Luận văn thạc sĩ về nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo tại Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay cải thiện kết quả sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo của đoàn thanh niên trên địa bàn tỉnh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Phạm Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Đức
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo của Đoàn thanh niên trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Phú Thọ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
• 1.4.1. Về lý luận
• 1.4.2. Về thực tiễn
• 1.5. Kết cấu của Luận văn
• 2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN UỶ THÁC CHO VAY HỘ NGHÈO
• 2.1. Một số vấn đề lý luận
• 2.1.1. Các khái niệm về vốn và hiệu quả sử dụng vốn uỷ thác
• 2.1.1.1. Khái niệm về vốn
• 2.1.1.2. Khái niệm về vốn ủy thác
• 2.1.2. Khái niệm về hiệu quả sử dụng vốn
• 2.1.3. Khái niệm về hiệu quả sử dụng vốn uỷ thác cho vay người nghèo
• 2.1.4. Khái niệm cho vay
• 2.1.5. Đặc trưng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo
• 2.2. Tổng quan về hộ nghèo
• 2.3. Tổng quan về hoạt động của NHCSXH
• 2.4. Quy trình cho vay vốn
• 2.5. Nội dung nghiên cứu hiệu quả sử dụng vốn uỷ thác cho vay
• 2.6. Vai trò của tín dụng uỷ thác cho vay hộ nghèo
• 2.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn uỷ thác cho vay hộ nghèo
• 2.8. Cơ sở thực tiễn về sử dụng vốn uỷ thác cho vay hộ nghèo
• 2.9. Kết quả hoạt động uỷ thác cho vay hộ nghèo của NHCSXH Việt Nam
• 2.9.1. Hiệu quả hoạt động uỷ thác cho vay hộ nghèo của Trung ương ĐTN
• 2.9.2. Một số tồn tại, hạn chế về uỷ thác cho vay hộ nghèo
• 2.10. Bài học kinh nghiệm về sử dụng vốn uỷ thác cho vay hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp tiếp cận
• 3.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.3. Phương pháp tổng hợp thông tin
• 3.2.4. Phương pháp phân tích thông tin
• 3.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu hiệu quả sử dụng vốn uỷ thác cho vay hộ nghèo
• 3.3.1. Hiệu quả kinh tế sử dụng vốn uỷ thác cho vay hộ nghèo
• 3.3.2. Hiệu quả chính trị xã hội
• 4. THỰC TRẠNG SỬ DỤNG VỐN ỦY THÁC CHO VAY HỘ NGHÈO CỦA ĐOÀN THANH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ
• 4.1. Tổng quan về kinh tế - xã hội tỉnh Phú Thọ
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Tổng quan về Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Phú Thọ
• 4.2.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 4.2.2. Mô hình tổ chức và kết quả hoạt động của NHCSXH Tỉnh Phú Thọ
• 4.3. Thực trạng hiệu quả sử dụng vốn ủy thác cho vay của Đoàn thanh niên tỉnh Phú Thọ
• 4.3.1. Hiệu quả kinh tế sử dụng vốn uỷ thác
• 4.3.2. Tồn tại và nguyên nhân
• 5. GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN ỦY THÁC CHO VAY CỦA ĐOÀN THANH NIÊN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ
• 5.1. Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Phú Thọ đến năm 2020
• 5.1.1. Về phát triển kinh tế
• 5.1.2. Về công tác xoá đói, giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 5.2. Mục tiêu sử dụng vốn uỷ thác cho vay hộ nghèo của Đoàn thanh niên tỉnh Phú Thọ đến năm 2020
• 5.2.1. Mục tiêu chung
• 5.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 5.3. Những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn uỷ thác cho vay hộ nghèo của Đoàn thanh niên tỉnh Phú Thọ đến năm 2020
• 5.3.1. Về công tác tuyên truyền của Đoàn thanh niên các cấp
• 5.3.2. Nâng mức dư nợ sử dụng vốn uỷ thác cho vay hộ nghèo của ĐTN
• 5.3.3. Phối hợp với NHCSXH hoàn thiện mạng lưới hoạt động nhận uỷ thác cho vay hộ nghèo
• 5.3.4. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn uỷ thác cho vay hộ nghèo
• 5.3.5. Thực hiện công khai hóa hoạt động uỷ thác cho vay
• 5.3.6. Đẩy mạnh công tác đào tạo
• 5.4. Một số kiến nghị
• 5.4.1. Đối với Chính phủ
• 5.4.2. Kiến nghị với NHCSXH
• 5.4.3. Đối với cấp ủy, chính quyền địa phương
• 5.4.4. Đối với Đoàn thanh niên các cấp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu quả sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo tại Phú Thọ

Vốn ủy thác cho vay hộ nghèo là một trong những chính sách quan trọng nhằm hỗ trợ người nghèo tiếp cận nguồn vốn. Tại tỉnh Phú Thọ, việc sử dụng vốn này đã góp phần đáng kể vào công cuộc giảm nghèo. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng vốn vẫn còn nhiều hạn chế. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả này.

1.1. Khái niệm và vai trò của vốn ủy thác cho vay hộ nghèo

Vốn ủy thác cho vay hộ nghèo là nguồn tài chính được cung cấp cho các hộ nghèo nhằm tạo điều kiện cho họ phát triển sản xuất. Chính sách này không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững.

1.2. Tình hình thực tế sử dụng vốn ủy thác tại Phú Thọ

Tại Phú Thọ, nhiều hộ nghèo đã tiếp cận được vốn ủy thác. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hộ chưa sử dụng hiệu quả nguồn vốn này, dẫn đến tình trạng tái nghèo. Cần có sự đánh giá cụ thể về tình hình này.

II. Những thách thức trong việc sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng việc sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo tại Phú Thọ vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu thông tin, trình độ quản lý yếu kém và sự thiếu đồng bộ trong các chính sách là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu thông tin và kiến thức về chính sách

Nhiều hộ nghèo không nắm rõ thông tin về các chính sách cho vay, dẫn đến việc không tiếp cận được nguồn vốn. Cần có các chương trình tuyên truyền hiệu quả hơn.

2.2. Trình độ quản lý và sử dụng vốn yếu kém

Nhiều hộ nghèo thiếu kỹ năng quản lý tài chính, dẫn đến việc sử dụng vốn không hiệu quả. Cần có các khóa đào tạo để nâng cao năng lực cho họ.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo

Để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp như tăng cường đào tạo, cải thiện thông tin và hỗ trợ kỹ thuật là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực

Cần tổ chức các khóa đào tạo cho hộ nghèo về quản lý tài chính và sử dụng vốn. Điều này sẽ giúp họ sử dụng vốn hiệu quả hơn.

3.2. Cải thiện thông tin và tuyên truyền

Cần có các chương trình tuyên truyền mạnh mẽ hơn về chính sách cho vay. Điều này sẽ giúp hộ nghèo nắm rõ thông tin và tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vốn ủy thác cho vay hộ nghèo

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần có những điều chỉnh để tối ưu hóa hiệu quả.

4.1. Kết quả đạt được từ việc sử dụng vốn ủy thác

Nhiều hộ nghèo đã thoát nghèo nhờ vào việc sử dụng vốn ủy thác. Điều này cho thấy hiệu quả của chính sách này trong việc cải thiện đời sống.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Cần rút ra bài học từ những trường hợp thành công và thất bại trong việc sử dụng vốn ủy thác. Điều này sẽ giúp cải thiện chính sách trong tương lai.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho vốn ủy thác cho vay hộ nghèo

Việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đạt được mục tiêu này.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ủy thác không chỉ giúp hộ nghèo thoát nghèo mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của tỉnh.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có các chính sách linh hoạt và phù hợp hơn để đáp ứng nhu cầu của hộ nghèo. Điều này sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng vốn ủy thác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đến cuối năm 2014, tổng dư nợ các chương trình tín dụng chính sách tại Việt Nam đạt 129.456 tỷ đồng, trong đó 99% nguồn vốn được phân bổ thông qua phương thức ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội. Tại tỉnh Phú Thọ, mặc dù công tác xóa đói giảm nghèo đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, tỷ lệ hộ nghèo bình quân vẫn có sự chênh lệch sâu sắc giữa các vùng, dao động từ 4,7% ở vùng đồng bằng lên tới 38% tại các huyện miền núi vùng cao.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn bắt nguồn từ thực trạng sử dụng nguồn vốn ưu đãi của Ngân hàng Chính sách Xã hội ủy thác qua kênh Đoàn Thanh niên còn bộc lộ nhiều hạn chế. Một bộ phận hộ nghèo sử dụng vốn chưa đúng mục đích, hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp, tình trạng phân bổ vốn cào bằng và nguy cơ tái nghèo vẫn diễn biến phức tạp.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về tín dụng ủy thác, phân tích và đánh giá thực trạng hiệu quả kinh tế - xã hội của nguồn vốn ủy thác cho vay hộ nghèo qua Đoàn Thanh niên tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2012–2014. Từ đó, luận văn đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng vốn và thúc đẩy công tác giảm nghèo bền vững đến năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, tập trung khảo sát chuyên sâu tại 3 huyện đại diện cho 3 tiểu vùng sinh thái - kinh tế là Tân Sơn, Cẩm Khê và Lâm Thao trong khung thời gian từ năm 2012 đến năm 2014, với tầm nhìn định hướng chính sách đến năm 2020.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở dữ liệu thực nghiệm giúp Ban Quản lý Ngân hàng Chính sách Xã hội và Ban Thường vụ Tỉnh đoàn Phú Thọ hoàn thiện quy trình ủy thác, nâng cao hiệu quả đồng vốn cho hàng nghìn hộ thanh niên nghèo nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết tài chính vi mô và lý thuyết tài chính phát triển, nhấn mạnh rằng tín dụng chính sách đóng vai trò là "vốn mồi" nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn lực tài chính ban đầu cho các hộ gia đình yếu thế. Bên cạnh đó, lý thuyết ủy nhiệm - tác tử được áp dụng để giải thích cơ chế phân cấp quản lý quy trình cho vay từ ngân hàng nhà nước sang các tổ chức chính trị - xã hội nhằm giảm thiểu bất cân xứng thông tin và cắt giảm chi phí giao dịch tại khu vực nông thôn.

Bốn khái niệm cốt lõi được xây dựng xuyên suốt đề tài bao gồm:

• Vốn ủy thác: Nguồn lực tài chính do ngân hàng chuyển giao quyền quản lý từng phần cho tổ chức đoàn thể để thực hiện giải ngân, giám sát và thu hồi nợ theo hợp đồng liên tịch.
• Hiệu quả sử dụng vốn vay hộ nghèo: Tỷ số phản ánh mức độ gia tăng thu nhập, khả năng bảo toàn vốn, tỷ lệ hoàn trả đúng hạn và chuyển biến tích cực trong đời sống hộ gia đình.
• Hộ nghèo: Các hộ gia đình có mức thu nhập bình quân đầu người dưới chuẩn nghèo quốc gia theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg, cụ thể là từ 400.000 đồng/người/tháng trở xuống tại khu vực nông thôn và từ 500.000 đồng/người/tháng trở xuống tại khu vực thành thị.
• Tín dụng chính sách xã hội: Hoạt động cho vay ưu đãi theo Nghị định số 78/2002/NĐ-CP với mức lãi suất 0,55%/tháng nhằm phục vụ sản xuất kinh doanh, giải quyết việc làm và an sinh xã hội không vì mục tiêu lợi nhuận.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp tiếp cận từ dưới lên, tiếp cận hệ thống và tiếp cận phân tầng vùng miền. Cỡ mẫu điều tra thực tế gồm 120 hộ nghèo được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại 3 tiểu vùng đại diện của tỉnh Phú Thọ:

• Tiểu vùng miền núi: Huyện Tân Sơn (khảo sát 4 xã: Thu Ngạc, Thu Cúc, Kiệt Sơn, Thượng Cửu; tỷ lệ nghèo 38%; thu nhập bình quân 14,6 triệu đồng/người/năm).
• Tiểu vùng trung du: Huyện Cẩm Khê (khảo sát 4 xã: Tình Cương, Phùng Xá, Xương Thịnh, Sơn Nga; tỷ lệ nghèo 17,48%; thu nhập bình quân 19,8 triệu đồng/người/năm).
• Tiểu vùng đồng bằng: Huyện Lâm Thao (khảo sát 4 xã: Vĩnh Lại, Sơn Vi, Xuân Lũng, Thạch Sơn; tỷ lệ nghèo 4,7%; thu nhập bình quân 35,1 triệu đồng/người/năm).

Tại mỗi xã, đề tài lập danh sách và lựa chọn ngẫu nhiên 10 hộ nghèo để thực hiện phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi cấu trúc. Phương pháp chọn mẫu này bảo đảm phản ánh trung thực sự đa dạng về điều kiện tự nhiên, trình độ dân trí và phương thức sản xuất. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo tài chính giai đoạn 2012–2014 của Ngân hàng Chính sách Xã hội và Đoàn Thanh niên tỉnh Phú Thọ. Các dữ liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm, đánh giá hệ số quay vòng vốn và hiệu quả kinh tế - xã hội trong giai đoạn nghiên cứu từ năm 2012 đến đầu năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô tín dụng ủy thác qua Đoàn Thanh niên có sự tăng trưởng vượt bậc. Trên phạm vi toàn quốc, dư nợ ủy thác qua Đoàn Thanh niên đến ngày 31/12/2014 đạt hơn 14.500 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân trên 1.000 tỷ đồng mỗi năm và hỗ trợ hơn 364.000 lượt hộ nghèo vay vốn. Tại tỉnh Phú Thọ, doanh số cho vay ủy thác qua các cấp bộ Đoàn duy trì đà tăng ổn định, điển hình tại địa bàn huyện Lâm Thao đạt dư nợ trên 90 tỷ đồng và huyện Cẩm Khê đạt trên 73 tỷ đồng.

Thứ hai, chất lượng tín dụng được duy trì ở mức an toàn cao. Tỷ lệ nợ quá hạn từ nguồn vốn ủy thác qua Đoàn Thanh niên toàn quốc giảm mạnh xuống mức 0,45% tổng dư nợ vào cuối năm 2014 (tương đương 63,6 tỷ đồng). Tại địa bàn tỉnh Phú Thọ, sự phối hợp giữa Tổ Tiết kiệm và Vay vốn với cán bộ cơ sở giúp hệ số thu nợ đạt trên 95% kế hoạch đề ra, số tổ xếp loại khá tốt tăng trên 5% qua từng năm.

Thứ ba, nguồn vốn tạo ra sự phân hóa rõ nét về hiệu quả kinh tế giữa các vùng địa lý. Kết quả khảo sát 120 hộ cho thấy khoảng 18% số hộ vay đã thoát nghèo thành công nhờ nguồn vốn ưu đãi tập trung vào mô hình chăn nuôi trâu bò sinh sản và trồng cây lâm nghiệp. Tuy nhiên, tại huyện Tân Sơn, tỷ lệ hộ sử dụng vốn sai mục đích hoặc gặp rủi ro thiên tai chiếm khoảng 12%, cao hơn gấp 3 lần so với vùng đồng bằng Lâm Thao.

Thứ tư, tình trạng phân bổ vốn cào bằng vẫn còn tồn tại. Mức cho vay bình quân phổ biến ở mức 20 đến 30 triệu đồng/hộ, chưa đáp ứng đủ quy mô tối đa 50 triệu đồng/hộ theo quy định đối với các mô hình trồng rừng hay phát triển tiểu thủ công nghiệp quy mô lớn.

       Cơ cấu dư nợ ủy thác cho vay theo ngành nghề khảo sát

Thảo luận kết quả

Khi tổng hợp số liệu khảo sát vào bảng phân tích cơ cấu ngành nghề, dữ liệu phản ánh rõ nét hơn 75% vốn vay ủy thác tại Phú Thọ tập trung vào nông - lâm nghiệp truyền thống. Việc chuyển dịch dòng vốn sang các ngành tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ còn chậm, chỉ chiếm dưới 25% tổng dư nợ khảo sát.

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ cả yếu tố chủ quan và khách quan:

• Về phía người vay: Trình độ nhận thức của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số tại miền núi còn hạn chế, dẫn đến tâm lý coi vốn vay chính sách như một khoản trợ cấp không hoàn lại, thiếu kỹ năng quản lý tài chính gia đình.
• Về phía tổ chức Đoàn: Cán bộ Đoàn cấp xã chủ yếu làm việc kiêm nhiệm, thường xuyên biến động nhân sự sau mỗi kỳ đại hội nên thiếu kỹ năng chuyên sâu về thẩm định dự án sản xuất kinh doanh và quản lý tín dụng.
• Về công tác phối hợp: Sự kết hợp giữa giải ngân vốn tín dụng với các chương trình khuyến nông, khuyến lâm và đào tạo nghề chưa đồng bộ; người dân nhận được tiền vay nhưng thiếu kỹ thuật thâm canh dẫn đến hiệu quả sinh lời thấp.

So sánh với các nghiên cứu tương tự về tín dụng chính sách tại vùng Trung du và Miền núi phía Bắc, phát hiện của luận văn củng cố luận điểm rằng: việc gia tăng quy mô tín dụng đơn thuần sẽ không mang lại hiệu quả giảm nghèo bền vững nếu thiếu sự đồng hành của quy trình chuyển giao khoa học kỹ thuật và thị trường tiêu thụ sản phẩm tại chỗ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo của Đoàn Thanh niên tỉnh Phú Thọ đến năm 2020, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đổi mới công tác tuyên truyền và nâng cao năng lực bình xét cho vay: Ban Thường vụ Tỉnh đoàn phối hợp với Ngân hàng Chính sách Xã hội tổ chức tập huấn nghiệp vụ tín dụng định kỳ hàng năm cho 100% Bí thư Đoàn xã và Tổ trưởng Tổ Tiết kiệm và Vay vốn. Thực hiện công khai, minh bạch quy trình bình xét tại cơ sở, chấm dứt hoàn toàn tư tưởng nể nang hoặc phân bổ vốn cào bằng trước năm 2017.

2. Nâng cao hạn mức cho vay và linh hoạt kỳ hạn tín dụng: Đề xuất nâng mức cho vay tối đa từ 50 triệu đồng lên mức 100 triệu đồng/hộ đối với các mô hình kinh tế trang trại và thanh niên khởi nghiệp. Đồng thời, điều chỉnh thời hạn vay trung hạn từ 36 tháng lên 60 tháng nhằm phù hợp với chu kỳ sinh trưởng của cây lâm nghiệp và chăn nuôi bò thịt, triển khai đồng bộ trong giai đoạn 2016–2020.

3. Tích hợp dòng vốn tín dụng với hoạt động khuyến nông và chuyển giao công nghệ: Huyện đoàn tại 13 huyện, thị xã chủ động phối hợp với Trạm Khuyến nông địa phương xây dựng tối thiểu 50 lớp chuyển giao khoa học kỹ thuật mỗi năm. Nhân rộng các mô hình thanh niên làm kinh tế giỏi, hướng dẫn hộ nghèo lập phương án sản xuất khả thi trước khi giải ngân vốn.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và hỗ trợ duy trì vốn sau thoát nghèo: Thiết lập quy trình kiểm tra 100% hộ vay trong vòng 30 ngày sau khi nhận tiền. Đối với các hộ vừa thoát nghèo, cho phép tiếp tục duy trì dư nợ trong thời gian 3 đến 4 năm tiếp theo với lãi suất phù hợp để tạo nguồn tích lũy tài sản và ngăn chặn nguy cơ tái nghèo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cán bộ quản lý tại Ngân hàng Chính sách Xã hội các cấp: Cung cấp khung đánh giá thực chứng về hiệu quả tín dụng ủy thác, hỗ trợ cải tiến quy trình phối hợp liên tịch và quản trị rủi ro nợ quá hạn tại địa bàn nông thôn.

2. Cán bộ Đoàn Thanh niên và các tổ chức chính trị - xã hội: Tài liệu hướng dẫn thực tế về kỹ năng quản lý Tổ Tiết kiệm và Vay vốn, phương pháp lồng ghép phong trào thanh niên lập thân lập nghiệp với việc phát huy hiệu quả dòng vốn chính sách.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Cung cấp bức tranh phân tích kinh tế - xã hội chi tiết tại 3 tiểu vùng của tỉnh Phú Thọ, làm cơ sở xây dựng kế hoạch phân bổ ngân sách xóa đói giảm nghèo và phát triển nông thôn mới giai đoạn 2016–2020.

4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý kinh tế: Nguồn tư liệu học thuật giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính, kỹ thuật chọn mẫu phân tầng 120 quan sát và hệ thống chỉ tiêu đo lường hiệu quả vốn ủy thác.

Câu hỏi thường gặp

Mức lãi suất và hạn mức cho vay hộ nghèo trong giai đoạn nghiên cứu được quy định như thế nào? Theo quy định áp dụng trong giai đoạn 2012–2014, lãi suất cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo là 0,55%/tháng (tương đương 6,6%/năm), lãi suất nợ quá hạn bằng 130% lãi suất trong hạn. Hạn mức cho vay tối đa đối với một hộ nghèo tại thời điểm khảo sát là 50 triệu đồng, không yêu cầu tài sản bảo đảm.

Tại sao tỷ lệ nợ quá hạn qua kênh ủy thác của Đoàn Thanh niên lại được duy trì ở mức rất thấp dưới 0,5%? Mô hình Tổ Tiết kiệm và Vay vốn phát huy cơ chế giám sát chéo giữa các thành viên trong cùng thôn bản. Cán bộ Đoàn cơ sở bám sát địa bàn, thường xuyên đôn đốc trả nợ định kỳ theo quý kết hợp với hoạt động tiền gửi tiết kiệm hàng tháng, giúp người vay hình thành thói quen tích lũy tài chính.

Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu tại tỉnh Phú Thọ có điểm gì đặc biệt để bảo đảm tính khách quan? Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng theo 3 tiểu vùng địa lý đặc trưng gồm miền núi (Tân Sơn), trung du (Cẩm Khê) và đồng bằng (Lâm Thao). Tổng cộng 120 hộ được chọn ngẫu nhiên từ 12 xã giúp phản ánh đầy đủ mọi sắc thái kinh tế, phong tục tập quán và năng lực sản xuất của địa phương.

Đâu là nguyên nhân lớn nhất khiến một số hộ nghèo sử dụng vốn vay chưa đạt hiệu quả cao? Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu kiến thức quản lý kinh tế hộ và kỹ thuật thâm canh nông nghiệp. Nhiều hộ vay vốn nhưng canh tác theo thói quen tự nhiên, sản phẩm làm ra khó tiêu thụ hoặc chịu tác động bất lợi của dịch bệnh, dẫn đến không tạo ra giá trị gia tăng để tái đầu tư.

Luận văn đề xuất giải pháp gì để giúp các hộ gia đình không bị tái nghèo sau khi trả hết nợ? Luận văn đề xuất cơ chế tiếp tục cho vay chuyển tiếp đối với hộ mới thoát nghèo trong khoảng thời gian từ 3 đến 4 năm. Chính sách này giúp các hộ duy trì chu kỳ sản xuất ổn định, tích lũy thêm vốn tự có và củng cố nền tảng kinh tế gia đình vững chắc.

Kết luận

• Luận văn đã khái quát hóa hệ thống lý luận và thực tiễn về cơ chế ủy thác tín dụng chính sách xã hội cho hộ nghèo qua tổ chức Đoàn Thanh niên.
• Đánh giá xác thực bức tranh quản lý vốn tại Phú Thọ qua mẫu khảo sát 120 hộ tại 3 tiểu vùng sinh thái, chỉ rõ dư nợ toàn quốc qua kênh Đoàn đạt trên 14.500 tỷ đồng và nợ quá hạn kiểm soát ở mức 0,45%.
• Nhận diện đầy đủ 5 nhóm nguyên nhân hạn chế, trọng tâm là vấn đề phân bổ vốn cào bằng và thiếu hụt chuyển giao khoa học kỹ thuật.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ và 4 kiến nghị cụ thể với Chính phủ, Ngân hàng Chính sách Xã hội, chính quyền địa phương và các cấp bộ Đoàn.
• Xác định lộ trình triển khai các giải pháp nâng hạn mức lên 100 triệu đồng và tổ chức 50 lớp khuyến nông mỗi năm trong giai đoạn 2016–2020.

Để phát huy tối đa giá trị khoa học của đề tài, các nhà quản lý, cán bộ ngân hàng và nhà nghiên cứu có thể tải toàn văn công trình để ứng dụng vào công tác thực tiễn và mở rộng các hướng nghiên cứu tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chương: - Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo. - Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu - Chƣơng 3: Thực trạng về sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo của đoàn thanh niên trên địa bàn tỉnh Phú Thọ - Chƣơng 4: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo của đoàn thanh niên trên địa bàn tỉnh Phú Thọ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN UỶ THÁC CHO VAY HỘ NGHÈO 1. Một số vấn đề lý luận 1. Các khái niệm về vốn và hiệu quả sử dụng vốn uỷ thác 1.

Khái niệm về vốn Theo nghĩa chung nhất, vốn sản xuất kinh doanh của DN, cá nhân là biểu hiện bằng tiền của các loại tài sản của DN, cá nhân tồn tại dưới các hình thức khác nhau được sử dụng vào mục đích sản xuất kinh doanh sinh lợi cho doanh nghiệp, cá nhân. Đó là nguồn nguyên vật liệu, tài sản cố định sản xuất, nhân lực, thông tin, uy tín của doanh nghiệp, cá nhân; được sử dụng cho mục đích để sinh lợi cho doanh nghiệp, cá nhân. Vốn khác với tiền và các loại hàng hoá tiêu dùng khác, tiền tiêu dùng trong lưu thông dưới hình thức mua bán trao đổi, các vật phẩm tiêu dùng nên không được gọi là vốn. Các hàng hoá được sử dụng cho tiêu dùng cũng không phải là vốn.

* Phân loại vốn: - Theo ý nghĩa của vốn, vốn sản xuất kinh doanh gồm: + Vốn pháp định + Vốn điều lệ + Vốn huy động - Theo tính chất hoạt động, vốn sản xuất kinh doanh gồm: + Vốn ở dạng hiện vật + Vốn ở dạng tiền + Vốn ở dạng khác (ngân phiếu, nhãn hiệu, thông tin .) - Theo tính chất hoạt động và nghĩa hẹp thì số vốn sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, cá nhân bao gồm hai bộ phận chính: vốn cố định và vốn lưu động.2 Khái niệm về vốn ủy thác Theo từ điển "Kinh tế hiện đại", ủy thác là việc tài sản của người này được giao cho người khác để quản lý và kinh doanh. Người nhận quản lý tài sản sẽ không Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 được hưởng lợi tức sinh ra từ tài sản đó mà chỉ được nhận một khoản phí hoặc một phần lợi nhuận nào đó theo thỏa thuận với người chủ tài sản được ủy thác. Thuật ngữ ủy thác ra đời từ khi có sự tách biệt giữa một bên là chủ sở hữu tài sản và một bên quản lý tài sản. Chủ sở hữu tài sản có thể giao phó tài sản của mình cho người khác (người phụ thác) nắm giữ và sử dụng nó trong phạm vi mối quan hệ của họ và theo hợp đồng thỏa thuận.

Hoạt động ủy thác làm nảy sinh mối quan hệ: một bên hoạt động cho lợi ích của bên kia theo như hợp đồng thỏa thuận và người hưởng thụ sẽ cũng có thể là bên thứ ba. Qua khái niệm trên ta hiểu về bản chất ủy thác biểu hiện mối quan hệ giữa hai hay nhiều bên tham gia, bao gồm: - Người ủy thác - Người nhận ủy thác - Người thụ hưởng Trong mối quan hệ này, người ủy thác phải giao quyền nắm giữ tài sản cho người nhận ủy thác và "tài sản" được hiểu theo nghĩa rộng là tiền mặt, bất động sản, giấy tờ có giá hoặc một công việc ý muốn nào đó cần được thực hiện. Khái niệm về hiệu quả sử dụng vốn Mục đích của hoạt động SXKD là cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho xã hội nhằm tối đa giá trị tài sản của chủ sử hữu, để đạt được mục đích, doanh nghiệp hướng tới hiệu quả kinh tế trên cơ sở khai thác và sử dụng một cách triệt để mọi nguồn lực sẵn có. Vì vậy, các nguồn lực kinh tế, dặc biệt là nguồn vốn kinh doanh của doanh nghiệp có tác động mạnh mẽ tới hiệu quả kinh doanh nói chung của doanh nghiệp.

Vậy, hiệu quả sử dụng vốn là sự đạt được lợi nhuận đề ra khi sử dụng một lượng vốn nhất định vào SXKD với chi phí thấp nhất. Hiệu quả sử dụng vốn là một chỉ tiêu phản ánh chất lượng sử dụng vốn, là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn nhân lực, vật lực, tài lực của doanh nghiệp để đạt hiệu quả cao nhất và có mức chi phí thấp nhất. Được coi là Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 hiệu quả khi giá trị thu được phải lớn hơn số vốn ban đầu bỏ ra sau khi đã quy chuẩn trên cùng giá trị thời gian. Khái niệm về hiệu quả sử dụng vốn uỷ thác cho vay người nghèo Theo Nghị định số 78/2002/NĐ - CP về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác ban hành ngày 04/10/2002 thì: Tín dụng đối với người nghèo là việc sử dụng nguồn lực tài chính do Nhà nước huy động để cho người nghèo vay ưu đãi phục vụ sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện đời sống; góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xoá đói giảm nghèo, ổn định xã hội.

Hiệu quả sử dụng vốn uỷ thác là khái niệm tổng hợp bao gồm ý nghĩa toàn diện về kinh tế, chính trị, xã hội. Hiệu quả sử dụng vốn uỷ thác với hộ nghèo là sự thoả mãn về nhu cầu vốn giữa chủ thể ngân hàng và người vay vốn, những lợi ích kinh tế mà xã hội thu được và đảm bảo sự tồn tại và phát triển của ngân hàng -Về kinh tế: Giúp người nghèo vươn lên thoát khỏi khó khăn có mức thu nhập ổn định, có khả năng vương lên hoà nhập với cuộc sống cộng đồng. Góp phần XĐGN, ổn định kinh tế. -Về xã hội: xây dựng cuộc sống mới ở nông thôn và thành thị, làm thay đổi bộ mặt xã hội, góp phần ổn định an sinh xã hội, nâng cao giá trị cuộc sống, xoá dần khoảng cách giàu nghèo.

Khái niệm cho vay - Về bản chất, cho vay (còn gọi là tín dụng) là quan hệ vay mượn lẫn nhau và có hoàn trả cả gốc và lãi trong một khoảng thời gian nhất định đã được thỏa thuận giữa người đi vay và người cho vay. Hay tín dụng là một phạm trù kinh tế, trong đó mỗi cá nhân hay tổ chức nhường quyền sử dụng một khối lượng giá trị hay hiện vật cho một các nhân hay tổ chức khác với thời hạn hoàn trả cùng với lãi suất, cách thức vay mượn và thu hồi món vay… Tín dụng ra đời, tồn tại và phát triển cùng với nền sản xuất hàng hóa. Trong điều kiện nền kinh tế còn tồn tại song song hàng hóa và quan hệ hàng hóa tiền tệ thì sự tồn tại của tín dụng là một tất yếu khách quan. - Cho vay của NHCSXH (còn gọi là tín dụng) là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hoá) giữa bên cho vay là ngân hàng và bên đi vay là cá nhân, doanh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 nghiệp và các chủ thể khác.

Trong đó, NHCSXH sẽ chuyển giao tài sản cho hộ nghèo sử dụng trong một thời gian nhất định đối với từng đối tượng vay vốn. Hộ nghèo đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện gốc và lãi cho NHCSXH khi đến hạn thanh toán. Đặc trưng vốn ủy thác cho vay hộ nghèo Ủy thác có 4 đặc điểm cơ bản sau: - Ủy thác dựa trên cơ sở tin tưởng giữa người này với người khác. - Mang tính trung gian: Người ủy thác không trực tiếp thực hiện quản lý và kinh doanh tài sản.

- Là một loại hình dịch vụ vì nó không dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu tài sản mà vẫn mang lại lợi ích và cung cấp một giải pháp nào đó cho khách hàng. - Ủy thác không chỉ đem lại lợi nhuận cho khách hàng mà còn sinh lời cho chính tổ chức hay cá nhân nhận ủy thác. Tổng quan về hộ nghèo 1. Khái quát tình hình chung của hộ nghèo ở Việt Nam: Thành tựu sau gần 30 năm đổi mới đã ảnh hưởng ngày càng sâu rộng tới mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội của đất nước, chúng ta đã thoát khỏi khủng hoảng và bước vào một giai đoạn phát triển mới, đẩy nhanh tốc độ công nghiệp hóa - hiện đại hóa.

Việt Nam đã thoát ra khỏi đói nghèo và được xếp vào nhóm các nước có thu nhập trung bình thấp của thế giới. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ đói nghèo của còn khá cao. Mặc dù đã đạt được những thành công rất lớn trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo, nhưng những thành tựu này phát triển chưa bền vững. Thu nhập của một bộ phận lớn dân cư vẫn nằm giáp danh mức nghèo, do vậy chỉ cần những điều chỉnh nhỏ về chuẩn nghèo, cũng khiến họ rơi xuống ngưỡng nghèo và làm tăng tỷ lệ hộ nghèo.

Phần lớn người nghèo sống ở khu vực nông thôn, thu nhập từ hoạt động nông nghiệp. Với những điều kiện về nguồn lực rất hạn chế (đất đai, lao động, vốn…), thu nhập của những người nghèo rất bấp bênh và dễ bị tổn thương trước những đột biến của mỗi gia đình và cộng đồng. Nhiều gia đình tuy mức thu nhập ở trên ngưỡng nghèo nhưng vẫn giáp danh với ngưỡng nghèo đói, vì vậy khi có dao động về thu nhập cũng có thể khiến họ trượt xuống ngưỡng nghèo. Tính vụ mùa trong sản Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 xuất nông nghiệp cũng tạo nên khó khăn cho người nghèo… Đa số người nghèo tập trung, sinh sống ở những vùng, khu vực, nhóm người, như: Các vùng có điều kiện sống khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng núi cao: Có tỷ lệ nghèo đói khá cao, là các vùng tài nguyên thiên nhiên rất nghèo nàn điều kiện sống khó khăn, địa lý cách biệt, khả năng tiếp cận với với các điều kiện sản xuất và dịch vụ còn nhiều hạn chế, hạ tầng cơ sở kém phát triển, điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt và thiên tai xảy ra thường xuyên… như vùng núi, vùng sâu, vùng xa hoặc ở các vùng Đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung… Khu vực nông thôn: Đói nghèo là một hiện tượng phổ biến ở nông thôn, với số người nghèo sinh sống ở nông thôn khá cao.