PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Bước vào thế kỷ XXI, bộ mặt nước ta có nhiều thay đổi to lớn, vượt bậc. Có rất nhiều yếu tố tác động, nhưng có thể nói nguồn vốn nhà nước đầu tư cho các dự án là yếu tố có vai trò hết sức to lớn trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Nhờ đó mà xây dựng được cơ sở hạ tầng, phát triển và tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thu hút đầu tư.Bên cạnh đó, do nhiều nguyên nhân khác nhau đã làm nguồn vốn nhà nước đầu tư cho các dự án sử dụng chưa đạt hiệu quả cao, trong đó phải kể đến công tác quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước.
Trong những năm gần đây, mặc dù công tác quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đã có tiến bộ và từng bước đi vào nề nếp. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm quy định về quyết toán vẫn còn xảy ra ở nhiều dự án (năm 2012 vẫn còn trên 15.000 dự án, chiếm 25,6%/tổng số dự án hoàn thành đã đưa vào sử dụng, chậm nộp báo cáo quyết toán, chậm phê duyệt quyết toán theo quy định), gây ảnh hưởng đến việc quản lý vốn đầu tư của nhà nước, quản lý ngân sách và tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nước cũng như của tỉnh: không đánh giá được quá trình đầu tư, xác định năng lực sản xuất, giá trị tài sản mới tăng thêm do đầu tư mang lại; không tính khấu hao tài sản, không xác định được trách nhiệm của các cơ quan liên quan đến quá trình đầu tư, gây nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài, không tất toán được tài khoản của dự án, không hạch toán tăng tài sản kịp thời cũng như việc theo dõi, quản lý tài sản sau đầu tư. Là một cán bộ hiện đang công tác tại Sở Tài chính Hà Tĩnh, đặc biệt trực tiếp tham gia công tác thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành, cùng với sự tích lũy kiến thức từ công tác hàng ngày và quá trình học tập của bản thân, nhận thấy việc nghiên cứu về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành không những góp phần khắc phục những điểm yếu, nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ tại đơn vị mà còn là điều kiện cho tôi trau dồi khả năng nghiên cứu, nâng cao trình độ chuyên môn của mình. Xuất phát từ lý do nêu trên, học viên chọn đề tài nghiên cứu “Thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước tại Sở Tài chính Hà Tĩnh” làm luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý công.
Tổng quan nghiên cứu Trong những năm qua, đã có một số công trình nghiên cứu khoa học về các đề tài liên quan đến công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN đã được công bố. Tuy nhiên phần lớn các công trình nghiên cứu này nghiên cứu chung những nội dung của công tác quản lý vốn đầu tư, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước. Một số công trình khoa học được tiếp cận, tham khảo, làm nền tảng cho việc nghiên cứu của đề tài này như sau: - Tác giả Phan Đình Tý, thực hiện năm 2008. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp ngành “Hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN qua KBNN tỉnh, thành phố trực thuộc TW”.
Kết quả của đề tài: Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận cơ bản về đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN, quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN; Làm rõ thực trạng công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN của một số tỉnh, thành phố trực thuộc TW trong thời gian qua; Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN qua hệ thống KBNN tại các địa phương, hoàn thiện công tác quản lý thanh toán vốn đầu tư XDCB từ NSNN của hệ thống KBNN cấp tỉnh, thành phố trực thuộc TW. - Tác giả Võ Văn Lợi, thực hiện năm 2015, Luận văn thạc sỹ “Quản lý nhà nước đối với vốn đầu tư XDCB thuộc ngân sách nhà nước của tỉnh Đắk Lắk”, Trường đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội. Luận văn này tập trung phân tích thực trạng để đưa ra những phương hướng nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2010-2015; qua đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với vốn đầu tư XDCB thuộc ngân sách nhà nước của tỉnh Đắk Lắk nhằm đáp ứng yêu cầu và mục tiêu phát triển kinh tế trong giai đoạn tới. - Tác giả Nguyễn Phi Sông, thực hiện năm 2017, Luận văn thạc sỹ “Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên” nghiên cứu những nội dung trọng tâm và bao quát quá trình quản lý vốn 3 đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên giai đoạn 2012-2016 từ khâu lập và giao kế hoạch vốn đầu tư; thanh toán vốn đầu tư; thanh quyết toán vốn đầu tư, kiểm soát vốn; Qua đó, đưa ra giải pháp hoàn thiện quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên.
- Tác giả Cấn Xuân Trọng, thực hiện năm 2017, Luận văn thạc sỹ “Thanh tra chi ngân sách nhà nước cấp xã của thanh tra huyện SaPa” nghiên cứu những nội dung thanh tra chi NSNN cấp xã trên địa bàn huyê ̣n Sa Pa bao g ồm bộ máy thanh tra; quy trình thanh tra; hình thức, công cụ và kỹ thuật thanh tra. Qua đó, đề xuất một số giải pháp để hoàn thi ện thanh tra chi ngân sách nhà nước cấ p xã của Thanh tra huyê ̣n Sa Pa d ựa trên những điểm yếu, đồng thời đề xuất một số điều kiện để thực hiện giải pháp dựa trên những nguyên nhân đã xác định - Bài viết “Chậm quyết toán các công trình xây dựng: nguyên nhân và biện pháp khắc phục” (2013) của tác giả Ngàn Sâu được đăng trên Website Đăk Nông online đã đề cập nguyên nhân chậm quyết toán các công trình xây dựng trên địa bàn tỉnh Đăk Nông và biện pháp khắc phục. - Bài viết “Quyết liệt chấn chỉnh sai phạm quyết toán vốn đầu tư” (2014) của tác giả Hạnh Thảo được đăng trên Website Thời báo Tài chính đã đề cập tình trạng vi phạm quy định về quyết toán vẫn còn xảy ra ở nhiều dự án, ảnh hưởng đến việc quản lý vốn đầu tư của nhà nước, gây nợ đọng XDCB kéo dài. - Bài viết “Kinh nghiệm về công tác đôn đốc, xử lý sau thanh tra” (2013), của tác giả Đăng Khoa được đăng trên Website Thanh tra Chính phủ đã tổng hợp những khó khăn, vướng mắc chủ yếu trong việc theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị, quyết định xử lý sau thanh tra hiện nay.
Luận văn đã kế thừa từ một số nghiên cứu trước đây của các luận văn thạc sĩ, mỗi luận văn đã nghiên cứu từng khâu trong quá trình quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước. Tuy nhiên phần lớn các công trình nghiên cứu đã nghiên cứu chung những nội dung của công tác quản lý vốn đầu tư, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước 4 Như vậy với tính chất đặc thù của quá trình thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng vốn nhà nước, luận văn “Thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước tại Sở Tài chính Hà Tĩnh” nghiên cứu những nội dung trọng tâm và bao quát quá trình thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước tại Sở Tài chính như: Tiếp nhận hồ sơ trình duyệt quyết toán; Thẩm tra quyết toán; Trình người có thẩm quyền phê duyệt quyết toán. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định được khung nghiên cứu thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước tại sở tài chính. - Phản ánh được thực trạng, xác định được những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân những hạn chế của thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước tại Sở Tài chính Hà Tĩnh.
- Đề xuất được một số giải pháp hoàn thiện thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước tại Sở Tài chính Hà Tĩnh đến năm 2020. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu: Thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước tại Sở Tài chính Hà Tĩnh. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về nội dung: Luận văn sử dụng cách tiếp cận hệ thống để nghiên cứu thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành bao gồm các nội dung: Mục tiêu thẩm tra, nội dung thẩm tra, bộ máy thẩm tra, hình thức thẩm tra, công cụ thẩm tra, quy trình thẩm tra.
- Phạm vi không gian: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước tại sở tài chính, không nghiên cứu tổ chức quyết toán dự án hoàn thành tại chủ đầu tư. - Phạm vi thời gian: Phân tích thực trạng thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành sử dụng nguồn vốn nhà nước tại Sở Tài chính Hà Tĩnh trong giai đoạn 2012 đến tháng 6 năm 2017 và giải pháp đề xuất đến 2020. Phƣơng pháp nghiên cứu 5. Khung lý thuyết Yếu tố ảnh hƣởng tới Thẩm tra quyết Mục tiêu thẩm tra thẩm tra quyết toán dự toán dự án hoàn quyết toán dự án hoàn án hoàn thành sử dụng thành sử dụng thành sử dụng nguồn nguồn vốn nhà nƣớc tại nguồn vốn nhà nƣớc vốn nhà nƣớc tại sở tài sở tài chính tại sở tài chính chính - Các nhân tố thuộc sở tài - Mục tiêu thẩm tra - Xác định giá trị tài chính.
- Nội dung thẩm tra sản mới tăng thêm do - Các nhân tố từ phía bên - Bộ máy thẩm tra đầu tư mang lại. ngoài sở tài chính. - Hình thức, công cụ - Kiến nghị thu hồi vào thẩm tra. ngân sách nhà nước.
- Thực hiện quy - Xác định nợ XDCB trình thẩm tra. dự án hoàn thành quyết toán, kiến nghị bố trí vốn thanh toán nợ đọng xây dựng cơ bản.