CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG 1.1 Khái quát chung về đầu tư, dự án đầu tư và công tác quản lý dự án 1.1 Khái niệm đầu tư Đầu tư là một quyết định bỏ nguồn vốn (cả về tài chính ,trí tuệ, nhận thức.) trong hiện tại nhằm thu được những lợi ích lâu dài trong tương lai, lợi ích ở đây được hiểu là một phạm trù rất rộng. Suy cho cùng thì lợi ích đó không ngoài lợi ích tài chính và lợi ích KTXH. Đối với Nhà nước thì đầu tư là đồng thời nhằm cả mục đích lợi nhuận lẫn kinh tế xã hội, đôi khi mục đích kinh tế xã hội còn được xem trọng hơn.2 Khái quát về dự án đầu tư 1.1 Khái niệm dự án đầu tư Dự án đầu tư là tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng, duy trì, cải tiến hoặc nâng cao chất lượng của sản … trong khoản thời gian xác định. DADT là một tập hợp các đề xuất nhằm để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc để đạt yêu cầu hay mục tiêu trong thời hạn nhất định căn cứ vào kinh phí đã xác định.
DADT là một hoạt động mang tính đặc thù riêng, thực hiện với từng phương pháp riêng, nguồn lực riêng theo một kế hoạch vả về chi phí lần tiến độ nhằm tạo ra một sản phẩm mới. Dự án đầu tư có thể xem xét ở nhiều góc độ khác nhau: - Xét trên tổng thể chung DAĐT là kế hoạch chi tiết triển khai các hoạt động đầu tư nhằm đạt được những mục đích đã đề ra trong khoảng thời gian nhất định. - Xét về góc độ quản lý đây là một công cụ hoạch định việc sử kinh phí, lao động, vật tư nhằm tạo ra những sản phẩm mới cho xã hội. 5 - Xét về mặt hình thức thì DAĐT là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách có hệ thống và chi tiết các hoạt động và chi phí theo kế hoạch để đạt được những kết quả và thực hiện những mục tiêu nhất định trong tương lai.
- Xét về mặt nội dung thì DAĐT là tổng thể các hoạt động và chi phí cần thiết, được bố trí theo một kế hoạch chặt chẽ với lịch thời gian và địa điểm xác định để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm thực hiện những mục tiêu nhất định trong tương lai. Một dự án đầu tư đòi hỏi phải đảm bảo yêu cầu chủ yếu là tính pháp lý, khoa học, tính khả thi, hiệu quả và tính phỏng định. Về mặt hình thức thì DADT là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết, có hệ thống các hoạt động và chi phí theo một kế hoạch nhằm đạt được các kết quả và những mục tiêu nhất định trong tương lai. Về mặt quản lý thì DADT là một công cụ quản lý việc sử dụng vốn, vật tư, lao động để tạo ra các kết quả tài chính, kinh tế, xã hội trong một thời gian dài.
Về mặt nội dung thì DADT là tổng thể các hoạt động và chi phí cần thiết, được bố trí theo một kế hoạch chặt chẽ với thời gian và địa điểm xác định (để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất) nhằm thực hiện những mục tiêu nhất định trong tương lai. Về góc độ kế hoạch hóa thì DADT là một công cụ làm tiền đề cho các quyết định đầu tư và tài trợ.2 Đặc trưng của một dự án đầu tư Dư án có mục đích, mục tiêu rõ ràng. Dự án có một chu kỳ phát triển riêng với thời gian tồn tại là hữu hạn. Dự án có sự tham gia của nhiều chủ thể trong đó có chủ đầu tư, nhà thầu, cơ quan cung cấp dịch vụ trong đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước… Sản phẩm dự án mang tính đơn chiếc.
6 Môi trường hoạt động của dự án có sự tương tác lẫn nhau giữa các dự án, giữa các bộ phận quản lý. Dự án có tính bất định và độ rủi ro cao do đặc điểm mang tính chất dài hạn của hoạt động đầu tư phát triển. - Yêu cầu của dự án đầu tư: Dự án đầu tư để đảm bảo tính khả thi phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau: + Đảm bảo tính khoa học: Việc lập dự án đầu tư phải là quá trình tính toán thận trọng, kỹ càng và chính xác từng nội dung, đặc biệt là liên quan đến tài chính và công ngheek kỹ thuật. + DAĐT phải phù hợp với thực tiễn: Yêu cầu cần đánh giá đúng mức các điều kiện và hoàn cảnh cụ thể liên quan trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động đầu tư.
+ Phải có căn cứ pháp lý: Dự án đầu tư cần có cơ sở pháp lý vững chắc phù hợp với chính sách và luật pháp hiện hành. + Tuân thủ quy định và đồng nhất: Yêu cầu phải tuân thủ các quy định chung về thủ tục về hoạt động đầu tư của các cơ quan chức năng. Với các dự án đầu tư quốc tế còn phải tuân thủ quy định chung mang tính quốc tế. - Đặc trưng của dự án đầu tư: + Dự án có mục đích, mục tiêu rõ ràng, kết quả xác định.
Tất cả các dự án đều phải có kết quả được xác định rõ. Trong mỗi dự án bao gồm một tập hợp nhiệm vụ và mỗi nhiệm vụ sẽ có kết quả riêng, độc lập với nhau. Tập hợp các kết quả cụ thể của các nhiệm vụ hình thành nên kết quả chung của dự án. + Dự án có chu kỳ phát triển riêng và thời gian tồn tại hữu hạn.
Dự án là một sự sáng tạo, dự án không kéo dài mãi mãi. Khi dự án kết thúc thì nhóm thực hiện quản lý dự án giải tán. 7 + Dự án có sự tham gia, tương tác phức tạp giữa bên và các bộ phận: Cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư, nhà thầu. Tùy theo tính chất của dự án và yêu cầu của chủ đầu tư mà sự tham gia của các thành phần trên cũng khác nhau.
+ Sản phẩm của dự án mang tính chất đơn chiếc. Kết quả của dự án có tính khác biệt cao, sản phẩm và dịch vụ do dự án đem lại duy nhất. + Dự án có tính bất định và độ rủi ro cao. Hoạt động đầu tư mang tính dài hạn, các dự án đòi hỏi quy mô tiền vốn, vật tư và lao động rất lớn để thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định; mặt khác, thời gian đầu tư và vận hành kéo dài nên các dự án đầu tư thường có độ rủi ro cao.
+ Dự án bị hạn chế bởi các nguồn lực. Hạn chế bởi nhân lực, vật lực và tài lực. + Mang tính trình tự. Mỗi DAĐT đều là nhiệm vụ có tính trình tự và giai đoạn và đây cũng là sự khác biệt lớn nhất giũa dự án với nhiệm vụ mang tính trùng lập.3 Sự cần thiết tiến hành đâu tư theo dự án Dự án là điều kiện, là tiền đề cho sự đổi mới và phát triển.
Dự án sinh ra nhằm giải quyết các vấn đề của tổ chức. Dự án cho phép hướng sự nỗ lực có thời hạn để tạo ra sản phẩm, dịch vụ mong muốn. Hoạt động đầu tư là hoạt động lâu dài bao gồm thời gian thực hiện đầu tư và thời gian cần để thu hồi vốn. Dự án sẽ chịu sự tác động hai mặt tích cực và tiêu cực của các yếu tố không ổn định về tự nhiên, xã hội, chính trị, kinh tế… Vè mặt pháp lý: Dự án đầu tư là cơ sở pháp lý dầu tiên trong công tác thẩm định làm căn cứ để ban hành quyết định đầu tư của cơ quan quản lý nhà nước tong việc cấp vốn hoặc tài trợ đầu tư; Là tài liệu pháp lý trong việc xin phép đầu tư, giấy phép hoạt động, xin vây vốn, kêu gọi đầu tư và các công việc khác có liên quan đối với chr đâu tư.
Về mặt nội dung: Thể hiện đầy đủ và toàn diện về những giải pháp kinh tế - kỹ thuật và kế hoạch vốn của dự án, việc huy động, kế hoạch tổ chức triển khai đầu tư và khai thác. Việc lập dự án đầu tư cho phép chủ đầu tư lường trước những khó khan, thuận lợi 8 và loại trừ những rủi ro một cách thấp nhất, mặc khác đây sẽ là cơ sở để lập kế hoạch và biện pháp tổ chức thực hiện cho việc triển khai sau này.4 Tác dụng của dự án đầu tư - Đối với Nhà nước và các định chế tài chính: DAĐT là cơ sở để cơ quan chức năng quản lý nhà nước thẩm định và ra quyết định đầu tư, cấp giấy phép đầu tư, quyết định cấp vốn cho dự án; là cơ sở khi xẩy ra tranh chấp giữa các bên trong việc căn cứ xem xét, giải quyết. - Đối với chủ đầu tư: + Đây là cơ sở đầu tiên và quan trọng nhất để chủ đầu tư quyết định bỏ vốn ra đầu tư, là hood sơ dung vào việc xin cấp phép đầu tư, ghi vốn và xin cấp giáy phép khác có liên quan. + Việc nhập khẩu máy móc thiết bị, việc xin hưởng các ưu đãi theo quy định trong đầu tư đều phải cần có dự án đầu tư được chấp thuận.
Ngoài ra, dự án đầu tư là phương tiện để tìm kiếm đối tác, liên danh trong và ngoài nước để bỏ vốn hoặc góp vốn đầu tư. + Việc giải quyết các mối quan hệ giũa quyền lợi, nghĩa vụ của các bên tham gia, đặc bệt là các bên trong liên danh, giũa nhà nước với tổ chức liên doanh, viejc xử lý khi có tranh chap… thì dự án đầu tư là cơ sở và là căn cứ quan trong để thực hiện các nội dung này. - Đối với các nhà tài trợ: Việc đi đến quyết định có bỏ vốn tài trợ hay không, việc xem xét đến tính khả thi của dự án liên quan đến việc tài trợ đến mức nào… thì DAĐT là căn cứ đầu tiên cho các nhà tài trợ xem xét và quyết định.3 Khái quát về công tác quản lý dự án 1.1 Khái niệm về quản lý dự án Quản lý dự án là một hoạt động mang tính khoa học và mang tính nghệ thuật, là quá trình bao gồm các khâu lập kế hoạch, điều phối thời gian, nhân lực, vật lực và cuối cùng là quá trình giám sát phát triển của dự án.