CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỂ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH VÀ PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về hiệu quả tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm về hiệu quả, hiệu quả kinh doanh và hiệu quả tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm về hiệu quả Hiệu quả là một phạm trù kinh tế được nhiều người quan tâm, có rất nhiều khái niệm khác nhau về hiệu quả, chẳng hạn như: - Theo YourDictionary, hiệu quả mô tả cái gì đó có thể đạt được một kết quả mong muốn hoặc kết quả cuối cùng.
- Theo Nguyễn Lộc (2004) cho rằng: hiệu quả là “mức độ đạt được các mục tiêu đặt ra”. - Còn theo Phạm Quang Sáng (2011), hiệu quả là phép so sánh dùng để chỉ mối quan hệ giữa kết quả thực hiện các mục tiêu của chủ thể và chi phí mà chủ thể bỏ ra để đạt được kết quả đó trong những điều kiện nhất định. Khái niệm này có thể được xem là khái niệm đầy đủ và tổng quát nhất. Hiệu quả được đánh giá qua hai công thức sau: - Hiệu quả tuyệt đối: (1.1) - Hiệu quả tương đối: (1.2) Trong đó: + E: là hiệu quả + K: là kết quả đạt được mục tiêu + C: là chi phí bỏ ra để đạt được kết quả/mục tiêu đó 1.
Khái niệm hiệu quả kinh doanh Trong doanh nghiệp, hoạt động kinh doanh và họat động tài chính có mối LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 quan hệ chặt chẽ với nhau cho nên trước tiên chúng ta cần tìm hiểu khái niệm về hiệu quả kinh doanh. Hiệu quả kinh doanh là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp để đạt hiệu quả cao nhất với chi phí thấp nhất (Nguyễn Năng Phúc, 2011). Khi đánh giá hiệu quả kinh doanh của một doanh nghiệp cần phải xem xét trên cả hai mặt: hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội. - Hiệu quả kinh tế là một chỉ tiêu kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp (nhân lực, tài lực, vật lực, tiền vốn…) để đạt được các mục tiêu kinh tế xác định.
Thực chất của hiệu quả kinh tế là sự so sánh giữa các kết quả đầu ra với các yếu tố đầu vào của một tổ chức được xét trong một kỳ nhất định.3) Kết quả đầu ra và yếu tố đầu vào có thể được đo bằng thước đo hiện vật, thước đo giá trị tùy theo mục đích của việc phân tích. Dựa vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, các chỉ tiêu kết quả đầu ra bao gồm: tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, tổng lợi nhuận trước thuế, lợi nhuận sau thuế… Dựa vào bảng cân đối kế toán, các chỉ tiêu yếu tố đầu vào bao gồm: tổng nguồn vốn chủ sở hữu, tổng tài sản dài hạn, tổng tài sản ngắn hạn, giá vốn hàng bán, chi phí hoạt động trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh… - Hiệu quả xã hội là một chỉ tiêu phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp nhằm đạt được các mục tiêu xã hội nhất định. Các mục tiêu xã hội thường thấy như: giải quyết công ăn việc làm, giảm số người thất nghiệp, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho người lao động, cải thiện điều kiện lao động và bảo vệ môi trường… LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Xem xét hiệu quả xã hội là xem xét sự tương quan giữa các kết quả (mục tiêu) đạt được về mặt xã hội và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội có mối quan hệ tác động lẫn nhau, nó vừa thống nhất vừa mâu thuẫn với nhau.
Do vậy, khi đánh giá hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp chúng ta cần phải xem xét trong mối quan hệ với hiệu quả xã hội và quan điểm về hiệu quả nói chung. Khái niệm hiệu quả tài chính doanh nghiệp Trước khi định nghĩa hiệu quả tài chính doanh nghiệp, chúng ta cần hiểu rõ về bản chất của tài chính doanh nghiệp. Theo Trương Bá Thanh và Trần Đình Khôi Nguyên (2001), tài chính doanh nghiệp là toàn bộ các quan hệ tài chính biểu hiện qua quá trình huy động và sử dụng vốn để tối đa hóa giá trị của doanh nghiệp. Tài chính doanh nghiệp có hai chức năng cơ bản là huy động vốn và sử dụng vốn: - Chức năng huy động vốn (còn gọi là chức năng tài trợ) liên quan đến quá trình tạo ra các quỹ tiền tệ từ các nguồn lực bên trong và bên ngoài để doanh nghiệp hoạt động trong lâu dài với chí phí thấp nhất.
- Chức năng sử dụng vốn (hay còn gọi là chức năng đầu tư) liên quan đến việc phân bổ vốn ở đâu, lúc nào sao cho vốn được sử dụng có hiệu quả nhất. Như vậy, bản chất của tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế, tiền tệ thông qua hoạt động huy động vốn và sử dụng vốn. Do đó, hiệu quả tài chính doanh nghiệp là hiệu quả của việc huy động, sử dụng và quản lý nguồn vốn trong doanh nghiệp (Trương Bá Thanh và Trần Đình Khôi Nguyên, 2001). Trên quan điểm của người chủ sở hữu doanh nghiệp (cổ đông), mục đích cuối cùng của họ là khả năng sinh lời tối đa của số vốn mà họ đã bỏ ra.
Do vậy, hiệu quả tài chính xét cho cùng là hiệu quả của việc gìn giữ và phát triển nguồn vốn chủ sở hữu (Trương Bá Thanh và Trần Đình Khôi Nguyên, 2001). Trong luận văn này, hiệu quả tài chính được phân tích theo quan điểm trên. Sự cần thiết nâng cao hiệu quả tài chính của doanh nghiệp Hiệu quả tài chính là mục tiêu chủ yếu của chủ sở hữu/nhà đầu tư và các nhà quản trị doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có hiệu quả tài chính cao sẽ tạo điều kiện LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 cho doanh nghiệp đó có cơ hội mở rộng và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh.
Do đó, nâng cao hiệu quả tài chính là đòi hỏi khách quan và cấp thiết đối với tất cả các doanh nghiệp. Cụ thể, nâng cao hiệu quả tài chính sẽ giúp cho doanh nghiệp: 1. Thực hiện mục tiêu tối đa hóa giá trị doanh nghiệp Mục tiêu cuối cùng của doanh nghiệp là tối đa hóa giá trị tài sản cho cổ đông (chủ sở hữu). Để đạt được mục tiêu này, doanh nghiệp phải sử dụng và phát huy tối đa các nguồn lực của mình (trong đó có nguồn vốn chủ sở hữu) nhằm đạt được hiệu quả cao nhất.
Nâng cao hiệu quả tài chính là làm tăng khả năng sinh lợi của nguồn vốn chủ sở hữu, từ đó đem lại lợi nhuận chắc chắn cho doanh nghiệp và gia tăng giá trị tài sản cho chủ sở hữu một cách bền vững, hay nói cách khác doanh nghiệp đạt được mục tiêu tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Nâng cao sức mạnh cạnh tranh trên thị trường Trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt và biến động không ngừng, nâng cao hiệu quả tài chính là điều kiện sống còn, quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Với điều kiện nguồn vốn có hạn, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng vốn nói chung và vốn chủ sở hữu nói riêng sẽ giúp cho doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm để có lợi nhuận cao từ đó có điều kiện mở rộng sản xuất kinh doanh, đầu tư công nghệ hiện đại, rút ngắn quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm… Nhờ đó làm tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, tạo lòng tin đối với khách hàng, nhân viên và các đối tác, khẳng định được vị thế của doanh nghiệp trên thị trường. Nâng cao khả năng tự chủ và hạn chế rủi ro trong kinh doanh Như đã phân tích ở trên, nâng cao hiệu quả tài chính nghĩa là hướng đến việc đảm bảo và phát triển nguồn vốn chủ sở hữu một cách bền vững, điều đó sẽ đảm bảo được khả năng tự chủ về tài chính cho doanh nghiệp.
Một khi doanh nghiệp tự chủ về tài chính, doanh nghiệp sẽ có đủ năng lực để duy trì và kiểm soát các hoạt động của mình, đảm bảo cho các động kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra trôi chảy, nhịp nhàng, hạn chế được những khó khăn và rủi ro trong kinh doanh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nâng cao khả năng huy động và sử dụng vốn cho doanh nghiệp Ngày nay thị trường tài chính phát triển mạnh mẽ đã cung cấp cho doanh nghiệp nhiều công cụ huy động vốn phong phú và đa dạng. Doanh nghiệp đạt hiệu quả tài chính càng cao thì càng có cơ hội thu hút được nhiều nguồn vốn mới với chi phí thấp.
Thêm vào đó, nếu khả năng sinh lợi của vốn chủ sở hữu cao, người chủ sở hữu cũng dễ dàng chấp nhận để lại phần lớn lợi nhuận vào việc tái đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh để phát triển doanh nghiệp. Ngoài ra để đạt được hiệu quả tài chính cao thì đòi hỏi nhà quản trị phải làm tốt công tác phân tích và hoạch định để đưa ra các quyết định đầu tư đúng đắn, sao cho nguồn vốn được sử dụng hiệu quả, giúp gia tăng giá trị cho doanh nghiệp. Nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Hoạt động tài chính liên quan và có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nâng cao hiệu quả tài chính là tiền đề để nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Một khi đạt hiệu quả tài chính vững mạnh, doanh nghiệp có điều kiện đầu tư vào các nguồn lực khác để mở rộng và phát triển sản xuất kinh doanh, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Phân tích hiệu quả tài chính doanh nghiệp Để phân tích hiệu quả tài chính doanh nghiệp, tác giả nghiên cứu lý thuyết của hai mô hình phân tích là: Mô hình tài chính truyền thống và mô hình thẻ điểm cân bằng. Phân tích hiệu quả tài chính doanh nghiệp theo mô hình tài chính truyền thống 1. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính của doanh nghiệp Trên quan điểm của người chủ sở hữu doanh nghiệp, khi đánh giá hiệu quả tài chính họ thường sử dụng 2 chỉ tiêu tài chính quan trọng đó là: Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) và Giá trị kinh tế gia tăng (EVA).
Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) ROE là chỉ tiêu thể hiện mối quan hệ giữa lợi nhuận sau thuế và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp, được xác định theo công thức: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.