CHƯƠNG 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VE KIEM SOÁT TIEN ĐỘ THUC HIỆN CÁC DỰ ÁN DAU TƯ XÂY DUNG TẠI BAN QUAN LÝ DỰ ÁN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Tại đất nước Việt Nam, việc quản lý dự án đã được thê chế hóa bằng các quy định của Pháp luật từ năm 1996 đến nay và đã thay đối rất nhiều lần cho phù hợp với trình độ phát triển và thực tiễn trong từng thời điểm cụ thé như: Trước năm 2003 khi chưa có luật xây dựng, Chính phủ ban hành Nghị định 42-CP, ngày 16/7/1996 về việc Ban hành điều lệ quản lý dự án và xây dựng và năm 1999: Chính phủ Ban hành Nghị định số 52/1999/NĐ-CP, ngày 08/7/1999 về quy chế quản lý dự án đầu tư xây dựng; Nghị định số 12/2000/NĐ-CP ngày 05/5/2000; Nghị định số 07/2003/NĐ-CP ngày 30/01/2003. Sau khi luật xây dựng 2003 được Quốc hội khóa XI thông qua, Chính phủ ban hành Nghị định số 16/2005/NĐ-CP, ngày 07/2/2005 về quản lý dự án đầu tư xây dựng; Nghị định 12/2009/NĐ-CP, ngày 12/2/2009 về quản lý dự án đầu tư xây dựng khi luật số 38/2009/QH12, ngày 19/6/2009 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản; Khi luật xây dựng 2014 được Quốc hội khóa XIII thông qua, Chính phủ ban hành Nghị định 59/ND-CP, ngày 18/6/2015 về quản lý dự án đầu tư xây dựng và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 42/2017/NĐ-CP và Nghị định 100/2018/NĐ-CP. Trên cơ sở Luật xây dựng sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật xây dựng năm 2014 ban hành 17/6/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 15/2021/NĐ- CP, ngày 03/3/2021 về quy định một số nội dung về quản lý dự án đầu tư xây dựng Như vậy, quản lý dự án từ khi có các quy định từ năm 1996 là ban hành điều lệ sau nâng cấp thành quy chế và khi luật xây dựng được ban hành và sửa đổi, thay thế theo từng thời điểm thì Chính phủ đều ban hành các Nghị định để hướng dẫn triển khai thực hiện.
Trên cơ sở các Nghị định được ban hành, các Bộ chuyên ngành sẽ ra Thông tư hướng dẫn một cách chi tiết dé các tô chức, cá nhân thực hiện đảm bảo tuân thủ các quy định của Pháp luật có liên quan. Quản lý dự án từ khi ra đời đến nay đã trải qua một thời kỳ dài phát triển và đã đạt được những thành công đáng kể, được sử dụng rộng rãi trong các lĩnh vực quan lý như hiện nay. Quản lý dự án được các tổ chức chuyên ngành nghiên cứu tại các nước tiên tiến ở nhiều khía cạnh khách nhau song chủ yếu tập trung vào: các kỹ thuật và công cụ quản lý dự án; các công cụ lập kế hoạch, tổ chức, kiểm tra dự án; kiểm soát tiến độ; phân tích hiệu quả kinh tế, tài chính dự án; các quy trình quản lý dự án; quản lý rủi ro của các dự án. đã được công bố dưới nhiều hình thức khác nhau như: luận văn tiến sĩ, thạc sĩ, sách chuyên khảo, các bài viết đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành.
Mỗi công trình nghiên cứu tiếp cận vấn đề trên các khía cạnh khác nhau và giải quyết được những yêu cầu, đòi hỏi khác nhau trong thực tiễn, tuy nhiên để quản lý dự án có hiệu quả phải đảm bảo đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Luật, Nghị định, Thông tư và các quy định khác của từng địa phương nhằm quản lý dự án một cách có hiệu quả. Mặt khác khi nghiên cứu về công tác quan lý dự án còn có rất nhiều tài liệu tham khảo, tiêu biểu có thé kể đến như sau: Tác giả Nguyễn Văn Chọn (1988) trong sách “Phương pháp lập dự án đâu tư trong ngành xây dựng” đã nghiên cứu phương pháp lập dự án dé dự án xây dựng công trình đạt hiệu quả cao nhất về thiết kế, kỹ thuật và kinh tế. Một dự án đạt hiệu quả, đạt được mục đích đầu tư phải có phương pháp lập dự án đúng, tính toán các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật phù hợp với mục đích, yêu cầu của dự án. Tác giả chưa nghiên cứu về cách thức tổ chức quản lý và điều hành dự án đảm bảo tiến độ, chất lượng và chi phí.
Tác giả Nguyễn Xuân Hải (2002) trong cuốn sách “ Quản lý dự án nhìn từ góc độ Nhà nước, nhà dau tư, nhà tư vấn, nhà thẩu ” đã nghiên cứu cụ thé quản lý dự án từ mọi góc nhìn của các bên có quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm có liên quan trực tiếp. Từ nghiên cứu của tác giả, có thé áp dụng đưa ra các kiến nghị, dé xuất phù hợp nhất, đảm bảo quyền và lợi ích cho các bên trực tiếp liên quan đến dự án đầu tư xây dựng công trình, đảm bảo hiệu quả dự án đầu tư, nâng cao chất lượng quản lý dự án đầu tư. Tác giả Phùng Văn Thảo (2015), trong luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện công tác quản lý dự án dau tư xây dựng công trình của ban quản lý dự án CTXD số 2 tỉnh Thanh Hóa”. Nội dung đề tài tập trung thống kê, mô ta quá trình tổ chức DTXD của Ban quản lý dự án CTXD số 2 tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn thực hiện dự án.
Thời gian nghiên cứu: giai đoạn các năm 2009-2014. Qua đó, tác giả đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác QLDA của Ban QLDA CTXD số 2 tỉnh Thanh Hóa. Viện nghiên cứu và đảo tạo về quản lý (2006) trong cuốn sách “Tổ chức và điều hành dự án ” nghiên cứu khá kỹ về quy trình, cách thức tô chức, điều hành dự án dé đạt được mục tiêu đầu tư dự án dam bảo tiến độ, chất lượng, chi phí hợp lý. Tác giả Nguyễn Văn Dung (2010) trong cuốn sách “Quản trị dự án hiện dai” đã đề cập thiết lập các mục tiêu và giới han của dự án, các phương pháp dé kiểm soát và duy trì dự án theo quỹ đã cam kết.
Tác giả chỉ dừng lại ở nghiên cứu chi phí thực hiện dự án, chưa nghiên cứu các nội dung khác của quản lý dự án. Tác giả Nguyễn Thị Thanh Thủy (2015), trong luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện công tác quản lý dự án dau tư xây dựng sử dụng vốn tư nhân của Công ty cổ phan đầu tư tư vấn và xây dựng Việt Nam ” Đề tài đã đưa ra các cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp hoàn thiện về công tác QLDA tại Công ty cô phần đầu tư tư vấn và xây dựng Việt Nam. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu của đề tài là về công tác QLDA đầu tư tại một đơn vị sử dụng vốn tư nhân. Tác giả Phan Tat Thứ (2005) trong Luận án tiễn sĩ “Hoàn thiện phương pháp đánh giá hiệu quả các dự án dau tư công cong ở Việt Nam ” đã đưa ra được các giải pháp để hoàn thiện các phương pháp đánh giá hiệu quả của các dự án đầu tư.
Khi triển khai thực hiện các dự án đầu tư có thé áp dụng dé đánh giá hiệu quả của từng dự án, qua đó đảm bảo được hiệu quả, chất lượng của dự án đầu tư. Tác giả Tạ Văn Khoái (2009) trong Luận án tiến sĩ “Quản lý nhà nước doi với dự án đầu tư xây dựng vốn ngân sách nhà nước ở Việt Nam ” tập trung nghiên cứu về công tác quản lý nhà nước đối với các dự án trong ngành giao thông vận tải. Luan án nghiên di sâu vào nghiên cứu các van đê về quan lý quy hoạch và thi công xây dựng, chưa đề cập đến quy trình thực hiện dự án, công tác quản lý chất lượng, chi phí dự án. Bài viết: “7ổ chức quản lý ảnh hưởng thé nào đến tiến độ dự án giao thông đường bộ tại Việt Nam ” đăng tải trên chuyên mục: Chương trình & Đề tài Khoa học công nghệ, công thông tin điện tử của Bộ Giao thông vận tải đã nghiên cứu Công tác t6 chức quản lý trong quá trình thực thi dự án đóng vai trò quan trọng đến sự thành công của dự án.
Bài báo nhằm làm rõ mối quan hệ thông qua mức độ ảnh hưởng của các yếu tô tô chức quan lý đến tiến độ thực hiện dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng, hành vi lập kế hoạch và hành vi tổ chức thực hiện có tác động thuận chiều và có ảnh hưởng rất có ý nghĩa thống kê đến tiến độ thực hiện dự án. Nghiên cứu: “Các yếu tổ ảnh hưởng tới thời gian thực hiện dự án công trình giao thông tại Thành phá Hồ Chí Minh và các vùng lân cận ” của nhóm Tác giả TS. Trịnh Thùy Anh trên tạp chí Kinh tế phát triển tháng 04/2011.
Applying buiding information modelling (BIM) and common data environment (CDE) in construction schedule management, Lé T Duy Vietnam Journal of Coustruction. Các công trình nghiên cứu trên, mỗi tác giả nghiên cứu về một van dé liên quan đến công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng nói chung, hoặc một khía cạnh cụ thé của công tác quan lý dự án đầu tư xây dựng công trình nói riêng. Quản lý dự án xây dựng là một nội dung quan trọng trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, nó đòi hỏi dự án được lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát một cách chính xác để đảm bảo đúng tiến độ, chất lượng trong phạm vi ngân sách cho phép. Trong công tác quản lý dự án của chủ đầu tư thì khâu kiểm soát tiến độ có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Nếu đáp ứng yêu cầu tiến độ theo kế hoạch đã duyệt sẽ đảm bảo hiệu quả đầu tư của dự án, hạn chế rất lớn về tăng chi phí và các rủi ro khác do chậm tiến độ gây nên. Chat lượng của một công trình được quyết định chủ yếu trong giai đoạn thi công và hoàn thiện công trình. Để phục vụ một cách tốt nhất cho giai đoạn thi công thì công tác kiêm soát tiên độ của dự án đóng một vai trò hét sức quan trong. Tạo điêu kiện cho công trình được thi công đúng tiến độ, chuẩn kỹ thuật, đảm bảo an toàn và vệ sinh môi trường.
Chất lượng công trình xây dựng không những liên quan trực tiếp đến an toàn sinh mạng, an ninh công cộng, hiệu quả của dự án đầu tư xây dựng công trình mà còn là yếu tố quan trọng bao đảm sự phát triển của mỗi quốc gia. Do vậy, kiêm soát tiền độ thực hiện các dự án công trình xây dựng là van đề được quan tâm.