Phần mở đầu Chƣơng 1: Lý luận tổng quan về hiệu quả sinh lợi của Ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Thực trạng hiệu quả sinh lợi của Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Chƣơng 3: Các giải pháp nâng cao hiệu quả sinh lợi của Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ SINH LỢI CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 HIỆU QUẢ SINH LỢI CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm hiệu quả và hiệu quả sinh lợi của ngân hàng thƣơng mại Hiệu quả trong kinh tế đƣợc định nghĩa là mối tƣơng quan giữa đầu vào các yếu tố khan hiếm với đầu ra hàng hóa dịch vụ và khái niệm hiệu quả đƣợc dùng để xem xét các tài nguyên đƣợc các thị trƣờng phân phối tốt nhƣ thế nào. Nói cách khác, hiệu quả là phép so sánh dùng để chỉ mối quan hệ giữa kết quả thực hiện các mục tiêu hoạt động của chủ thể và chi phí mà chủ thể bỏ ra để có đƣợc kết quả đó trong những điều kiện nhất định. Hiệu quả sinh lợi hay còn gọi là hiệu quả kinh tế xem xét trong phạm vi một doanh nghiệp phản ánh mối quan hệ giữa lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp nhận đƣợc và chi phí doanh nghiệp phải bỏ ra để có đƣợc lợi ích kinh tế.
Tuy nhiên, bản chất của ngân hàng thƣơng mại cũng là một doanh nghiệp đặc biệt mà mức độ ảnh hƣởng của nó có thể lan rộng trong cả nền kinh tế. Do đó, hiệu quả sinh lợi hay hiệu quả kinh tế của ngân hàng thƣơng mại cần phải đƣợc hiểu và đánh giá trên hai khía cạnh sau: Thứ nhất là khả năng sử dụng và phân bổ hợp lý các nguồn lực, phản ánh mối quan hệ so sánh giữa đầu ra và đầu vào để đạt đƣợc lợi ích hay mục tiêu xác định. Thứ hai là tính an toàn trong hoạt động ngân hàng. Nhƣ vậy, hiệu quả sinh lợi của NHTM thể hiện khả năng sử dụng và phân bổ hợp lý các nguồn đầu vào để đạt đƣợc tối ƣu lợi ích kinh tế trên cơ sở bảo đảm tính an toàn trong hoạt động của ngân hàng thƣơng mại.
Hiệu quả sinh lợi là yếu tố quan trọng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại. Thu nhập cao, lợi nhuận nhiều giúp các ngân hàng bảo toàn và mở rộng nguồn vốn hoạt động, tăng trƣởng quy mô kinh doanh, thu hút nguồn vốn đầu tƣ và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 qua đó tiếp tục gia tăng hiệu quả sinh lời. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sinh lợi của NHTM Hiệu quả sinh lời cũng là một trong những yếu tố quan trọng nhất khi đánh giá năng lực cũng nhƣ hiệu quả của một ngân hàng. Là một chủ thể trong nền kinh tế, ngoài những vai trò đặc biệt của mình, mục tiêu mà mọi ngân hàng thƣơng mại hƣớng đến là lợi nhuận trên cơ sở hiệu quả với những nguồn lực nắm giữ.
Để đánh giá hiệu quả sinh lợi của NHTM, có 2 nhóm nhân tố là lợi nhận (lợi nhuận trƣớc thuế, lợi nhuận sau thuế, lợi nhuận trƣớc thuế và lãi vay …) và tỷ suất lợi nhuận (tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) và tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA)…). Cụ thể việc xác định, đánh giá một số chỉ tiêu này nhƣ sau: Lợi nhuận (trƣớc thuế/sau thuế): lợi nhuận của NHTM là khoản chênh lệch đƣợc xác định giữa tổng doanh thu trừ đi tổng các khoản chi phí phải trả hợp lý, hợp lệ. Lợi nhuận là con số tuyệt đối thể hiện hiệu quả sinh lợi của NHTM trong một năm tài chính. Tuy nhiên, nó chƣa thể đánh giá đầy đủ các yếu tố liên quan đến hiệu quả sinh lợi của NHTM.
Tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA): đƣợc tính bằng cách chia lợi nhuận ròng hàng năm cho tổng tài sản, thể hiện bằng con số phần trăm. Đây là chỉ số thể hiện tƣơng quan giữa mức sinh lợi của một ngân hàng so với tài sản của nó. ROA là một chỉ tiêu chủ yếu phản ánh tính hiệu quả quản lý. Nó chỉ ra rằng khả năng của hội đồng quản trị ngân hàng trong quá trình chuyển tài sản của ngân hàng thành thu nhập ròng.
ROA đƣợc sử dụng rộng rãi trong phân tích hiệu quả hoạt động và đánh giá tình hình tài chính của ngân hàng, nếu mức ROA thấp có thể là kết quả của một chính sách đầu tƣ hay cho vay không năng động hoặc có thể chi phí hoạt động của ngân hàng quá mức. Ngƣợc lại, mức ROA cao thƣờng phản ánh kết quả của hoạt động hữu hiệu, ngân hàng có cơ cấu tài sản hợp lý, có sự điều động linh hoạt giữa các hạng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 mục trên tài sản trƣớc những biến động của nền kinh tế. Theo tiêu chuẩn quốc tế, ROA dao động trong khoảng 1,5%-2% là ở mức tốt. Công thức tính toán ROA cụ thể nhƣ sau: Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE): đƣợc xác định bằng lợi nhuận ròng/lợi nhuận sau thuế chia vốn chủ sở hữu bình quân.
ROE đo lƣờng tỷ lệ thu nhập cho các cổ đông của ngân hàng, nó thể hiện thu nhập mà các cổ đông nhận đƣợc từ việc đầu tƣ vốn vào ngân hàng (tức là chấp nhận rủi ro để hy vọng có đƣợc thu nhập ở mức hợp lý). Chỉ số này là thƣớc đo chính xác để đánh giá một đồng vốn bỏ ra và tích lũy tạo ra bao nhiêu đồng lời. Hệ số này thƣờng đƣợc các nhà đầu tƣ phân tích để so sánh với các cổ phiếu cùng ngành trên thị trƣờng, từ đó tham khảo khi quyết định mua cổ phiếu của ngân hàng nào. Tỷ lệ ROE càng cao càng chứng tỏ ngân hàng sử dụng hiệu quả đồng vốn của cổ đông, có nghĩa là ngân hàng đã cân đối một cách hài hòa giữa vốn cổ đông với vốn huy động/đi vay để khai thác lợi thế cạnh tranh của mình trong quá trình hoạt động.
Cho nên hệ số ROE càng cao thì các cổ phiếu càng hấp dẫn các nhà đầu tƣ hơn. Công thức tính toán ROE cụ thể nhƣ sau: 1. Nâng cao hiệu quả sinh lợi của NHTM Hiệu quả sinh lợi của một NHTM chịu ảnh hƣởng tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau từ môi trƣờng vĩ mô đến năng lực bên trong của ngân hàng. Do đó, nâng cao hiệu quả sinh lợi là việc thực hiện một hoặc nhiều biện pháp, nhóm biện pháp trong ngắn hạn và/hoặc dài hạn nhằm tác động đến các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả sinh lợi nhằm cải thiện, biến đổi các yếu tố theo chiều hƣớng tốt hơn.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả sinh lợi của NHTM Hoạt động kinh doanh của NHTM gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế, NHTM mang trong mình nhiều chức năng, nhiệm vụ tuy nhiên về cơ bản NHTM cũng là một loại hình doanh nghiệp và mục tiêu cơ bản của một doanh nghiệp là tìm kiếm lợi nhuận. Các doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế đều có mục tiêu hƣớng đến là tối đa hóa lợi nhuận, hiệu quả sinh lợi trên cơ sở nguồn lực giới hạn sẵn có. Do đó, việc nâng cao hiệu quả sinh lợi của NHTM là công việc trọng tâm của mỗi ngân hàng bên cạnh việc quản lý rủi ro đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra thông suốt, an toàn.
Vai trò của việc nâng cao hiệu quả sinh lợi của NHTM Nâng cao hiệu quả sinh lợi có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động của NHTM. Hiệu quả sinh lợi cao đồng nghĩa với việc NHTM có nhiều nguồn lực hơn để phục vụ hoạt động kinh doanh của mình nhƣ: đầu tƣ cải tiến nâng cao chất lƣợng sản phẩm dịch vụ; đầu tƣ vào công nghệ, hiện đại hóa ngân hàng nhằm nâng cao năng suất lao động; thực hiện các công tác an sinh xã hội, nâng cao thu nhập, chế độ đãi ngộ đối với CBNV…Kết quả của việc đầu tƣ trên lại góp phần phát triển ngân hàng, tăng cƣờng khả năng hoạt động kinh doanh và qua đó tiếp tục nâng cao hiệu quả sinh lợi của NHTM. Ngoài ra, một NHTM đạt hiệu quả sinh lợi cao sẽ là nhân tố thể hiện vị thế của ngân hàng đó trong thị trƣờng tài chính. Qua đó, có tác động tích cực đến hiệu quả kinh doanh cũng nhƣ giá trị của ngân hàng đó trên thị trƣờng.2 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ SINH LỢI CỦA NHTM Hiệu quả là điều kiện quyết định sự tồn tại và phát triển của một ngân hàng, đặc biệt là hiệu quả về mặt sinh lợi.
Để các NHTM hoạt động có hiệu quả,đòi hỏi phải xác định đƣợc các nhân tố ảnh hƣởng nhằm hạn chế đƣợc các hoạt động mang tính chất rủi ro, bảo toàn vốn, nâng cao thu nhập và lợi nhuận từ các hoạt động kinh doanh. Các nhân tố này có thể đƣợc chia làm hai nhóm: nhóm nhân tố bên ngoài và nhóm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 nhân tố bên trong, tùy theo điều kiện cụ thể của từng ngân hàng mà hai nhóm nhân tố này có những ảnh hƣởng khác nhau đến hiệu quả sinh lợi các NHTM. Nhóm nhân tố bên ngoài 1. Môi trƣờng kinh tế - chính trị - xã hội Ngân hàng thƣơng mại là một tổ chức trung gian tài chính làm cầu nối giữa khu vực tiết kiệm với khu vực đầu tƣ của nền kinh tế, do vậy những biến động của môi trƣờng kinh tế, chính trị và xã hội có những ảnh hƣởng không nhỏ đến hoạt động của các ngân hàng.
Nếu môi trƣờng kinh tế (thể hiện qua các chỉ số vĩ mô nhƣ tỷ lệ tăng trƣởng GDP, tỷ lệ lạm phát, biến động tỷ giá…), môi trƣờng chính trị và xã hội ổn định sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại, vì đây cũng là điều kiện làm cho quá trình sản xuất của nền kinh tế đƣợc diễn ra bình thƣờng, đảm bảo khả năng hấp thụ vốn và hoàn trả vốn của các doanh nghiệp trong nền kinh tế. Khi nền kinh tế có tăng trƣởng cao và ổn định, các khu vực trong nền kinh tế đều có nhu cầu mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh do đó nhu cầu vay vốn tăng làm cho các ngân hàng thƣơng mại dễ dàng mở rộng hoạt động tín dụng của mình đồng thời khả năng nợ xấu có thể giảm vì năng lực tài chính của các doanh nghiệp cũng đƣợc nâng cao, qua đó sẽ tạo điều kiện cho các NHTM tăng trƣởng, phát triển hoạt động kinh doanh và nâng cao hiệu quả sinh lợi.