Khóa luận tốt nghiệp về kiểm soát nội bộ ngân quỹ tại ngân hàng VPBank chi nhánh Yên Hòa

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu tốt nghiệp kế toán kiểm toán hoàn thiện kiểm soát nội bộ nghiệp vụ ngân quỹ tại ngân hàng tmcp, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề

• Tác giả: Đào Thị Thùy Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Luyện
• Trường học: Học viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Kế Toán – Kiểm Toán
• Đề tài: Nâng Cao Kiểm Soát Nội Bộ Ngân Quỹ Tại VPBank Yên Hòa
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ nghiệp vụ ngân quỹ

Kiểm soát nội bộ (kiểm soát nội bộ) là một quy trình quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại, đặc biệt là trong nghiệp vụ ngân quỹ. Mục tiêu chính của kiểm soát nội bộ là đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính, tuân thủ các quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động. Theo COSO, kiểm soát nội bộ được thiết kế để cung cấp sự đảm bảo hợp lý về việc đạt được các mục tiêu này. Các thành phần của kiểm soát nội bộ bao gồm môi trường kiểm soát, quy trình đánh giá rủi ro, hệ thống thông tin, các hoạt động kiểm soát và giám sát các kiểm soát. Mỗi thành phần này đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.1 Khái niệm và mục tiêu của kiểm soát nội bộ

Kiểm soát nội bộ được định nghĩa là một quy trình do ban quản trị và các nhân viên thiết kế nhằm đảm bảo đạt được các mục tiêu về hoạt động, báo cáo và tuân thủ. Mục tiêu của kiểm soát nội bộ bao gồm bảo vệ tài sản, đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính và tuân thủ các quy định pháp luật. Điều này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực ngân hàng, nơi mà rủi ro tài chính có thể ảnh hưởng lớn đến hoạt động của ngân hàng. Kiểm soát nội bộ không chỉ giúp ngăn ngừa gian lận mà còn tạo ra một môi trường làm việc an toàn và hiệu quả cho nhân viên.

1.2 Các thành phần của kiểm soát nội bộ

Theo VSA 315, kiểm soát nội bộ bao gồm năm thành phần chính: môi trường kiểm soát, quy trình đánh giá rủi ro, hệ thống thông tin và trao đổi thông tin, các hoạt động kiểm soát và giám sát các kiểm soát. Môi trường kiểm soát là nền tảng cho các hoạt động kiểm soát khác, ảnh hưởng đến ý thức của nhân viên về tầm quan trọng của kiểm soát nội bộ. Quy trình đánh giá rủi ro giúp ngân hàng nhận diện và quản lý các rủi ro có thể xảy ra. Hệ thống thông tin và trao đổi thông tin đảm bảo rằng thông tin cần thiết được truyền đạt kịp thời và chính xác. Các hoạt động kiểm soát là những biện pháp cụ thể được thực hiện để giảm thiểu rủi ro, trong khi giám sát các kiểm soát đảm bảo rằng các biện pháp này được thực hiện hiệu quả.

II. Thực trạng kiểm soát nội bộ nghiệp vụ ngân quỹ tại VPBank Yên Hòa

Ngân hàng TMCP VPBank – Chi nhánh Yên Hòa đã triển khai nhiều biện pháp kiểm soát nội bộ nhằm đảm bảo an toàn cho nghiệp vụ ngân quỹ. Môi trường kiểm soát tại chi nhánh được xây dựng dựa trên các quy định rõ ràng và sự cam kết của ban lãnh đạo. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong việc thực hiện các hoạt động kiểm soát. Đánh giá rủi ro chưa được thực hiện một cách đầy đủ, dẫn đến việc một số rủi ro tài chính không được phát hiện kịp thời. Hệ thống thông tin và trao đổi thông tin cũng cần được cải thiện để đảm bảo thông tin được truyền đạt một cách nhanh chóng và chính xác.

2.1 Tổng quan về Ngân hàng TMCP VPBank Chi nhánh Yên Hòa

VPBank – Chi nhánh Yên Hòa là một trong những chi nhánh quan trọng của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng. Chi nhánh này hoạt động trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt của ngành ngân hàng thương mại. Để duy trì vị thế cạnh tranh, VPBank đã chú trọng đến việc nâng cao hiệu quả hoạt động và đảm bảo an toàn tài chính. Tuy nhiên, với sự gia tăng của các giao dịch và khối lượng tiền mặt lớn, việc kiểm soát nội bộ nghiệp vụ ngân quỹ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

2.2 Thực trạng kiểm soát nội bộ nghiệp vụ ngân quỹ

Thực trạng kiểm soát nội bộ tại VPBank – Chi nhánh Yên Hòa cho thấy một số điểm mạnh và điểm yếu. Mặc dù đã có các quy trình kiểm soát rõ ràng cho hoạt động thu – chi và điều chuyển tiền mặt, nhưng vẫn còn tồn tại một số lỗ hổng trong việc thực hiện. Các nhân viên chưa được đào tạo đầy đủ về quy trình kiểm soát, dẫn đến việc thực hiện không đồng nhất. Hơn nữa, việc giám sát các hoạt động kiểm soát cũng chưa được thực hiện một cách thường xuyên, gây ra rủi ro cho hoạt động ngân quỹ.

III. Một số giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ nghiệp vụ ngân quỹ tại VPBank Yên Hòa

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ nghiệp vụ ngân quỹ tại VPBank – Chi nhánh Yên Hòa, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần hoàn thiện môi trường kiểm soát bằng cách tăng cường sự cam kết của ban lãnh đạo đối với kiểm soát nội bộ. Thứ hai, quy trình đánh giá rủi ro cần được thực hiện định kỳ để phát hiện và xử lý kịp thời các rủi ro tiềm ẩn. Thứ ba, cần cải thiện hệ thống thông tin và trao đổi thông tin để đảm bảo thông tin được truyền đạt một cách nhanh chóng và chính xác. Cuối cùng, cần tăng cường giám sát các hoạt động kiểm soát để đảm bảo rằng các biện pháp kiểm soát được thực hiện hiệu quả.

3.1 Hoàn thiện môi trường kiểm soát

Môi trường kiểm soát là yếu tố quyết định đến hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ. Để hoàn thiện môi trường kiểm soát, VPBank cần tăng cường đào tạo cho nhân viên về tầm quan trọng của kiểm soát nội bộ. Ban lãnh đạo cần thể hiện sự cam kết mạnh mẽ đối với việc thực hiện các quy trình kiểm soát, từ đó tạo ra một văn hóa kiểm soát mạnh mẽ trong tổ chức.

3.2 Cải tiến quy trình đánh giá rủi ro

Quy trình đánh giá rủi ro cần được thực hiện định kỳ và có hệ thống. VPBank nên áp dụng các công cụ phân tích rủi ro hiện đại để đánh giá các rủi ro tiềm ẩn trong nghiệp vụ ngân quỹ. Việc này không chỉ giúp phát hiện sớm các rủi ro mà còn tạo điều kiện cho việc đưa ra các biện pháp kiểm soát kịp thời và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ NGHIỆP VỤ NGÂN QUỸ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về KSNB và KSNB trong NHTM 1. Khái niệm và mục tiêu của kiểm soát nội bộ Thuật ngữ “Kiểm soát nội bộ” đã xuất hiện từ lâu trên thế giới. Năm 1992, Ủy ban thuộc Hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về phòng chống gian lận khi lập BCTC COSO - The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission đề cập đến KSNB như sau: “KSNB là một quá trình do người quản lý, hội đồng quản trị và các nhân viên của đơn vị chi phối, nó được thiết lập để cung cấp một sự đảm bảo hợp lí nhằm thực hiện mục tiêu: (1) Báo cáo tài chính đáng tin cậy; (2) Các luật lệ và quy định được tuân thủ; (3) Hoạt động hữu hiệu và hiệu quả.”) Đến năm 2013, COSO ban hành bản cập nhật mới, theo đó: “KSNB là một quy trình đưa ra bởi Ban quản trị của doanh nghiệp, nhà quản lý và các nhân sự khác, được thiết kế để đưa ra sự đảm bảo cho việc đạt được mục tiêu về hoạt động, báo cáo và tuân thủ.” Luật Kế toán 2015 cho rằng “KSNB là việc thiết lập và tổ chức thực hiện trong nội bộ đơn vị kế toán các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ phù hợp với quy định của pháp luật nhằm bảo đảm phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra” (Điều 39 Luật Kế Toán số 88/2015/QH13, 2015, có hiệu lực từ 01/01/2017) Theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA số 315: “KSNB là quy trình do Ban quản trị, Ban Giám đốc và các cá nhân khác trong đơn vị thiết kế, thực hiện và duy trì để tạo ra sự đảm bảo hợp lý về khả năng đạt được mục tiêu của đơn vị trong việc đảm bảo độ tin cậy của báo cáo tài chính, đảm bảo hiệu quả, hiệu suất hoạt động, tuân thủ pháp luật và các quy định có liên quan”.

Kiểm soát nội bộ là công cụ hữu hiệu giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu hoạt động và lợi nhuận, ngăn ngừa sự mất mát các nguồn lực. Nó có thể giúp đảm bảo các báo cáo tài chính được công bố là đáng tin cậy và đảm bảo doanh nghiệp tuân thủ pháp luật cũng như các quy định đã đề ra, tránh được thiệt hại cho danh tiếng của SVTH: Đào Thị Thùy Hương 6 Lớp: K19KTC Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng doanh nghiệp và những hậu quả khác; giúp một đơn vị xác định được mục tiêu muốn đạt được, tránh những rủi ro và biến động bất lợi. Mỗi doanh nghiệp có những mục tiêu khác nhau. Kiểm soát nội bộ là các quy trình nhằm giảm thiểu các yếu tố rủi ro hoặc nhằm đạt được các mục tiêu về kiểm soát.

Chính vì vậy, khi xây dựng KSNB, mọi thủ tục đều hướng tới mục tiêu cụ thể của doanh nghiệp. Mục tiêu KSNB có thể chia thành bốn nhóm: (1) Đảm bảo chiến lược, các mục tiêu tầm cao phù hợp với tầm nhìn doanh nghiệp. Kiểm soát nội bộ giúp đơn vị nâng cao uy tín, thực hiện các chiến lược kinh doanh của đơn vị…; (2) Đảm bảo hệ thống thông tin tài chính (kiểm soát nội bộ về hệ thống thông tin tài chính). Kiểm soát nội bộ phải đảm bảo tính trung thực và đáng tin cậy, ban lãnh đạo có trách nhiệm trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính phù hợp với chuẩn mực và kế toán hiện hành; (3) Đảm bảo hoạt động.

Kiểm soát nội bộ cần phải giúp đơn vị sử dụng hiểu quả nguồn lực trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. (4) Đảm bảo tính tuân thủ pháp luật và các quy định. Kiểm soát nội bộ cần đạt được sự đảm bảo hợp lý về việc tuân thủ pháp luật và quy định, bao gồm các quy định nội bộ trong doanh nghiệp để đạt được các mục tiêu doanh nghiệp đề ra. Có thể thấy rằng, mục tiêu của KSNB rất rộng, bao trùm lên mọi hoạt động của đơn vị và rất quan trọng trong việc kiểm soát các hoạt động trong đơn vị như bảo vệ tài sản, sử dụng nguồn lực hiệu quả, cung cấp thông tin trung thực và hợp lý,… 1.

Các thành phần của kiểm soát nội bộ Theo VSA 315 “Xác định và đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu thông qua hiểu biết về đơn vị được kiểm toán và môi trường của đơn vị” thì kiểm soát nội bộ có gồm 05 thành phần: (1) Môi trường kiểm soát, (2) Quy trình đánh giá rủi ro của đơn vị, (3) Hệ thống thông tin và trao đổi thông tin, (4) Các hoạt động kiểm soát, (5) Giám sát các kiểm soát. SVTH: Đào Thị Thùy Hương 7 Lớp: K19KTC Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng 1. Môi trường kiểm soát VSA 315 quy định: “Môi trường kiểm soát bao gồm các chức năng quản trị và quản lý, các quan điểm, nhận thức và hành động của ban quản trị và ban giám đốc liên quan đến KSNB và tầm quan trọng của KSNB đối với hoạt động của đơn vị. Môi trường kiểm soát tạo nên đặc điểm chung của một đơn vị, có tác động trực tiếp đến ý thức của từng thành viên trong đơn vị về công tác kiểm soát.” Môi trường kiểm soát là nền tảng cho các kiểm soát được thiết kế và vận hành.

Môi trường kiểm soát tốt sẽ giúp các kiểm soát phát huy hiệu quả và ngược lại, môi trường kiểm soát không thuận lợi sẽ kìm hãm các kiểm soát khác. Môi trường kiểm soát là những nhân tố cho thấy những đặc điểm chung của một tổ chức, chịu ảnh hưởng bởi ý thức của chính những con người trong tổ chức đó. Môi trường kiểm soát được bắt đầu bởi các nhà quản trị, quản lý doanh nghiệp và đặc thù quản lý là nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến KSNB vì mọi hành động đều xuất phát từ nhận thức. Nếu các nhà quản lý coi trọng KSNB và cho rằng nó không thể thiếu được đối với hoạt động của doanh nghiệp thì các chính sách và các kiểm soát dễ có xu hướng được thiết kế đầy đủ và hoạt động liên tục, có hiệu lực.

Ngược lại, nếu nhà quản lý chưa đánh giá đúng, coi nhẹ vai trò của KSNB thì các chính sách và hoạt động kiểm soát thường được thiết kế nghèo nàn, hoạt động của kiểm soát không liên tục và kém hiệu lực. Các yếu tố của môi trường kiểm soát: a. Truyền đạt thông tin và yêu cầu thực thi tính chính trực và các giá trị đạo đức Đây là những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến hiệu quả của việc thiết kế, vận hành và giám sát các kiểm soát. Chính trực và các giá trị đạo đức là sản phẩm của các chuẩn mực đạo đức của đơn vị.

Các nhà quản lý cần loại bỏ hoặc giảm động cơ có thể khiến nhân viên trong đơn vị có những hành động không trung thực, trái pháp luật hoặc trái đạo lý. Ví dụ: Nếu các nhà quản lý đặt ra các mục tiêu phi thực tế, như việc áp đặt chỉ tiêu huy động vốn hay giải ngân quá cao sẽ dẫn đến việc các nhân viên sẽ có ý đồ thực hiện các hành vi gian lận để đạt được mục tiêu như việc vi phạm các quy định trong xét duyệt hồ sơ tín dụng, làm giả hồ sơ huy động vốn,… Các nhà quản lý SVTH: Đào Thị Thùy Hương 8 Lớp: K19KTC Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng cần nêu gương trong các hành vi, cần ban hành các quy định về đạo đức trong doanh nghiệp. Cam kết về năng lực Sự cân nhắc của Ban giám đốc về các mức độ năng lực cần đáp ứng cho mỗi nhiệm vụ cụ thể, các kỹ năng và kiến thức cần thiết tương ứng. Ban giám đốc chỉ nên tuyển dụng những nhân viên có trình độ và kinh nghiệm phù hợp với nhiệm vụ được giao, cần tiến hành giám sát, đào tạo nhân viên một cách đầy đủ và thường xuyên.

Sự tham gia của Ban quản trị Ban quản trị có ảnh hưởng đáng kể đến nhận thức về KSNB. Các nhân tố được xem xét thường bao gồm: tính độc lập với BGĐ của đơn vị, kinh nghiệm và uy tín của BQT, mức độ tham gia của BQT, những thông tin mà BQT nhận được và xem xét kỹ lưỡng các hoạt động, cách làm việc của BGĐ với kiểm toán nội bộ và kiểm toán độc lập. Ban quản trị có trách nhiệm quan trọng và trách nhiệm đó được đề cập trong chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, pháp luật và các quy định khác. Bên cạnh đó, Ban quản trị có trách nhiệm giám sát việc thiết kế, xây dựng và vận hành của quy trình báo cáo sai phạm và các thủ tục đánh giá KSNB.

Triết lý và phong cách điều hành của Ban giám đốc Đây là các quan điểm, thái độ và hành động của Ban Giám đốc đối với việc chấp nhận các rủi ro kinh doanh; quan điểm và hành động đối với việc lập và trình bày báo cáo tài chính; sự thận trọng của BGĐ trong việc xử lý thông tin, công việc kế toán, xây dựng các ước tính kế toán… e. Cơ cấu tổ chức Khuôn khổ mà theo đó các hoạt động của đơn vị được lập kế hoạch, thực hiện, kiểm soát và soát xét nhằm đạt được mục tiêu. Cơ cấu tổ chức bao gồm hình thức và bản chất của các bộ phận trong đơn vị và các chức năng quản lý liên quan và mối quan hệ lập báo cáo. Thực chất đây là sự phân chia trách nhiệm và quyền hạn giữa các bộ phận trong đơn vị.

Cơ cấu tổ chức cần phù hợp với quy mô và đặc thù hoạt động của đơn vị. Cơ cấu tổ chức hợp lý là cơ sở để gia tăng tính hiệu lực của hoạt động kiểm soát trên thực tế. SVTH: Đào Thị Thùy Hương 9 Lớp: K19KTC Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng f. Phân công quyền hạn và trách nhiệm Cách thức phân công quyền hạn và trách nhiệm đối với các hoạt động, cách thức thiết lập trình tự hệ thống báo cáo và sự phân chia quyền hạn và trách nhiệm giữa các cấp.

Khi mô tả về công việc, đơn vị cần phải quy định bằng văn bản trách nhiệm, nghĩa vụ của các nhân viên, các bộ phận, cơ chế phối hợp giữa các bộ phận với nhau. Các chính sách và những thông lệ về nhân sự Các chính sách và thông lệ liên quan đến các hoạt động tuyển dụng, định hướng, đào tạo, đánh giá, hướng dẫn, thăng tiến nhân viên, lương thưởng và các biện pháp khắc phục sai sót.