PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hệ thống Kho bạc Nhà nước được thành lập ngày 01 tháng 4 năm 1990 và trở thành cơ quan quản lý Nhà nước về quỹ ngân sách nhà nước, quỹ tài chính nhà nước và các quỹ khác được giao quản lý. Trong đó, ngân sách nhà nước được coi là huyết mạch của nền kinh tế quốc dân, góp phần quan trọng vào việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội của đất nước, đặc biệt là thực hiện các chính sách an sinh xã hội và đảm bảo an ninh quốc phòng của quốc gia. Quản lý chi ngân sách nhà nước đã được thể chế hóa và trở thành công cụ để Nhà nước quản lý vĩ mô nền kinh tế, đồng thời là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN).
Kiểm soát chặt chẽ các khoản chi ngân sách nhà nước luôn là mối quan tâm lớn của Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền, góp phần quan trọng trong việc phân phối và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực tài chính quốc gia, chống thất thoát và lãng phí ngân sách nhà nước; tăng cường kỷ luật tài chính, nâng cao uy tín của Nhà nước trong điều hành ngân sách nhà nước (NSNN). Thực tế cho thấy trong quản lý và điều hành Ngân sách nhà nước, KBNN đã trở thành một công cụ đắc lực giúp Nhà nước trong việc kiểm tra, kiểm soát mọi hoạt động tài chính. Song công việc kiểm soát chi thực tế rất phức tạp, việc kiểm soát chi NSNN phải được thực hiện trước trong và sau quá trình cấp phát thanh toán. Các khoản chi phải có trong dự toán được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.
Do vậy việc thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước đối với KBNN là rất khó khăn, đòi hỏi KBNN phải có các gợi ý chính sách trong việc kiểm soát chi thường xuyên cho hợp lý, đúng chế độ, tiêu chuẩn và đúng pháp luật tránh hiện tượng lãng phí Ngân sách nhà nước và đảm bảo cân đối ngân sách một cách lành mạnh. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp đã bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế và bất cập cần khắc phục như: Quy trình kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước thay đổi liên tục, trong nhiều trường hợp vẫn chưa linh hoạt 1 Luan van không thể hiện được tính chủ động, nhiều vấn đề cấp bách chưa đáp ứng được kịp thời hoặc chưa có hướng xử lý thích hợp; Công tác điều hành ngân sách của chính quyền trên địa bàn còn nhiều bất cập. Khâu lập dự toán chưa sát với nhiệm vụ chi của đơn vị sử dung ngân sách (ĐVSDNS) phải điều chỉnh và bổ sung dự toán, vai trò quản lý NSNN trên địa bàn chưa được quan tâm đúng mức; phân công nhiệm vụ kiểm soát chi NSNN còn bất cập chưa tạo điều kiện tốt nhất cho khách hàng; Năng lực công chức làm kiểm soát chi thường xuyên còn hạn chế về chuyên môn, chưa đáp ứng kịp thời với những đổi mới; Tình trạng kiểm soát các khoản chi thường xuyên NSNN vẫn còn chưa bao quát hết, nhiều khoản chi sai chế độ, chi không đúng tiêu chuẩn, định mức do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành hoặc chưa xử lý rõ ràng trách nhiệm của cá nhân hay tổ chức đối với các khoản chi sai chế độ. Vì vậy, kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp cần phải được hoàn thiện và nân cao một cách có hệ thống và khoa học.
Mặc dù vậy, quá trình thực hiện kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN Thị xã Hồng Ngự vẫn còn những tồn tại, hạn chế, bất cập như: kiểm soát chi NSNN tại KBNN chưa hiệu quả; chưa đáp ứng yêu cầu quản lý và cải cách tài chính công trong điều kiện hiện đại hóa thông tin, cải cách thủ tục hành chính trong xu thế mở cửa và hội nhập quốc tế. Bên cạnh đó, trong thời gian gần đây tình trạng kế toán hoặc thủ trưởng đơn vị sử dụng NSNN lợi dụng sơ hở các quy định của nhà nước trong công tác quản lý tài chính ngân sách; lợi dụng sự sơ hở của công chức KBNN đôi khi thực hiện không đầy đủ các bước theo quy trình nghiệp vụ đã lập giả hồ sơ, tài liệu, chứng từ thực hiện thanh toán qua KBNN để chiếm đoạt tiền NSNN trong thời gian dài làm ảnh hưởng lớn đến uy tín của đơn vị KBNN trên địa bàn. Vì vậy, KBNN cần phải có giải pháp tăng cường kiểm soát các khoản chi NSNN qua KBNN đảm bảo phát hiện và ngăn chặn kịp thời các khoản chi sai chế độ của ĐVSDNS. Đồng thời, cũng góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của các ngành, các cấp, các cơ quan, đơn vị có liên quan đến quản lý và sử dụng NSNN.
Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn trên tôi chọn đề tài: “Nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Thị xã Hồng Ngự, Đồng Tháp” làm đề tài nghiên cứu. Một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Qua nghiên cứu trong những năm gần đây có nhiều đề tài cũng như công trình nghiên cứu của các tác giả, tập trung phân tích, nhận diện, mô tả các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả, hiệu quả công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN và đã đề xuất nhiều giải pháp để hoàn thiện và nâng cao công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN, cụ thể như: - Nghiên cứu của Hoàng Minh Thắng (2018), “Hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Kho bạc Nhà nước Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình”. - Nghiên cứu của Lê Thị Thu Hà (2019), “Nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước tỉnh Đắk Nông”. - Phan Kiều Oanh (2019), “Hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN huyện Bến Lức, tỉnh Long An”.
- Hà Viết Tâm (2019) “Tăng cường kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ”. - Võ Văn Cường (2020), “Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách huyện qua Kho bạc Nhà nước Tân Hồng - Đồng Tháp”. Trên cơ sở nghiên cứu các nghiên cứu có liên quan đến công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN, hiệu quả của công tác kiểm soát chi thường xuyên trên các địa bàn khác nhau. Tác giả đã tổng hợp được lý thuyết, cơ sở lý luận, hệ thống chỉ tiêu phân tích,… Từ đó làm cơ sở để nghiên cứu thực trạng hiệu quả công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách, nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp.
Mục tiêu nghiên cứu 3. Mục tiêu chung Trên cơ sở đánh giá thực trạng kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới. Mục tiêu nghiên cứu 3 Luan van - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về quản lý và kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN trong điều kiện hiện nay; - Đánh giá thực trạng kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2018-2020; - Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp đoạn 2018-2020; - Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp thời gian tới.3 Câu hỏi nghiên cứu Nghiên cứu này được tiến hành nhằm trả lời các câu hỏi sau đây liên quan đến kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp: 1) Thực trạng kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp những năm qua diễn ra như thế nào? Đã đạt được những kết quả, hiệu quả gì? Còn những tồn tại, hạn chế gì? Nguyên nhân gì? 2) Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp? 3) Cần có những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp thời gian tới? 4. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động chi thường NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, Đồng Tháp.
Đối tượng khảo sát: Hiệu quả công tác kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, Đồng Tháp. Phạm vi nghiên cứu - Về không gian: Đề tài được nghiên cứu tại KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp và trên địa bàn Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp. - Về thời gian: Số liệu sử dụng cho phân tích thực trạng kiểm soát chi thường xuyên NSNN từ năm 2018-2020, đề xuất giải pháp cho đến năm 2025. Phương pháp nghiên cứu 4 Luan van 6.
Phương pháp thu thập thông tin, số liệu - Số liệu thứ cấp: Số liệu cho nghiên cứu đề tài được lấy từ các báo cáo trên hệ thống Tabmis, các thông tin qua mạng nội bộ của KBNN, các báo cáo tổng kết kiểm soát chi NSNN giai đoạn 2018-2020 và kết hợp kiến thức trong quá trình nghiên cứu tài liệu trên tạp chí ngân quỹ quốc gia để làm dẫn chứng, minh chứng hay đưa ra các kết luận, nhận xét và đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên tại KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp. - Số liệu sơ cấp: Các số liệu sơ cấp phục vụ cho nghiên cứu của đề tài được thu thập điều tra thực tế tại KBNN Thị xã Hồng Ngự, một số đơn vị sử dụng NSNN và cơ quan quản lý ngân sách, thông qua các phương pháp như: + Phỏng vấn trực tiếp: Là phương pháp mà người phỏng vấn đến gặp trực tiếp đối tượng phỏng vấn thu thập các thông tin cơ bản về kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp phục vụ cho nghiên cứu của đề tài. Các nội dung phỏng vấn về thông tin người được phỏng vấn như: Tên cơ quan, phòng ban làm việc, mức độ hài lòng trong quy trình kiểm soát chi, những vướng mắc trong thanh toán các khoản chi thường xuyên NSNN. + Phương pháp thu thập số liệu qua phiếu điều tra: Đối tượng phát phiếu điều tra: Đơn vị sử dụng NSNN trên địa bàn Thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp, cơ quan quản lý NSNN và KBNN Thị xã Hồng Ngự.