Chương 1: Tổng quan lý luận, thực tiễn về quản lý kê khai thuế và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý kê khai thuế. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý kê khai thuế tại văn phòng Cục thuế tỉnh Thái Nguyên. Chương 4: Giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý kê khai thuế tại văn phòng Cục thuế tỉnh Thái Nguyên. Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Chƣơng 1 TỔNG QUAN LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ KÊ KHAI THUẾ VÀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG QUẢN LÝ KÊ KHAI THUẾ 1.
Quản lý kê khai thuế 1. Quản lý thuế Quản lý thuế là tập hợp các chính sách và hệ thống biện pháp thực hiện chính sách thuế của các cơ quan quản lý thuế nhà nước , đố i với những đố i tươ ̣ng chiụ thuế trong mô ̣t pha ̣m vi nhấ t đinh. ̣ Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, phản ảnh bản chất của chế độ xã hội. Do vậy, trong quản lý thuế, nhà nước cần phải luôn hoàn thiện để một mặt bảo đảm nguồn thu cho nhà nước, mặt khác động viên được sự đóng góp của toàn dân trong việc tạo ra một nguồn lực tài chính đủ mạnh để phát triển kinh tế, xây dựng đất nước.
Theo giáo trình lý thuyết thuế của Học viện Tài chính thì “Thuế là một khoản đóng góp bắt buộc của các thể nhân và pháp nhân cho nhà nước, do pháp luật quy định, nhằm phục vụ cho mục đích công cộng” [13]. Để thuế là khoản thu nhập của các tổ chức, cá nhân trong xã hội được chuyển thành khoản thu của ngân sách nhà nước, cần thông qua quy trình quản lý thuế. Quản lý thuế là một lĩnh vực quản lý chuyên ngành thuộc quản lý hành chính Nhà nước. Quản lý hành chính là sự tác động của cơ quan hành chính nhà nước vào con người hoặc các mối quan hệ xã hội để đạt được các mục tiêu của Chính phủ.
Tiếp cận dưới góc độ thực thi quyền lực nhà nước thì quản lý hành chính là thực thi quyền hành pháp của nhà nước. Tiếp cận dưới góc độ công việc cụ thể thì quản lý hành chính là điều chỉnh hành vi con người, hành vi xã hội và tổ chức thi hành pháp luật đã ban hành. Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Theo giáo trình quản lý thuế của Học viện Tài chính thì “Quản lý thuế có thể được hiểu là việc tổ chức thực thi pháp luật thuế của nhà nước, tức là, quản lý thuế được hiểu là hoạt động tác động và điều hành hoạt động đóng thuế của người nộp thuế” [13]. Đây chính là cách hiểu quản lý thuế theo nghĩa hẹp và trong đề tài này việc tiếp cận, giải quyết các vấn đề về quản lý kê khai thuế là theo nghĩa hẹp này.
Kê khai và quản lý kê khai thuế Theo giáo trình quản lý thuế của Học viện Tài chính thì “Kê khai thuế là việc người nộp thuế căn cứ vào số liệu và tình hình thực tế các hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế để kê khai xác định số tiền thuế phải nộp vào NSNN trong kỳ tính thuế theo qui định của pháp luật”[13]. Trong hệ thống quản lý thuế, công tác quản lý kê khai và kế toán thuế luôn có một vị trí hết sức quan trọng, có thể coi đây như là khâu đầu tiên của quá trình quản lý thuế, cũng có thể coi là khâu cốt lõi của quá trình quản lý thuế, mà cũng có thể coi là khâu thể hiện kết quả của công tác quản lý thuế, bởi lẽ chức năng này vừa cung cấp toàn bộ thông tin cho các chức năng quản lý thuế tiếp theo tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, vừa tiếp nhận các kết quả xử lý của các chức năng quản lý thuế đó để theo dõi việc thực hiện nghĩa vụ thuế của NNT. Quản lý kê khai thuế có nhiệm vụ xác định cho đúng, đủ đối tượng nào phải tự kê khai thuế, kê khai các loại thuế nào và thời gian nào thực hiện kê khai, nghĩa vụ thuế phát sinh và số phải nộp vào ngân sách nhà nước của người nộp thuế như thế nào.Ngoài ra nếu người nộp thuế không thực hiện kê khai thuế theo đúng quy định của luật thuế thì cơ quan Thuế sẽ ấn định thuế và ra thông báo yêu cầu NNT thực hiện. Như vậy, quản lý kê khai thuế là hoạt động của cơ quan Thuế ghi nhận, phản ánh, theo dõi tình hình nộp hồ sơ khai thuế của người nộp thuế và phân tích, đánh giá tính chính xác, trung thực, đúng pháp luật của hồ sơ khai thuế.
Công tác quản lý kê khai thuế của ngành Thuế được thể hiện khái quát qua mô hình sau: Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Mô hình tổ chức ngành Thuế Tổng cục Thuế 1. Quản lý thuế theo chức năng, hỗ trợ, kê khai, nộp thuế, quản lý (Vụ KK&KTT) thu nợ, thanh tra, các doanh nghiệp tự khai - tự tính - tự nộp. Hệ thống kê khai kế toán thuế xuyên suốt từ khâu đầu tiên đăng Cục Thuế ký cấp mã số thuế, xử lý hồ sơ (Phòng KK&KTT) khai thuế, hoàn, miễn, giảm thuế. Chỉ đạo Báo cáo Chi cục Thuế (Đội KK-KTT&TH) T huế Nhà nước 3 http://www.1: Mô hình tổ chức ngành Thuế Từ mô hình trên cho thấy: Theo chức năng, nhiệm vụ của mình, cơ quan Thuế các cấp có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn công tác quản lý kê khai thuế thuộc cấp mình quản lý, đồng thời cơ quan Thuế cấp trên có trách nhiệm hướng dẫn, chỉ đạo cơ quan Thuế cấp dưới trong việc triển khai công tác quản lý kê khai thuế.
Bộ phận kê khai và kế toán thuế (KK&KKT) cấp trên có trách nhiệm hướng dẫn và chỉ đạo về nghiệp vụ cho bộ phận kê khai và kế toán thuế cấp dưới, đồng thời tiếp nhận các thông tin phản hồi, các báo cáo từ bộ phận kê khai và kế toán thuế cấp dưới. Bộ phận kê khai và kế toán thuế cấp dưới có trách nhiệm báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ với cơ quan Thuế cấp trên và báo cáo với thủ trưởng cơ quan Thuế phụ trách trực tiếp. Mối quan hệ giữa cơ quan Thuế (CQT) và người nộp thuế trong từng khâu công việc của công tác quản lý thuế và chấp hành nghĩa vụ khai thuế của NNT thể hiện qua sơ đồ sau: Vị trí của công tác KK&KTT trong quản lý thuế Trong Trước khi Sau khi quá trình NNT NNT DN kê khai kê khai, kê khai, thuế nộp thuế nộp thuế Xử lý kê khai, Quả Quản lý thu nợ CQT Tuyên Tuyên truyề truyền CQT nộp thuế thuế, kiểm tra Thanh tra, kiể hỗ trợ trợ kế toá thuế toán thuế Giải quyế Giả quyết khiế khiếu nại Thuế Nhà nước 17 http://www.2: Vị trí công tác kê khai và kế toán thuế trong quản lý thuế Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Đối với NNT: Phải tự tìm hiểu về chính sách pháp luật thuế qua các kênh thông tin khác nhau để thực hiện việc tính thuế, khai thuế và theo dõi việc thực hiện nghĩa vụ kê khai, nộp thuế của mình. Đối với cơ quan Thuế: Thực hiện tuyên truyền hỗ trợ về chính sách pháp luật thuế cho người nộp thuế.
Khi người nộp thuế đã thực hiện kê khai, nộp thuế cơ quan Thuế tiến hành xử lý về kỹ thuật, nghiệp vụ của ngành Thuế như xử lý kê khai, nộp thuế và kế toán thuế, đồng thời quản lý thu nợ, thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra thuế. Nội dung quản lý kê khai thuế 1. Quản lý người khai thuế Cơ quan quản lý thuế là chủ thể quản lý, có nhiệm vụ chủ yếu là tổ chức, triển khai, đôn đốc hoạt động thu thuế và kiểm tra quá trình chấp hành pháp luật thuế của người nộp thuế. Theo các nội dung công việc chủ yếu của cơ quan quản lý thuế, công tác quản lý thuế gồm: Quản lý người nộp thuế, quản lý căn cứ tính thuế, quản lý quá trình khai thuế, nộp thuế; quản lý nợ thuế và cưỡng chế thu nợ thuế, quản lý việc thực hiện miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế,… Các hoạt động này được gọi là hoạt động quản lý thu thuế.
Mục đích chính của các hoạt động này là quản lý đầy đủ, chính xác nhất số lượng và các hoạt động của người nộp thuế; quản lý và xác định được các căn cứ tính thuế; đôn đốc việc nộp thuế kịp thời, đầy đủ; kiểm tra, thanh tra, xử lý kịp thời các vi phạm, đảm bảo chính sách thuế được thực hiện tốt nhất. Người nộp thuế là đối tượng quản lý trong công tác quản lý thuế, phải thực hiện các công việc để đảm bảo tuân thủ hệ thống chính sách thuế đầy đủ, kịp thời và chính xác, đồng thời mang lại hiệu quả cao nhất trong sản xuất, kinh doanh của mình. Các nội dung công việc này bao gồm: Nắm bắt đầy đủ, kịp thời các quy định pháp luật về thuế, nghĩa vụ, quyền hạn của người nộp thuế; thực hiện tốt công tác kế toán, chế độ hóa đơn, chứng từ; khai thuế, nộp hồ sơ khai thuế và nộp thuế chính xác, đầy đủ, đúng thời hạn quy định; thực hiện đúng nghĩa vụ, quyền hạn của người nộp thuế,. Các công việc này được người nộp thuế chủ động thực hiện có sự hỗ trợ của cơ quan Thuế còn gọi là quá trình tổ chức thực hiện chấp hành pháp luật thuế của người nộp thuế.
Sự tuân thủ của người nộp thuế trong quá trình thực thi hệ thống thuế là yếu tố quyết định đến hiệu quả của công tác quản lý thuế. Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Bên cạnh hai chủ thể trên, tất cả các tổ chức, cá nhân khác có liên quan trong các nội dung quản lý thuế đều có nghĩa vụ tham gia vào quá trình quản lý thuế. Các tổ chức, cá nhân này tham gia góp ý kiến, cung cấp thông tin, phối hợp với cơ quan Thuế, người nộp thuế trong quản lý thuế để đảm bảo các nội dung quản lý thuế nói trên được thực hiện nhanh nhất, chính xác nhất và đầy đủ nhất. Quản lý hồ sơ khai thuế * Quản lý tình trạng nộp hồ sơ khai thuế Đây là khâu xử lý công việc rất quan trọng của ngành Thuế khi tiếp nhận hồ sơ khai thuế của người nộp thuế và là bước đầu tiên trong việc thực hiện công tác xử lý hồ sơ khai thuế.