CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ QUỸ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA QUỸ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG 1. Một số vấn đề về Quỹ Đầu tư phát triển địa phương 1. Khái niệm Quỹ Đầu tư phát triển địa phương Căn cứ Điều 3 Nghị định 138/2007/NĐ-CP ngày 28/08/2007 của Chính phủ về Tổ chức và hoạt động của Quỹ Đầu tư phát triển địa phương có định nghĩa như sau: ‘‘Quỹ Đầu tư phát triển địa phương là một tổ chức tài chính Nhà nước của địa phương; thực hiện chức năng đầu tư tài chính và đầu tư phát triển. Quỹ Đầu tư phát triển có tư cách pháp nhân, có vốn điều lệ, có bảng cân đối kế toán, có con dấu, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và các ngân hàng thương mại hoạt động hợp pháp tại Việt Nam”.
Quỹ ĐTPT địa phương là công cụ tài chính để huy động các nguồn lực tài chính từ các thành phần kinh tế, từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước phục vụ cho mục tiêu phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế kỹ thuật theo chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đã được Hội đồng nhân dân tỉnh phê duyệt. Quỹ ĐTPT địa phương được thành lập trên địa bàn từng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phù hợp với cơ chế phân cấp về quản lý kinh tế và xu hướng ngày càng mở rộng quyền hạn, trách nhiệm để tăng tính chủ động, sáng tạo của địa phương trong quản lý kinh tế. Quỹ ĐTPT địa phương là công cụ để thực hiện chính sách đầu tư phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Chức năng của Quỹ Đầu tư phát triển địa phương Quỹ ĐTPT địa phương có 2 chức năng chính: Huy động vốn: - Tiếp nhận vốn ngân sách, huy động vốn trung dài hạn từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cho vay, đầu tư vào các dự án, doanh nghiệp phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội của địa phương; - Tiếp nhận, quản lý nguồn vốn ủy thác từ các tổ chức cá nhân trong và ngoài nước để thực hiện các hoạt động theo hợp đồng ủy thác; phát hành trái 8 phiếu để huy động vốn phục vụ ngân sách đầu tư của Nhà nước vì các lợi ích cộng đồng; Sử dụng nguồn vốn đầu tư: - Thực hiện đầu tư trực tiếp vào các dự án, cho vay đầu tư; góp vốn thành lập doanh nghiệp; ủy thác cho vay đầu tư, thu hồi nợ; - Thực hiện nhiệm vụ quản lý hoạt động của một số Quỹ khác do UBND tỉnh thành lập; - Thực hiện hỗ trợ sau đầu tư đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn.
Các hoạt động chính của Quỹ đầu tư phát triển địa phương 1. Đầu tư trực tiếp vào các dự án Quỹ ĐTPT địa phương được thực hiện các hình thức đầu tư trực tiếp với tư cách là chủ đầu tư hoặc tham gia góp vốn với các tổ chức kinh tế khác để đầu tư vào các dự án. Đối tượng đầu tư trực tiếp là các dự án thuộc danh mục các lĩnh vực kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ưu tiên phát triển của địa phương được UBND cấp tỉnh ban hành bao gồm các lĩnh vực kết cấu hạ tầng giao thông, năng lượng, môi trường; nông, lâm, ngư nghiệp và phát triển nông thôn; xã hội hóa hạ tầng xã hội; lĩnh vực đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội khác tại địa phương. Các dự án do Quỹ ĐTPT địa phương tham gia đầu tư theo các hình thức sau: - Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) - Hợp đồng xây dựng – kinh doanh – chuyển giao (BOT) - Hợp đồng xây dựng – chuyển giao – kinh doanh (BTO) - Hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT) - Các hình thức đầu tư trực tiếp khác theo quy định của pháp luật đầu tư.
Cho vay đầu tư Hoạt động này nhằm mục tiêu vừa thực hiện các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương (mục tiêu chính sách), vừa thực hiện mục tiêu gia tăng giá trị vốn có cho chủ sở hữu và giảm tính chất bao cấp trong hoạt động. Do đó, đối tượng cho vay là các dự án các dự án thuộc danh mục các lĩnh vực đầu tư kết cấu hạ tầng 9 kinh tế - xã hội ưu tiên phát triển của địa phương do UBND tỉnh ban hành hằng năm hoặc trong từng thời kỳ theo quy định tại Nghị định số 138/2007/NĐ-CP và Nghị định số 37/2013/NĐ-CP. Góp vốn thành lập các tổ chức kinh tế Quỹ ĐTPT địa phương được góp vốn thành lập công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn theo quy định của Luật Doanh nghiệp để thực hiện các hoạt động đầu tư trực tiếp vào các công trình, dự án hạ tầng kinh tế - xã hội thuộc danh mục các lĩnh vực đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội do UBND tỉnh ban hành theo từng thời kỳ. Nhận ủy thác và ủy thác Nhận ủy thác: Quỹ ĐTPT địa phương được nhận ủy thác quản lý nguồn vốn, cho vay đầu tư và thu hồi nợ, cấp phát vốn đầu tư cho các công trình, dự án từ ngân sách nhà nước, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, các doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước thông qua hợp đồng nhận ủy thác giữa Quỹ Đầu tư phát triển địa phương với tổ chức, cá nhân ủy thác.
Ngoài ra, Quỹ ĐTPT địa phương còn được nhận ủy thác quản lý hoạt động của Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa; Quỹ phát triển nhà ở và các Quỹ khác do UBND tỉnh thành lập; nhận ủy thác quản lý nguồn vốn khác từ ngân sách, các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân sử dụng hiệu quả nguồn vốn đó. Ủy thác Quỹ ĐTPT địa phương được ủy thác cho các tổ chức tín dụng và Ngân hàng Phát triển Việt Nam thực hiện cho vay và thu hồi nợ một số dự án thuộc đối tượng cho vay của Quỹ ĐTPT địa phương thông qua hợp đồng ủy thác giữa Quỹ ĐTPT địa phương với tổ chức nhận ủy thác. Huy động vốn Quỹ ĐTPT địa phương được huy động các nguồn vốn trung và dài hạn của các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước, bao gồm: 1 - Vay các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước. Việc vay vốn nước ngoài thực hiện theo quy định của pháp luật về vay nợ nước ngoài; - Phát hành trái phiếu của Quỹ ĐTPT địa phương theo quy định của pháp luật; - Các hình thức huy động trung và dài hạn khác theo quy định của pháp luật; - Tổng mức huy động theo các hình thức này tối đa bằng 6 lần vốn chủ sở hữu của Quỹ ĐTPT địa phương tại cùng thời điểm.
Nguồn vốn hoạt động của Quỹ Đầu tư phát triển địa phương 1. Vốn chủ sở hữu Vốn điều lệ: được bố trí trong dự toán ngân sách hoặc nguồn tăng thu ngân sách địa phương hàng năm và được bổ sung từ Quỹ đầu tư phát triển theo quy định tại điểm b khoản 6 điều 40 Nghị định 138/2007/NĐ-CP ngày 28/08/2007 của Chính phủ về Tổ chức và hoạt động của Quỹ Đầu tư phát triển địa phương. Tiền đóng góp tự nguyện, các khoản viện trợ, tài trợ của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước và các khoản thu theo quy định của pháp luật để hình thành vốn chủ sở hữu. Việc thay đổi vốn điều lệ của Quỹ ĐTPT địa phương do UBND cấp tỉnh quyết định và thông báo cho Bộ Tài chính, nhưng không được thấp hơn mức tối thiểu là 100 tỷ đồng.
Vốn huy động Nguồn vốn hoạt động của Quỹ ĐTPT địa phương ngoài vốn chủ sở hữu ra còn có thêm vốn huy động. Nguồn vốn này chủ yếu là Quỹ ĐTPT địa phương huy động vốn từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Và tổng mức huy động vốn tối đa bằng 6 lần vốn chủ sở hữu của Quỹ ĐTPT địa phương tại cùng thời điểm. Nguyên tắc hoạt động của Quỹ Đầu tư phát triển địa phương Quỹ ĐTPT địa phương hoạt động theo mô hình ngân hàng chính sách, thực hiện nguyên tắc tự chủ về tài chính, không vì mục tiêu lợi nhuận, bảo toàn và phát triển vốn, tự bù đắp chi phí và tự chịu rủi ro.
Ngân sách nhà nước không cấp kinh phí cho hoạt động của bộ máy của Quỹ ĐTPT địa phương. 1 Quỹ ĐTPT địa phương có tư cách pháp nhân, có vốn điều lệ, có bảng cân đối kế toán, có con dấu riêng và chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi nguồn vốn chủ sở hữu của Quỹ ĐTPT địa phương. Cơ cấu tổ chức của Quỹ Đầu tư phát triển địa phương Quỹ ĐTPT địa phương tổ chức theo mô hình hoạt động độc lập. Tổ chức bộ máy của Quỹ ĐTPT địa phương bao gồm: Hội đồng quản lý, Ban kiểm soát và bộ máy điều hành hoạt động trực tiếp.
Hội đồng quản lý có tối đa 5 thành viên, Chủ tịch, Phó chủ tịch và các thành viên khác của Hội đồng quản lý do Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi nhiệm. Thành viên hội đồng quản lý Quỹ phải có kiến thức, kinh nghiệm về tài chính, đầu tư vốn và quản trị doanh nghiệp. Hội đồng quản lý Quỹ sẽ chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND cấp tỉnh về toàn bộ hoạt động của quỹ. Hội đồng quản lý Quỹ trình UBND tỉnh quyết định các vấn đề quan trọng trong hoạt động của quỹ như sửa đổi, bổ sung vốn điều lệ; phê duyệt chiến lược hoạt động dài hạn và kế hoạch hàng năm.
Hội đồng quản lý Quỹ ban hành các quy chế hoạt động nghiệp vụ của Quỹ như Quy chế cho vay, Quy chế huy động vốn, Quy chế quản lý rủi ro tín dụng và xử lý rủi ro tín dụng Trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi nhiệm Trưởng Ban kiểm soát và các thành viên trong Ban kiểm soát theo đề nghị của Trưởng Ban kiểm soát. Ban kiểm soát của Quỹ ĐTPT địa phương có tối đa 3 thành viên. Ban kiểm soát có nhiệm vụ là kiểm tra, giám sát, thực hiện các chính sách chế độ và nghiệp vụ của Quỹ ĐTPT địa phương, nhằm bảo đảm hiệu quả hoạt động và an toàn tài sản của Quỹ ĐTPT địa phương. Bộ máy điều hành của Quỹ đầu tư phát triển địa phương gồm Ban Giám đốc (Giám đốc, Phó Giám đốc) và các phòng ban nghiệp vụ.
Việc tổ chức các phòng ban nghiệp vụ của Quỹ ĐTPT địa phương sẽ do Hội đồng quản lý Quỹ quyết định căn cứ thực tế hoạt động của Quỹ ĐTPT địa phương, phù hợp với điều lệ tổ chức hoạt động của Quỹ.