Luận văn kiểm soát rủi ro hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam - ĐH Ngoại thương

Khám phá các phương pháp kiểm soát rủi ro hoạt động tại ngân hàng thương mại, đảm bảo an toàn và hiệu quả trong quản lý tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Huyền Lương
• Người hướng dẫn: Ts. Phùng Mạnh Hùng
• Trường học: Trường Đại học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Kiểm Soát Rủi Ro Hoạt Động Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam Trong Tiến Trình Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT RỦI RO HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRONG TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ
• 2.1. Ngân hàng thương mại và rủi ro hoạt động của NHTM
• 2.2. Khái niệm về ngân hàng thương mại
• 2.3. Hoạt động của ngân hàng thương mại
• 2.4. Rủi ro hoạt động của ngân hàng thương mại
• 2.5. Phân loại rủi ro hoạt động
• 2.6. Nguyên tắc kiểm soát rủi ro hoạt động
• 2.7. Nhân tố ảnh hưởng tới kiểm soát RRHĐ tại ngân hàng thương mại
• 2.7.1. Nhân tố chủ quan
• 2.8. Hội nhập quốc tế trong hoạt động kiểm soát rủi ro hoạt động của ngân hàng thương mại
• 2.9. Tổng quan về Basel II
• 2.9.1. Khái quát về Basel II
• 3. THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI KIỂM SOÁT RỦI RO HOẠT ĐỘNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Ngân hàng thương mại Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.2. Cơ sở pháp lý về kiểm soát rủi ro và triển khai áp dụng Basel II tại các NHTM Việt Nam
• 3.3. Kiểm soát rủi ro hoạt động tại các NHTM Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.4. Đánh giá kết quả triển khai Basel II tại các NHTM Việt Nam
• 3.4.1. Về tính vốn rủi ro hoạt động theo yêu cầu trụ cột 1 của Basel II
• 4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG KIỂM SOÁT RỦI RO HOẠT ĐỘNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 4.1. Định hướng của NHNN đối với hoạt động kiểm soát rủi ro hoạt động của các ngân hàng thương mại trong thời gian tới
• 4.2. Giải pháp triển khai hiệu quả hoạt động kiểm soát rủi ro theo chuẩn Basel II và chuẩn bị cho Basel III
• 4.3. Tính vốn rủi ro hoạt động theo chuẩn Basel
• 4.4. Kiểm soát rủi ro trong hoạt động của các ngân hàng thương mại theo chuẩn Basel
• 4.5. Một số đề xuất cho các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 4.5.1. Đề xuất về tính vốn rủi ro hoạt động theo chuẩn Basel II tiến tới Basel III (trụ cột 1)
• 4.5.2. Đề xuất triển khai kiểm soát rủi ro hoạt động đảm bảo tuân thủ trụ cột 2 và 3 của Basel II (tiếp tục duy trì tại Basel III)
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kiểm Soát Rủi Ro Hoạt Động Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Kiểm soát rủi ro hoạt động là một yếu tố quan trọng trong hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc quản lý rủi ro trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Các ngân hàng cần phải nhận diện và đánh giá các loại rủi ro như rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và rủi ro thị trường. Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế như Basel II giúp các ngân hàng nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro, từ đó đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm và vai trò của kiểm soát rủi ro ngân hàng

Kiểm soát rủi ro ngân hàng là quá trình nhận diện, đánh giá và quản lý các rủi ro có thể xảy ra trong hoạt động ngân hàng. Vai trò của nó không chỉ giúp bảo vệ tài sản của ngân hàng mà còn đảm bảo sự tin tưởng của khách hàng và nhà đầu tư.

1.2. Tình hình kiểm soát rủi ro tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

Hiện nay, nhiều ngân hàng thương mại Việt Nam đã bắt đầu áp dụng các phương pháp kiểm soát rủi ro hiện đại. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện các quy định của Basel II, đặc biệt là trong việc nâng cao năng lực quản lý rủi ro.

II. Những thách thức trong kiểm soát rủi ro hoạt động ngân hàng thương mại

Các ngân hàng thương mại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc kiểm soát rủi ro hoạt động. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng nước ngoài, yêu cầu tuân thủ các chuẩn mực quốc tế và sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Đặc biệt, rủi ro hoạt động có thể phát sinh từ các quy trình nội bộ không hiệu quả hoặc từ các yếu tố bên ngoài như khủng hoảng kinh tế.

2.1. Rủi ro từ sự cạnh tranh quốc tế

Sự gia tăng cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài đã tạo ra áp lực lớn đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam. Điều này yêu cầu các ngân hàng phải cải thiện quy trình kiểm soát rủi ro để duy trì vị thế cạnh tranh.

2.2. Rủi ro công nghệ và chuyển đổi số

Sự phát triển của công nghệ tài chính (Fintech) đã mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro mới cho các ngân hàng. Việc không kịp thời cập nhật công nghệ có thể dẫn đến những lỗ hổng trong kiểm soát rủi ro.

III. Phương pháp kiểm soát rủi ro hoạt động hiệu quả cho ngân hàng thương mại

Để kiểm soát rủi ro hoạt động hiệu quả, các ngân hàng thương mại cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại. Việc xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ, kết hợp với việc đào tạo nhân viên về quản lý rủi ro là rất cần thiết. Ngoài ra, việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro cũng là một xu hướng tất yếu.

3.1. Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ

Hệ thống kiểm soát nội bộ cần được thiết lập rõ ràng với các quy trình và quy định cụ thể. Điều này giúp đảm bảo rằng mọi hoạt động của ngân hàng đều được giám sát và kiểm soát chặt chẽ.

3.2. Đào tạo nhân viên về quản lý rủi ro

Đào tạo nhân viên là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao nhận thức về rủi ro. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để nhận diện và xử lý các tình huống rủi ro phát sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn của kiểm soát rủi ro hoạt động tại ngân hàng thương mại

Việc áp dụng các phương pháp kiểm soát rủi ro hoạt động đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho các ngân hàng thương mại Việt Nam. Nhiều ngân hàng đã cải thiện được khả năng quản lý rủi ro, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu tổn thất. Các nghiên cứu cho thấy rằng, những ngân hàng có hệ thống kiểm soát rủi ro tốt thường có tỷ lệ nợ xấu thấp hơn.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng Basel II

Nhiều ngân hàng đã đạt được những kết quả tích cực từ việc áp dụng Basel II, như cải thiện tỷ lệ an toàn vốn và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.

4.2. Các mô hình kiểm soát rủi ro thành công

Một số ngân hàng thương mại đã áp dụng thành công các mô hình kiểm soát rủi ro hiện đại, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro. Những mô hình này có thể được nhân rộng cho các ngân hàng khác.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của kiểm soát rủi ro ngân hàng thương mại

Kiểm soát rủi ro hoạt động là một yếu tố không thể thiếu trong hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro sẽ giúp các ngân hàng phát triển bền vững và hiệu quả hơn. Tương lai, các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình kiểm soát rủi ro, đồng thời áp dụng công nghệ mới để nâng cao hiệu quả quản lý.

5.1. Định hướng phát triển kiểm soát rủi ro

Các ngân hàng cần xác định rõ định hướng phát triển trong việc kiểm soát rủi ro, từ đó xây dựng các chiến lược phù hợp để ứng phó với những thách thức trong tương lai.

5.2. Tương lai của ngân hàng thương mại trong bối cảnh hội nhập

Hội nhập kinh tế quốc tế sẽ tiếp tục tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho các ngân hàng thương mại. Việc nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công của các ngân hàng trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2016 - 2021, hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam chứng kiến bước phát triển vượt bậc với quy mô tổng tài sản của khối ngân hàng thương mại cổ phần đạt trên 7.372,5 nghìn tỷ đồng và mức tăng trưởng dư nợ tín dụng năm 2021 đạt 13,47%. Tuy nhiên, quá trình mở rộng mạng lưới kinh doanh cùng làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ đã khiến rủi ro hoạt động trở thành một trong những nguy cơ đe dọa trực tiếp đến sự an toàn hệ thống. Thực tế cho thấy nhiều vụ việc vi phạm quy trình vận hành và gian lận nội bộ trong thời gian qua đã gây ra tổn thất tài chính lên tới hàng nghìn tỷ đồng, đặt ra yêu cầu bức thiết phải hoàn thiện cơ chế kiểm soát rủi ro.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán nâng cao năng lực kiểm soát rủi ro hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam nhằm đáp ứng các chuẩn mực quốc tế khắt khe trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng thông qua các hiệp định như CPTPP hay AEC. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa khung lý luận về quản trị rủi ro, phân tích toàn diện thực trạng triển khai theo tiêu chuẩn Basel II giai đoạn 2016 - 2021 tại 35 ngân hàng thương mại nội địa, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp định hướng tới chuẩn mực Basel III. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp các tổ chức tín dụng nâng cao tỷ lệ an toàn vốn từ mức bình quân 11,1% lên 11,5% vào cuối năm 2021, đồng thời giảm thiểu khoảng 25% đến 30% xác suất xảy ra các cú sốc tài chính nghiêm trọng theo ước tính của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng Hiệp ước vốn Basel II với cấu trúc ba trụ cột vững chắc: Trụ cột 1 về mức vốn an toàn tối thiểu, Trụ cột 2 về quy trình rà soát giám sát của cơ quan quản lý và Trụ cột 3 về kỷ luật thị trường thông qua minh bạch hóa thông tin. Cùng với đó, đề tài ứng dụng hệ thống 11 nguyên tắc quản trị rủi ro hoạt động hiệu quả được Ủy ban Basel ban hành năm 2011, tập trung vào vai trò định hướng của Hội đồng quản trị và văn hóa kiểm soát nội bộ. Nghiên cứu kết hợp lý thuyết đánh đổi giữa rủi ro và lợi nhuận cùng mô hình ba tuyến bảo vệ độc lập nhằm thiết lập cơ chế giám sát toàn diện mọi quy trình nghiệp vụ.

Hệ thống khái niệm cốt lõi được làm rõ bao gồm: Rủi ro hoạt động là tổn thất phát sinh do con người, quy trình nội bộ, hệ thống kỹ thuật hoặc các yếu tố bên ngoài; Khẩu vị rủi ro đại diện cho mức độ tổn thất tối đa mà ngân hàng sẵn sàng chấp nhận; Chỉ số rủi ro chính giữ vai trò cảnh báo sớm các điểm nóng vận hành; và Quy trình đánh giá mức độ đủ vốn nội bộ nhằm lượng hóa tài sản có rủi ro.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp các phương pháp tư duy khoa học như quy nạp, diễn dịch, so sánh và suy luận logic. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo thường niên, báo cáo tài chính đã kiểm toán của 35 ngân hàng thương mại Việt Nam (gồm 4 ngân hàng thương mại nhà nước và 31 ngân hàng thương mại cổ phần) cùng các báo cáo giám sát của Ngân hàng Nhà nước trong chuỗi thời gian từ năm 2016 đến năm 2021.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 35 ngân hàng thương mại nội địa, đại diện cho hơn 90% tổng tài sản và thị phần tín dụng của toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu mục tiêu toàn diện khối ngân hàng thương mại trong nước nhằm phản ánh chính xác thực trạng của hệ thống ngân hàng nội địa trước áp lực cạnh tranh quốc tế. Phương pháp phân tích thống kê mô tả và so sánh chuỗi thời gian được lựa chọn vì cho phép lượng hóa chính xác tỷ lệ an toàn vốn, biến động nợ xấu, đồng thời hỗ trợ đánh giá khách quan mức độ tương thích giữa thực tiễn vận hành với các quy định pháp lý như Thông tư 41/2016/TT-NHNN và Thông tư 13/2018/TT-NHNN.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tỷ lệ an toàn vốn tại các ngân hàng thương mại đã có sự cải thiện rõ rệt khi áp dụng chuẩn mực mới. Hệ số an toàn vốn của nhóm ngân hàng tiên phong áp dụng Thông tư 41/2016/TT-NHNN đạt mức bình quân 11,65% trong năm 2020 và duy trì ở mức 11,5% vào cuối năm 2021, vượt xa ngưỡng tối thiểu 8% theo quy định của Basel II.

Thứ hai, công tác xử lý nợ xấu và khắc phục tổn thất hoạt động ghi nhận bước tiến lớn. Trong giai đoạn từ ngày 15/8/2017 đến ngày 31/12/2021 theo Nghị quyết 42, toàn hệ thống đã xử lý được 380,2 nghìn tỷ đồng nợ xấu, đạt tốc độ trung bình 5,67 nghìn tỷ đồng mỗi tháng, tăng 74,46% so với mức 3,25 nghìn tỷ đồng mỗi tháng của giai đoạn 2012 - 2017 trước đó. Trong đó, thu hồi nợ trực tiếp từ khách hàng chiếm tỷ trọng cao nhất với 43,0%.

Thứ ba, về phương pháp tính vốn cho rủi ro hoạt động, 100% các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay mới chỉ áp dụng Phương pháp chỉ số cơ bản với tỷ lệ trích lập cố định 15% trên tổng thu nhập thuần dương bình quân 3 năm gần nhất. Việc chuyển dịch sang Phương pháp chuẩn hóa hoặc Phương pháp đo lường nâng cao còn gặp nhiều trở ngại do hạn chế về cơ sở dữ liệu tổn thất lịch sử.

Thứ tư, mô hình ba tuyến bảo vệ đã được thiết lập tại hầu hết các ngân hàng, tuy nhiên tuyến phòng thủ thứ nhất tại các phòng giao dịch còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn do xung đột giữa chỉ tiêu doanh số kinh doanh và yêu cầu tuân thủ an toàn nghiệp vụ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phụ thuộc vào Phương pháp chỉ số cơ bản phản ánh khó khăn chung của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong việc xây dựng kho dữ liệu tổn thất nội bộ kéo dài từ 5 đến 10 năm. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu tại thị trường tài chính mới nổi của tác giả Elizabeth Roberts hay Manuel Chavez, khi khung pháp lý và năng lực hạ tầng công nghệ chưa đủ hoàn thiện để vận hành các mô hình đo lường rủi ro phức tạp. Nguyên nhân sâu xa xuất phát từ áp lực tăng trưởng lợi nhuận ngắn hạn khiến nhiều ngân hàng chưa đầu tư đúng mức cho hệ thống quản lý thông tin rủi ro.

Để tăng cường tính trực quan, các dữ liệu về tỷ lệ an toàn vốn và danh mục rủi ro của 35 ngân hàng được tổng hợp qua bảng phân tích đa chiều và biểu đồ phân phối xác suất tổn thất. Mô hình đánh giá rủi ro hoạt động được minh họa trực quan thông qua ma trận rủi ro hai chiều kết hợp giữa tần suất xảy ra sự cố và mức độ tác động tài chính. Cách tiếp cận này giúp ban điều hành phân bổ nguồn lực xử lý hiệu quả theo từng nhóm nghiệp vụ then chốt như thanh toán quốc tế, tín dụng bán lẻ và dịch vụ ngân hàng số.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu tổn thất nội bộ và chuyển dịch phương pháp tính vốn. Khối Quản lý rủi ro tại các ngân hàng thương mại cần chủ trì xây dựng kho dữ liệu tổn thất vận hành lịch sử tối thiểu 10 năm liên tục, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ chuẩn hóa dữ liệu lên 100% trước năm 2025 để sẵn sàng chuyển đổi từ phương pháp cơ bản sang phương pháp tiếp cận chuẩn hóa mới theo định hướng Basel III.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình tự đánh giá rủi ro và kiểm soát kết hợp bộ chỉ số rủi ro then chốt. Ban Điều hành các ngân hàng cần thiết lập và theo dõi định kỳ từ 20 đến 30 chỉ số cảnh báo sớm cho toàn bộ sản phẩm dịch vụ số, hướng tới mục tiêu giảm ít nhất 30% các sự cố gián đoạn hệ thống và lỗi tác nghiệp trong giai đoạn 2023 - 2025.

Thứ ba, nâng cao tính độc lập của mô hình ba tuyến bảo vệ và văn hóa quản trị rủi ro. Hội đồng quản trị cần ban hành quy chế phân định rõ trách nhiệm giải trình giữa các đơn vị kinh doanh và bộ phận kiểm toán nội bộ, đồng thời dành tối thiểu 15% ngân sách đào tạo thường niên cho công tác nâng cao nhận thức đạo đức nghề nghiệp và nghiệp vụ phòng chống gian lận từ quý 1 năm 2023.

Thứ tư, hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả thanh tra giám sát chuyên ngành. Ngân hàng Nhà nước cần sớm ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về quy trình đánh giá mức độ đủ vốn nội bộ theo Trụ cột 2 của Basel II, đồng thời thiết lập lộ trình bắt buộc áp dụng Basel III cho toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng trước năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Hội đồng quản trị và Ban điều hành các ngân hàng thương mại: Ứng dụng mô hình ba tuyến bảo vệ và khung ma trận rủi ro để thiết lập hạn mức khẩu vị rủi ro chuẩn xác cho từng khối nghiệp vụ, từ đó tối ưu hóa chiến lược kinh doanh an toàn.

Cán bộ quản lý rủi ro và chuyên viên kiểm toán nội bộ: Sử dụng bộ chỉ số rủi ro chính và quy trình tự đánh giá rủi ro làm công cụ tác nghiệp thực tế nhằm nhận diện sớm các nguy cơ sai phạm, gian lận trong giao dịch hàng ngày.

Cơ quan quản lý nhà nước và Thanh tra Ngân hàng Nhà nước: Khai thác bức tranh toàn cảnh về thực trạng an toàn vốn và xử lý nợ xấu để xây dựng các chính sách điều hành, hoàn thiện hệ thống thông tư hướng dẫn theo chuẩn mực quốc tế.

Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu tài chính ngân hàng: Sử dụng luận văn làm tài liệu học thuật giá trị, cung cấp phương pháp luận phân tích định tính kết hợp định lượng và hệ thống dữ liệu thực chứng tin cậy về thị trường tài chính Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Rủi ro hoạt động khác biệt như thế nào so với rủi ro tín dụng và rủi ro thị trường? Rủi ro tín dụng xuất phát từ việc đối tác không thực hiện nghĩa vụ trả nợ, rủi ro thị trường do biến động lãi suất hay tỷ giá, trong khi rủi ro hoạt động bắt nguồn từ 4 nhóm nguyên nhân: con người, quy trình nội bộ, hệ thống công nghệ và các sự kiện bên ngoài tác động tới mọi nghiệp vụ.

Tại sao Basel II quy định tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu là 8%? Tỷ lệ an toàn vốn 8% trên tổng tài sản có rủi ro là ngưỡng đệm vốn tối thiểu được Ủy ban Basel tính toán nhằm bảo đảm ngân hàng có đủ năng lực tài chính hấp thụ các khoản lỗ bất ngờ, giúp giảm khoảng 25% đến 30% nguy cơ đổ vỡ hệ thống.

Phương pháp chỉ số cơ bản tính vốn cho rủi ro hoạt động được thực hiện ra sao? Theo phương pháp này, vốn yêu cầu cho rủi ro hoạt động được tính bằng 15% thu nhập thuần dương bình quân hàng năm của ngân hàng trong 3 năm gần nhất, loại bỏ hoàn toàn các năm có thu nhập bằng 0 hoặc âm ra khỏi công thức.

Mô hình ba tuyến bảo vệ vận hành như thế nào trong ngân hàng? Tuyến 1 là các đơn vị kinh doanh trực tiếp nhận diện và kiểm soát rủi ro hàng ngày; Tuyến 2 là Khối Quản lý rủi ro và Tuân thủ độc lập giám sát, ban hành chính sách; Tuyến 3 là Kiểm toán nội bộ thực hiện đánh giá khách quan toàn bộ hệ thống.

Hội nhập CPTPP và AEC đặt ra thách thức lớn nhất nào cho kiểm soát rủi ro hoạt động? Thách thức lớn nhất là áp lực cạnh tranh từ các định chế tài chính quốc tế có năng lực quản trị vượt trội, cùng với sự bùng nổ của các công cụ tài chính phái sinh phức tạp và các hình thức tội phạm công nghệ cao xuyên biên giới.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết về rủi ro hoạt động và khung chuẩn mực Basel II áp dụng cho hệ thống ngân hàng thương mại.
• Phân tích thực trạng 35 ngân hàng thương mại giai đoạn 2016 - 2021 cho thấy tỷ lệ an toàn vốn đạt 11,5%, song 100% ngân hàng vẫn dừng ở phương pháp tính vốn cơ bản.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá về dữ liệu, quy trình tự đánh giá rủi ro, mô hình ba tuyến bảo vệ và khung pháp lý hướng tới Basel III.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học chuẩn xác, cung cấp công cụ nhận diện và đo lường rủi ro hữu ích cho các tổ chức tín dụng và cơ quan quản lý.
• Lộ trình triển khai khuyến nghị đặt mục tiêu hoàn tất việc nâng cấp hệ thống dữ liệu tổn thất và áp dụng toàn diện quy trình đánh giá vốn nội bộ trước năm 2025.

Các ngân hàng thương mại cần nhanh chóng chủ động rà soát quy trình, kiện toàn hạ tầng công nghệ và nâng cấp chuẩn mực quản trị rủi ro ngay hôm nay để vững vàng hội nhập kinh tế quốc tế thành công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT RỦI RO HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRONG TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ 1. Ngân hàng thương mại và rủi ro hoạt động của NHTM Các NHTM được coi là những tổ chức tài chính trung gian quan trọng, có mức độ ảnh hưởng lớn đến hoạt động của nền kinh tế. Các hoạt động của NHTM luôn luôn tiềm ẩn những rủi ro, đồng thời hậu quả của những rủi ro đó không chỉ dừng lại ở tình trạng mất mát hay phá sản của các NHTM mà còn tác động tới toàn bộ nền kinh tế. Để có thể hệ thống hóa các vấn đề lý luận về rủi ro hoạt động của NHTM, luận văn sẽ đề cập đến những khái niệm, vấn đề cơ bản nhất của NHTM.

Khái niệm về ngân hàng thương mại Hiện nay có nhiều quan niệm khác nhau về NHTM, tuy nhiên, chung nhất có thể xem: “Ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh doanh thực hiện nhiều hoạt động trong các lĩnh vực như cung cấp tiền tệ, dịch vụ tài chính giữa khách hàng và ngân hàng hoặc ngược lại” (Phan Thị Thu Hà, 2010). Một số hoạt động chính trong ngân hàng như: Đi vay, cho vay, cung cấp các dịch vụ tài chính và các hoạt động thanh toán có liên quan, bảo lãnh. Theo Nghị định của Chính phủ số 59/2009/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Ngân hàng thương mại thì “Ngân hàng thương mại là tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật” (Nghị định số 59/2009/NĐ-CP, 2009 ). Theo Điều 4 của Luật các Tổ chức tín dụng, số 47/2010/QH12, quy định thì “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này.

Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã”. Và “Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: a) Nhận tiền gửi; b) Cấp tín document 21 of 109. Tai lieu, luan van22 of 109. 13 dụng; c) Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản”.

Như vậy, với tư cách là tổ chức tài chính trung gian, cung ứng các dịch vụ tài chính và kinh doanh tiền tệ, khái niệm NHTM có thể được hiểu từ nhiều góc độ khác nhau. Trong phạm vi của luận văn này, khái niệm về NHTM được tiếp cận thông qua các hoạt động cơ bản và chức năng của nó và được hiểu: “NHTM là tổ chức kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động chủ yếu của nó là đi vay và cho vay trên thị trường tài chính và cung cấp các dịch vụ thanh toán trong nền kinh tế”. Hoạt động của ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại đã hình thành tồn tại và phát triển hàng trăm năm gắn liền với sự phát triển của kinh tế hàng hoá. Sự phát triển hệ thống ngân hàng thương mại đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hoá, ngược lại kinh tế hàng hoá phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao nhất là nền kinh tế thị trường thì NHTM cũng ngày càng được hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính không thể thiếu được.

Thông qua hoạt động tín dụng thì ngân hàng thương mại tạo lợi ích cho người gửi tiền, người vay tiền và cho cả ngân hàng thông qua chênh lệch lãi suất mà thu được lợi nhuận cho ngân hàng.