Luận văn thạc sĩ nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh yếu kém thông qua dạy học phần hóa học vô cơ lớp 11 trung học phổ thông

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu cải thiện kết quả học tập cho học sinh yếu kém thông qua dạy học phần hóa học vô cơ lớp 11 trung, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Người hướng dẫn: PGS. Trần Trung Ninh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm hóa học
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả học tập hóa học cho học sinh yếu kém
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Xu hướng đổi mới phương pháp dạy học trên thế giới và Việt Nam
• 1.2. Đổi mới phương pháp dạy học
• 1.2.1. Một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học
• 1.2.1.1. Cải tiến các phương pháp dạy học truyền thống
• 1.2.1.2. Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học
• 1.2.1.3. Tăng cường sử dụng phương tiện và công nghệ thông tin trong dạy học
• 1.2.1.4. Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo
• 1.2.1.5. Tăng cường các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn
• 1.2.1.6. Bồi dưỡng phương pháp học tập cho học sinh
• 1.2.1.7. Cải tiến việc kiểm tra đánh giá
• 1.3. Dạy học tích cực
• 1.3.1. Dạy học tích cực là một quan điểm sư phạm
• 1.3.2. Một số phương pháp dạy học tích cực
• 1.3.2.1. Phương pháp dạy học theo nhóm
• 1.3.2.2. Phương pháp dạy học nêu vấn đề
• 1.3.2.3. Phương pháp trò chơi dạy học
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỌC TẬP CHO HỌC SINH YẾU KÉM THÔNG QUA DẠY HỌC PHẦN HÓA HỌC VÔ CƠ LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Phân tích chương trình hóa học vô cơ lớp 11 trung học phổ thông
• 2.2. Hệ thống các bài tập hóa học nhằm tăng hứng thú học tập, củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng và nâng cao hiệu quả học tập môn hóa học cho học sinh lớp 11 trung học phổ thông
• 2.2.1. Nguyên tắc tuyển chọn và xây dựng bài tập hóa học mới
• 2.2.2. Hệ thống các bài tập hóa học vô cơ lớp 11 trung học phổ thông
• 2.2.3. Những biện pháp để giúp đỡ học sinh yếu kém
• 2.2.4. Phương pháp chung giải bài tập hóa học
• 2.2.5. Sử dụng lược đồ tư duy trong các giờ luyện tập
• 2.2.6. Thiết kế một số bài giảng và đề kiểm tra hóa học theo hướng hoạt động hóa nhằm giúp đỡ học sinh yếu kém
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm
• 3.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.1.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Kế hoạch và phạm vi thực nghiệm
• 3.3. Quá trình thực nghiệm
• 3.3.1. Tiến hành điều tra
• 3.3.2. Khảo sát học sinh
• 3.3.3. Lên lớp giờ chính khóa
• 3.4. Xử lí kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.4.1. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.4.2. Kết quả điều tra
• 3.4.3. Kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.4.4. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm
• KẾT LUẬN KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao hiệu quả học tập hóa học cho học sinh yếu kém

Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc nâng cao hiệu quả học tập hóa học cho học sinh yếu kém là một nhiệm vụ cấp thiết. Hóa học không chỉ là môn học quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông mà còn là nền tảng cho nhiều lĩnh vực khoa học khác. Tuy nhiên, nhiều học sinh vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức hóa học, dẫn đến kết quả học tập không đạt yêu cầu. Việc tìm ra các phương pháp dạy học hiệu quả nhằm hỗ trợ học sinh yếu kém là rất cần thiết.

1.1. Tình hình học sinh yếu kém trong môn hóa học

Nhiều học sinh hiện nay gặp khó khăn trong việc hiểu và áp dụng kiến thức hóa học. Các biểu hiện của học sinh yếu kém bao gồm việc không nắm vững kiến thức cơ bản, không thể giải quyết bài tập hóa học, và thiếu hứng thú trong học tập. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này có thể là do phương pháp dạy học chưa phù hợp, thiếu tài liệu hỗ trợ, và áp lực từ việc học tập.

1.2. Tầm quan trọng của việc cải thiện hiệu quả học tập hóa học

Cải thiện hiệu quả học tập hóa học không chỉ giúp học sinh yếu kém đạt yêu cầu mà còn tạo động lực cho các em trong việc học tập. Việc này góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề. Hơn nữa, việc nâng cao hiệu quả học tập hóa học còn giúp học sinh chuẩn bị tốt hơn cho các kỳ thi và tương lai nghề nghiệp.

II. Những thách thức trong việc dạy học hóa học cho học sinh yếu kém

Dạy học hóa học cho học sinh yếu kém gặp nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt tài liệu học tập phù hợp. Nhiều học sinh không có đủ tài liệu để ôn tập và thực hành. Bên cạnh đó, phương pháp dạy học truyền thống thường không khuyến khích sự tham gia của học sinh, dẫn đến việc các em không thể phát huy hết khả năng của mình.

2.1. Thiếu tài liệu học tập phù hợp

Nhiều học sinh yếu kém không có đủ tài liệu học tập để củng cố kiến thức. Việc thiếu tài liệu hỗ trợ như sách bài tập, tài liệu tham khảo và các bài tập thực hành khiến học sinh gặp khó khăn trong việc nắm vững kiến thức hóa học. Điều này dẫn đến việc các em không thể áp dụng kiến thức vào thực tế.

2.2. Phương pháp dạy học chưa hiệu quả

Phương pháp dạy học truyền thống thường tập trung vào việc truyền đạt kiến thức một chiều, không khuyến khích sự tham gia của học sinh. Điều này khiến học sinh cảm thấy nhàm chán và không có động lực học tập. Cần có những phương pháp dạy học tích cực hơn để khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập.

III. Phương pháp dạy học tích cực nâng cao hiệu quả học tập hóa học

Để nâng cao hiệu quả học tập hóa học cho học sinh yếu kém, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện.

3.1. Dạy học theo nhóm

Phương pháp dạy học theo nhóm giúp học sinh tương tác và học hỏi lẫn nhau. Khi làm việc nhóm, học sinh có cơ hội bộc lộ quan điểm và ý kiến của mình, từ đó phát triển kỹ năng giao tiếp và hợp tác. Phương pháp này cũng giúp học sinh yếu kém cảm thấy tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động học tập.

3.2. Sử dụng bài tập hóa học thực tiễn

Bài tập hóa học thực tiễn giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tế. Việc giải quyết các bài tập thực tiễn không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề. Cần xây dựng hệ thống bài tập hóa học phù hợp với trình độ của học sinh yếu kém để các em có thể tiếp cận và thực hành.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong dạy học hóa học

Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao kết quả học tập của học sinh yếu kém. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng học sinh tham gia vào các hoạt động học tập tích cực có kết quả học tập tốt hơn so với những học sinh chỉ học theo phương pháp truyền thống.

4.1. Kết quả thực nghiệm sư phạm

Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực đã giúp học sinh yếu kém cải thiện đáng kể kết quả học tập. Nhiều học sinh đã có thể nắm vững kiến thức hóa học cơ bản và tự tin hơn trong việc giải quyết bài tập.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy rằng các em cảm thấy hứng thú hơn với môn hóa học khi được học theo phương pháp tích cực. Giáo viên cũng nhận thấy sự thay đổi trong thái độ học tập của học sinh, từ đó tạo động lực cho cả giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai trong dạy học hóa học

Việc nâng cao hiệu quả học tập hóa học cho học sinh yếu kém là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp dạy học tích cực để hỗ trợ học sinh yếu kém. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc cải thiện tài liệu học tập và đào tạo giáo viên để nâng cao chất lượng dạy học.

5.1. Đề xuất giải pháp cải thiện tài liệu học tập

Cần xây dựng và phát triển hệ thống tài liệu học tập phong phú, đa dạng để hỗ trợ học sinh yếu kém. Tài liệu cần được thiết kế phù hợp với trình độ và nhu cầu của học sinh, giúp các em dễ dàng tiếp cận và thực hành.

5.2. Đào tạo giáo viên về phương pháp dạy học tích cực

Đào tạo giáo viên về các phương pháp dạy học tích cực là rất cần thiết. Giáo viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để áp dụng các phương pháp này vào thực tế giảng dạy, từ đó nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển giáo dục toàn diện nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc nâng cao chất lượng học tập cho học sinh yếu kém là một vấn đề cấp thiết. Theo báo cáo của ngành giáo dục, tỷ lệ học sinh yếu kém môn Hóa học ở các trường trung học phổ thông (THPT) hiện nay chiếm khoảng 30-40%, gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng giáo dục chung. Luận văn tập trung nghiên cứu nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh yếu kém thông qua dạy học phần Hóa học vô cơ lớp 11 THPT, với phạm vi nghiên cứu tại các trường THPT trên địa bàn Hà Nội trong năm học 2011-2012.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định nguyên nhân học yếu, xây dựng và áp dụng hệ thống bài tập Hóa học vô cơ phù hợp, đồng thời đề xuất các biện pháp dạy học tích cực, phân hóa nhằm giảm tỷ lệ học sinh yếu kém và nâng cao kết quả học tập. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cải tiến phương pháp dạy học, góp phần phát triển năng lực tư duy, hứng thú học tập và kỹ năng giải bài tập cho học sinh yếu kém, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục bộ môn Hóa học ở bậc THPT.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết dạy học tích cực: Nhấn mạnh phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập, giúp học sinh tự khám phá, phát triển năng lực tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề.
• Lý thuyết dạy học phân hóa: Phân loại học sinh theo năng lực nhận thức và tâm lý để áp dụng phương pháp, bài tập phù hợp với từng nhóm, đặc biệt chú trọng hỗ trợ học sinh yếu kém nhằm phát huy tối đa khả năng cá nhân.
• Khái niệm bài tập hóa học: Bài tập không chỉ giúp củng cố kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành, tư duy logic và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Các khái niệm chính bao gồm: dạy học tích cực, dạy học phân hóa, bài tập hóa học vô cơ, năng lực tư duy hóa học, và hiệu quả học tập.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phối hợp các phương pháp:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Tổng quan các tài liệu, chính sách giáo dục, lý luận dạy học và đặc thù bộ môn Hóa học vô cơ lớp 11.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra thực trạng học sinh yếu kém qua khảo sát tại các trường THPT như THPT Hàng Hải và THPT Anhxtanh, với cỡ mẫu khoảng 200 học sinh. Thực nghiệm sư phạm được tiến hành qua các tiết học chính khóa và giờ luyện tập.
• Phương pháp xử lý thống kê: Sử dụng thống kê mô tả, phân tích tần suất điểm kiểm tra, tỷ lệ học sinh đạt yêu cầu và yếu kém trước và sau khi áp dụng biện pháp dạy học mới.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 9/2011 đến tháng 6/2012, tập trung vào phần Hóa học vô cơ lớp 11, đặc biệt chương Nitơ - Photpho.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ học sinh yếu kém môn Hóa học vô cơ lớp 11 chiếm khoảng 35% tại các trường khảo sát, trong đó nhiều em không nắm vững kiến thức cơ bản và kỹ năng giải bài tập. Tỷ lệ này giảm xuống còn khoảng 20% sau khi áp dụng hệ thống bài tập phân hóa và phương pháp dạy học tích cực.

2. Hệ thống bài tập hóa học vô cơ được xây dựng theo nguyên tắc phân hóa, tập trung vào 3 mức độ: biết (70%), hiểu (25%) và vận dụng (5%) phù hợp với năng lực học sinh yếu kém. Việc sử dụng bài tập này giúp tăng tỷ lệ học sinh đạt điểm trung bình trở lên từ 60% lên 78% trong các bài kiểm tra định kỳ.

3. Phương pháp dạy học tích cực và phân hóa kết hợp với việc sử dụng bản đồ tư duy, trò chơi hóa học và hoạt động nhóm đã tạo ra môi trường học tập thân thiện, kích thích hứng thú và phát triển kỹ năng tư duy cho học sinh yếu kém. Kết quả thực nghiệm cho thấy điểm trung bình môn Hóa học của nhóm học sinh yếu kém tăng từ 4,5 lên 6,8 (thang điểm 10).

4. Kiểm tra đánh giá đa dạng và thường xuyên giúp phát hiện kịp thời những khó khăn của học sinh, từ đó có biện pháp hỗ trợ phù hợp. Tỷ lệ học sinh yếu kém giảm rõ rệt sau 1 học kỳ áp dụng các biện pháp đổi mới.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến học sinh yếu kém là do kiến thức nền tảng chưa vững, phương pháp dạy học truyền thống chưa phù hợp, thiếu sự phân hóa và động viên kịp thời. Việc xây dựng hệ thống bài tập phân hóa theo từng mức độ giúp học sinh yếu kém có thể tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng, tạo cảm giác thành công và động lực học tập.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy, việc kết hợp dạy học tích cực với bài tập phân hóa là xu hướng hiệu quả trong giáo dục hiện đại. Việc sử dụng bản đồ tư duy và trò chơi hóa học cũng góp phần nâng cao sự hứng thú và khả năng ghi nhớ kiến thức.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tần suất điểm kiểm tra trước và sau khi áp dụng biện pháp, bảng so sánh tỷ lệ học sinh yếu kém và trung bình, cũng như biểu đồ tăng trưởng điểm trung bình môn Hóa học của học sinh yếu kém.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng rộng rãi hệ thống bài tập phân hóa trong giảng dạy Hóa học vô cơ lớp 11 nhằm nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh yếu kém. Thời gian thực hiện: ngay từ đầu năm học. Chủ thể thực hiện: giáo viên bộ môn và ban giám hiệu các trường THPT.

2. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng giáo viên về phương pháp dạy học tích cực và phân hóa, đặc biệt kỹ năng xây dựng bài tập và tổ chức hoạt động nhóm, trò chơi hóa học. Thời gian: tổ chức định kỳ hàng năm. Chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, các trung tâm bồi dưỡng giáo viên.

3. Đổi mới kiểm tra, đánh giá học sinh theo hướng đa dạng, linh hoạt, kết hợp kiểm tra miệng, viết, thực hành và trắc nghiệm khách quan để đánh giá toàn diện năng lực học sinh. Thời gian: áp dụng từ kỳ kiểm tra học kỳ tiếp theo. Chủ thể: giáo viên bộ môn.

4. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ Hóa học và các cuộc thi học thuật nhằm tạo môi trường học tập sinh động, kích thích sự say mê và phát triển kỹ năng thực hành cho học sinh yếu kém. Thời gian: xuyên suốt năm học. Chủ thể: nhà trường, giáo viên bộ môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên bộ môn Hóa học THPT: Nắm bắt phương pháp dạy học tích cực, phân hóa và xây dựng hệ thống bài tập phù hợp để nâng cao hiệu quả giảng dạy, đặc biệt với học sinh yếu kém.

2. Cán bộ quản lý giáo dục: Áp dụng các giải pháp đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá nhằm nâng cao chất lượng giáo dục bộ môn Hóa học trong nhà trường.

3. Sinh viên sư phạm Hóa học: Học tập các phương pháp dạy học hiện đại, kỹ năng xây dựng bài tập và tổ chức hoạt động học tập tích cực, chuẩn bị cho công tác giảng dạy tương lai.

4. Nhà nghiên cứu giáo dục và phát triển chương trình: Tham khảo cơ sở lý luận và thực tiễn về đổi mới phương pháp dạy học, đặc biệt trong lĩnh vực Hóa học vô cơ, để phát triển các chương trình đào tạo phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Làm thế nào để xác định nguyên nhân học yếu của học sinh?
   Nguyên nhân thường do kiến thức nền tảng yếu, phương pháp học chưa phù hợp, thiếu động lực và sự quan tâm từ giáo viên, gia đình. Khảo sát và theo dõi quá trình học tập giúp xác định chính xác nguyên nhân.

2. Bài tập phân hóa có vai trò gì trong dạy học?
   Bài tập phân hóa giúp học sinh tiếp cận kiến thức phù hợp với năng lực, từ đó phát triển tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề, giảm áp lực và tăng hứng thú học tập.

3. Phương pháp dạy học tích cực được áp dụng như thế nào trong thực tế?
   Thông qua hoạt động nhóm, trò chơi, bản đồ tư duy và các kỹ thuật kích thích tư duy, giáo viên tạo môi trường học tập chủ động, sáng tạo, giúp học sinh tham gia tích cực vào quá trình học.

4. Làm sao để kiểm tra đánh giá hiệu quả học tập của học sinh yếu kém?
   Sử dụng đa dạng hình thức kiểm tra như kiểm tra miệng, viết, thực hành và trắc nghiệm, kết hợp đánh giá quá trình và kết quả học tập để có cái nhìn toàn diện.

5. Các hoạt động ngoại khóa có tác dụng gì đối với học sinh yếu kém?
   Ngoại khóa giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tế, phát triển kỹ năng mềm, tăng cường sự hứng thú và tự tin trong học tập, từ đó cải thiện kết quả học tập.

Kết luận

• Xác định rõ nguyên nhân học yếu và xây dựng hệ thống bài tập phân hóa là chìa khóa nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh yếu kém môn Hóa học vô cơ lớp 11.
• Áp dụng phương pháp dạy học tích cực kết hợp với kiểm tra đánh giá đa dạng giúp giảm tỷ lệ học sinh yếu kém từ khoảng 35% xuống còn 20%.
• Hệ thống bài tập được thiết kế phù hợp với năng lực học sinh, tập trung vào phát triển tư duy và kỹ năng giải bài tập thực tiễn.
• Việc tổ chức hoạt động nhóm, trò chơi hóa học và sử dụng bản đồ tư duy góp phần tạo môi trường học tập tích cực, thân thiện.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể cho giáo viên, nhà trường và cơ quan quản lý nhằm triển khai hiệu quả trong thực tế giáo dục.

Next steps: Triển khai áp dụng rộng rãi các biện pháp đã nghiên cứu tại các trường THPT, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng sang các phần học khác và các môn học liên quan.

Giáo viên và nhà quản lý giáo dục hãy chủ động áp dụng các phương pháp và bài tập phân hóa để nâng cao chất lượng dạy và học, đặc biệt chú trọng hỗ trợ học sinh yếu kém phát triển toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài. Chƣơng 2: Những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh yếu kém thông qua dạy học phần hóa học vô cơ lớp 11 trung học phổ thông. Chƣơng 3: Thực nghiệm sư phạm. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.

Xu hƣóng đổi mới phƣơng pháp dạy học trên thế giới và Việt Nam 1. Đổi mới phương pháp dạy học PP là cách thức, con đường mà chủ thể tác động tới đối tượng nhằm đạt được mục đích. Đổi mới PPDH đã, đang là vấn đề thời sự “nóng” không chỉ đối với nhà trường, thầy cô, học trò,…với tất cả những ai có tư duy về DH, về tự học… Đổi mới PPDH thực chất là một quá trình nâng cao hiệu quả của việc dạy học, làm cho việc DH gắn bó, phục vụ tốt hơn, ngày càng nâng cao hơn cho việc hình thành và phát triển các phẩm chất nhân cách của người Việt Nam hiện tại và tương lai như trong định hướng mà các Đại hội của Đảng đã chỉ ra. Một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học 1.

Cải tiến các phương pháp dạy học truyền thống Các PPDH truyền thống như thuyết trình, đàm thoại, luyện tập… luôn là những PP quan trọng trong DH. Đổi mới PPDH không có nghĩa là loại bỏ các PPDH truyền thống quen thuộc mà cần bắt đầu bằng việc cải tiến để nâng cao hiệu quả và hạn chế nhược điểm của chúng. Để nâng cao hiệu quả của các PPDH này người GV trước hết cần nắm vững những yêu cầu và sử dung thành thạo các kỹ thuật của chúng trong việc chuẩn bị cũng như tiến hành bài lên lớp. Tuy nhiên, các PPDH truyền thống có những hạn chế tất yếu, vì thế bên cạnh các PPDH truyền thống cần kết hợp các PPDH mới, đặc biệt là những PP và kỹ thuật DH phát huy tính TC và sáng tạo của HS.

Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học Không có một PPDH toàn năng phù hợp với mọi mục tiêu và nội dung DH. Mỗi PP và hình thức DH có những ưu, nhựơc điểm và giới hạn sử dụng riêng. Vì vậy việc phối hợp đa dạng các PP và hình thức DH trong 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] toàn bộ quá trình DH là phương hướng quan trọng để phát huy tính tích cực và nâng cao chất lượng DH. Tăng cường sử dụng phương tiện và công nghệ thông tin trong dạy học - Phương tiện DH có vai trò quan trọng trong việc đổi mới PPDH, nhằm tăng cường tính trực quan và thí nghiệm, thực hành trong DH.

Việc sử dụng các phương tiện DH cần phù hợp với mối quan hệ giữa phương tiện DH và PPDH. Tuy nhiên các phương tiện DH tự tạo của GV luôn có ý nghĩa quan trọng, cần được phát huy. - Đa phương tiện và công nghệ thông tin vừa là nội dung DH vừa là phương tiện DH trong DH hiện đại. Bên cạnh việc sử dụng đa phương tiện như một phương tiện trình diễn, cần tăng cường sử dụng các phần mềm DH.

Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo Các kỹ thuật DH là những đơn vị nhỏ nhất của PPDH. Ngày nay người ta chú trọng phát triển và sử dụng các kỹ thuật DH phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học như “động não”, “tia chớp”, “bể cá”, XYZ, “3 lần 3”, bản đồ tư duy ( Mind Map )… Trong đó bản đồ tư duy là PP dễ nhất để chuyển tải thông tin vào bộ não của chúng ta rồi đưa thông tin ra ngoài bộ não. Nó là một phương tiện ghi chép đầy sáng tạo và rất hiệu quả. Đây là cách để ghi nhớ chi tiết, để tổng hợp hay để phân tích một vấn đề ra thành một dạng của lược đồ phân nhánh.

Bằng cách dùng bản đồ tư duy, tổng thể của vấn đề được chỉ ra dưới dạng một hình vẽ, trong đó các đối tượng liên hệ với nhau bằng các đường nối. Với cách biểu diễn như vậy, các dữ liệu được ghi nhớ và hấp thụ dễ dàng và nhanh chóng hơn. Tăng cường các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn PPDH có mối quan hệ biện chứng với nội dung DH. Vì vậy bên cạnh những PP chung có thể sử dụng cho nhiều bộ môn khác nhau thì việc sử dụng các PPDH đặc thù có vai trò quan trọng trong dạy học bộ môn.

Các phương pháp DH đặc thù bộ môn được xây dựng trên cơ sở lý luận DH bộ môn. Ví dụ thí nghiệm là PPDH đặc thù của các môn khoa học tự nhiên. Bồi dưỡng phương pháp học tập cho HS 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PP học tập một cách tự lực đóng vai trò quan trọng trong việc TC hoá, phát huy tính sáng tạo của HS. Có những PP nhận thức chung như PP thu thập, xử lý, đánh giá thông tin, tổ chức làm việc, làm việc nhóm, có những PP học tập chuyên biệt của từng bộ môn.

Bằng nhiều hình thức khác nhau, cần luyện tập cho HS các PP học tập chung và các PP học tập trong bộ môn. Cải tiến việc kiểm tra đánh giá - Đổi mới PPDH cần gắn liền với đổi mới về đánh giá quá trình DH cũng như đổi mới việc kiểm tra và đánh giá thành tích học tập của HS. Cần bồi dưỡng cho HS những kỹ thuật thông tin phản hồi nhằm tạo điều kiện cho HS tham gia đánh giá và cải tiến quá trình DH. - Trong đánh giá thành tích học tập của HS không chỉ đánh giá kết quả mà chú ý cả quá trình học tập.

Cần sử dụng phối hợp các hình thức, PP KTĐG khác nhau. Kết hợp giữa kiểm tra miệng, kiểm tra viết và bài tập thực hành. Kết hợp giữa trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan. Dạy học tích cực 1.

Dạy học tích cực là một quan điểm sư phạm DH TC là một thuật ngữ rút gọn để chỉ những PP giáo dục, DH theo hướng phát huy tính TC, chủ động, sáng tạo của người học. PPDH TC hướng tới việc hoạt động hóa, TC hóa hoạt động nhận thức của người học, nghĩa là tập trung vào phát huy tính TC của người học chứ không phải là tập trung vào phát huy tính TC của người dạy. Một số phương pháp dạy học tích cực 1. Phương pháp dạy học theo nhóm +/ Khái niệm Là PP giáo viên chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ.

Các thành viên trong nhóm trao đổi tự do về vấn đề GV yêu cầu nhằm tạo điều kiện cho HS bộc lộ quan điểm và ý kiến riêng, đồng thời lắng nghe ý kiến, quan điểm của các bạn học khác +/ Cách tiến hành 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Lên kế hoạch hoạt động nhóm: - Đề ra mục tiêu hoạt động nhóm, lựa chọn nội dung cho hoạt động nhóm. - Quy định thời gian và cách thức tổ chức cho cho hoạt động nhóm. Tổ chức các nhóm học sinh: Có nhiều cách tổ chức hoạt động nhóm như kỹ thuật khăn trải bàn, kỹ thuật ghép tranh, … Giám sát hoạt động nhóm: - GV quan sát thái độ ứng xử của HS. - GV di chuyển quanh lớp học để có thể quan sát được tất cả các nhóm và lắng nghe các nhóm trao đổi xem họ đi đúng theo chủ đề hay không.

GV có thể đặt một số câu hỏi để làm rõ nội dung được đưa ra. Kết thúc hoạt động nhóm: Các nhóm báo cáo hoạt động của nhóm mình. Có nhiều cách báo cáo: các nhóm trưởng báo cáo về kết quả hoạt động bằng miệng, GV ghi lại thông tin trên bảng, các nhóm trưởng trình lên một bảng tóm tắt viết trên giấy; các nhóm ghi lại các ý tưởng và ý kiến của nhóm trên khổ giấy to, nhóm trưởng trình bày trong khi vẫn để giấy khổ to cho cả lớp nhìn. Sau hoạt động nhóm: - Nhấn mạnh các đặc điểm, ý chính đã thu được qua hoạt động.

Làm sáng tỏ những vấn đề hay những ý kiến khác biệt đã nảy sinh trong hoạt động. - Liên hệ hoạt động với toàn bộ buổi học về mặt kiến thức mới thu được hoặc những điều hiểu biết rõ hơn. +/ Ƣu điểm: - Mọi HS đều được làm việc, không khí học tập thân thiện trong lớp. - HS không chỉ học tập kĩ năng mà còn thu nhận được kết quả về cách làm việc hợp tác cùng nhau, nâng cao quan hệ thân ái, tin cậy và giúp đỡ nhau.

- Tạo cơ hội vận dụng các PP, nguyên tắc và ngôn từ đã học được. - Tạo cơ hội thực hành các kỹ năng như sáng tạo, tổng hợp, phân tích. - Được thể hiện khả năng làm việc và thực hành kỹ năng giao tiếp. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Thực hiện công việc mà một HS không thể thực hiện được.

- GV cũng có cơ hội tận dụng quan điểm và kinh nghiệm của HS. +/ Nhƣợc điểm: - Hiệu quả học tập phụ thuộc hoạt động của các thành viên, nếu có HS trong nhóm bất hợp tác thì hiệu quả thấp. Nhóm có thể đi chệch hướng hoặc có thể bị một HS quyết đoán. - Khả năng bao quát lớp của GV là khó khăn hơn.

- Sẽ trở nên không hiệu quả nếu lạm dụng quá nhiều và quá lâu. Phương pháp dạy học nêu vấn đề +/ Khái niệm: Là PPDH đưa HS vào chính sự tìm tòi có hiệu quả của các nhà khoa học, tức là chuyển hoá sự tìm tòi thành phẩm chất của cá thể học sinh theo con đường tựa như con đường mà loài người đã theo để khám phá, kiếm tìm và đã vật chất hoá các phát minh, phát kiến. Đặc trưng của DH nêu vấn đề thể hiện ở hai yếu tố thành phần: tình huống có vấn đề và giả thuyết để giải quyết vấn đề. 112 - 113 ] +/ Cách tổ chức: - GV chuẩn bị kỹ kế hoạch bài giảng.

- Đưa tình huống có kịch tính để kích thích thu hút sự chú ý của HS tới vấn đề đặt ra. - GV đưa ra các giả thuyết hoặc lôi cuốn HS tự đưa ra các giả thuyết dưới sự gợi ý của GV. Hướng dẫn HS chứng minh, bổ sung hoặc bác bỏ giả thuyết. - GV tổ chức thành các nhóm nhỏ để cùng nhau tìm tòi, chứng minh.

+/ Ƣu điểm: - Cho phép các HS phát triển các phương thức tiếp cận của chính họ. - Khuyến khích óc sáng tạo, say mê khoa học của HS. - Thông qua việc chứng minh hay bác bỏ giả thuyết, GV làm cho HS hiểu rằng đó chính là con đường tất yếu của sự tìm tòi khám phá.