BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN THỊ DIỆU NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN DU LỊCH TỈNH BÌNH THUẬN TỪ NAY ĐẾN 2010 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh, năm 2005 MÔÛ ÑAÀU Nhöõng naêm gaàn ñaây du lòch Bình Thuaän ngaøy caøng phaùt trieån vaø trôû thaønh moät ngaønh kinh teá quan troïng cuûa tænh, thu huùt nhieàu nhaø ñaàu tö, du khaùch trong vaø ngoaøi nöôùc. Töø moät vuøng ñaát ven bieån coøn hoang sô caùch ñaây khoâng laâu, ñeán nay Bình Thuaän ñang ñöôïc bieát ñeán nhö moät trung taâm du lòch nghæ döôõng noåi tieáng trong caû nöôùc, coù söùc thu huùt maïnh meõ du khaùch trong nöôùc vaø quoác teá. Ñeå ñaåy maïnh toác ñoä phaùt trieån du lòch Bình Thuaän ngaøy caøng taêng, thöïc hieän Nghò quyeát 19-NQ/TU ngaøy 25/3/2004 Ban chaáp haønh Ñaûng boä tænh Bình Thuaän (khoaù X) veà phaùt trieån du lòch ñeán naêm 2010, ngaøy 15/3/2005 UBND tænh Bình Thuaän ñaõ ban haønh “Chöông trình haønh ñoäng cuûa UBND tænh veà phaùt trieån du lòch ñeán naêm 2010”. Chöông trình haønh ñoäng naøy ñaõ ñeà ra caùc quan ñieåm, muïc tieâu, yeâu caàu, noäi dung chöông trình vaø caùc chính saùch, giaûi phaùp phaùt trieån du lòch Bình Thuaän ñeán naêm 2010 ñeå thöïc hieän muïc tieâu ñöa du lòch trôû thaønh moät ngaønh kinh teá muõi nhoïn cuûa tænh, thuùc ñaåy söï phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi cuûa ñòa phöông vaø laøm dòch chuyeån cô caáu kinh teá theo höôùng hieän ñaïi, goùp phaàn thöïc hieän chieán löôïc phaùt trieån ngaønh maø Ñaïi hoäi Ñaûng toaøn quoác laàn thöù IX ñaõ vaïch ra: " Phaùt trieån du lòch thaät söï trôû thaønh moät ngaønh kinh teá muõi nhoïn; naâng cao chaát löôïng vaø hieäu quaû hoaït ñoäng treân cô sôû khai thaùc lôïi theá veà ñieàu kieän töï nhieân, sinh thaùi, truyeàn thoáng vaên hoaù, lòch söû, ñaùp öùng nhu caàu du lòch trong nöôùc vaø phaùt trieån nhanh du lòch quoác teá, sôùm ñaït trình ñoä phaùt trieån du lòch cuûa khu vöïc.
Xaây döïng vaø naâng caáp cô sôû vaät chaát, hình thaønh caùc khu du lòch troïng ñieåm, ñaåy maïnh hôïp taùc vaø lieân keát vôùi caùc nöôùc." Thôøi gian qua, maëc duø Bình Thuaän ñaõ ñaït ñöôïc nhöõng keát quaû khaû quan trong vieäc thu huùt voán cho ñaàu tö phaùt trieån du lòch, theå hieän qua soá löôïng voán ñaàu tö taêng nhanh, caùc keânh huy ñoäng voán töøng böôùc ñöôïc ña daïng hoaù, thu huùt nhieàu thaønh phaàn tham gia ñaàu tö. Tuy nhieân coâng taùc huy ñoäng vaø söû duïng voán ñaàu tö phaùt trieån du lòch Bình Thuaän cuõng coøn khoù khaên, chöa ñaùp öùng yeâu caàu ñeå ñaït ñöôïc muïc tieâu ñaõ ñeà ra. Ñeå goùp phaàn phaân tích vaø ñaùnh giaù thöïc traïng, töø ñoù ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp thuùc ñaåy coâng taùc huy ñoäng vaø söû duïng voán ñaàu tö cho phaùt trieån du lòch Bình Thuaän trong thôøi gian tôùi, toâi xin choïn ñeà taøi: " Naâng cao hieäu quaû huy ñoäng vaø söû duïng voán ñaàu tö phaùt trieån du lòch tænh Bình Thuaän töø nay ñeán 2010" laøm ñeà taøi cho luaän vaên thaïc só cuûa mình. 1 Muïc ñích cuûa ñeà taøi laø öùng duïng lyù luaän veà voán vaø caùc keânh huy ñoäng voán ñaàu tö ñeå phaân tích vai troø cuûa coâng taùc huy ñoäng vaø söû duïng voán trong quaù trình phaùt trieån du lòch Bình Thuaän trong thôøi gian qua, ñaùnh giaù nhöõng keát quaû ñaït ñöôïc vaø nhöõng haïn cheá, vöôùng maéc.
Töø ñoù xaùc ñònh nhöõng giaûi phaùp vaø kieán nghò caùc vaán ñeà caàn giaûi quyeát. Phöông phaùp nghieân cöùu chuû yeáu cuûa ñeà taøi laø phöông phaùp moâ taû vaø phöông phaùp phaân tích, vôùi nguoàn soá lieäu ñöôïc thu thaäp töø nieân giaùm thoáng keâ, caùc baùo caùo cuûa UBND tænh, caùc sôû, ban ngaønh trong tænh vaø soá lieäu ñöôïc coâng boá treân Internet. Trong quaù trình thöïc hieän luaän vaên, do naêng löïc vaø ñieàu kieän nghieân cöùu coøn nhieàu haïn cheá, chaéc chaén noäi dung luaän vaên khoâng theå traùnh khoûi thieáu soùt, raát mong ñöôïc söï quan taâm goùp yù cuûa Thaày Coâ. TOÅNG QUAN LYÙ THUYEÁT 1.1 NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ DU LÒCH 1.1 NHÖÕNG LYÙ LUAÄN CÔ BAÛN VEÀ DU LÒCH 1.1 Nhöõng khaùi nieäm cô baûn - Moät soá khaùi nieäm veà du lòch Ngaønh du lòch hieän ñaïi hình thaønh trong theá kyû XIX cuøng vôùi söï phaùt trieån cuûa neàn vaên minh coâng nghieäp, vaø töø sau chieán tranh theá giôùi laàn thöù II ñaõ trôû thaønh moät trong nhöõng ngaønh coù toác ñoä taêng tröôûng maïnh vaø chaéc chaén cuûa kinh teá theá giôùi.
Khaùi nieäm veà du lòch cuõng ñaõ coù nhöõng thay ñoåi theo söï phaùt trieån cuûa ngaønh. Neáu xem xeùt du lòch nhö laø moät hieän töôïng xaõ hoäi, hieän töôïng nhaân vaên laøm phong phuù theâm nhaän thöùc vaø cuoäc soáng con ngöôøi, Toå chöùc du lòch theá giôùi (WTO : World Tourism Organization) ñaõ ñöa ra ñònh nghóa :”Du lòch bao goàm nhöõng hoaït ñoäng cuûa nhöõng ngöôøi ñi ñeán moät nôi khaùc ngoaøi nôi cö truù thöôøng xuyeân cuûa mình trong thôøi haïn khoâng quaù moät naêm lieân tuïc ñeå vui chôi, vì coâng vieäc hay vì muïc ñích khaùc khoâng lieân quan ñeán nhöõng hoaït ñoäng kieám tieàn ôû nôi maø hoï ñeán”. Neáu xem du lòch khoâng chæ ñôn thuaàn laø hieän töôïng xaõ hoäi maø coøn laø hoaït ñoäng kinh teá, noù ñöôïc coi laø toaøn boä caùc hoaït ñoäng maø muïc tieâu laø keát hôïp hoaït ñoäng cuûa caùc ñoái töôïng tham gia vaøo quaù trình, keát hôïp giaù trò cuûa caùc taøi nguyeân du lòch thieân nhieân vaø nhaân vaên vôùi caùc dòch vuï, haøng hoùa ñeå taïo ra saûn phaåm du lòch ñaùp öùng nhu caàu cuûa khaùch. Vôùi tö caùch laø ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa du lòch hoïc, theo toâi khaùi nieäm du lòch phaûn aûnh caùc moái quan heä baûn chaát beân trong, laøm cô sôû cho vieäc nghieân cöùu caùc xu höôùng vaø caùc quy luaät phaùt trieån cuûa noù ; theo goùc ñoä naøy du lòch laø nhöõng hoaït ñoäng vaø moái quan heä phaùt sinh do söï taùc ñoäng qua laïi laãn nhau giöõa khaùch du lòch, ngöôøi kinh doanh du lòch, chính quyeàn vaø coäng ñoàng daân cö ñòa phöông trong quaù trình thu huùt, tieáp ñoùn vaø phuïc vuï khaùch du lòch.
- Du khaùch: Cuõng theo ñònh nghóa cuûa Toå chöùc Du lòch Quoác teá, khaùch vieáng (visistors) laø nhöõng ngöôøi rôøi khoûi nôi cö truù cuûa mình ñeán nôi khaùc khoâng quaù moät naêm vaø khoâng vì muïc ñích kieám tieàn ; du khaùch (tourists) laø nhöõng khaùch vieáng coù löu truù qua hôn moät ñeâm taïi nôi ñeán ; khaùch vieáng trong ngaøy (same-day 3 visistors) khoâng coù löu truù qua ñeâm taïi nôi ñeán. Khaùch du lòch quoác teá laø nhöõng khaùch maø nôi cö truù laø moät quoác gia khaùc vôùi quoác gia nôi ñeán du lòch ; khaùch du lòch noäi ñòa laø nhöõng khaùch maø quoác gia nôi cö truù cuõng laø quoác gia nôi ñeán tham quan du lòch, bao goàm caû nhöõng ngöôøi nöôùc ngoaøi nhöng ñang cö truù taïi quoác gia ñoù. - Khu du lòch, ñieåm du lòch vaø tuyeán du lòch Khu du lòch laø moät khoâng gian ñòa lyù bao goàm dieän tích maët ñaát, maët nöôùc coù taøi nguyeân du lòch phong phuù, haáp daãn, ñaõ ñöôïc quy hoaïch vaø coâng nhaän veà maët phaùp lyù bôûi Nhaø nöôùc, chuû yeáu söû duïng vaøo muïc ñích du lòch hoaëc boå trôï cho muïc ñích du lòch, vaø vieäc söû duïng naøy coù tính hôn haún veà kinh teá - xaõ hoäi tröôùc maét vaø laâu daøi so vôùi söû duïng noù vaøo caùc muïc ñích khaùc. Taøi nguyeân du lòch bao goàm caû nhöõng taøi nguyeân thieân nhieân, moâi tröôøng, sinh thaùi (baõi bieån, soâng hoà, nuùi, röøng caây.) ; caû nhöõng taøi nguyeân nhaân vaên nhö caùc di saûn vaên hoùa, lòch söû, caùc coâng trình kieán truùc, caùc giaù trò vaên hoùa phi vaät theå.
Khu du lòch phaûi coù quy moâ caàn thieát, khu du lòch goàm khu du lòch quoác gia vaø khu du lòch ñòa phöông. Ñieåm du lòch laø nôi coù moät vaøi loaïi taøi nguyeân du lòch haáp daãn hoaëc coâng trình rieâng bieät phuïc vuï du lòch hay keát hôïp caû hai ôû quy moâ nhoû. Tuyeán du lòch laø loä trình noái caùc ñieåm, caùc khu du lòch khaùc nhau nhaèm ñaùp öùng nhu caàu cuûa khaùch du lòch. - Saûn phaåm du lòch Coù nhieàu ñònh nghóa veà saûn phaåm du lòch, theo toâi, moät trong nhöõng khaùi nieäm ñoù laø:”Saûn phaåm du lòch laø söï keát hôïp nhöõng dòch vuï vaø phöông tieän vaät chaát treân cô sôû khai thaùc caùc tæeàm naêng du lòch nhaèm cung caáp cho du khaùch moät khoaûng thôøi gian thuù vò, moät kinh nghieäm du lòch troïn veïn vaø söï haøi loøng” (Töø ñieån du lòch - Tieáng Ñöùc NXB Berlin 1984).
Saûn phaåm du lòch bao goàm nhöõng haøng hoùa vaø dòch vuï keát hôïp nhau. Dòch vuï du lòch laø keát quaû cuûa caùc hoaït ñoäng kinh teá ñöôïc theå hieän trong saûn phaåm voâ hình nhö vaän chuyeån, löu truù aên uoáng, vui chôi giaûi trí, taøi chính, thoâng tin lieân laïc, y teá vaø caùc dòch vuï caù nhaân khaùc.2 Moät soá quan ñieåm veà phaùt trieån du lòch Theo xu höôùng hieän nay laø phaùt trieån kinh teá phaûi ñi ñoâi vôùi vieäc baûo veä moâi tröôøng ñeå baûo ñaûm tính beàn vöõng, töø ñaàu thaäp nieân 90 ñaõ xuaát hieän khaùi nieäm du lòch sinh thaùi, ñöôïc caùc quoác gia quan taâm vaø Toå chöùc Du lòch Quoác teá khuyeán khích phaùt trieån. Vôùi yeâu caàu phaûi ngaøy caøng phaùt huy caùc taùc ñoäng tích 4 cöïc, haïn cheá nhöõng taùc ñoäng tieâu cöïc cuûa du lòch leân caùc yeáu toá moâi tröôøng, noäi dung cô baûn cuûa du lòch sinh thaùi khoâng ñôn thuaàn laø nhöõng hoaït ñoäng du lòch dieãn ra ôû nhöõng vuøng giaøu tieàm naêng veà sinh thaùi töï nhieân, veà giaù trò vaên hoùa maø taäp trung vaøo möùc ñoä traùch nhieäm cuûa con ngöôøi ñoái vôùi moâi tröôøng ; khoâng chæ döøng laïi ôû möùc ñoä thuï ñoäng laø haïn cheá toái ña caùc suy thoaùi moâi tröôøng do du lòch taïo ra, maø coøn phaûi chuû ñoäng ñoùng goùp vaøo söï phaùt trieån moâi tröôøng cuûa caùc vuøng du lòch : “Du lòch sinh thaùi laø loaïi hình du lòch döïa vaøo thieân nhieân vaø vaên hoùa baûn ñòa gaén vôùi giaùo duïc moâi tröôøng, coù ñoùng goùp cho noã löïc baûo toàn vaø phaùt trieån beàn vöõng vôùi söï tham gia tích cöïc cuûa coäng ñoàng ñòa phöông”. Giöõa thaäp nieân 90, xuaát hieän khaùi nieäm môùi laø phaùt trieån du lòch beàn vöõng.
WTO cho raèng :”Phaùt trieån du lòch beàn vöõng thoûa maõn nhöõng nhu caàu hieän taïi cuûa du khaùch vaø caùc vuøng ñoùn khaùch trong khi vaãn baûo veä vaø naâng cao caùc cô hoäi cho töông lai. Phaùt trieån du lòch beàn vöõng ñoøi hoûi phaûi quaûn lyù taát caû caùc nguoàn taøi nguyeân theo moät caùch naøo ñoù ñeå vöøa ñaùp öùng caùc nhu caàu kinh teá, xaõ hoäi vaø thaåm myõ trong khi vaãn giöõ gìn baûn saéc vaên hoùa, caùc quaù trình sinh thaùi cô baûn, söï ña daïng sinh hoïc vaø caùc heä thoáng ñaûm baûo söï soáng”.