phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chƣơng: CHƢƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN VÀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP BẢN VIỆT CHƢƠNG 3 : GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP BẢN VIỆT 1 CHƢƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN VÀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Huy động vốn c ủa Ng ân hàng thƣơng mại 1.1 Nguồn vốn trong hoạt động kinh doanh của NHTM Nguồn vốn Ngân hàng là những giá trị tiền tệ mà Ngân hàng có thể tạo lập đƣợc dùng để cho vay, đầu tƣ và thực hiện các nghiệp vụ trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng. Thực chất vốn của ngân hàng là một bộ phận thu nhập quốc dân tạm thời nhàn rỗi trong quá trình sản xuất, phân phối và tiêu dùng mà ngƣời sở hữu chúng gửi vào Ngân hàng để thực hiện các mục đích khác nhau.
Hay nói cách khác là ngân hàng phải hoàn trả lại cho họ một khoản thu nhập. Nhƣ vậy, Ngân hàng đã thực hiện vai trò tập trung và phân phối lại vốn dƣới hình thức tiền tệ, làm tăng nhanh quá trình luân chuyên vốn, phục vụ và kích thích mọi hoạt động của nền kinh tế phát triển. Đồng thời, chính các hoạt động đó lại quyết định đến sự tồn tại và phát triển hoạt động kinh doanh của NHTM. Nhìn chung vốn chi phối toàn bộ các hoạt động và quyết định đối với việc thực hiện các chức năng của NHTM.
Nguồn vốn của NHTM đa dạng và phong phú; xuất phát từ nhiều nguồn và tồn tại dƣới những hình thức khác nhau. Mỗi nguồn có những đặc trƣng, ƣu nhƣợc điểm riêng.1 Vốn tự có: Vốn tự có, còn đƣợc gọi là vốn chủ sở hữu, là vốn riêng của NHTM. Đây là số vốn ban đầu và đƣợc gia tăng không ngừng cùng với quá trình phát triển của NHTM. Về phƣơng diện quản lý, vốn tự có là số vốn tối thiểu, bắt buộc một NHTM phải có để đƣợc cấp giấy phép kinh doanh, đồng thời là cơ sở để thu hút các nguồn vốn khác.
Vốn tự có bao gồm vốn điều lệ và các quỹ của NHTM nhƣ quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, quỹ đầu tƣ phát triển nghiệp vụ, thặng dƣ vốn và lợi nhuận không chia. 2 Vốn này trƣớc hết đƣợc dùng để xây dựng nhà cửa, văn phòng làm việc, mua sắm tài sản, trang thiết bị nhằm tạo cơ sở vật chất đảm bảo cho hoạt động của ngân hàng, số còn lại để đầu tƣ, liên doanh, cho vay trung và dài hạn Vốn tự có là nguồn vốn có tính ổn định cao và không ngừng gia tăng. Việc gia tăng vốn tự có đồng nghĩa với việc gia tăng năng lực tài chính của NHTM, do đó sẽ gia tăng năng lực cạnh tranh, mở rộng mạng lƣới. Vốn tự có của ngân hàng là yếu tố tài chính quan trọng bậc nhất tuy nó chỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ, nó vừa cho thấy qui mô của ngân hàng vừa phản ánh khả năng đảm bảo các khoản nợ của ngân hàng đối với khách hàng 1.2 Vốn huy động: Đây là nguồn vốn chủ yếu của các ngân hàng thƣơng mại, thực chất là tài sản bằng tiền của các chủ sở hữu chủ mà ngân hàng tạm thời quản lý và sử dụng với nghĩa vụ hoàn trả kịp thời, đầy đủ khi khách hàng yêu cầu.
Nguồn vốn huy động là nguồn tài nguyên to lớn nhất mà chỉ có NHTM mới đƣợc quyền huy động vốn dƣới nhiều hình thức khác nhau. Nguồn vốn này đƣợc hình thành từ việc nhận tiền gửi của các cá nhân và tổ chức kinh tế gồm tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiết kiệm hoặc thông qua việc NHTM phát hành giấy tờ có giá nhƣ kỳ phiếu, trái phiếu,… Vốn huy động chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn vốn của NHTM. Các NHTM hoạt động đƣợc chủ yếu là nhờ vào nguồn vốn này. Tuy nhiên, nguồn vốn này có chi phí sử dụng vốn tƣơng đối cao và chiếm tỷ trọng chi phí đầu vào rất lớn trong hoạt động kinh doanh của NHTM.
Đồng thời, đây cũng là nguồn vốn có tính cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng. Vốn huy động là nguồn vốn không ổn định vì khách hàng có thể rút tiền bất cứ lúc nào mà không bị ràng buộc. Các NHTM cần phải duy trì một khoản “dự trữ thanh khoản” để sẵn sàng đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng. Vì vậy, nguồn vốn này chỉ đƣợc sử dụng trong các họat động tín dụng và bảo lãnh, không đƣợc sử dụng để đầu tƣ.3Vốn đi vay: Vốn đi vay là nguồn vốn giúp cho các NHTM bổ sung nguồn vốn ngắn hạn của mình để đảm bảo duy trì họat động một cách bình thƣờng.
Nguồn vốn đi vay có vị trí quan trọng trong tổng nguồn vốn của ngân hàng thƣơng mại, gồm vốn vay NHNN và vốn vay các NHTM khác,TCTD khác. NHNN sẽ cho NHTM vay thông qua biện pháp tái cấp vốn dƣới các hình thức chiết khấu, tái chiết khấu chứng từ có giá; cho vay cầm cố chứng từ có giá; cho vay lại theo hồ sơ tín dụng; cho vay theo đối tƣợng chỉ định. Tái cấp vốn nhằm giúp NHTM bổ sung nguồn vốn ngắn hạn để có thể tiếp tục cho vay đối với các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân, nhờ đó làm gia tăng khối lƣợng tín dụng cung ứng cho nền KT. NHNN còn áp dụng biện pháp cho vay thanh toán đối với NHTM bằng phƣơng thức cho vay qua đêm hoặc cho vay thấu chi.
NHTM có thể sử dụng nguồn vốn vay các NHTM khác,TCTD khác thông qua thị trƣờng liên ngân hàng: Đây là loại vay và cho vay lẫn nhau giữa các ngân hàng theo phƣơng thức tự vay tự trả. Phƣơng thức này rất linh hoạt giúp NHTM cân đối vốn một cách kịp thời.4Vốn tiếp nhận: Vốn tiếp nhận là nguồn tiếp nhận từ các tổ chức tài chính ngân hàng, từ ngân sách nhà nƣớc… để tài trợ theo các chƣơng trình, dự án về phát triển kinh tế xã hội, cải tạo môi sinh… Nguồn vốn này chỉ đƣợc sử dụng theo đúng đối tƣợng và mục tiêu đã đƣợc xác định Chỉ những NHTM nào có uy tín, có đủ điều kiện về mạng lƣới, về đội ngũ cán bộ chuyên môn và yêu cầu trình độ kỹ thuật, mới có thể tiếp nhận đƣợc nguồn vốn tài trợ.5 Vốn khác: Các nguồn vốn phát sinh trong quá trình hoạt động của ngân hàng (đại lý, chuyển tiền, các dịch vụ ngân hàng…) 1.2 Vai trò của nguồn vốn huy động Vốn là cơ sở để ngân hàng tổ chức mọi hoạt động kinh doanh Đối với Ngân hàng, vốn là cơ sở để nó tổ chức mọi hoạt động kinh doanh. 4 Với đặc trƣng của hoạt động Ngân hàng, vốn là đối tƣợng kinh doanh chính và chủ yếu. Ngân hàng là tổ chức kinh doanh loại hàng hóa đặc biệt là tiền tệ.
Chính vì vậy có thể nói: Vốn là điểm xuất phát trong chu kì kinh doanh của Ngân hàng. Do đó, Ngân hàng phải thƣờng xuyên chăm lo tới việc tăng trƣởng vốn trong suốt quá trình hoạt động. Vốn quyết định quy mô tín dụng và các hoạt động khác. Tùy thuộc vào qui mô và cơ cấu nguồn vốn huy động đƣợc mà các Ngân hàng sẽ quyết định qui mô và cơ cấu đầu tƣ.
Với nguồn vốn huy động lớn, Ngân hàng có đủ khả năng mở rộng phạm và khối lƣợng cho vay không chỉ giới hạn trên thị trƣờng trong nƣớc mà còn trên cả thị trƣờng nƣớc ngoài (cho vay trên thị trƣờng quốc tế). Ngƣợc lại, do khả năng vốn hạn hẹp nên các Ngân hàng nhỏ không có phản ứng nhanh nhạy trƣớc sự biến động của lãi suất, ảnh hƣởng đến khả năng thu hút vốn đầu tƣ. Nói chung, một Ngân hàng có nguồn vốn dồi dào sẽ đáp ứng đƣợc nhu cầu xin vay, dễ dàng mở rộng thị trƣờng Tín dụng, tăng khả năng thanh toán và các dịch vụ khác của Ngân hàng. Vốn quyết định năng lực thanh toán và bảo đảm uy tín của ngân hàng trên thị trƣờng tài chính.
Trong nền kinh tế thị trƣờng, để tồn tại và mở rộng qui mô hoạt động, đòi hỏi các Ngân hàng phải có uy tín lớn trên thị trƣờng. Uy tín đó phải đƣợc thể hiện trƣớc hết ở khả năng thanh toán khi khách hàng có yêu cầu. Khả năng thanh toán của ngân hàng càng cao thì vốn khả dụng của ngân hàng càng lớn. Để đảm bảo đƣợc các điều kiện trên, ngân hàng phải có nguồn vốn thỏa mãn cả hai yêu cầu: chất lƣợng và khối lƣợng.
Vì vậy, để nguồn vốn huy động sử dụng có hiệu quả thì trong kinh doanh ngân hàng cần phải mở rộng qui mô tín dụng, đồng thời phải nâng cao chất lƣợng tín dụng. Vốn quyết định đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng. Nguồn vốn lớn là điều kiện thuận lợi cho Ngân hàng mở rộng quan hệ Tín dụng với các thành phần kinh tế cả về qui mô, khối lượng, thời gian và thời hạn cho vay. Đặc biệt ngày nay sự xuất hiện hàng loạt các Tổ chức Tín dụng 5 đã làm cho tình hình cạnh tranh giữa các Ngân hàng càng gay gắt.
Với nguồn vốn dồi dào, Ngân hàng sẽ chủ động ra các mức lãi suất cho vay một cách hợp lý để thu hút khách hàng nhằm mở rộng và nâng cao qui mô chất lượng Tín dụng. Với năng lực Tài chính vững mạnh, Ngân hàng sẽ ngày càng củng cố uy tín của mình, làm gia tăng năng lực cạnh tranh trên thị trƣờng.3 Các hình thức huy động vốn 1.1Tiền gửi không kỳ hạn: Tiền gửi không kỳ hạn là loại tiền gửi mà ngƣời gửi tiền đƣợc sử dụng một cách chủ động và linh hoạt không bị ràng buộc về mặt thời gian. Tiền gửi không kỳ hạn là loại tiền gửi phục vụ nhu cầu giao dịch, thanh toán cho chủ tài khoản nhƣ trả tiền hàng hóa, dịch vụ, rút tiền mặt, chuyển tiền,… Chủ tài khoản gửi tiền vào tài khoản không nhằm mục đích hƣởng lãi mà vì nhu cầu giao dịch, thanh toán. Vì vậy, lãi suất không phải là công cụ để thu hút nguồn vốn này mà công cụ chính là dịch vụ do ngân hàng cung cấp với nhiều tiện ích, an toàn, nahnh chóng và chính xác.
Tiền gửi không kỳ hạn là loại nguồn vốn huy động có chi phí sử dụng vốn rất thấp. Do đó, các NHTM nên tập trung huy động nguồn vốn này, thì hoạt động kinh doanh của ngân hàng mới có hiệu quả cao. Nhờ tính chất linh hoạt của nó mà tiền gửi không kỳ hạn đƣợc sử dụng để cho vay ngắn hạn.