thuế quan ưu đãi có hiệu lực chung DRC Hệ số chi phí nguồn lực EU Liên minh châu Âu FAO Tổ chức Nông lương của Liên Hiệp Quốc GDP Tổng sản phẩm quốc nội GNP Tổng sản phẩm quốc dân IC Chỉ số cạnh tranh quốc tế ITC Diễn đàn thương mại quốc tế IRRI Viện lúa quốc tế RCA Lợi thế so sánh hiển thị RFC Khả năng sinh lời vốn về mặt tài chính USDA Bộ Nông nghiệp Mỹ USD Đồng đô la Mỹ VND Đồng Việt Nam WB Ngân hàng thế giới WEF Diễn đàn kinh tế thế giới WTO Tổ chức thương mại thế giới CNH Công nghiệp hóa HĐH Hiện đại hóa NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn TNHH Trách nhiệm hữu hạn XHCN Xã hội chủ nghĩa XNK Xuất nhập khẩu i DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng Bảng 2.1: Sản lượng gạo xuất khẩu của các nước xuất khẩu hàng đầu trên thế giới ………………………………….2: Khối lượng và kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam.3: Diện tích và năng suất gạo của một số nước trong khu vực …………………………………………………………….4: Thị phần gạo xuất khẩu của một số nước xuất khẩu hàng đầu trên thế giới 65 ………………………………………………… Bảng 2.5: Thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam theo châu lục …….6: Chỉ số lợi thế cạnh tranh hiển thị của Việt Nam ………….7: Chỉ số lợi thế cạnh tranh hiển thị của một số nước ……….1: Tiêu chuẩn gạo xuất khẩu ……………………………. 115 DANH MỤC CÁC HÌNH Số hiệu hình Tên hình Trang Hình 2.1: Xuất khẩu gạo của Việt Nam đi các thị trường năm 2007 – 2008 …………………………………….2: Top 10 thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất từ Việt Nam, 2008 …………………………………………………… 69 Hình 2.3: Giá gạo xuất khẩu của Thái Lan và Việt Nam …………. 72 ii MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ở Việt Nam, cũng như ở nhiều nước trên thế giới, nông nghiệp, nông thôn là khu vực rất nhạy cảm và có tầm quan trọng đặc biệt đối với nền kinh tế quốc dân. Vì vậy, đây là lĩnh vực luôn được chính phủ quan tâm. Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi kinh tế, hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới, đồng thời tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH – HĐH) đất nước. Tuy nhiên, nước ta về cơ bản vẫn là một nước nông nghiệp. Sản xuất nông nghiệp của Việt Nam trong thời gian qua đã đạt nhiều thành tựu to lớn, đóng góp tích cực cho thời kỳ đầu của sự nghiệp CNH - HĐH đất nước. Trong thành tích chung đó phải kể tới sự đóng góp của mặt hàng lúa gạo. Tuy nhiên sản xuất nông nghiệp và xuất khẩu nông sản nói chung, của mặt hàng lúa gạo của Việt Nam nói riêng hiện vẫn đang gặp nhiều khó khăn, trở ngại. Trên thị trường thế giới, sức cạnh tranh của mặt hàng gạo của Việt Nam còn nhiều hạn chế về chất lượng, mẫu mã, giá cả,… So với Việt Nam, khả năng cạnh tranh của mặt hàng gạo xuất khẩu của Thái Lan vượt trội hơn hẳn cả về chất lượng, mẫu mã. Xuất khẩu gạo của Việt Nam còn nhiều hạn chế do trình độ quản lý, khả năng kinh doanh trên thị trường quốc tế của ta còn yếu kém, thường phải xuất khẩu qua trung gian, môi giới nên bị ép giá, chịu nhiều thiệt thòi,… Mặc dù là nước đứng thứ hai trên thế giới về xuất khẩu gạo (sau Thái Lan), nhưng Việt Nam hiện đang đứng trước nguy cơ cạnh tranh rất gay gắt của những đối thủ tiềm năng như: Mỹ, Trung Quốc, Pakistan, Myanma, Australia,… trong đó Myanma được đánh giá là nước có tiềm năng rất lớn về xuất khẩu gạo. Thực tế đó đòi hỏi cần phải đánh giá một cách đầy đủ, có hệ thống về năng lực cạnh tranh của mặt hàng nông sản nói chung và của sản phẩm lúa gạo xuất khẩu nói riêng, tìm ra những mặt hạn chế, từ đó đề ra những giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm gạo xuất khẩu của Việt Nam trong bối cảnh nền kinh tế nước ta hội nhập ngày càng sâu rộng vào kinh tế khu vực và thế giới. Xuất phát từ yêu cầu đó, tôi chọn đề tài cho luận văn tốt nghiệp của mình là: “Năng lực cạnh tranh của mặt hàng gạo xuất khẩu của Việt Nam”. Tình hình nghiên cứu Nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của mặt hàng gạo xuất khẩu của Việt Nam là một đề tài không mới. Liên quan đến đề tài này, đã có khá nhiều công trình được công bố. Một số công trình đáng lưu ý bao gồm: - Dự án Hợp tác kỹ thuật TCP/VIE/8821 (2000) về "Khả năng cạnh tranh của ngành nông nghiệp Việt Nam: Một sự phân tích sơ bộ trong bối cảnh hội nhập ASEAN và AFTA" của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN & PTNT) được sự tài trợ của Tổ chức Nông Lương của Liên Hiệp Quốc (FAO). Dự án này bao gồm nhiều báo cáo đề cập đến khả năng cạnh tranh của một số mặt hàng nông sản Việt Nam như gạo, đường, hạt tiêu, thịt lợn, cà phê dưới giác độ chi phí sản xuất, tiếp thị, năng suất, kim ngạch xuất khẩu, giá cả. Thời gian phân tích của các báo cáo này giới hạn đến năm 1999. - Báo cáo khoa học về “Khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam trong hội nhập AFTA’’(2005), của Quỹ nghiên cứu ICARD-MISPA, TOR số MISPA A/2003/06. Báo cáo đã nghiên cứu thực trạng, tiềm năng và lợi thế cạnh tranh của một số mặt hàng nông sản Việt Nam bao gồm gạo, chè, tiêu, thịt lợn, gà và dứa trên thị trường nội địa trong bối cảnh hội nhập AFTA. Đồng thời báo cáo nghiên cứu ảnh hưởng của việc Việt Nam gia nhập AFTA đối với một số mặt hàng nông sản trên đến năm 2004. - Nguyễn Ngọc Quế (2000), “Khả năng cạnh tranh của gạo Việt Nam”, Bộ NN & PTNT. Cuốn sách này đã đánh giá một cách khái quát về khả năng cạnh tranh của mặt hàng gạo của Việt Nam. Tuy nhiên, đây là một nghiên cứu tổng quát về khả năng cạnh tranh của gạo Việt Nam, chưa đi sâu nghiên cứu làm rõ những lợi thế, những điểm mạnh, điểm yếu trong việc sản xuất và xuất khẩu mặt hàng gạo của Việt Nam và chưa đánh giá năng lực cạnh tranh của gạo xuất khẩu của Việt Nam dựa trên các tiêu chí và cũng chưa đưa ra được các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho mặt hàng gạo xuất khẩu của Việt Nam. - Nghiên cứu của ISGMARD (2002) về “Tác động của tự do hóa thương mại đến một số ngành hàng nông nghiệp Việt Nam: Lúa gạo, cà phê, chè, đường’’. Dự 2 án đã sử dụng mô hình cân bằng bộ phận để đánh giá tác động của Hiệp định thương mại tự do ASEAN (AFTA) tới gạo, cà phê, chè và mía đường. Báo cáo chỉ ra rằng, AFTA sẽ giúp tăng xuất khẩu nông sản cả về số lượng và giá xuất khẩu (lượng gạo xuất khẩu sẽ tăng 10,5% với giá tăng 4,2%; lượng cà phê tăng 2,3% với giá tăng 1,9%; lượng chè tăng 1,3% với giá tăng 0,8%,. - Nguyễn Đình Long (2000), “Phân tích sơ bộ khả năng cạnh tranh của ngành nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh ASEAN và AFTA”, Bộ NN & PTNT. Nội dung của cuốn sách này mới chỉ dừng lại ở những đánh giá sơ bộ về khả năng cạnh tranh chung của ngành nông nghiệp Việt Nam, đánh giá khả năng cạnh tranh của những mặt hàng nông sản chủ yếu của Việt Nam như: cà phê, chè, gạo, nhân điều, hồ tiêu,…trong điều kiện hội nhập vào nền kinh tế quốc tế của Việt Nam trong bối cảnh của ASEAN và AFTA.
Năng lực cạnh tranh của mặt hàng gạo xuất khẩu Việt Nam
Luận văn thạc sĩ UEB phân tích năng lực cạnh tranh của gạo xuất khẩu Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường và chiến lược phát triển.
Trường đại học
Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà NộiChuyên ngành
Kinh Tế Đối NgoạiNgười đăng
Ẩn danhThể loại
Luận Văn Thạc SỹPhí lưu trữ
35 PointMục lục chi tiết
THÔNG TIN CHI TIẾT
Tác giả: Nguyễn Thị Bích Liên
Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
Chuyên ngành: Kinh Tế Đối Ngoại
Đề tài: Năng Lực Cạnh Tranh Của Mặt Hàng Gạo Xuất Khẩu Của Việt Nam
Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
Năm xuất bản: 2010
Địa điểm: Hà Nội
Trích đoạn nội dung tài liệu
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ