Luận án tiến sĩ về nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam

Luận án tiến sĩ phân tích nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

• Tác giả: Trần Thị Vinh Thương
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thanh Bình
• Trường học: Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả quản trị Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: LỜI MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Những nhiệm vụ nghiên cứu chủ yếu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Khung nghiên cứu của luận án
• 1.6. Phương pháp tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 2.1. Những vấn đề cơ bản về quản trị ngân hàng thương mại trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.2. Các mô hình quản trị ngân hàng thương mại
• 2.3. Quan hệ giữa đổi mới quản trị và hiệu quả kinh doanh của Ngân hàng thương mại
• 2.4. Hiệu quả và nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.4.1. Quan niệm về hiệu quả và nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại
• 2.4.2. Đánh giá hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại
• 2.4.2.1. Nhóm chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh doanh
• 2.4.2.2. Nhóm chỉ tiêu hiệu quả của đổi mới quản trị
• 2.4.2.3. Chỉ tiêu phản ánh tương quan giữa đổi mới quản trị và hiệu quả kinh doanh ngân hàng thương mại
• 2.4.2.4. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản trị theo nguyên tắc và chuẩn mực quốc tế (Chỉ số BGRI)
• 2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.5.1. Bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
• 2.5.2. Mô hình phát triển kinh tế quốc gia
• 2.5.3. Chính sách Nhà nước và môi trường pháp lý
• 2.5.4. Thị trường và cạnh tranh
• 2.5.5. Mô hình quản trị ngân hàng thương mại
• 2.5.6. Năng lực và nghệ thuật quản lý, điều hành của Hội đồng quản trị và Ban điều hành ngân hàng
• 2.5.7. Năng lực kiểm tra, giám sát, kiểm soát và đánh giá
• 2.6. Khảo cứu kinh nghiệm nâng cao hiệu quả quản trị Ngân hàng thương mại
• 2.6.1. Trường hợp thành công trong việc nâng cao hiệu quả quản trị của một số ngân hàng lớn tại Trung Quốc
• 2.6.2. Trường hợp thất bại trong hoạt động quản trị của Ngân hàng thương mại cổ phần Nhà Hà Nội (Habubank)
• 2.6.3. Bài học kinh nghiệm cho Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2015-2020
• 3.1. Khái quát Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.1.1. Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.1.2. Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam
• 3.2. Thực trạng hiệu quả quản trị Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
• 3.2.1. Tình hình hiệu quả kinh doanh của Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam giai đoạn 2015-2020
• 3.2.2. Thực trạng hiệu quả quản trị và nâng cao hiệu quả quản trị của Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam
• 3.2.2.1. Khái quát tình hình đổi mới mô hình quản trị tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
• 3.2.2.2. Nhận định chung về hiệu quả quản trị của Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam
• 3.2.2.3. Những kết quả chủ yếu và nguyên nhân
• 3.2.2.4. Những hạn chế chủ yếu và nguyên nhân
• 3.2.2.5. Thách thức chủ yếu đặt ra đối với việc nâng cao hiệu quả quản trị của Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 4.1. Bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và ảnh hưởng của nó đến phát triển Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
• 4.1.1. Bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
• 4.1.2. Bối cảnh trong nước
• 4.2. Định hướng phát triển Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam đến năm 2030
• 4.2.1. Định hướng đổi mới quản trị Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam đến năm 2030
• 4.2.2. Định hướng phát triển và nâng cao hiệu quả quản trị Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam đến năm 2030
• 4.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị của Vietcombank
• 4.3.1. Giải pháp 1: Hoàn thiện bộ máy và cơ chế hoạt động của Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
• 4.3.1.1. Nội dung giải pháp
• 4.3.1.2. Điều kiện để thực hiện giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị tại Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam
• 4.3.2. Giải pháp 2: Phát triển nhân lực chất lượng cao của Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam
• 4.3.2.1. Nội dung giải pháp
• 4.3.2.2. Điều kiện thực hiện giải pháp
• 4.3.3. Giải pháp 3: Chuyển đổi số và hiện đại hóa quản lý, điều hành tại Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam
• 4.3.3.1. Nội dung giải pháp
• 4.3.3.2. Điều kiện thực hiện giải pháp
• 4.3.4. Giải pháp 4: Mở rộng hợp tác quốc tế của Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam
• 4.3.4.1. Nội dung giải pháp
• 4.3.4.2. Điều kiện thực hiện giải pháp
• 4.4. Một số kiến nghị
• 4.4.1. Kiến nghị với Nhà nước
• 4.4.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 4.5. Tiểu kết chương 4
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại trở thành một yêu cầu cấp thiết. Ngân hàng thương mại không chỉ đóng vai trò trung tâm trong hệ thống tài chính mà còn ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế của quốc gia. Hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại không chỉ phản ánh qua lợi nhuận mà còn qua khả năng quản lý rủi ro, sự tuân thủ các quy định quốc tế và khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

1.1. Khái niệm về quản trị ngân hàng thương mại

Quản trị ngân hàng thương mại bao gồm các hoạt động quản lý, điều hành và giám sát nhằm đảm bảo ngân hàng hoạt động hiệu quả và bền vững. Điều này bao gồm việc thiết lập các chính sách, quy trình và tiêu chuẩn nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh và giảm thiểu rủi ro.

1.2. Vai trò của quản trị ngân hàng trong phát triển kinh tế

Quản trị ngân hàng thương mại có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính. Ngân hàng hoạt động hiệu quả sẽ góp phần vào việc cung cấp vốn cho nền kinh tế, thúc đẩy đầu tư và tạo ra việc làm.

II. Thách thức trong quản trị ngân hàng thương mại hiện nay

Các ngân hàng thương mại hiện đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao hiệu quả quản trị. Sự cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các ngân hàng nước ngoài và các tổ chức tài chính phi ngân hàng đã tạo ra áp lực lớn. Bên cạnh đó, việc tuân thủ các quy định quốc tế về quản trị ngân hàng cũng là một thách thức không nhỏ.

2.1. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Sự gia tăng cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài và các fintech đã tạo ra áp lực lớn đối với các ngân hàng thương mại trong nước. Điều này yêu cầu các ngân hàng phải đổi mới và cải tiến quy trình quản trị để duy trì vị thế cạnh tranh.

2.2. Quản lý rủi ro trong bối cảnh hội nhập

Quản lý rủi ro là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong quản trị ngân hàng. Các ngân hàng cần phải phát triển các phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả để đối phó với những biến động của thị trường và các yếu tố bên ngoài.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại

Để nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải tiến quy trình quản lý, đào tạo nhân lực và ứng dụng công nghệ thông tin là những yếu tố then chốt.

3.1. Cải tiến quy trình quản lý

Cải tiến quy trình quản lý giúp tối ưu hóa hoạt động của ngân hàng, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh. Các ngân hàng cần xem xét lại các quy trình hiện tại và tìm cách cải tiến để giảm thiểu thời gian và chi phí.

3.2. Đào tạo nhân lực chất lượng cao

Đào tạo nhân lực là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản trị. Nhân viên ngân hàng cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

3.3. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng. Việc ứng dụng các phần mềm quản lý hiện đại giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình và nâng cao khả năng cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho các ngân hàng thương mại. Các ngân hàng đã cải thiện được hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

4.1. Kết quả từ việc cải tiến quy trình

Việc cải tiến quy trình quản lý đã giúp các ngân hàng giảm thiểu chi phí và thời gian xử lý giao dịch, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.2. Tác động của đào tạo nhân lực

Đào tạo nhân lực chất lượng cao đã giúp ngân hàng nâng cao năng lực phục vụ khách hàng, từ đó tăng cường sự hài lòng và lòng trung thành của khách hàng.

V. Kết luận và tương lai của quản trị ngân hàng thương mại

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc nâng cao hiệu quả quản trị ngân hàng thương mại là một yêu cầu cấp thiết. Các ngân hàng cần tiếp tục đổi mới và cải tiến để đáp ứng yêu cầu của thị trường và nâng cao khả năng cạnh tranh.

5.1. Tương lai của quản trị ngân hàng

Tương lai của quản trị ngân hàng sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các thay đổi của thị trường và sự phát triển của công nghệ. Các ngân hàng cần phải chủ động trong việc áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả quản trị.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp các ngân hàng không chỉ đạt được hiệu quả kinh doanh mà còn góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế quốc dân.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế phát triển của tác giả Trần Thị Vinh Thương (2022) với đề tài "Nâng cao hiệu quả quản trị Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế" giải quyết một bài toán cấp thiết: chuyển đổi mô hình quản trị ngân hàng truyền thống sang chuẩn mực quản trị hiện đại theo thông lệ quốc tế trong kỷ nguyên tự do hóa tài chính. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, hiệu quả của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò huyết mạch đối với sự ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng bền vững. Khảo sát của Nielsen (2013) trên phạm vi toàn cầu chỉ rõ: "Hơn 70% lãnh đạo các ngân hàng coi việc tuân thủ và thực hiện các tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế về hoạt động quản trị ngân hàng nói chung và quản trị rủi ro ngân hàng nói riêng là yếu tố sống còn cho sự tồn tại và phát triển của các Tổ chức tín dụng (TCTD)".

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng tâm mà luận án nhận diện là sự thiếu vắng một khung phân tích toàn diện, tường minh và định lượng hóa mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa "đổi mới quản trị" (governance innovation) và "hiệu quả kinh doanh" (business performance) tại các NHTM Việt Nam. Hầu hết các công trình trước đây chỉ tiếp cận quản trị ngân hàng ở từng cấu phần đơn lẻ (quản trị tín dụng, quản trị thanh khoản hoặc phân tích tỷ số tài chính rời rạc), chưa xây dựng được hệ thống chỉ tiêu tích hợp phản ánh hiệu quả quản trị tổng hợp gắn liền với chuẩn mực quốc tế Basel và OECD.

Luận án thiết lập 4 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và các giả thuyết tương ứng:

• RQ1: Cơ sở lý luận và các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản trị NHTM trong bối cảnh hội nhập quốc tế được định hình như thế nào?
• RQ2: Mối quan hệ tương quan biện chứng giữa đổi mới quản trị và hiệu quả kinh doanh của NHTM diễn ra theo cơ chế nào?
• RQ3: Thực trạng hiệu quả quản trị tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) giai đoạn 2015–2020 bộc lộ những thành tựu, hạn chế và điểm nghẽn cốt lõi nào khi đối chiếu với chuẩn mực quốc tế?
• RQ4: Những giải pháp đột phá nào có khả năng nâng cao hiệu quả quản trị Vietcombank đến năm 2030, đáp ứng định hướng Chiến lược phát triển ngành ngân hàng theo Quyết định số 986/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ?

Khung lý thuyết của công trình tích hợp Lý thuyết Đại diện (Agency Theory), Lý thuyết Các bên liên quan (Stakeholder Theory), Lý thuyết Quản trị hành vi và Bộ nguyên tắc Quản trị Ngân hàng của Ủy ban Basel (BCBS). Phạm vi nghiên cứu tập trung vào trường hợp điển hình của Vietcombank trong hai giai đoạn bản lề: giai đoạn 2015–2017 (bước đầu áp dụng chuẩn mực quản trị tốt theo Basel I) và giai đoạn 2018–2020 (chính thức triển khai toàn diện chuẩn mực Hiệp ước Basel II trước thời hạn quy định), đồng thời hoạch định tầm nhìn chiến lược đến năm 2030.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn trong nước và quốc tế cho thấy ba dòng nghiên cứu chính về quản trị NHTM:

Dòng nghiên cứu thứ nhất tập trung vào bản chất và cơ chế quản trị công ty trong lĩnh vực ngân hàng. Các học giả quốc tế như Shleifer và Vishny (1997), Berle và Means (1932), Cadbury (1992), Rezaee (2007) và OECD (2004, 2015) xác lập nền tảng rằng quản trị công ty là hệ thống các cơ cấu, quy trình nhằm điều hành, giám sát và kiểm soát doanh nghiệp, cân bằng lợi ích giữa cổ đông và các bên liên quan. Trong nước, Nguyễn Văn Tiến (2015, 2018), Phan Phương Nam (2014), Nguyễn Duy Gia (2002), Hà Văn Hội (2007) và Nguyễn Đăng Dờn (2015) cụ thể hóa quan niệm quản trị NHTM là sự tác động có định hướng của chủ thể quản trị lên đối tượng quản trị nhằm thích ứng với biến động thị trường, khai thác tối ưu nguồn lực và bảo đảm an toàn hệ thống.

Dòng nghiên cứu thứ hai xem xét tác động của cấu trúc quản trị tới hiệu quả hoạt động và sự ổn định hệ thống. Macey và O'Hara (2003), Berger Allen N. (2016), Kent Baker và Ronald Anderson (2010), cùng Ủy ban Basel (2010, 2015) chứng minh quản trị ngân hàng mang tính đặc thù cao do mức độ đòn bẩy tài chính lớn và tác động lan truyền hệ thống. Tại Việt Nam, Trần Thị Thanh Tú và Phạm Bảo Khánh (2016), Trần Thị Thanh Tú, Nguyễn Hồng Sơn và Trịnh Thị Hoa Mai (2014), Nguyễn Mạnh Hà (2016), Nguyễn Ngọc Cường (2019) và Bùi Hữu Toàn (2017) đã lượng hóa mối liên hệ tích cực giữa chất lượng quản trị với tỷ suất sinh lời ROA, ROE.

Dòng nghiên cứu thứ ba tập trung vào khung đánh giá và các yếu tố cấu thành quản trị rủi ro. Các tác giả Nguyễn Minh Kiều (2014), Tô Thị Ánh Dương (2017), Lê Thị Huyền Diệu (2015), Võ Hồng Đức (2016) và Phùng Thị Lan Hương (2014) sử dụng hệ thống CAMELS và các trụ cột Basel để đo lường hiệu quả ngân hàng.

Trong y văn tồn tại hai cuộc tranh luận lý thuyết quyết liệt:

1. Mục tiêu tối thượng của quản trị: Quan điểm truyền thống (Peter Rose, 2001) nhấn mạnh tối đa hóa lợi nhuận cổ đông, đối lập với quan điểm hiện đại (Lê Thị Bích Ngọc, 2013; Smallman, 2004; OECD, 2015) khẳng định quản trị ngân hàng phải ưu tiên an toàn hệ thống, bảo vệ người gửi tiền và gia tăng giá trị xã hội.
2. Cơ cấu và quy mô Hội đồng quản trị (HĐQT): Horque và Muradoglu (2012) cho rằng HĐQT quy mô nhỏ hoạt động linh hoạt, hiệu quả hơn trong khủng hoảng; ngược lại, Bart và McQueen (2013), Chuan và cộng sự (2014) lập luận HĐQT quy mô đa dạng với tỷ lệ thành viên độc lập và thành viên nữ cao sẽ nâng cao năng lực kiểm soát rủi ro và tính thận trọng.

Luận án định vị tính tiên phong thông qua việc so sánh đối sánh đa quốc gia: đối chiếu kinh nghiệm tái cấu trúc mô hình quản trị nâng cao hiệu quả hoạt động sau khủng hoảng tài chính 1997 của Ngân hàng Thương mại Siam - Thái Lan (Boriboon Pinprayong, 2012), kinh nghiệm cải cách quản trị của các ngân hàng thương mại lớn tại Trung Quốc, chiến lược sáp nhập nâng cao quy mô của các ngân hàng Malaysia (Devinaga Rasiah et al., 2010) với bài học thất bại quản trị thực tế của Ngân hàng TMCP Nhà Hà Nội (Habubank) tại Việt Nam.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết Đại diện của Jensen và Meckling (1976) và Lý thuyết Các bên liên quan của Freeman (1984) trong bối cảnh định chế tài chính tại nền kinh tế mới nổi:

• Bổ sung luận điểm: Bản chất lợi nhuận của NHTM không thuần túy là kết quả của mở rộng tài sản, mà là biến số nội sinh được tạo ra trực tiếp từ hiệu quả quản trị và kiểm soát rủi ro.
• Xác lập bước chuyển dịch nhận thức luận (paradigm shift): Quản trị ngân hàng không chỉ là cơ chế phân chia quyền hạn nội bộ (internal mechanism) mà là một hệ thống tích hợp đa tầng thích ứng linh hoạt với kỷ luật thị trường và áp lực thể chế quốc tế.
• Khái niệm hóa 8 nhân tố ảnh hưởng toàn diện đến hiệu quả quản trị NHTM: (1) Bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế; (2) Mô hình phát triển kinh tế quốc gia; (3) Chính sách Nhà nước và môi trường pháp lý; (4) Thị trường và cạnh tranh; (5) Mô hình quản trị ngân hàng; (6) Năng lực và nghệ thuật điều hành của HĐQT và Ban điều hành (BĐH); (7) Năng lực kiểm tra, giám sát, kiểm soát và đánh giá; (8) Khả năng thích ứng công nghệ số và chuẩn mực quốc tế.

Khung phân tích độc đáo

Tác giả kiến tạo một khung phân tích định lượng - định tính chuẩn hóa với 4 trụ cột chỉ tiêu chặt chẽ:

1. Nhóm 7 chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh doanh: Tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), Biên lãi ròng (NIM), Chênh lệch ròng ngoài lãi (NNM), Chênh lệch hoạt động ròng (NOM), Tỷ lệ an toàn vốn (CAR), Tỷ lệ nợ xấu (NPL).
2. Nhóm 3 chỉ tiêu phản ánh hiệu quả của đổi mới quản trị: Đổi mới mô hình tổ chức bộ máy quản lý, Tối ưu hóa quy trình kiểm soát rủi ro tập trung, Mức độ hiện đại hóa công nghệ ngân hàng lõi (Core Banking).
3. Nhóm chỉ tiêu phản ánh mối tương quan giữa đổi mới quản trị và hiệu quả kinh doanh: Xác định mức độ đóng góp cận biên của các quyết sách quản trị đến gia tăng quy mô vốn chủ sở hữu, tổng tài sản sinh lời và lợi nhuận ròng.
4. Chỉ số đánh giá quản trị theo chuẩn mực quốc tế (Chỉ số BGRI - Bank Governance Rating Index): Xây dựng khung thang điểm chuẩn hóa dựa trên 14 nguyên tắc OECD và 9 nguyên tắc cốt lõi của Ủy ban Basel về quản trị ngân hàng, bao quát từ thẩm quyền HĐQT, tính độc lập của kiểm toán, quản trị cấu trúc tập đoàn đến truyền thông rủi ro.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích áp dụng đối với các NHTM cổ phần có quy mô lớn, sở hữu Nhà nước chi phối và đang trong tiến trình chuyển đổi sang chuẩn mực an toàn vốn Basel II/III tại các thị trường đang phát triển.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ thế giới quan thực chứng (positivism) kết hợp với chủ nghĩa hiện thực phê phán (critical realism), nhằm giải thích bản chất quy luật quản trị thông qua dữ liệu thực nghiệm và bối cảnh thể chế đặc thù:

• Thiết kế hỗn hợp (Mixed-methods research design): Kết hợp phương pháp mô hình hóa toán học, phân tích thống kê định lượng chuỗi thời gian với phương pháp phân tích chính sách và phương pháp chuyên gia.
• Thiết kế nghiên cứu đa cấp độ (Multi-level design): Phân tích ở cấp độ vĩ mô (chính sách tiền tệ, cam kết hội nhập quốc tế), cấp độ trung mô (hệ thống NHTM Việt Nam) và cấp độ vi mô (cơ cấu quản trị, các khối phòng ban, mạng lưới chi nhánh Vietcombank).

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Quy trình thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp chuẩn hóa từ Báo cáo thường niên đã kiểm toán, Báo cáo tài chính, Bản cáo bạch của Vietcombank; Báo cáo thường niên của Ngân hàng Nhà nước (NHNN); dữ liệu của Tổng cục Thống kê, Bộ Tài chính; các báo cáo chuẩn mực từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), OECD và Ủy ban Basel giai đoạn 2015–2020.
• Quy trình tam giác hóa (Triangulation): Tam giác hóa dữ liệu (kết hợp báo cáo nội bộ với tổ chức giám sát độc lập), tam giác hóa lý thuyết (đối chiếu giữa Agency Theory, Stakeholder Theory và Basel Guidelines) và tam giác hóa phương pháp (đối chiếu chỉ số tài chính CAMELS với khung điểm BGRI).
• Độ tin cậy và giá trị đo lường: Các chỉ tiêu tài chính được tính toán đồng nhất theo các chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và điều chỉnh tương thích với chuẩn mực IFRS/Basel II, đảm bảo tính hợp thức cấu trúc (construct validity) và tính nhất quán nội tại.

Data và phân tích

• Kỹ thuật phân tích toán học và thống kê: Sử dụng các biểu thức toán học xác định tương quan giữa đầu vào quản trị (chi phí quản lý, cơ cấu bộ máy, quy trình phân cấp) và đầu ra kinh doanh (tăng trưởng nguồn vốn huy động, dư nợ tín dụng, lợi nhuận trước thuế và sau thuế).
• Phân tích so sánh giai đoạn (Comparative temporal analysis): Chia tách và phân tích so sánh 2 chu kỳ chiến lược: Giai đoạn 2015–2017 (quản trị theo chuẩn Basel I, tỷ lệ CAR theo Thông tư 36/2014/TT-NHNN) và Giai đoạn 2018–2020 (chuyển đổi đột phá sang quản trị theo chuẩn Basel II, tỷ lệ CAR theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN).
• Kiểm định tính vững (Robustness checks): Đưa toàn bộ chuỗi số liệu tỷ lệ an toàn vốn CAR của Vietcombank giai đoạn 2015–2020 về cùng một phương pháp tính nhất quán theo chuẩn mực Basel II để đánh giá khách quan thực chất năng lực quản trị vốn tự có và tài sản có rủi ro (RWA).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Hiệu ứng đòn bẩy của mô hình quản trị tập trung: Việc Vietcombank chuyển đổi dứt khoát từ mô hình quản trị phân tán tại chi nhánh sang mô hình quản trị tập trung (centralized management) tại Hội sở chính—tách biệt độc lập 3 chức năng: kinh doanh, quản lý và tác nghiệp—đã tạo bước nhảy vọt về hiệu quả kinh doanh. Lợi nhuận trước thuế tăng trưởng vượt bậc, đưa Vietcombank trở thành ngân hàng đầu tiên tại Việt Nam đạt mốc lợi nhuận 1 tỷ USD.
2. Khắc phục điểm nghẽn rủi ro thanh khoản và chất lượng tài sản: Phân tích thực chứng chỉ rõ việc quản trị rủi ro phân tán tại từng chi nhánh trước năm 2015 gây xung đột lợi ích và phân mảnh dòng vốn. Cơ chế quản trị tập trung mới giúp kiểm soát tỷ lệ nợ xấu (NPL) duy trì liên tục dưới 1,5% giai đoạn 2015–2020, tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt mức kỷ lục trong hệ thống.
3. Giải tỏa áp lực an toàn vốn khi tiên phong áp dụng Basel II: Khi đưa về cùng một chuẩn tính toán Basel II, tỷ lệ CAR của Vietcombank được cải thiện vững chắc từ mức tiệm cận tối thiểu lên trên 9% trong giai đoạn 2018–2020, hoàn thành trụ cột 1 và trụ cột 2 trước hạn định pháp lý của NHNN 1 năm, chứng minh năng lực tự chủ vốn và quản trị tài sản có trọng số rủi ro vượt trội.
4. Khoảng cách điểm số BGRI tại các cấu phần quản trị cấp cao: Đánh giá định lượng theo khung chỉ số BGRI cho thấy Vietcombank đạt điểm xuất sắc về công bố thông tin, trách nhiệm xã hội và kiểm toán nội bộ, nhưng điểm số về tính độc lập của thành viên HĐQT và mức độ tối ưu hóa cấu trúc sở hữu vẫn cần cải thiện để tiệm cận thông lệ quốc tế tốt nhất của OECD.

Implications đa chiều

• Hàm ý lý thuyết: Xác lập cơ sở khoa học khẳng định đổi mới quản trị ngân hàng là điều kiện tiên quyết mang tính quyết định đến khả năng chống chịu (resilience) và năng lực sinh lời của các định chế tài chính trung gian.
• Hàm ý phương pháp luận: Cung cấp bộ công cụ đánh giá kép (Dual Evaluation Framework): kết hợp ma trận tài chính định lượng với thang đo quản trị điều hành BGRI, có khả năng chuyển giao và áp dụng cho toàn bộ khối NHTMCP tại Việt Nam.
• Hàm ý thực tiễn (4 nhóm giải pháp chiến lược cho Vietcombank):
  1. Hoàn thiện bộ máy và cơ chế hoạt động: Tái cấu trúc cơ cấu tổ chức, tăng cường tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập chuyên trách, nâng cao quyền hạn giám sát độc lập của Giám đốc Rủi ro (CRO).
  2. Phát triển nhân lực chất lượng cao: Thiết lập cơ chế đãi ngộ gắn liền với hiệu suất KPI và quản trị rủi ro, bồi dưỡng đội ngũ chuyên gia tài chính đạt chứng chỉ quốc tế (CFA, FRM).
  3. Chuyển đổi số và hiện đại hóa quản lý điều hành: Đẩy mạnh số hóa quy trình thẩm định tín dụng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) trong cảnh báo sớm rủi ro thanh khoản và rủi ro thị trường.
  4. Mở rộng hợp tác quốc tế: Khai thác tối đa nguồn lực quản trị từ cổ đông chiến lược nước ngoài (như Mizuho Bank), mở rộng hiện diện tại các trung tâm tài chính toàn cầu.
• Hàm ý chính sách vĩ mô: Đề xuất với Chính phủ và NHNN hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu chéo, nới trần sở hữu nước ngoài (foreign ownership limit) tại các NHTM quy mô lớn, và lộ trình áp dụng bắt buộc chuẩn mực Basel III và chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS 9.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ rõ 3 giới hạn nghiên cứu:

1. Giới hạn về đối tượng khảo sát sâu: Nghiên cứu điển hình tập trung sâu vào Vietcombank; việc so sánh đối sánh số liệu định lượng chi tiết với toàn bộ 31 NHTMCP khác trong hệ thống còn bị hạn chế do tính sẵn có và mức độ minh bạch của dữ liệu công bố tại một số ngân hàng chưa đồng nhất.
2. Biên độ thời gian dữ liệu: Khung thời gian phân tích 2015–2020 ghi nhận giai đoạn chuyển tiếp quan trọng nhưng chưa bao quát trọn vẹn các tác động kéo dài của chu kỳ kinh tế hậu đại dịch COVID-19 và biến động địa chính trị toàn cầu phức tạp sau năm 2021.
3. Đo lường các yếu tố phi tài chính: Một số khía cạnh thuộc về văn hóa doanh nghiệp, đạo đức quản trị và phong cách lãnh đạo của HĐQT/BĐH chủ yếu được đánh giá định tính, chưa xây dựng được mô hình cấu trúc tuyến tính SEM đo lường mức độ tác động định lượng vi mô.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Mở rộng phân tích hồi quy bảng (Panel Data Regression) trên toàn bộ hệ thống NHTM Việt Nam để kiểm định tính khái quát hóa của khung chỉ số BGRI.
• Nghiên cứu cơ chế tích hợp tiêu chuẩn Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) vào khung quản trị rủi ro theo Hiệp ước Basel III và Basel IV.
• Đánh giá tác động của công nghệ tài chính (Fintech) và tài chính phi tập trung (DeFi) đến tái cấu trúc mô hình quản trị ngân hàng số.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Cung cấp tài liệu tham khảo nền tảng cho các chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành Kinh tế phát triển, Tài chính - Ngân hàng và Quản trị kinh doanh; tạo tiền đề cho các công trình nghiên cứu sâu về quản trị định chế tài chính tại các thị trường mới nổi.
• Tác động ngành và doanh nghiệp: Là cẩm nang định hướng thực tiễn giúp ban lãnh đạo các NHTM định hình lộ trình chuyển đổi mô hình quản trị tập trung, nâng cao năng lực an toàn vốn và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh.
• Tác động chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học thực chứng hỗ trợ các cơ quan quản lý (NHNN, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính) trong việc sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng và ban hành các thông tư chỉ đạo về quản trị công ty đại chúng.
• Lợi ích kinh tế - xã hội: Thúc đẩy hệ thống ngân hàng phát triển lành mạnh, giảm thiểu rủi ro đổ vỡ hệ thống, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hàng chục triệu người gửi tiền, đồng thời tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực tín dụng cho nền kinh tế quốc dân.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học giả: Khai thác khoảng trống nghiên cứu, kế thừa khung phân tích tương quan quản trị - hiệu quả kinh doanh và thang đo BGRI.
• Hội đồng quản trị và Ban điều hành các NHTM: Ứng dụng 4 nhóm giải pháp thực thi để tái thiết kế cơ cấu quản trị nội bộ, chuẩn hóa quy trình quản trị rủi ro theo Basel II/III.
• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách (NHNN, Bộ Tài chính): Sử dụng các đề xuất chính sách làm căn cứ tham chiếu xây dựng tiêu chuẩn giám sát an toàn vi mô và vĩ mô.
• Nhà đầu tư và các tổ chức xếp hạng tín nhiệm: Tiếp cận phương pháp luận đánh giá sức khỏe quản trị ngân hàng một cách hệ thống, khách quan.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Trả lời: Luận án mở rộng Lý thuyết Đại diện và Lý thuyết Quản trị Ngân hàng khi chứng minh và lượng hóa thành công luận điểm: Hiệu quả kinh doanh của NHTM trong kỷ nguyên hội nhập là hàm số phụ thuộc trực tiếp vào mức độ đổi mới mô hình quản trị và năng lực thực thi chuẩn mực an toàn vốn quốc tế (Basel), thay vì chỉ phụ thuộc vào quy mô tăng trưởng tài sản truyền thống.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây? Trả lời: Khắc phục nhược điểm của các công trình tiền nhiệm (như Nguyễn Văn Tiến, 2015 chỉ dùng CAMELS tài chính rời rạc; Nguyễn Anh Tuấn, 2010 chỉ mô tả định tính Basel), luận án thiết lập phương pháp tiếp cận tích hợp: kết hợp biểu thức toán học xác định tương quan đổi mới quản trị với bộ khung chỉ số đánh giá quản trị quốc tế BGRI (dựa trên 14 nguyên tắc OECD và 9 nguyên tắc Basel) và chuẩn hóa chuỗi dữ liệu CAR đồng nhất theo Basel II trong suốt chu kỳ 2015–2020.

3. Phát hiện thực nghiệm bất ngờ và có ý nghĩa nhất từ dữ liệu? Trả lời: Việc phân cấp quản trị rủi ro thanh khoản về các chi nhánh trước đây không làm tăng tính linh hoạt mà ngược lại tạo ra sự phân mảnh dòng vốn và gia tăng rủi ro hệ thống. Chuyển đổi sang mô hình quản trị tập trung tại Hội sở chính là yếu tố cốt lõi giúp Vietcombank bứt phá tỷ suất sinh lời và kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 1,5% bất chấp các cú sốc thị trường.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) không? Trả lời: Có. Luận án mô tả chi tiết hệ thống công thức toán học, cấu trúc bảng điểm BGRI (Bảng 2.1), phương pháp thu thập và chuẩn hóa dữ liệu từ báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo thường niên, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập dễ dàng tái lập quy trình đánh giá trên bất kỳ NHTM nào khác.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tới (tầm nhìn 2030) được định hình ra sao? Trả lời: Luận án xây dựng lộ trình nâng cao hiệu quả quản trị Vietcombank đến năm 2030 gắn liền với Chiến lược ngành ngân hàng theo Quyết định 986/QĐ-TTg, tập trung vào: chuyển đổi toàn diện mô hình quản trị ngân hàng số (Digital Governance), áp dụng toàn diện chuẩn mực Basel III/IV, tích hợp tài chính bền vững ESG và mở rộng mạng lưới chi nhánh tại các thị trường tài chính quốc tế phát triển.

Kết luận

Công trình nghiên cứu của tác giả Trần Thị Vinh Thương đã đạt được 5 đóng góp đột phá cốt lõi:

1. Hệ thống hóa và hoàn thiện cơ sở lý luận về hiệu quả quản trị và đổi mới quản trị NHTM trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.
2. Xây dựng thành công khung tiêu chí đánh giá toàn diện gồm 7 chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh, 3 chỉ tiêu đổi mới quản trị, 1 chỉ số tương quan toán học và bộ chỉ số quản trị quốc tế BGRI.
3. Cung cấp bức tranh thực chứng sâu sắc, khách quan về thực trạng quản trị tại Vietcombank giai đoạn 2015–2020 qua hai mốc chuyển đổi Basel I và Basel II.
4. Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ, khả thi nhằm nâng tầm quản trị Vietcombank đến năm 2030, tiệm cận trình độ các ngân hàng hàng đầu khu vực Châu Á.
5. Luận giải các kiến nghị chính sách xác đáng đối với Chính phủ và NHNN nhằm tạo lập môi trường thể chế minh bạch, an toàn và thúc đẩy năng lực cạnh tranh quốc tế của hệ thống tài chính Việt Nam.

Luận án khẳng định một bước tiến vững chắc trong nhận thức luận kinh tế phát triển: Quản trị chuẩn mực và hiện đại chính là bệ phóng quyết định sự phát triển bền vững và vị thế cạnh tranh toàn cầu của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 1. Tổng quan về quản trị ngân hàng thương mại 1. Về quan niệm quản trị ngân hàng thương mại 1. Công trình trong nước Tổng quan nghiên cứu về quản trị NHTM cho thấy nhìn chung các nghiên cứu đều đồng thuận rằng quản trị công ty trong ngân hàng (sau đây được gọi là quản trị ngân hàng) có những nét tương đồng với quản trị công ty thông thường (phi tài chính) do đều là một loại hình doanh nghiệp nhưng quản trị ngân hàng sẽ được nhìn nhận với sự khác biệt hơn bao gồm phạm vi cấu trúc cổ đông lớn hơn, mức độ phức tạp và đòi hỏi minh bạch cao hơn và cần một hệ thống giám sát an toàn và kinh doanh chặt chẽ hơn.

Chính vì lẽ đó tác giả định hướng tổng quan các vấn đề liên quan đến quản trị ngân hàng theo quản trị công ty và những khác biệt trong hoạt động quản trị của ngân hàng. Theo nội dung của “Bộ nguyên tắc quản trị công ty theo thông lệ tốt nhất dành cho công ty đại chúng tại Việt Nam” do Ủy ban an toàn quốc gia và Công ty tài chính quốc tế (IFC) [50], quản trị công ty là một khái niệm rộng với mục tiêu là xây dựng một môi trường có sự tin tưởng, minh bạch và trách nhiệm giải trình cần thiết để thúc đẩy đầu tư, ổn định tài chính và đạo đức kinh doanh. Mặc dù chưa có khái niệm thống nhất nhưng qua tổng quan tác giả thấy có những quan điểm về quản trị công ty nói chung và quản trị NHTM nói riêng đã được chấp nhận phổ biến. Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Tiến [5,6] thể hiện rằng NHTM cũng là một loại hình doanh nghiệp nên hoạt động quản trị của NHTM trước hết phải thuộc hoạt động quản trị doanh nghiệp nói chung.

Nội dung quản trị doanh nghiệp mà trọng tâm là quản trị kinh doanh được biết đến phổ biến là tiến trình hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra hoạt động của mọi thành viên trong doanh nghiệp, sử dụng các nguồn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 lực (nhân lực, vật lực và tài lực) nhằm đạt được các mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp. Nhìn nhận quản trị NHTM dưới góc nhìn theo chức năng hoạt động của một tổ chức kinh tế, học giả Nguyễn Duy Gia [7] cho rằng quản trị luôn là một trong những chức năng của các tổ chức nói chung, nó hướng tới thiết lập các mục tiêu, phương hướng, vai trò, chức năng và nhiệm vụ, các quan hệ bên trong và bên ngoài của mỗi tổ chức, thiết kế môi trường và phương pháp làm việc có hiệu quả nhất cho cá nhân và cả tổ chức đó. Học giả Phan Phương Nam [58], Nguyễn Văn Nam và cộng sự [40] tiếp cận quan niệm quản trị NHTM theo cách quản trị NHTM là toàn bộ các nguyên tắc điều chỉnh mối quan hệ giữa các bộ phận trong cơ cấu tổ chức của NHTM, mối quan hệ giữa các cổ đông với những người có liên quan đến NHTM nhằm thực hiện một cách có hiệu quả hoạt động quản lý, điều hành ngân hàng, bảo vệ công bằng và hợp lý quyền lợi của các chủ thể liên quan và đảm bảo tính công khai, minh bạch trong mọi hoạt động của NHTM. Tác giả đánh giá cao tầm quan trọng của các nguyên tắc quản trị trong khái niệm đưa ra.

Học giả Trần Huy Hoàng [47] nhấn mạnh rằng quản trị NHTM là sự tác động của chủ thể quản trị lên đối tượng quản trị nhằm làm cho hoạt động ngân hàng thích ứng với thay đổi môi trường, nâng cao hiệu quả của tổ chức, đảm an toàn cho hoạt động của ngân hàng và đạt các mục tiêu đã đề ra; đồng thời học giả cũng nêu ra các nội dung quản trị ngân hàng cụ thể như quản trị chiến lược, quản trị tổ chức, quản trị nhân lực, quản trị Marketing, quản trị tài chính. Quan niệm quản trị của tác giả cho thấy rõ hoạt động quản trị ngân hàng cần phải có sự cải tiến và phù hợp với hoạt động quản trị hiện đại, hiệu quả theo thông lệ quốc tế. Học giả Đặng Thùy Dung [4] tiếp cận khái niệm quản trị là sự tác động của các chủ thể quản trị lên đối tượng quản trị nhằm đạt được các mục tiêu nhất định đã đặt ra trong các điều kiện biến động của môi trường kinh doanh. Còn quản trị ngân hàng theo tác giả là việc thiết lập một chương trình hoạt động kinh doanh dài hạn và ngắn hạn cho một ngân hàng, xác định các nguồn tài nguyên sẵn có từ đó lãnh đạo, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 nhân viên ngân hàng thực hiện các mục tiêu đề ra.

Trong khái niệm này quan điểm của tác giả nhấn mạnh sự tác động của con người, chủ thể quản trị làm thế nào để đạt được mục tiêu có tính tới yếu tố biến động của môi trường. Tiếp cận theo hướng đánh giá cao tầm quan trọng về năng lực quản trị của nhà quản lý ngân hàng, theo Nguyễn Đăng Dờn và nhóm tác giả [29] cho rằng quản trị NHTM là việc lựa chọn và hoạch định các phương án kinh doanh tối ưu, đảm bảo khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực hiện có và nguồn lực tiềm năng, nhằm thu được hiệu quả tối đa cả về phương diện kinh tế và tài chính, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định và phát triển của ngân hàng. Công trình nước ngoài Trên thực tế, nhìn chung quản trị công ty nói chung và quản trị NHTM nói riêng có thể được xem xét trên cả hai góc độ rộng và hẹp. Học giả Solomon [86] từ góc độ hẹp đã chỉ ra rằng quản trị công ty chỉ giới hạn trong mối quan hệ giữa công ty và các cổ đông của công ty.

Trong khi đó ở góc độ rộng hơn, quản trị công ty có thể được coi là một mạng lưới các mối quan hệ, không chỉ giữa công ty và chủ sở hữu (các cổ đông), mà còn giữa công ty với nhiều bên liên quan trong công ty; với nghĩa rộng này quản trị công ty được nhấn mạnh ở mức độ trách nhiệm giải trình rộng hơn đối với cổ đông và các bên liên quan khác, theo đó quản trị công ty là hệ thống kiểm tra và cân bằng cả nội bộ và bên ngoài công ty nhằm đảm bảo rằng công ty thực hiện trách nhiệm giải trình với tất cả các bên liên quan và hành động có trách nhiệm với xã hội trong tất cả các lĩnh vực hoạt động kinh doanh. Theo như James Stoner và Stephen Robbins [1] thì quản trị là tiến trình hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát những hoạt động của các thành viên trong tổ chức và sử dụng tất cả các nguồn lực khác của tổ chức nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra. Bên cạnh đó, Mary Parker Follett [1] thể hiện góc nhìn quản trị là nghệ thuật đạt được mục đích thông qua người khác. Walker Review [87] đã tiếp cận quản trị công ty là hệ thống kiểm tra và công bằng, cả nội bộ và bên ngoài doanh nghiệp nhằm đảm bảo rằng các doanh nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 thực hiện trách nhiệm giải trình với tất cả các bên liên quan và hành động có trách nhiệm với xã hội trong tất cả các lĩnh vực hoạt động kinh doanh.

Harold Koontz và Cyril O’Donnell [1] khi nghiên cứu về quản trị nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì môi trường cho hoạt động quản trị, theo lẽ đó quản trị được hiểu là thiết lập và duy trì một môi trường mà các cá nhân làm việc với nhau trong từng nhóm có thể hoạt động hữu hiệu và có kết quả. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) [44] trong cuốn “Các nguyên tắc quản trị công ty” đã đưa ra khái niệm quản trị công ty với mục tiêu là xây dựng môi trường có sự tin tưởng, minh bạch và trách nhiệm giải trình cần thiết để thúc đẩy đầu tư, ổn định tài chính và đạo đức kinh doanh như sau: quản trị công ty là những biện pháp nội bộ để điều hành và kiểm soát công ty liên quan tới các mối quan hệ giữa Ban giám đốc, HĐQT và các cổ đông của một công ty với các bên có quyền lợi liên quan. Đồng thời Tổ chức này cũng thể hiện quan điểm rằng quản trị công ty tạo ra một cơ cấu để đề ra các mục tiêu của công ty và xác định các phương tiện để đạt được những mục tiêu đó, cũng như để giám sát kết quả hoạt động của công ty. Theo lẽ đó, từ góc độ thực thi, quản trị công ty có thể dẫn đến sự thay đổi trọng tâm từ “quan hệ” sang “quy tắc, thủ tục” khi quản trị công ty chỉ rõ việc phân chia quyền và trách nhiệm giữa những người tham gia khác nhau trong công ty, chẳng hạn nhưu HĐQT, người quản lý, cổ đông và các bên có liên quan khác, đồng thời đưa ra các quy tắc và thủ tục ra quyết định các công việc của công ty.

Học giả Andrei Shleifer và Robert W. Vishny [61] cho rằng quản trị công ty là mối liên hệ giữa rất nhiều chủ thể tham gia vào quá trình định hướng về hoạt động của công ty. Trong đó, các cổ đông, ban điều hành (BĐH) và HĐQT là những chủ thể trước tiên. Theo học giả Berle and Means [66] đề cao các thủ tục, chính sách, quy định, pháp luật và thể chế để định hướng cho tổ chức và doanh nghiệp cách thức hành động, điều hành và kiểm soát các hoạt động của mình để đạt được mục tiêu đề ra trong quá trình quản trị công ty.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 Theo Công ty tài chính IFC [12] quản trị công ty là những cơ cấu và những quá trình để định hướng kiểm soát và giám sát công ty hoặc quản lý hoặc hành vi quản lý. Quản trị công ty được xem xét với ngụ ý rộng hơn, quan trọng đối với phát triển kinh tế, phúc lợi xã hội, ổn định và công bằng xã hội. Học giả Carbury [68] quan tâm tới việc duy trì sự cân bằng giữa mục tiêu kinh tế và xã hội và giữa mục tiêu cá nhân và cộng đồng trong quản trị công ty.