ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lý do chọn đề tài Ch ng ta biết rằng đại dịch Covid-19 đã làm đảo lộn và gây ảnh hưởng tới tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội trong 2 năm qua. Giáo dục và đào tạo là lĩnh vực chịu ảnh hưởng rất nặng nề bởi dịch Covid, nhất là việc bảo đảm chất lượng dạy và học c ng như việc thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết 29 của Đảng. Trong bối cảnh dịch bệnh, kế hoạch năm học bị đứt đoạn, chương trình và nội dung giáo dục phải thay đổi theo hướng chỉ còn phần cốt lõi.
Gần 20 triệu học sinh, sinh viên không được tới trường trong một thời gian rất dài. Hơn 70 nghìn sinh viên không thể ra trường đ ng hạn, ảnh hưởng tới việc cung cấp nguồn nhân lực. Việc học tập trực tuyến trong điều kiện hạ tầng không đồng bộ, hạn chế, bất cập giữa các địa phương, nhà trường. gây ra nhiều hệ lụy và ảnh hưởng tiêu cực cho các nhà trường, gia đình.
Thực tế này khiến số đông học sinh căng thẳng, mệt mỏi, thầy cô áp lực, phụ huynh bức x c, xã hội lo lắng. Vì vậy, ngành giáo dục và đào tạo đã chỉ đạo các nhà trường nêu cao tinh thần trách nhiệm với nghề, khắc phục khó khăn trước mắt, tất cả vì học sinh thân yêu; đồng thời, thường xuyên động viên đội ng các thầy cô giáo, các bậc phụ huynh và học sinh chủ động tiếp cận, tiếp thu, ứng phó, tổ chức giáo dục và đào tạo trong điều kiện bình thường mới. Dịch bệnh đang dần được kiểm soát hiệu quả, những vẫn còn nhiều nguy cơ tiếp diễn, ngành giáo dục vẫn còn những khó khăn, đứng trước nhiều thách thức và sẽ tập trung mọi nguồn lực, năng lực để khắc phục, hạn chế tác động, ảnh hưởng đến các điều kiện dạy và học. Có thể nói rằng hậu quả do dịch bệnh gây ra là lâu dài và khó khắc phục trong một sớm một chiều.
Chính vì vậy Bộ đã hướng dẫn các cơ sở giáo dục thực hiện nhiệm vụ năm học bảo đảm thực hiện mục tiêu kép vừa phòng, chống dịch, vừa tổ chức hoàn thành nhiệm vụ năm học; điều chỉnh tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng tập trung dạy và học nội dung cốt lõi các môn học trong điều kiện phòng, chống dịch; hướng dẫn địa phương chủ động linh hoạt chuyển đổi giữa dạy học trực tiếp và dạy học trực tuyến, trên truyền hình; duy trì dạy học trực tuyến, dạy học trên truyền hình để hỗ trợ dạy học trực tiếp. Bản thân là một người giáo viên giảng dạy môn Giáo dục công dân tôi luôn luôn trăn trở tìm ra các phương pháp dạy học trực tuyến có hiệu quả để giúp các em hiểu bài, nắm vững kiến thức môn học. Chính vì vậy qua một thời gian dạy học trực tuyến chúng tôi đã mạnh dạn viết lên những kinh nghiệm của bản thân qua đề tài “Sử dụng phương pháp lớp học đảo ngược nhằm nâng cao kỹ năng cho học sinh trong dạy học trực tuyến môn Giáo dục công dân cấp trung học phổ thông”. Hy vọng qua đề tài này chúng tôi nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp để được sự dụng rộng rãi trong ngành.
Mục đích của đề tài Đề tài nhằm mục đích cung cấp một số cơ sở lí luận về phương pháp dạy học đảo ngược sử dụng trong dạy học trực tuyến môn Giáo dục công dân. Đồng thời cung cấp một số biện pháp của bản thân tôi nhằm nâng cao kỹ năng học tập theo phương pháp lớp họ đảo ngược cho học sinh ở chương trình môn Giáo dục công dân một cách có hiệu quả trong quá trình tiếp thu kiến thức. Đảm bảo thực hiện đ ng yêu cầu nhiệm vụ năm học của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Sở Giáo dục Nghệ An và của trường năm học 2021-2022. Tính mới và kết quả đạt đƣợc của đề tài Đây là đề tài lần đầu tiên được áp dụng thực hiện tại trường THPT Cờ Đỏ, Trường THPT Kỳ Sơn.
Trường THPT Cửa Lò. Đề tài đã khai thác, trang bị cho học sinh những phương pháp, kỹ năng có tính hệ thống trong việc tổ chức dạy học trực tuyến theo phương pháp đảo ngược ở các tiết học môn Giáo dục công dân. Tên đề tài có thể là không mới hoặc đã có những tác giả khai thác nhưng chúng tôi xin khẳng định những vấn đề tôi nêu ra ở đây hoàn toàn là những kinh nghiệm, những tâm huyết mà bản thân tôi đã đ c kết lại trong quá trình giảng dạy của mình và đã được kiểm định qua thực tế. Đề tài đã góp phần nâng cao tính hứng th , hấp dẫn và hiệu quả cho các giờ học.
Đồng thời phát huy tối đa khả năng tính tích cực, chủ động độc lập sáng tạo, tự giác trong quá trình học tập của học sinh. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Nghiên cứu ở bộ môn Giáo dục công dân cấp trung học phổ thông - Thực nghiệm tại trường THPT Cờ Đỏ - Huyện Nghĩa Đàn; Trường THPT Kỳ Sơn - Huyện Kỳ Sơn; Trường THPT Cửa Lò - Thị Xã Cửa Lò. - Thời gian thực hiện: Từ năm học 2021 - 2022 đến nay. 2 skkn PHẦN II: NỘI DUNG 1.
Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học thích ứng với tình hình thực tế hiện nay Trong quá trình hội nhập và phát triển của đất nước, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là một trong những vấn đề Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm và ưu tiên hàng đầu. Điều này được thể hiện rõ ở: - Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI - Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 - Công văn số 5555/BDGĐT-GDTrH ngày 8 tháng 10 năm 2014 hướng dẫn và cụ thể hóa những yêu cầu trong đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh: “hình thức giao nhiệm vụ sinh động, hấp dẫn, kích thích được hứng th nhận thức của học sinh”. - Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư 09/2021/TT-BGDĐT, quy định tất cả những điều kiện tổ chức dạy học trực tuyến. - Công văn số 3969/BGDĐT-GDTrH ngày 10/9/2021 và Công văn số 4040/BGDĐT-GDTrH ngày 17/9/2021 của BGDĐT hướng dẫn thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông năm học 2021-2022 ứng phó với dịch Covid-19.
Theo đó, đổi mới phương pháp dạy học còn được cụ thể hóa trong các văn bản chỉ đạo về việc thực hiện nhiệm vụ năm học hàng năm của Bộ Giáo dục và Đào tạo; hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của Sở Giáo dục và Đào tạo năm học 2021-2022; kế hoạch năm học của nhà trường và kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học của mỗi giáo viên năm học 2021-2022. Đổi mới chương trình giáo dục và cùng với nó là đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới đánh giá là những phương diện thể hiện sự quyết tâm cách tân, đem lại những thay đổi về chất lượng và hiệu quả giáo dục. Về phương pháp dạy học, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực.
Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, ch ý các hoạt động tự học, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Bởi vậy một giờ học tốt là một giờ học phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của cả người dạy và người học nhằm nâng cao tri thức, bồi dưỡng năng lực hợp tác, năng lực vận dụng tri thức vào thực tiễn, bồi dưỡng phương pháp tự học, tác động tích cực đến tư tưởng, tình cảm, đem lại hứng th học tập cho người học. Về bản chất, đó là giờ học có sự kết hợp giữa học tập cá thể (hình thức học cá nhân) với học tập hợp tác (hình thức học theo nhóm, theo lớp); Ch trọng kết hợp học với hành, nâng cao tri thức với rèn luyện các kỹ năng, gắn 3 skkn với thực tiễn cuộc sống; Phát huy thế mạnh của các phương pháp dạy học tiên tiến, hiện đại; Các phương tiện, thiết bị dạy học và những ứng dụng của công nghệ thông tin…; Ch trọng cả hoạt động đánh giá của giáo viên và tự đánh giá của học sinh. Trong bối cảnh hiện nay tình hình dịch Covid diễn biến phức tạp việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học trực tuyến để thích ứng linh hoạt với tình hình dịch Covid-19 là việc làm rất cần thiết.
Quan niệm về phương pháp lớp học đảo ngược và hiệu quả của phương pháp này trong giảng dạy môn Giáo dục công dân 1. Khái niệm lớp học đảo ngược Lớp học đảo ngược là tất cả các hoạt động dạy học được thực hiện “đảo ngược” so với thông thường. Cụm từ “đảo ngược” ở đây được hiểu là sự thay đổi với các dụng ý và chiến lược sư phạm thực hiện ở cách triển khai các nội dung, mục tiêu dạy học và các hoạt động dạy học khác với cách truyền thống trước đây của người dạy và người học. Ngược lại với mô hình lớp học truyền thống, ở lớp học đảo ngược, giáo viên thực hiện những bài giảng, những video về lí thuyết và bài tập cơ bản, chia sẻ qua Internet cho các học sinh xem trước tại nhà, thời gian ở lớp dành cho việc giải đáp thắc mắc của học sinh, làm bài tập khó hay thảo luận sâu hơn về kiến thức.2 Đặc điểm của lớp học đảo ngược Với phương pháp lớp học đảo ngược, học sinh xem các bài giảng ở nhà qua mạng.
Giờ học ở lớp sẽ dành cho các hoạt động hợp tác giúp củng cố thêm các khái niệm đã tìm hiểu. học sinh chủ động trong việc tìm hiểu, nghiên cứu lí thuyết hơn, các em có thể tiếp cận video bất kì lúc nào, có thể dừng bài giảng lại, ghi chú kiến thức, câu hỏi và xem lại nếu cần. Công nghệ E-Learning giúp HS hiểu kĩ hơn về lí thuyết, từ đó sẵn sàng tham gia vào các buổi học nhóm, bài tập nâng cao tại giờ học của lớp. Như vậy, việc học tập của học sinh sẽ hiệu quả hơn, người học chủ động hơn, tự tin hơn trong việc tích l y kiến thức.