MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Từ thực tiễn đổi mới cơ chế quản lý kinh tế của các Công ty bao gồm đổi mới mạnh mẽ, toàn diện cách thức quản lý và điều hành, kiểm soát các hoạt động của Công ty. Trong quy trình quản lý Công ty, kiểm soát nội bộ vừa là một chức năng vừa là một công cụ quản lý do chính ngƣời quản lý đơn vị xây dựng để phục vụ cho mục đích quản lý của mình. Trong phạm vi cơ sở, kiểm soát nội bộ là việc tự kiểm tra và giám sát mọi hoạt động trong tất cả các khâu của quá trình quản lý nhằm đảm bảo cho các hoạt động đúng quy trình, đúng pháp luật và đạt đƣợc các kế hoạch, mục tiêu đề ra với hiệu quả cao nhất và đảm bảo sự tin cậy của báo cáo tài chính.
Trong công tác quản lý tại Công ty nói chung và Công ty xây dựng nói riêng, chi phí xây dựng và giá thành sản phẩm xây dựng là những chỉ tiêu kinh tế quan trọng luôn đƣợc các nhà quản lý Công ty quan tâm hàng đầu vì chi phí xây dựng là chỉ tiêu phản ánh chất lƣợng hoạt động của Công ty cũng nhƣ trình độ tổ chức quản lý. Do đó, các Công ty muốn tồn tại và phát triển thì điều tất yếu các Công ty phải kiểm tra, kiểm soát đƣợc các chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. Đối với các Công ty xây dựng, công tác kiểm soát nội bộ chi phí nhằm đảm bảo chất lƣợng công trình luôn đƣợc đặt lên hàng đầu. Công tác này không những nâng cao và phát huy hiệu quả hoạt động Công ty, mà còn giúp cho các Công ty đƣa ra những quyết định đúng đắn, kịp thời trong việc điều chỉnh các hoạt động của Công ty, chất lƣợng công trình và nó đóng một vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cho công tác kiểm toán, tăng cƣờng mức độ tin cậy của báo cáo tài chính… Công ty cổ phần tƣ vấn đầu tƣ và xây dựng giao thông Quảng Bình hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xây dựng các công trình dân dụng, giao 2 thông, thủy lợi…trên địa bàn các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, là một công ty Cổ phần với quy mô hoạt động vừa phải nhƣng địa bàn kinh doanh tƣơng đối rộng, để góp phần kiểm soát chi phí hiệu quả, tránh lãng phí chi phí và ngăn ngừa thất thoát xảy ra trong quán trình thi công công trình công ty đã từng bƣớc chuẩn bị cho mình về mọi mặt, trong đó có hệ thống kiểm soát nội bộ chi phí xây dựng.
Tuy nhiên trong thực tế, việc kiểm soát nội bộ chi phí tại Công ty cổ phần tƣ vấn đầu tƣ và xây dựng giao thông Quảng Bình vẫn còn hạn chế chƣa đáp ứng đƣợc hết nhu cầu của công tác quản lý, nhƣ các loại chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động còn vƣợt định mức rất nhiều, một số chi phí sản xuất chung chƣa đƣợc kiểm soát tốt. Vì vậy, nghiên cứu hoàn thiện kiểm soát nội bộ chi phí sản xuất tại Công ty là công việc rất hữu ích, cần thiết nhằm tạo sức cạnh tranh cho các Công ty trong xu thế phát triển và hội nhập nhƣ hiện nay. Với tất cả các lý do nêu trên tác giả đã đi đến quyết định chọn nghiên cứu đề tài: “Hoàn thiện kiểm soát nội bộ chi phí sản xuất tại Công ty cổ phần tƣ vấn đầu tƣ và xây dựng giao thông Quảng Bình” 2. Mục tiêu nghiên cứu - Tìm hiểu, đánh giá thực trạng công tác kiểm soát nội bộ chi phí tại Công ty cổ phần tƣ vấn đầu tƣ và xây dựng giao thông Quảng Bình.
- Đƣa ra đƣợc những giải pháp để hoàn thiện kiểm soát nội bộ chi phí tại Công ty cổ phần tƣ vấn đầu tƣ và xây dựng giao thông Quảng Bình. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là công tác kiểm soát nội bộ chi phí tại Công ty cổ phần tƣ vấn đầu tƣ và xây dựng giao thông Quảng Bình. - Phạm vi nghiên cứu: + Về không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu kiểm soát chi phí sản xuất trong Công ty xây dựng, đó là các chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí 3 nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung. + Về thời gian: Thời gian nghiên cứu của đề tài từ năm 2019 đến nay.
Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn khảo sát thực tế một số trƣờng hợp; thu thập các dữ liệu, số liệu thông qua các hệ thống chứng từ, sổ sách liên quan. Trên cơ sở đó phân tích, đối sánh, lập luận để nhận diện ƣu điểm, hạn chế và đƣa ra giải pháp hoàn thiện. Ý nghĩa thực hiện đề tài Việc lựa chọn và thực hiện nghiên cứu đề tài đã giúp cho bản thân nhận thấy hoàn thiện kiểm soát nội bộ chi phí sản xuất kinh doanh có vị trí đặc biệt quan trọng và hết sức cần thiết đối với các Công ty xây dựng nói riêng và tất cả các Công ty sản xuất kinh doanh nói chung. Việc kiểm soát tốt chi phí sẽ ngày càng chất lƣợng sản phẩm, hạ giá thành; nhờ đó tạo dựng cho Công ty một uy tín, hình ảnh nhằm nâng cao sức cạnh tranh trên thị trƣờng.
Bố cục của luận văn Nội dung chính của luận văn đƣợc chia thành 03 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý thuyết về kiểm soát nội bộ chi phí sản xuất tại các Công ty Chƣơng 2: Thực trạng kiểm soát nội bộ chi phí sản xuất tại Công ty cổ phần tƣ vấn đầu tƣ và xây dựng giao thông Quảng Bình. Chƣơng 3: Các giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát nội bộ chi phí sản xuất tại Công ty cổ phần tƣ vấn đầu tƣ và xây dựng giao thông Quảng Bình. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Kiểm soát nội bộ chi phí sản xuất có ý nghĩa rất quan trọng đối với các Công ty, giúp cho Công ty hạ thấp giá thành sản phẩm mà còn góp phần nâng 4 cao chất lƣợng sản phẩm cho Công ty. Việc nghiên cứu về KSNB ở các trƣờng đại học cũng đƣợc rất nhiều tác giả quan tâm, cụ thể nhƣ trong giáo trình “Kiểm soát” của tác giả Nguyễn Ngọc Huyền (2014) đã làm sáng tỏ một số vấn đề liên quan đến cơ sở lý thuyết về KSNB, cung cấp cơ sở lý luận đầy đủ về hệ thống kiểm soát nội bộ theo khuôn mẫu của COSO, các loại gian lận và biện pháp ngăn ngừa, các thủ tục kiểm soát cho từng chu trình nghiệp vụ trong Công ty.
Nghiên cứu “ oàn thi n ng tá i m soát n i hi ph s n u t t i á nv y p tr thu ng ty u Ngh N m ào”của tác giả Trần Quang Hiền (2009) đã hệ thống những vấn đề lý luận chung nhƣ các quan điểm khác nhau về KSNB, sự cần thiết xây dựng hệ thống KSNB trong công ty, các bộ phận cấu thành hệ thống KSNB. Bên cạnh đó nghiên cứu này cũng chỉ ra đƣợc các nguyên nhân gây nên sự lãng phí, thất thoát trong đầu tƣ xây dựng cơ bản và hạn chế trong việc áp dụng tốt hệ thống thông tin vào trong quản lý hệ thống kiểm soát tại công ty để từ đó đƣa ra giải pháp hợp lý. Tuy nhiên, nghiên cứu này chƣa phân tích đƣợc sự tác động từ các yếu tố môi trƣờng đến hệ thống kiểm soát chi phí của Công ty. Khắc phục nhƣợc điểm đó, trong nghiên cứu “Ki m soát hi ph t i á C ng ty y d ng - trường hợp ng ty ổ phần y d ng s ng ồng 24” của tác giả Mai Hoàng Hải (2010) đã tiến hành nghiên cứu, phân tích thực trạng các yếu tố môi trƣờng kiểm soát, hệ thống kế toán và thủ tục kiểm soát có ảnh hƣởng đến tính hữu hiệu và hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ đối với chi phí sản xuất tại công ty, từ đó đƣa ra đƣợc một số giải pháp có cơ sở, hợp lý, thiết thực trong việc nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi phí để đảm bảo chất lƣợng công trình, hạ giá thành sản phẩm, đảm bảo tiến độ thi công và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trƣờng ở các Công ty xây dựng đồng thời trình bày đƣợc các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát chi phí 5 tại công ty.
Tuy nhiên nghiên cứu chƣa trình bày và phân tích rõ đầy đủ nội dung các bộ phận cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ. Trong nghiên cứu “Đề u t m t số gi i pháp y d ng á ho t ng i m soát trong m i trường tin họ ho á C ng ty Vi t N m” của tác giả Đồng Quang Chung (2009) đã trình bày rõ hơn về vai trò và tầm ảnh hƣởng của hệ thống máy tính đến các hoạt độ ng kiểm soát nội bộ trong môi trƣờng tin học. Nghiên cứu này cũng phân tích các tác nhân, rủi ro mà Công ty thƣờng gặp phải, những hành vi gian lận, trộm cắp thông tin và hủy hoại thông tin đối với hệ thống máy tính của Công ty. Tuy nhiên nghiên cứu chƣa phân tích rõ quy định về công tác kiểm soát chi phí sản xuất của đơn vị sử dụng NSNN, quá trình thực hiện các chế độ báo cáo, hoàn thiện hồ sơ thủ tục nhanh hay còn chậm.
Trong nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Thanh Bình (2012), “ oàn thi n ng tá i m soát hi ph s n u t trong C ng ty s n u t g h y d ng - trường hợp ng ty ổ phần Đ i ưng” tác giả khảo sát Công ty sản xuất gạch, qua khảo sát tác giả đã đánh giá thực trạng kế toán kiểm soát chi phí trong các Công ty về tổ chức công tác kế toán, về hoạt động kế toán quản trị, về phân loại chi phí, việc lập định mức, lập dự toán, kế toán CPSX và tính giá thành sản phẩm, phân tích biến động chi phí. Qua đó, tác giả đã đánh giá đƣợc ƣu nhƣợc điểm, nguyên nhân ảnh hƣởng đến công tác kế toán quản trị, từ đó đề xuất nội dung hoàn thiện kế toán kiểm soát chi phí tại công ty cổ phần Đại Hƣng. Tuy nhiên, nghiên cứu của tác giả chỉ mới có thể áp dụng tại các Công ty sản xuất gạch mà không thể áp dụng phổ biến tại các loại hình Công ty khác.