Nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không Việt Nam

Nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách ngành hàng không Việt Nam, luận văn thạc sĩ kinh tế 60 31 01, phân tích và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Vũ Thị Trang Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Phương Thảo
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hàng không Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Phần mở đầu
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CỦA NGÀNH HÀNG KHÔNG
• 1.1. Đặc điểm dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không
• 1.2. Các nhân tố ảnh hưởng và hệ thống chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không
• 1.2.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không
• 1.2.1.1. Các nhân tố chủ quan
• 1.2.1.2. Các nhân tố khách quan
• 1.2.2. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không
• 1.2.2.1. Hệ thống chỉ tiêu cơ bản đánh giá dịch vụ vận tải hành khách
• 1.2.2.2. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá dịch vụ vận tải bổ trợ đi kèm
• 1.3. Kinh nghiệm phát triển dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không một số quốc gia trên thế giới
• 1.3.1. Dịch vụ vận tải hành khách của một số quốc gia Châu Á
• 1.3.2. Dịch vụ vận tải hành khách của cộng đồng Châu Âu (EU)
• 1.3.3. Dịch vụ vận tải hành khách tại khu vực Bắc Mỹ
• 1.3.4. Kinh nghiệm rút ra cho ngành hàng không Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CỦA NGÀNH HÀNG KHÔNG VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về ngành hàng không Việt Nam
• 2.1.1. Mô hình tổ chức hoạt động của ngành hàng không Việt Nam
• 2.1.2. Thị trường vận tải hàng không Việt Nam
• 2.1.2.1. Đặc điểm kinh doanh vận tải hàng không
• 2.1.2.2. Các yếu tố cơ bản của thị trường vận tải hàng không và các bộ phận tham gia quá trình vận tải hành khách
• 2.1.2.3. Một số kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp vận tải hàng không Việt Nam
• 2.2. Phân tích, đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không Việt Nam
• 2.2.1. Tải cung ứng - sản lượng vận chuyển, hệ số sử dụng ghế
• 2.2.2. Các dịch vụ vận tải bổ trợ đi kèm
• 2.2.3. Giá cước vận tải hành khách
• 2.2.4. Thị phần vận tải hành khách
• 2.2.5. Chi phí và lợi nhuận vận tải hành khách
• 2.2.6. Đánh giá chung về năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CỦA NGÀNH HÀNG KHÔNG VIỆT NAM
• 3.1. Bối cảnh của ngành hàng không Việt Nam trong xu thế mở cửa và hội nhập
• 3.1.1. Bối cảnh quốc tế
• 3.1.2. Bối cảnh trong nước
• 3.2. Định hướng nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không Việt Nam
• 3.3. Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không Việt Nam
• 3.3.1. Các giải pháp vĩ mô của chính phủ và của ngành hàng không
• 3.3.2. Các giải pháp vi mô của doanh nghiệp vận tải
• Kết Luận
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hàng không Việt Nam

Ngành hàng không Việt Nam đã trải qua nhiều thách thức và cơ hội trong quá trình phát triển. Đặc biệt, năng lực cạnh tranh của dịch vụ vận tải hàng không đang trở thành một yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của ngành. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh không chỉ giúp các hãng hàng không Việt Nam mở rộng thị trường mà còn đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của hành khách.

1.1. Đặc điểm dịch vụ vận tải hàng không tại Việt Nam

Dịch vụ vận tải hàng không tại Việt Nam có những đặc điểm riêng biệt như tính không hiện hữu và không thể tồn kho. Điều này đòi hỏi các hãng hàng không phải tối ưu hóa quy trình phục vụ và quản lý chất lượng dịch vụ để nâng cao năng lực cạnh tranh.

1.2. Vai trò của dịch vụ vận tải hàng không trong nền kinh tế

Dịch vụ vận tải hàng không đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các vùng miền và thúc đẩy phát triển kinh tế. Sự phát triển của ngành hàng không không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển của các ngành dịch vụ khác.

II. Thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hàng không

Ngành hàng không Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Các vấn đề như chất lượng dịch vụ chưa đồng đều, sự cạnh tranh gay gắt từ các hãng hàng không quốc tế và sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng

Chất lượng dịch vụ là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng. Các hãng hàng không cần cải thiện chất lượng dịch vụ để thu hút và giữ chân khách hàng, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.2. Cạnh tranh từ các hãng hàng không quốc tế

Sự xuất hiện của nhiều hãng hàng không quốc tế tại thị trường Việt Nam đã tạo ra áp lực lớn cho các hãng hàng không nội địa. Việc cạnh tranh không chỉ về giá mà còn về chất lượng dịch vụ là điều cần thiết để tồn tại và phát triển.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hàng không

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, các hãng hàng không cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Từ việc cải thiện chất lượng dịch vụ đến việc áp dụng công nghệ mới, tất cả đều đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao vị thế cạnh tranh.

3.1. Cải thiện chất lượng dịch vụ

Cải thiện chất lượng dịch vụ là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để nâng cao năng lực cạnh tranh. Các hãng hàng không cần đầu tư vào đào tạo nhân viên và nâng cấp cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

3.2. Ứng dụng công nghệ mới trong quản lý

Việc áp dụng công nghệ mới trong quản lý và vận hành sẽ giúp các hãng hàng không tối ưu hóa quy trình và giảm chi phí. Công nghệ cũng giúp cải thiện trải nghiệm của khách hàng, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về năng lực cạnh tranh

Nghiên cứu về năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hàng không đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp đồng bộ có thể mang lại kết quả tích cực. Các hãng hàng không cần thực hiện các nghiên cứu thị trường để hiểu rõ hơn về nhu cầu của khách hàng.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thị trường

Các nghiên cứu thị trường cho thấy rằng hành khách ngày càng quan tâm đến chất lượng dịch vụ hơn là giá cả. Điều này cho thấy rằng các hãng hàng không cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ để thu hút khách hàng.

4.2. Các mô hình thành công từ quốc tế

Nhiều hãng hàng không quốc tế đã áp dụng thành công các chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc học hỏi từ những mô hình này sẽ giúp các hãng hàng không Việt Nam có thêm kinh nghiệm và phương pháp hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của dịch vụ vận tải hàng không Việt Nam

Tương lai của dịch vụ vận tải hàng không Việt Nam phụ thuộc vào khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh. Các hãng hàng không cần phải liên tục cải tiến và đổi mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Định hướng phát triển của ngành hàng không Việt Nam trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng thị trường. Điều này sẽ giúp ngành hàng không phát triển bền vững và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

5.2. Vai trò của chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Chính sách hỗ trợ từ nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành hàng không. Các chính sách cần được thiết kế để tạo điều kiện thuận lợi cho các hãng hàng không phát triển và mở rộng thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành hàng không dân dụng Việt Nam, với lịch sử gần nửa thế kỷ phát triển, đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm gắn liền với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Từ năm 1990, khi cơ chế quản lý bao cấp được xóa bỏ, ngành hàng không bắt đầu có bước chuyển mình rõ nét, hòa nhập với xu thế phát triển khu vực và toàn cầu. Tuy nhiên, theo ước tính, năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách của ngành vẫn còn hạn chế, thể hiện qua thị phần vận tải khiêm tốn và chất lượng dịch vụ chưa đáp ứng kỳ vọng. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và mở cửa thị trường, việc nâng cao năng lực cạnh tranh của dịch vụ vận tải hành khách ngành hàng không trở thành nhiệm vụ cấp thiết nhằm đảm bảo sự phát triển ổn định, bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ thực trạng năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không Việt Nam từ năm 1995 đến nay, phân tích các nhân tố ảnh hưởng, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng thị trường vận chuyển hành khách trong nước và quốc tế. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ ngành hàng không Việt Nam, với trọng tâm là dịch vụ vận tải hành khách trong giai đoạn chuyển đổi và phát triển mạnh mẽ từ năm 1995 đến năm 2006. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, doanh nghiệp hàng không trong việc hoạch định chính sách, chiến lược phát triển dịch vụ vận tải hành khách, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh và vị thế cạnh tranh của ngành trên thị trường khu vực và thế giới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh trong ngành dịch vụ vận tải hành khách hàng không. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết cạnh tranh kinh tế: Cạnh tranh được hiểu là quan hệ kinh tế giữa các chủ thể trong nền kinh tế thị trường nhằm giành lợi ích tối đa, thể hiện qua việc chiếm lĩnh thị trường, thu hút khách hàng và tối ưu hóa lợi nhuận. Lý thuyết này giúp phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sức mạnh cạnh tranh của doanh nghiệp vận tải hàng không.

2. Lý thuyết năng lực cạnh tranh: Năng lực cạnh tranh là khả năng duy trì và mở rộng vị trí trên thị trường, đảm bảo lợi nhuận tối thiểu theo yêu cầu của doanh nghiệp. Khung lý thuyết này tập trung vào các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh như tải cung ứng, hệ số sử dụng ghế, giá cước, thị phần, chi phí và lợi nhuận vận tải hành khách.

Các khái niệm chính bao gồm: dịch vụ vận tải hành khách (cơ bản và bổ trợ), đặc điểm dịch vụ hàng không (vô hình, không thể tồn kho, tính quốc tế cao, an toàn và an ninh), các nhân tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, cùng hệ thống chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn. Các phương pháp cụ thể bao gồm:

• Phân tích tổng hợp và phân tích thống kê: Thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo ngành, số liệu thống kê của Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam và các tổ chức quốc tế, nhằm đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách.

• So sánh và phân tích dự báo: So sánh năng lực cạnh tranh của ngành hàng không Việt Nam với các quốc gia trong khu vực và thế giới, dự báo xu hướng phát triển và các thách thức trong tương lai.

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm số liệu về tải cung ứng, sản lượng vận chuyển, hệ số sử dụng ghế, giá cước, thị phần, chi phí và lợi nhuận của các hãng hàng không Việt Nam từ năm 1995 đến 2005; các báo cáo nghiên cứu kinh nghiệm phát triển dịch vụ vận tải hành khách của các quốc gia như Singapore, Hồng Kông, EU, Bắc Mỹ.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu tập trung vào các doanh nghiệp vận tải hàng không chính như Vietnam Airlines, Pacific Airlines và các cụm cảng hàng không quốc tế tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 1995-2006, giai đoạn ngành hàng không Việt Nam có sự chuyển biến mạnh mẽ về cơ chế quản lý và phát triển dịch vụ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tải cung ứng và hệ số sử dụng ghế: Tải cung ứng của các hãng hàng không Việt Nam tăng trưởng trung bình khoảng 15-20% mỗi năm trong giai đoạn 1995-2005. Hệ số sử dụng ghế đạt khoảng 75-80%, thấp hơn mức 80% trở lên được đánh giá là tốt theo tiêu chuẩn quốc tế.

2. Giá cước vận tải hành khách: Giá vé có tính cạnh tranh nhưng chưa thực sự linh hoạt và chưa áp dụng triệt để chính sách giá mềm phù hợp với từng phân khúc khách hàng. Giá vé giảm nhẹ đã giúp tăng sản lượng vận chuyển khách nội địa khoảng 10-15% trong một số năm gần đây.

3. Thị phần vận tải hành khách: Vietnam Airlines chiếm khoảng 70% thị phần nội địa và 50% thị phần quốc tế, Pacific Airlines chiếm khoảng 15% thị phần nội địa. Thị phần của các hãng hàng không nước ngoài trên các tuyến quốc tế ngày càng tăng, gây áp lực cạnh tranh lớn.

4. Chi phí và lợi nhuận vận tải hành khách: Chi phí khai thác chiếm khoảng 45-50% tổng chi phí vận tải, cao hơn mức trung bình thế giới do tỷ lệ máy bay thuê và thuê mua lớn. Lợi nhuận ngành hàng không Việt Nam duy trì ở mức dưới 10% doanh thu, thấp hơn nhiều so với các hãng hàng không quốc tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Về chủ quan, khả năng tài chính hạn chế khiến các hãng khó đầu tư đội tàu bay hiện đại, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh. Trình độ tổ chức quản lý và thái độ phục vụ của nhân viên còn nhiều điểm cần cải thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng. Về khách quan, cơ chế chính sách quản lý còn chưa hoàn chỉnh, các rào cản về thương quyền bay quốc tế và sự cạnh tranh gay gắt từ các hãng hàng không nước ngoài làm giảm thị phần của các hãng nội địa.

So sánh với kinh nghiệm phát triển của các quốc gia như Singapore, Hồng Kông, EU và Bắc Mỹ cho thấy, việc xây dựng chiến lược phát triển đồng bộ, đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng, phát triển hàng không chi phí thấp và mở rộng liên minh quốc tế là những yếu tố then chốt giúp nâng cao năng lực cạnh tranh. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng tải cung ứng, biểu đồ thị phần các hãng hàng không và bảng so sánh chi phí lợi nhuận giữa các hãng trong khu vực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện chính sách pháp luật ngành hàng không: Nhà nước cần sớm hoàn chỉnh hệ thống văn bản pháp luật, đặc biệt là luật hàng không, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho phát triển dịch vụ vận tải hành khách và hình thành hàng không chi phí thấp. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, chủ thể là Bộ Giao thông Vận tải và Cục Hàng không Dân dụng.

2. Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và đội tàu bay hiện đại: Tăng cường đầu tư nâng cấp cảng hàng không, sân bay quốc tế và mua sắm máy bay thế hệ mới nhằm nâng cao năng lực chuyên chở và chất lượng dịch vụ. Thời gian thực hiện 3-5 năm, chủ thể là các doanh nghiệp hàng không và nhà nước.

3. Đẩy mạnh đào tạo nâng cao trình độ quản lý và nhân viên phục vụ: Tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu về quản lý chất lượng dịch vụ, kỹ năng phục vụ khách hàng nhằm nâng cao trải nghiệm hành khách. Thời gian liên tục, chủ thể là các doanh nghiệp hàng không phối hợp với các cơ sở đào tạo.

4. Phát triển hàng không chi phí thấp và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ: Khuyến khích thành lập các hãng hàng không chi phí thấp, áp dụng chính sách giá vé linh hoạt, đa dạng hóa dịch vụ bổ trợ để thu hút khách hàng mới và mở rộng thị trường. Thời gian 2-3 năm, chủ thể là doanh nghiệp hàng không và cơ quan quản lý.

5. Tăng cường hợp tác quốc tế và liên minh hàng không: Thúc đẩy liên doanh, liên kết với các hãng hàng không quốc tế, mở rộng mạng đường bay quốc tế, nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường khu vực và toàn cầu. Thời gian liên tục, chủ thể là các hãng hàng không và Bộ Ngoại giao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngành hàng không và cơ quan quản lý nhà nước: Giúp hoạch định chính sách, xây dựng chiến lược phát triển ngành hàng không phù hợp với xu thế hội nhập và cạnh tranh quốc tế.

2. Doanh nghiệp vận tải hàng không: Cung cấp cơ sở khoa học để đánh giá năng lực cạnh tranh, từ đó điều chỉnh chiến lược kinh doanh, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng thị trường.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế vận tải, quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo quan trọng về lý thuyết và thực tiễn năng lực cạnh tranh trong ngành dịch vụ vận tải hành khách hàng không.

4. Các nhà đầu tư và đối tác quốc tế trong lĩnh vực hàng không: Hiểu rõ bối cảnh phát triển, tiềm năng và thách thức của ngành hàng không Việt Nam để đưa ra quyết định đầu tư và hợp tác hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách là gì?
   Năng lực cạnh tranh là khả năng duy trì và mở rộng vị trí trên thị trường, đảm bảo lợi nhuận tối thiểu và thu hút khách hàng thông qua chất lượng dịch vụ, giá cả và hiệu quả hoạt động. Ví dụ, Vietnam Airlines duy trì thị phần lớn nhờ đội tàu bay hiện đại và dịch vụ đa dạng.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh ngành hàng không Việt Nam?
   Bao gồm nhân tố chủ quan như chính sách chiến lược, khả năng tài chính, trình độ quản lý, thái độ nhân viên; và nhân tố khách quan như tốc độ phát triển kinh tế, cơ chế chính sách, biến động môi trường kinh doanh. Ví dụ, khủng hoảng kinh tế 1997-1998 đã làm giảm mạnh sản lượng vận chuyển.

3. Làm thế nào để đánh giá năng lực cạnh tranh của dịch vụ vận tải hành khách?
   Thông qua các chỉ tiêu như tải cung ứng, hệ số sử dụng ghế, giá cước, thị phần, chi phí và lợi nhuận vận tải. Ví dụ, hệ số sử dụng ghế đạt trên 80% được coi là hiệu quả.

4. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho ngành hàng không Việt Nam?
   Phát triển hàng không chi phí thấp, mở rộng liên minh quốc tế, đầu tư cơ sở hạ tầng hiện đại và hoàn thiện chính sách pháp luật là những bài học từ Singapore, EU và Mỹ. Ví dụ, Singapore Airlines nổi tiếng nhờ chiến lược dịch vụ chất lượng cao và liên kết quốc tế.

5. Giải pháp nào ưu tiên để nâng cao năng lực cạnh tranh ngành hàng không Việt Nam?
   Hoàn thiện chính sách pháp luật, đầu tư đội tàu bay hiện đại, đào tạo nhân lực, phát triển hàng không chi phí thấp và tăng cường hợp tác quốc tế. Ví dụ, việc áp dụng chính sách giá vé linh hoạt đã giúp tăng sản lượng vận chuyển nội địa.

Kết luận

• Luận văn làm rõ đặc điểm, vai trò và các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách ngành hàng không Việt Nam trong giai đoạn 1995-2006.
• Đánh giá thực trạng cho thấy ngành còn nhiều hạn chế về đội tàu bay, chất lượng dịch vụ, chi phí cao và thị phần hạn chế so với các hãng hàng không quốc tế.
• So sánh kinh nghiệm quốc tế giúp rút ra bài học quan trọng về chiến lược phát triển, đầu tư và hợp tác quốc tế.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ từ chính sách pháp luật, đầu tư cơ sở hạ tầng, đào tạo nhân lực đến phát triển hàng không chi phí thấp và mở rộng liên minh quốc tế.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo gồm hoàn thiện khung pháp lý trong 1-2 năm, đầu tư đội tàu bay hiện đại trong 3-5 năm và phát triển nguồn nhân lực liên tục nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững của ngành hàng không Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng ngành hàng không Việt Nam phát triển mạnh mẽ, hội nhập sâu rộng và cạnh tranh hiệu quả trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1:NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH CỦA NGÀNH HÀNG KHÔNG. Đặc điểm dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không Dịch vụ là vô hình, chất lượng dịch vụ được đánh giá bởi khách hàng chứ không phải người cung ứng - người bán. Khách hàng đánh giá chất lượng một dịch vụ được cung ứng, thông qua đánh giá các dịch vụ cụ thể được phục vụ và qua cảm giác chủ quan của mình. Kinh doanh vận tải hành khách là một ngành kinh doanh đặc biệt bởi vì sản phẩm hàng hoá của nó không lưu giữ được.

Hành khách đã đặt giữ chỗ trên một chuyến bay nhưng không thực hiện chuyến bay, hãng vận chuyển vẫn phải thực hiện chuyến bay mặc dù chuyến bay vẫn còn nhiều chỗ trống. Hãng vận chuyển vẫn phải chi phí cho các chỗ trống đó như phí hạ cất cánh, phí đỗ tàu bay, phí an ninh an toàn cho chuyến bay. Trong khi đó hành khách không bị phạt hay bất cứ thiệt hại về kinh tế nào khi không thực hiện chuyến bay đã đặt chỗ. Các dịch vụ cung cấp cho chuyến bay cũng không thể cắt lại được như đồ uống, báo chí v.

được cung cấp theo một cơ số nhất định. Thậm chí hãng hàng không vẫn phải thực hiện chuyến bay khi không có hành khách nào để có máy bay nối chuyến các chặng tiếp theo. Hay khi có khả năng hủy được chuyến bay (vì lý do thương mại) thì hãng hàng không phải bố trí cho hành khách đi trên các chuyến bay khác hoặc phải bồi thường cho hành khách vì đã hủy chuyến bay đó. Dịch vụ vận tải hành khách nói chung đã xuất hiện từ rất lâu và có một vị trí quan trọng trong đời sống kinh tế xã hội.

Kinh tế càng phát triển thì các ngành dịch vụ cũng ngày một phát triển, đặc biệt là dịch vụ vận tải hành khách bằng đường hàng không. Dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không có những đặc điểm của sản phẩm dịch vụ nói chung đồng thời cũng có những đặc điểm đặc thù riêng của ngành. Dịch vụ vận tải hành khách bao gồm một dịch vụ cơ bản và các dịch vụ bổ trợ đi kèm. 8 Dịch vụ cơ bản là hoạt động dịch vụ tạo ra giá trị thoả mãn lợi ích cốt lõi của người tiêu dùng, là mục tiêu tìm kiếm của người mua.

Dịch vụ cơ bản quyết định bản chất của dịch vụ nhờ đó nó quy định dịch vụ là loại này chứ không phải loại khác. Dịch vụ cơ bản của ngành hàng không là vận chuyển hành khách bằng máy bay từ điểm đầu đến điểm cuối hành trình. Dịch vụ đi kèm là những dịch vụ phụ, thứ sinh hoặc các khâu độc lập của dịch vụ được hình thành nhằm mang lại giá trị phụ thêm cho khách hàng. Dịch vụ đi kèm có thể nằm trong hệ thống của dịch vụ cơ bản làm tăng thêm lợi ích cốt lõi như an toàn, an ninh hàng không hoặc có thể là những dịch vụ độc lập mang lại lợi ích phụ thêm như các dịch vụ phục vụ hành khách trước, trong và sau chuyến bay.

Việc phân biệt dịch vụ thành dịch vụ cơ bản và dịch vụ đi kèm nhằm giúp chúng ta hiểu rõ hơn về dịch vụ và bản chất của chúng. Trên thực tế thì các dịch vụ này luôn đan xen và hòa quyện với nhau đặc biệt là đối với ngành vận tải hàng không ngày nay, khi các dịch vụ đi kèm là rất cần thiết và không thể thiếu được. Các hãng hàng không sẽ không thể phát triển vận tải hành khách nếu không có các hệ thống đặt giữ chỗ tự động, dịch vụ đặt chỗ, bán vé cùng với các dịch vụ phục vụ hành khách trước, trong và sau chuyến bay v. Dịch vụ vận tải hành khách có đặc tính không hiện hữu.

Đây là đặc điểm cơ bản của dịch vụ nói chung. Với đặc điểm này cho thấy dịch vụ là vô hình, không tồn tại dưới dạng vật thể. Tuy vậy sản phẩm dịch vụ vẫn mang nặng tính vật chất. Ví như chúng ta không thể cầm lấy dịch vụ vận tải nhưng máy bay vận tải là vật chất.

Tính không hiện hữu được biểu lộ khác nhau đối với từng loại dịch vụ. Nhờ đó mà người ta có thể xác định được mức độ sản phẩm hiện hữu, dịch vụ hoàn hảo và các mức độ trung gian giữa dịch vụ và hàng hoá hiện hữu. Trên thực tế từ hàng hoá hiện hữu tới dịch vụ phi hiện hữu có các mức độ khác nhau: Hàng hoá hiện hữu hoàn hảo, bao gồm hàng hoá hiện hữu khi tiêu dùng phải có dịch vụ đi kèm để tăng sự thoả mãn. Tiếp đến là dịch vụ chủ yếu, được thỏa mãn thông qua sản phẩm hàng hoá hiện hữu.

Cuối cùng là dịch vụ hoàn hảo, hoàn toàn không hiện hữu; Dịch vụ vận tải hành khách được đánh giá ở mức độ dịch vụ chủ yếu. Tính không hiện hữu của dịch vụ gây rất nhiều khó khăn cho quản lý hoạt động sản xuất cung cấp dịch vụ, khó khăn cho marketing dịch vụ và cho việc nhận biết dịch 9 vụ. Vì vậy để đánh giá chất lượng dịch vụ nhằm tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh thì phải tiêu chuẩn hoá và đánh giá được dịch vụ bằng các chỉ tiêu định lượng được. Ví dụ để đánh giá mức độ đạt tiêu chuẩn an toàn chuyến bay thì 100% các chuyến bay thực hiện đều phải an toàn.

Dịch vụ vận tải hành kháchcó đặc tính không tách rời. Đặc tính không tách rời thể hiện sản phẩm dịch vụ gắn liền với hoạt động cung cấp dịch vụ. Các sản phẩm dịch vụ cụ thể không đồng nhất nhưng đều mang tính hệ thống, đều từ cấu trúc của dịch vụ cơ bản phát triển thành. Một sản phẩm dịch vụ cụ thể gắn liền với cấu trúc của nó và là kết quả của quá trình hoạt động của hệ thống cấu trúc đó.

Quá trình sản xuất gắn liền với việc tiêu dùng dịch vụ. Người tiêu dùng cũng tham gia vào hoạt động sản xuất cung cấp dịch vụ cho chính mình. Từ đặc điểm trên cho thấy việc sản xuất cung ứng dịch vụ không được tuỳ tiện, trái lại phải rất thận trọng. Phải có nhu cầu, có khách hàng thì quá trình sản xuất mới có thể thực hiện được.

1 Sơ đồ hệ thống cung cấp dịch vụ vận tải hành khách ngành hàng không 1 Đặt vé Đến Sbay Đăng ký Ghi D.mục chờ Kiểm tra vé LTT vé Hành lý Nhận phiếu gửi Hành lý Đăng hành lý kýgửi Trả vé và phiếu gửi hành lý Đưa hành lý gửi lên máy Phòng chờ Các dịch vụ máy bay miễn phí Lên máy bay Hướng Hướng dẫn an toàn bay Bay Thực hiện dịch Phi hành Xuống máy Trả hàng bay KHÁCH HÀNGHÃNG HÀNG KHÔNG 1 1. Dịch vụ vận tải hành kháchkhông thể tồn kho, cất trữ được. 1 Đặc tính không thể tồn kho cất trữ làm cho việc mua bán và tiêu dùng sản phẩm bị giới hạn bởi thời gian. Do đó làm mất cân đối quan hệ cung cầu cục bộ giữa các thời điểm khác nhau trong ngày, trong tuần hoặc trong tháng.

Đặc tính này của dịch vụ quy định sản xuất và tiêu dùng dịch vụ phải đồng thời, trực tiếp, trong một thời gian giới hạn. Nếu không tuân thủ điều đó sẽ không có cơ hội mua bán và tiêu dùng chúng. Hiện nay để hạn chế các khó khăn đem lại do đặc tính này các Hãng hàng không bán vé cho hành khách xa ngày trước ngày bay hàng năm, hàng tháng, hay hàng tuần đồng thời áp dụng các mức giá vé khác nhau cho nhiều đối tượng hành khách, ưu tiên hành khách đặt chỗ và mua vé sớm để tối ưu hoá doanh thu trên từng chuyến bay và lấp đầy khách khi máy bay cất cánh. Bên cạnh đó còn áp dụng nhiều hình thức bán và khuyến mại linh hoạt khác như bán vé vào giờ chót tại sân bay, ưu tiên các khách hàng thương gia, các khách hàng lớn v.

Dịch vụ vận tải hành kháchmang tính quốc tế cao. Với nhu cầu đa dạng có thể đi đến bất cứ nước nào trên thế giới của hành khách thì không phải bất cứ hãng hàng không nào cũng có đường bay tới nước đó, đặc biệt là đi/ đến các điểm nội địa của một nước chỉ có các hãng hàng không của quốc gia đó mới được phép khai thác ( Quy định quốc tế của IATA về vận chuyển hành khách). Trong hoạt động hàng không quốc tế các hãng hàng không luôn cạnh tranh lẫn nhau nhưng để đáp ứng các nhu cầu của hành khách thì các hãng hàng không cũng buộc phải liên minh và liên kết với nhau trong đó chú trọng các dịch vụ phục vụ hành khách. Bởi vậy khi hành khách ra nước ngoài, đi trên nhiều hãng vận chuyển của các quốc gia khác nhau sẽ cảm nhận được sự phong phú của dịch vụ bởi các dịch vụ cụ thề của từng hãng là khác nhau nhưng chúng lại tương đối thống nhất và theo các quy định quốc tế.

Tùy theo độ dài, ngắn của chuyến bay và hạng dịch vụ đã mua, hành khách sẽ được phục vụ chu đáo. Đặc biệt là các dịch vụ trên không như suất ăn, đồ uống, các dịch vụ giải trí. luôn được cung cấp đầy đủ, theo cơ số ghế của máy bay phù hợp với số đông hành khách. Dịch vụ vận tải hành kháchcó tính an toàn và an ninh hàng không.

Hơn bất cứ các phương tiện vận chuyển nào bằng đường bộ, đường thủy, đường sắt, vận tải hành khách bằng đường hàng không có tính an toàn cao. Dù vận chuyển hành khách trên các tuyến đường bay nội địa hay quốc tế cũng đều đáp ứng 1 các đièu kiện về an toàn an ninh hàng không, đặc biệt các tuyến bay quốc tế phải đáp ứng các điều kiện an ninh quốc gia như các điều kiện về xuất nhập cảnh, vệ sinh thực phẩm, sức khoẻ v. Các nhân tố ảnh hưởng và hệ thống chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh dịch vụ vận tải hành khách của ngành hàng không Vấn đề cạnh tranh kinh tế, về mặt lý luận, từ lâu đã được các nhà kinh tế học trước Các Mác và chính các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin cũng đã đề cập đến. Ở nước ta trong quá trình đổi mới nền kinh tế có sự thay đổi về tư duy, quan niệm và cách thức đối xử với cạnh tranh và độc quyền.

Cạnh tranh vừa là môi trường, vừa là động lực trong nền kinh tế thị trường. Trong Văn kiện Đại hội VIII của Đảng cũng đã ghi rõ: “Cơ chế thị trường đòi hỏi phải hình thành một môi trường cạnh tranh lành mạnh, hợp pháp, văn minh’’.