Nâng Cao Hiệu Quả Sản Xuất Mô Hình Nuôi Tôm Nước Lợ Ở Vùng Ven Biển Tỉnh Sóc Trăng

Tài liệu nghiên cứu Nâng cao hiệu quả sản xuất mô hình nuôi tôm nước lợ ở vùng ven biển tỉnh sóc, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Trần Ngọc Tùng
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Văn Trịnh
• Trường học: Trường Đại Học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Nuôi Tôm Nước Lợ Tại Sóc Trăng: Giải Pháp và Phân Tích Kinh Tế
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Cần Thơ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nuôi Tôm Nước Lợ Sóc Trăng Tiềm Năng và Cơ Hội 55 ký tự

Việt Nam sở hữu tiềm năng lớn trong phát triển thủy sản, đứng trong top 10 quốc gia dẫn đầu về sản lượng. Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đóng vai trò then chốt, là trung tâm khai thác, nuôi trồng và chế biến xuất khẩu. Nuôi trồng thủy sản tại ĐBSCL đã chứng kiến sự tăng trưởng về diện tích, sản lượng, giá trị xuất khẩu, góp phần tăng thu nhập và tạo việc làm cho người dân. Nuôi tôm nước lợ là đối tượng nuôi chủ lực, chiếm hơn 80% tổng diện tích. Điều này cho thấy tầm quan trọng của nuôi tôm Sóc Trăng nói riêng và khu vực ĐBSCL nói chung. Cần có những nghiên cứu và giải pháp cụ thể để khai thác tối đa tiềm năng này, đảm bảo phát triển bền vững và hiệu quả. Luận án này tập trung phân tích và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả nuôi tôm nước lợ tại Sóc Trăng.

1.1. Vị Trí Chiến Lược của Sóc Trăng Trong Ngành Tôm

Sóc Trăng là một tỉnh ven biển thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, có vị trí địa lý thuận lợi cho nuôi tôm nước lợ. Tỉnh có hệ thống sông ngòi dày đặc, nguồn nước dồi dào và điều kiện tự nhiên phù hợp cho sự phát triển của các loại tôm sú và tôm thẻ chân trắng. Nuôi tôm Sóc Trăng đóng góp đáng kể vào sản lượng tôm nước lợ của cả vùng ĐBSCL, khẳng định vai trò quan trọng của tỉnh trong chuỗi cung ứng thủy sản của Việt Nam.

1.2. Tầm Quan Trọng Kinh Tế Của Nghề Nuôi Tôm Nước Lợ

Nuôi tôm nước lợ không chỉ là nguồn cung cấp thực phẩm quan trọng mà còn là ngành kinh tế mũi nhọn của nhiều địa phương ven biển, trong đó có Sóc Trăng. Nghề này tạo ra nguồn thu nhập lớn cho người dân, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Việc nâng cao hiệu quả nuôi tôm sẽ giúp tăng thu nhập cho người dân, tạo thêm việc làm và thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ.

II. Thực Trạng Và Thách Thức Trong Nuôi Tôm Nước Lợ Tại Sóc Trăng 59 ký tự

Mặc dù có tiềm năng lớn, nuôi tôm nước lợ tại Sóc Trăng đang đối mặt với nhiều thách thức. Diện tích thiệt hại do dịch bệnh còn cao. Giá vật tư đầu vào tăng, trong khi giá tôm nguyên liệu lại không ổn định. Môi trường nuôi tôm bị ô nhiễm, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng tôm. Tỉnh còn phụ thuộc vào tôm nguyên liệu nhập khẩu. Việc giải quyết những vấn đề này là cấp thiết để nâng cao hiệu quả nuôi tôm Sóc Trăng và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành. Theo báo cáo, năng suất tôm nuôi nước lợ chỉ đạt trung bình 2,287.37 kg/ha, lợi nhuận 113,02 triệu đồng/vụ/ha, thấp hơn so với tiềm năng.

2.1. Dịch Bệnh Tôm Rủi Ro Lớn Cho Người Nuôi Tôm

Dịch bệnh là một trong những rủi ro lớn nhất đối với người nuôi tôm nước lợ tại Sóc Trăng. Các bệnh thường gặp như bệnh đốm trắng, bệnh đầu vàng, bệnh hoại tử gan tụy... gây thiệt hại lớn về sản lượng và kinh tế. Việc phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh đòi hỏi người nuôi phải có kiến thức chuyên môn, áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến và tuân thủ quy trình nuôi tôm an toàn.

2.2. Biến Động Giá Cả Áp Lực Lên Lợi Nhuận Của Người Nuôi

Giá vật tư đầu vào như thức ăn, thuốc thú y, hóa chất... liên tục tăng, trong khi giá tôm nguyên liệu lại biến động thất thường. Điều này gây áp lực lớn lên lợi nhuận của người nuôi tôm, đặc biệt là những hộ nuôi tôm nhỏ lẻ. Việc liên kết sản xuất, xây dựng chuỗi giá trị và tìm kiếm thị trường ổn định là giải pháp quan trọng để giảm thiểu rủi ro và tăng tính cạnh tranh cho tôm Sóc Trăng.

2.3. Ô Nhiễm Môi Trường Đe Dọa Sự Bền Vững Của Nuôi Tôm

Ô nhiễm môi trường do chất thải từ các ao nuôi tôm, sử dụng hóa chất không đúng cách... đang là vấn đề nhức nhối tại nhiều vùng nuôi tôm. Ô nhiễm môi trường không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của tôm mà còn gây hại cho hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng. Việc áp dụng các biện pháp nuôi tôm bền vững, quản lý chất thải và bảo vệ môi trường là cần thiết để đảm bảo sự phát triển lâu dài của ngành.

III. Giải Pháp Kỹ Thuật Nâng Cao Năng Suất Nuôi Tôm Sóc Trăng 58 ký tự

Để nâng cao hiệu quả nuôi tôm Sóc Trăng, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật tiên tiến. Chọn giống tôm chất lượng, sạch bệnh là yếu tố then chốt. Quản lý môi trường ao nuôi chặt chẽ, đảm bảo các yếu tố như độ pH, độ mặn, oxy hòa tan ở mức phù hợp. Sử dụng thức ăn chất lượng cao, quản lý thức ăn hiệu quả. Phòng ngừa dịch bệnh chủ động. Ứng dụng công nghệ cao vào nuôi tôm để tăng năng suất và giảm chi phí. Quy trình nuôi tôm cần tuân thủ nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn VietGAP hoặc ASC.

3.1. Chọn Lựa Và Quản Lý Con Giống Tôm Chất Lượng Cao

Việc lựa chọn con giống tôm chất lượng cao, sạch bệnh là yếu tố quan trọng hàng đầu trong nuôi tôm. Nên chọn giống từ các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng và đã được kiểm dịch. Quản lý con giống trong quá trình vận chuyển và thả nuôi cũng cần được thực hiện cẩn thận để đảm bảo tỷ lệ sống cao. Con giống tôm khỏe mạnh sẽ có khả năng chống chịu bệnh tật tốt hơn và tăng trưởng nhanh hơn.

3.2. Quản Lý Chất Lượng Nước Ao Nuôi Tôm Hiệu Quả

Quản lý chất lượng nước ao nuôi là yếu tố then chốt để đảm bảo sức khỏe và sự phát triển của tôm. Cần thường xuyên kiểm tra và điều chỉnh các yếu tố như độ pH, độ mặn, oxy hòa tan, amoniac, nitrit... Sử dụng các biện pháp sinh học để cải thiện chất lượng nước, hạn chế sử dụng hóa chất. Quản lý chất lượng nước tốt sẽ giúp tôm khỏe mạnh, tăng năng suất và giảm nguy cơ dịch bệnh.

3.3. Sử Dụng Thức Ăn Tôm Hợp Lý Tiết Kiệm Chi Phí

Sử dụng thức ăn tôm chất lượng cao, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của tôm. Cho tôm ăn đúng liều lượng, đúng thời điểm, tránh lãng phí. Theo dõi sự phát triển của tôm để điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp. Kết hợp sử dụng thức ăn tự nhiên và thức ăn công nghiệp để giảm chi phí và cải thiện chất lượng tôm. Quản lý thức ăn tốt sẽ giúp tôm tăng trưởng nhanh, giảm chi phí và hạn chế ô nhiễm môi trường.

IV. Giải Pháp Kinh Tế Tăng Lợi Nhuận Nuôi Tôm Nước Lợ 57 ký tự

Ngoài giải pháp kỹ thuật, cần có giải pháp kinh tế để tăng lợi nhuận nuôi tôm Sóc Trăng. Liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, từ cung cấp giống đến tiêu thụ sản phẩm. Áp dụng các biện pháp quản lý chi phí hiệu quả. Tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định, giá cao. Tham gia các chương trình bảo hiểm nuôi tôm để giảm thiểu rủi ro. Tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư vào nuôi tôm công nghệ cao. Phân tích kinh tế chi tiết để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

4.1. Xây Dựng Chuỗi Giá Trị Tôm Bền Vững Cho Sóc Trăng

Xây dựng chuỗi giá trị tôm từ khâu sản xuất giống, nuôi trồng, chế biến đến tiêu thụ. Liên kết giữa người nuôi, doanh nghiệp chế biến, nhà cung cấp vật tư đầu vào và các tổ chức tín dụng. Tăng cường truy xuất nguồn gốc sản phẩm để nâng cao uy tín và giá trị. Chuỗi giá trị tôm bền vững sẽ giúp tôm Sóc Trăng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường và mang lại lợi nhuận cao hơn cho người nuôi.

4.2. Quản Lý Chi Phí Nuôi Tôm Hiệu Quả Tăng Lợi Nhuận

Quản lý chi phí là yếu tố quan trọng để tăng lợi nhuận trong nuôi tôm. Cần phân tích và kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí như giống, thức ăn, thuốc thú y, điện, nước, nhân công... Tìm kiếm nguồn cung cấp vật tư đầu vào với giá cả cạnh tranh. Áp dụng các biện pháp tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả nguồn nước. Quản lý chi phí tốt sẽ giúp giảm giá thành sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh.

4.3. Tiếp Cận Thị Trường Tôm Ổn Định Với Giá Cao

Tìm kiếm thị trường tiêu thụ tôm ổn định, có giá cao. Xây dựng thương hiệu tôm Sóc Trăng uy tín. Tham gia các hội chợ triển lãm để quảng bá sản phẩm. Tiếp cận các kênh phân phối hiện đại như siêu thị, nhà hàng, xuất khẩu. Thị trường tôm ổn định với giá cao sẽ giúp người nuôi yên tâm sản xuất và có lợi nhuận tốt hơn.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Cao Trong Nuôi Tôm Nước Lợ Sóc Trăng 58 ký tự

Ứng dụng công nghệ cao là xu hướng tất yếu để nâng cao hiệu quả nuôi tôm. Sử dụng hệ thống quan trắc tự động để kiểm soát chất lượng nước. Áp dụng công nghệ biofloc để giảm thiểu ô nhiễm. Sử dụng hệ thống sục khí đáy để tăng oxy hòa tan. Ứng dụng IoT (Internet of Things) để quản lý ao nuôi từ xa. Nuôi tôm công nghệ cao giúp tăng năng suất, giảm chi phí, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.1. Hệ Thống Quan Trắc Tự Động Kiểm Soát Chất Lượng Nước

Sử dụng hệ thống quan trắc tự động để theo dõi liên tục các chỉ số chất lượng nước như pH, độ mặn, oxy hòa tan, nhiệt độ... Dữ liệu được truyền về trung tâm điều khiển để phân tích và đưa ra cảnh báo khi có sự thay đổi bất thường. Hệ thống này giúp người nuôi kiểm soát chất lượng nước một cách chính xác và kịp thời, từ đó đưa ra các biện pháp xử lý phù hợp.

5.2. Công Nghệ Biofloc Giảm Thiểu Ô Nhiễm Ao Nuôi Tôm

Công nghệ biofloc sử dụng vi sinh vật để xử lý chất thải trong ao nuôi, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Vi sinh vật tạo thành các hạt floc, làm thức ăn tự nhiên cho tôm, giúp tiết kiệm chi phí thức ăn. Công nghệ biofloc giúp nuôi tôm bền vững hơn và thân thiện với môi trường.

5.3. IoT Quản Lý Ao Nuôi Tôm Từ Xa Tiết Kiệm Thời Gian

Ứng dụng IoT để kết nối các thiết bị trong ao nuôi như cảm biến chất lượng nước, hệ thống cho ăn tự động, hệ thống sục khí... Dữ liệu được truyền về điện thoại hoặc máy tính, giúp người nuôi quản lý ao nuôi từ xa. IoT giúp tiết kiệm thời gian, công sức và nâng cao hiệu quả quản lý.

VI. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Nuôi Tôm Bền Vững 55 ký tự

Để phát triển nuôi tôm bền vững, cần có chính sách hỗ trợ từ nhà nước. Hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho người nuôi tôm. Khuyến khích áp dụng khoa học công nghệ vào nuôi tôm. Hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ nuôi tôm. Tăng cường công tác khuyến nông, chuyển giao kỹ thuật. Xây dựng thương hiệu tôm Sóc Trăng. Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

6.1. Chính Sách Về Vốn Ưu Đãi Cho Nuôi Tôm Công Nghệ Cao

Nhà nước cần có chính sách cho vay vốn ưu đãi với lãi suất thấp cho các hộ dân, doanh nghiệp đầu tư vào nuôi tôm công nghệ cao. Thủ tục vay vốn cần đơn giản, nhanh chóng để tạo điều kiện thuận lợi cho người nuôi tôm tiếp cận nguồn vốn.

6.2. Khuyến Khích Áp Dụng Khoa Học Kỹ Thuật Vào Sản Xuất

Nhà nước hỗ trợ kinh phí cho các dự án nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ vào nuôi tôm. Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo để nâng cao trình độ kỹ thuật cho người nuôi tôm. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất giống chất lượng cao, thức ăn, thuốc thú y phục vụ nuôi tôm.

6.3. Xây Dựng Thương Hiệu Tôm Sóc Trăng Uy Tín

Nhà nước hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng thương hiệu tôm Sóc Trăng uy tín, có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Tăng cường quảng bá sản phẩm tôm Sóc Trăng trên các phương tiện truyền thông. Tham gia các hội chợ triển lãm quốc tế để giới thiệu sản phẩm tôm Sóc Trăng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU Trong chương này tập trung một số nội dung chính như đưa ra tính cấp thiết của đề tài, mục tiêu nghiên cứu và những câu hỏi và giả thuyết cần đặt ra cho nghiên cứu. Trên cơ sở đó, luận án xác định giới hạn nghiên cứu về đối tượng, nội dung, không gian và thời gian. Tiếp đến, mô tả cơ bản những nội dung của luận án tập trung nghiên cứu, đồng thời nêu ra một số ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của luận án. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU Trong phần này trình bày tổng quan các tài liệu liên quan đến nội dung nghiên cứu, cung cấp những thông tin cơ bản về lĩnh vực nghiên cứu cũng như những thông tin có liện quan đến nội dung nghiên cứu.

Một số bài báo về hệ thống nuôi tôm nước lợ cũng được trình bày tóm tắt. CHƯƠNG 3: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 9 Phần này trình bày một cách tổng thể cơ sở lý luận, các khái niệm, đánh giá lý thuyết và thực nghiệm về năng suất và hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp. Từ đó, đề ra phương pháp tiếp cận trong nghiên cứu, khung nghiên cứu, phương pháp thu thập số liệu và phương pháp phân tích trong nghiên cứu. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN Trình bày tổng quan điều kiện kinh tế-xã hội tỉnh Sóc Trăng, tình hình phát triển sản xuất, chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu thủy sản nói chung và nuôi tôm nước lợ nói riêng.

Những thuận lợi, khó khăn trong quá trình phát triển nuôi tôm nước lợ. phân tích thực trạng sản xuất, tiêu thụ, các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất, lợi nhuận, TE, EE, các yếu tố ảnh hưởng đến TE, EE của nông hộ nuôi TTCTTC, TSTC, TSQCCT. Từ đó, đề xuất giải pháp nâng cao hiện quả sản xuất của mô hình nuôi tôm nước lợ ở vùng ven biển tỉnh Sóc Trăng. CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT MÔ HÌNH NUÔI TÔM NƯỚC LỢ CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO 10 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU Trong chương 2, một số nội dung chính được trình bày như: tổng quan các tài liệu liên quan đến nội dung nghiên cứu, nó cung cấp những thông tin cơ bản về lĩnh vực nghiên cứu cũng như những thông tin có liện quan đến nội dung nghiên cứu.

Một số bài báo viết về năng suất, hiệu quả sản xuất nói chung cũng như trong sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản nói riêng, hệ thống nuôi tôm nước lợ cũng được trình bày khái quát.1 PHƯƠNG PHÁP ĐO LƯỜNG HIỆU QUẢ SẢN XUẤT Hiệu quả trong hoạt động sản xuất là sự đóng góp quan trọng cho sự tăng trưởng kinh tế và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong nền kinh tế. Hiệu quả trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp là sự đóng góp quan trọng cho sự tăng trưởng nền kinh tế nông nghiệp, tạo ra sản phẩm thiết yếu cho cuộc sống con người. Việc đánh giá hiệu quả sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp là việc xem khả năng của nông hộ sản xuất ra một mức sản lượng từ một mức chi phí thấp nhất, trên cơ sở đó nông hộ được xem là đã sử dụng tốt nguồn lực sẵn có. Hiệu quả sản xuất được các nhà kinh tế như Farrell (1957), Aigner and Chu (1968), Aigner et al (1977), Meeusen et al (1971), Tim Coelli (2005) định nghĩa là tỷ lệ giữa năng suất, sản lượng và lợi nhuận đạt được của người sản xuất so với mức tiềm năng tối đa mà họ có thể đạt được.

TE là khả năng tạo ra một lượng đầu ra cho trước từ một lượng đầu vào nhỏ nhất hay khả năng tạo ra một lượng đầu ra tối đa từ một lượng đầu vào cho trước, ứng với một trình độ công nghệ nhất định. CE là khả năng lựa chọn được một lượng đầu vào tối ưu mà ở đó giá trị sản phẩm biên (marginal revenue product) của đơn vị đầu vào cuối cùng bằng với giá của đầu vào đó. Hiệu quả kinh tế hay hiệu quả tổng cộng là tích của TE và CE. Việc đo lượng hiệu quả trong hoạt động sản xuất nông nghiệp nhiều nhà khoa học sử dụng phổ biến bằng hai phương pháp.

Một là, phương pháp biên ngẫu nhiên (SFA) dưới dạng hàm sản xuất, hàm lợi nhuận, hàm chi phí. Hai là phương pháp màng bao dữ liệu (DEA) hoặc kết hợp cả hai phương pháp trên. Một số nhà nghiên cứu sử dụng SFA tiêu biểu như: Timmer (1971), Bagi (1982), Bravo-Ureta et al (1986), Ali và Flinn (1989), Carter và Zlang (1994), Nguyễn Văn Song (2005), Poulomi Bhattacharya (2005), Phạm Lê Thông (2011), Phạm Lê Thông và cộng sự (2011), Phạm Lê Thông và Nguyễn Thị 11 Phượng (2015), Nguyễn Hữu Đặng (2011), Nguyễn Hữu Đặng (2012), Đỗ Thị Hương và Nguyễn Văn Ngọc (2013), Ghee-Thean et al (2016),… Một số nhà khoa học sử dụng phương pháp DEA tiêu biểu như: Nguyễn Khắc Minh (2008), Quan Minh Nhựt (2005), Quan Minh Nhựt (2009); Hoàng Văn Cường (2009), Đặng Hoàng Xuân Huy và cộng sự (2009), Đặng Hoàng Xuân Huy và Trần Văn Thắng (2013), Đặng Hoàng Xuân Huy và Phạm Hồng Mạnh (2013), Nguyễn Quốc Nghi và cộng sự (2015), … Và một số nghiên cứu được các nhà khoa học sử dụng kết hợp cả hai phương pháp như: Dawson (1985), Abdul Wadud và Ban White (2000), Lê Kim Long và Đặng Hoàng Xuân Huy (2015),… Mỗi phương pháp phân tích đều có thế mạnh và hạn chế riêng. Hạn chế lớn nhất của DEA là chỉ cho phép người nghiên cứu so sánh hiệu quả của những đơn vị sản xuất trong cùng một mẫu của tổng thể nghiên cứu.

Nghĩa là hiệu quả sản xuất của một đơn vị không thể so sánh với hiệu quả của những đơn vị trong mẫu của tổng thể khác (Quan Minh Nhựt, 2009). Đồng thời, DEA không thể kiểm định giả thuyết thống kê về mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra (Phạm Lê Thông và Đặng Thị Phương Mai, 2015). DEA không thể tách biệt tác động của những yếu tố không quan sát lên đầu ra và giả định mọi chênh lệch giữa đầu ra đạt được so với đầu ra tối đa có thể đạt được đây là phần phi hiệu quả. Hơn nữa DEA cũng rất nhạy với sai số ngẫu nhiên, cho nên nếu có sai số ngẫu nhiên tồn tại trong số liệu thì chúng sẽ ảnh hưởng đến các kết quả đo lường hiệu quả.

Do vậy, kết quả ước lượng DEA có thể rất nhạy cảm khi có những quan sát cực đoan (Coelli et al, 2005). Đới với việc tiếp cận theo phương pháp SFA có thể khắc phục một số nhược điểm của phương pháp DEA. Tuy nhiệu, SFA đòi hỏi phải chỉ định một dạng hàm cụ thể đối với mối quan hệ đầu vào và đầu ra. Tuy nhiên, việc lựa chọn dạng hàm sai sẽ dẫn đến kết quả phân tích sai lệch (Coelli et al, 2005).

Cách tiếp cận DEA không đòi hỏi các ràng buộc về dạng hàm cụ thể, cũng như không đòi hỏi các ràng buộc về các nhân tố ảnh hưởng đến không hiệu quả. Tóm lại, việc lựa chọn phương pháp trong những nghiên cứu đo lường hiệu quả sản xuất nông nghiệp là hàm biên ngẫu nhiên (Stochastic Frontier Analysis - SFA) hay phương pháp màng bao dữ liệu (Data Enveloping Analysis - DEA) hoặc kết hợp cả hai phương pháp là phụ thuộc vào nhiều vấn đề. Trong đó, quan trọng nhất là mục tiêu nghiên cứu và đặc điểm của dữ liệu nghiên cứu.2 HIỆU QUẢ KINH TẾ Những vấn đề liên quan đến phân tích hiệu quả trong sản xuất nói chung và trong sản xuất nông nghiệp, thủy sản nói riêng, được nhiều nhà nghiên cứu thực hiện. Một trong những chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sản xuất đó là EE và hiệu 12 quả này được xem là mức lợi nhuận mà người sản xuất đạt được trong quá trình sản xuất.

EE là thước đo mức độ thành công của người sản xuất trong việc lựa chọn các yếu tố đầu vào và đầu ra một cách tối đa hay nói cách khác là lợi nhuận của nhà sản xuất đạt được tối đa. EE là tích số giữa TE và CE. Vì vậy, nông hộ muốn đạt được EE trong sản xuất thủy sản thì cần phải đạt được cả TE và CE (Farrell, 1957; Theodore, 1964; Rizzo, 1979; Ellis, 1993, Chavas et al 2005; Quan Minh Nhựt, 2009; Phạm Lê Thông, 2011; Phạm Lê Thông và Đặng Thị Phương Mai, 2015; Nguyễn Hữu Đăng, 2012,…). Việc đo lường EE trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp trong và ngoài nước sử dụng phương pháp đo lường chủ yếu là phương pháp SFA và DEA hoặc kết hợp cả hai phương pháp.

Đối với những nghiên cứu sử dụng hàm biên ngẫu nhiên (SFA) dưới dạng hàm lợi nhuận và mô hình hiệu ứng phi hiệu quả để ước lượng EE cho lĩnh vực nông nghiệp, tiêu biểu như: Ali et al (1989) ước lượng EE của nông dân trồng lúa Pakistan; Abdulai et al (1998) phân tích EE thông qua việc đo lường tính kém hiệu quả lợi nhuận của nông hộ trồng lúa vùng Bắc Ghana. Kết quả phân tích đã chỉ ra nguồn vốn, nhân lực (trình độ học vấn), khả năng tiếp cận vốn tín dụng, khả năng chuyên môn hóa góp phần tích cực vào hiệu quả sản xuất; Rahman (2003) ước lượng EE mô hình sản xuất lúa của nông dân tại Bangladesh đã chi ra phần kém hiệu quả chủ yếu là do thổ nhưỡng, kinh nghiệm, hệ thống cơ sở hạ tầng và các hoạt động dịch vụ khuyến nông. Nguyễn Thanh Long và cộng sự (2010b) phân tích các khía cạnh kinh tế và kỹ thuật các mô hình nuôi thủy sản ven biển tỉnh Sóc Trăng, nghiên cứu được thực hiện từ tháng 3/2008 đến tháng 12/2008. Kết quả cho thấy, mô hình nuôi thủy sản ven biển tỉnh Sóc Trăng đa dạng, ngày càng thâm canh hóa và có nhiều loài mới được đưa vào nuôi.

Mật độ thả nuôi của mô hình nuôi TSTC là 26,29 con/m2; bán thâm canh là 15,02 con/m2, quảng canh cải tiến (QCCT) là 7,56 con/m2 ; tôm – lúa là 7,74 con/m2 và có năng suất lần lượt là 4.504 và 919 kg/vụ/ha. Lợi nhuận của mô hình nuôi TSTC là 183,1 triệu đồng/ha; bán thâm canh là 102,2 triệu đồng/ha, quảng canh cải tiến là 50,4 triệu đồng/vụ/ha; tôm – lúa là 28,6 triệu đồng/ha. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ dừng lại phân tích khía cạnh tài chính, kỹ thuật chưa phân tích EE. Phạm Lê Thông và cộng sự (2011) ước lượng EE từ hàm lợi nhuận biên ngẫu nhiên Cobb-Doaglas, dựa trên số liệu thu thập từ 479 nông hộ sản xuất lúa, năm 2010 ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, lợi nhuận trung bình của các nông hộ trong vụ Hè Thu và Thu Đông lần lượt là 7,8 và 6,3 triệu đồng/ha.