CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Một số khái niệm liên quan 1. Giáo dục GD là quá trình tổ chức có ý thức, hướng tới mục đích khơi gợi và biến đổi nhận thức, năng lực, tình cảm, thái độ của người dạy và người học theo hướng tích cực. Nghĩa là góp phần hoàn thiện nhân cách cả thầy và trò bằng những tác động có ý thức từ bên ngoài, đáp ứng các yêu cầu tồn tại và phát triển trong xã hội loài người đương đại. Lễ giáo Là GD con người biết được lễ nghi, phép tắc ứng xử trong xã hội con người làm cho cái phần con nhỏ đi cái phần người lớn lên.
Nếu là “người” trước hết phải là lễ, nếu không có lễ thì người chỉ có phần “con”. Giáo dục lễ giáo Là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch nhằm trang bị cho trẻ những hiểu biết về những nguyên tắc, quy tắc chuẩn mực đạo đức, rèn cho trẻ những tình cảm, hành vi đạo đức phù hợp với yêu cầu xã hội mà trẻ đang sống. Trên cơ sở đó hình thành cho trẻ những phẩm chất đạo đức, những nét tính cách của con người Việt Nam mới. Truyện cổ tích Truyện cổ tích là truyện lưu truyền trong dân gian, nó có ý nghĩa GD con người, trong truyện thường có các nhân vật thần thoại và huyền ảo.
Tích truyện xoay quanh một số nhân vật quen thuộc như nhân vật tài giỏi, nhân vật dũng sĩ, người mồ côi, người em út, người con riêng, người nghèo khổ, người có hình dạng xấu xí, người thông minh, người ngốc nghếch và cả những câu chuyện kể về các con vật nói năng và hoạt động như con người. Nội dung của truyện CT thường bao gồm các điểm sau đây: Phản ánh và lí giải những xung đột, mâu thuẫn trong gia đình, lí tưởng xã hội thẫm mỹ của nhân dân, triết lí sống và đạo lí làm người và ước mơ công lí của nhân dân. 6 Tinh thần lạc quan trong chuyện CT chính là long yêu thương quý trọng con người, từ đó mà yêu đời, tin vào cuộc đời. Hầu hết truyện CT đều gián tiếp hoặc trực tiếp nêu lên vấn đề về giáo dục đạo đức.
Đạo đức luôn gắn với tình thương, lấy tình thương làm nền tảng. Cơ sở lý luận của việc giáo dục lễ giáo Từ ngàn xưa kinh nghiệm của cha ông ta đã đúc kết nhiệm vụ học đầu tiên của mỗi con người phải là “Tiên học lễ ,hậu học văn “Lễ phép là nét đẹp văn hoá được đặt nên hàng đầu khi nhìn nhận và đánh giá về một ai đó mà chúng ta thường bàn luận. Trong thời đại hiện nay tiếp thu nhiều nền văn hoá khác nhau, nhưng đâu đó vẫn còn nhiều câu chuyện thương tâm về đạo đức LG của con người. Việc GD đạo đức, LG, kỹ năng sống cho thế hệ trẻ còn rất hạn chế.
GDLG cho trẻ mầm non là một phần rất quan trọng trong nội dung GD trẻ, là khâu đầu tiên hình thành nhân cách cho trẻ khác biệt là tuổi mầm non.Vì vậy, trong mục tiêu GD trẻ mầm non ghi rõ. Hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa: khoẻ mạnh nhanh nhẹn, phát triển hài hoà, giàu lòng yêu thương biết quan tâm, nhường nhịn giúp mọi người, biết yêu thương và giữ gìn cái đẹp, thông minh ham hiểu biết, thích khám phá và tìm tòi một số khả năng: Nhẹ nhàng, khéo léo, biết xin lỗi và nhận lỗi. Bên cạnh đó, nhận thức của một số phụ huynh còn hạn chế, có phụ huynh thương chiều con quá mức thích gì chiều đấy, cũng có phụ huynh do công việc bộn bề kiếm sống, có điều kiện về kinh tế nên giao hết việc chăm sóc cho người giúp việc. Việc dạy trẻ trong trường MNkhông còn được chú trọng con em trẻ nhà chỉ tự do, tiếp xúc với môi trường chưa lành mạnh, trẻ còn đang nói ngọng, chưa biết kính trọng, lễ phép vì người lớn tuổi và bạn bè.Trẻ 5 - 6 tuổi ở thời kỳ này phát triển về ngôn ngữ rất mạnh, nhanh nhớ nhớ và nhanh quên.
Nếu trẻ được GD trong một môi trường lành mạnh tức là gia đình, xã hội, nhà trường GD trẻ về LG thì trẻ phát triển sẽ tốt hơn và ngược lại nếu gia đình mà không chú trọng vào việc GDLG để trẻ tiếp thu hoặc nghe thấy mọi người nói những ngôn từ không đẹp thì trẻ sẽ bắt trước ngay. 7 Là một cô giáo mầm non, người trực tiếp chăm sóc, GD trẻ, tôi suy nghĩ và nhận thấy rằng việcGDLG cho trẻ 5 – 6 tuổi hiện nay đang là vấn đề bức xúc, là việc làm cần thiết có vai trò to lớn trong việc giáo dục trẻ, không chỉ riêng bậc học mầm non mà còn nhiều bậc học khác đó là vấn đề lôi cuốn toàn xã hội , việc GDLG nhằm tăng cường hiểu biết mối quan hệ giao tiếp vì cộng đồng nhằm vào trẻ vào môi trường sư phạm thật lành mạnh và trong sáng 1. Nội dung giáo dục lễ giáo 1. Nội dung chương trình giáo dục mầm non nhằm giáo dục lễ giáo cho trẻ 5 – 6 tuổi Trong chương trình GD mầm non là chương trình khung, có kế thừa những ưu việc của các chương trình chăm sóc GD trẻ trước đây, được phát triển trên các quan điểm đáp ứng sự đa dạng của các đối tượng trẻ, hướng đến sự phát triển toàn diện và tạo cơ hội cho trẻ phát triển.
Giáo viên GDLG cho trẻ mọi lúc mọi nơi thông qua các hoạt động đón trẻ, trả trẻ, hoạt động học tâp,. trong các hoạt động ở trường mầm non GV tận dụng linh hoạt, mọi tình huống để đưa vào nội dung GDLG cho trẻ. Thực trạng nội dung chương trình giáo dục mầm non nhằm GDLG cho trẻ 5 – 6 tuổi * Nội dung: Nội dung Trẻ 5- 6 tuổi Phát triển tình cảm: - Sở thích, khả năng của bản thân -Ý thức về bản thân - Vị trí và trách nhiệm của bản thân trong gia đình và lớp học - Thực hiện công việc được giao - Chủ động và độc lập trong một số công việc - Mạnh dạn, tự tin bày tỏ ý kiến -Nhận biết và thể hiện - Nhận biết một số trạng thái cảm xúc( vui buồn, sợ cảm xúc, tình cảm với hãi, tức giận, ngạc nhiên, xấu hổ) qua nét mặt, cử chỉ con người giọng nói,. - Bày tỏ trạng thái phù hợp với cảm xúc của người 8 khác trong các tình huống giao tiếp khác nhau.
-Mối quan hệ giữa hành vi giao tiếp trẻ và cảm xúc của người khác. Phát triển kĩ năng xã hội: Hành vi và quy tắc ứng Lắng nghe ý kiến của người khác, sử dụng lời nói, cử xử xã hội chỉ, lễ phép, lịch sự. Tôn trọng, hợp tác, chấp nhận Yêu mến, quan tâm đến người thân trong gia đình. Quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ bạn Nhận xét và bày tỏ thái độ và hành vi “đúng” – “sai”, “tốt” – “xấu”.
* Kết quả mong đợi Kết quả mong đợi Trẻ 5 – 6 tuổi 1. Ý thức về bản thân 1.Nói được họ tên, tuổi, giới tính của bản thân, tên bố, tên mẹ, địa chỉ nhà, số điện thoại. Nói được điều bé thích, không thích, những việc bé làm được và việc gì bé không làm được. Biết mình là con, cháu, anh, chị em trong gia đình.
Biết vâng lời, giúp đỡ bố mẹ, làm những việc vừa sức. Thể hiện sự tự tin, tự 2. Tự làm một số công việc đơn giản hằng ngày lực 2. Cố gắng hoàn thành công việc được giao 3.
Nhận biết và thể hiện 3. Nhận biết được một số trạng thái cảm xúc: vui, cảm xúc, tình cảm với buồn, xấu hổ, ngạc nhiên, sợ hãi,.qua nét mặt, cử chỉ, con người giọng nói của người khác. Biết biểu lộ cảm xúc, vui, buồn, xấu hổ,. Biết an ủi, chia vui với người thân và bạn bè 3.
Thể hiện tình cảm qua bài thơ, câu chuyện,. Hành vi và quy tắc 4. Biết vâng lời ông bà, cha mẹ anh chị muốn đi đâu 9 ứng xử xã hội phải xin phép. Biết nói lời cảm ơn, xin lỗi, chào hỏi, lễ phép 4.
Chú ý khi nghe cô, bạn nói, không ngắt lời người khác. Biết chờ đến lượt. Biết lắng nghe ý kiến, trao đổi, hòa thuận, chia sẽ với bạn. Biết tìm cách giải quyết mâu thuẩn( dùng lời, nhờ sự can thiệp của người khác, chấp nhận nhường nhịn).
Giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo từ 1 đến 6 tuổi nói chung Các chương trình nghiên cứu GD trẻ em tuổi mẫu giáo từ 1 đến 6 tuổi trên thế giới đều cho rằng sự phát triển trong những năm đầu đời quyết định tương lai cho cả cuộc đời trẻ. Đây là thời kì chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ tình trạng sức khỏe đến nội dung phương pháp GD. Có thể khẳng định rằng trẻ em tuổi mẫu giáo nói chung là nhóm trẻ đặc biệt quan trọng, là giai đoạn đặt nền móng đầu tiên quan trọng của nhân cách con người. Nếu không làm tốt việc GD trẻ trong những năm này thì việc giáo dục sau này cho trẻ là hết sức khó khăn và phức tạp.
Như chúng ta đã biết GDLG cho trẻ là một phần quan trong trong nội dung GD trẻ, đó là khâu đầu tiên hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người. Vấn đề GDLG không phải là vấn đề mới, trước đây và hiện nay chúng ta vẫn làm nhưng điều quan trọng làm thế nào để GDLG có hiệu quả tốt nhất. Đây cũng là vấn đề mà các thầy, cô giáo, các bậc phụ huynh luôn quan tâm. Điều đặc biệt hơn nữa là đối với trẻ mẫu giáo đặt điểm của trẻ là rất dễ nhớ nhưng mau quên và tính hay bắt chước nên việc GDLG phải được thực hiện.
Giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo từ 5 đến 6 tuổi nói riêng Giai đoạn trẻ từ 5 đến 6 tuổi, đây là giai đoạn mà trẻ đã biết và nắm bắt được những yêu cầu cơ bản, biết được nề nếp của lớp học và các quy định cơ bản trên cơ sở đó, giáo viên tiếp tục GD trẻ để trẻ hình thành những thói quen và tính 10 nề nếp. Đặc biệt, có thể khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động cùng cô như cất đồ dùng, đồ chơi, vệ sinh nhóm lớp, tham gia vào các hoạt động chăm sóc cây cảnh, giữ gìn và bảo vệ môi trường, tích cực tham gia vào các hoạt động của lớp trường.