I. Toàn cảnh công tác dân vận MTTQ Vĩnh Thạnh hiện nay
Công tác dân vận của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) là nhiệm vụ chiến lược, cốt lõi trong việc củng cố mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Tại huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định, hoạt động này đóng vai trò của MTTQ trong hệ thống chính trị, là nền tảng để xây dựng sự đồng thuận và phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân. Trong giai đoạn 2015-2023, công tác mặt trận huyện Vĩnh Thạnh đã có những bước tiến quan trọng, bám sát tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về “Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc”. Nhiệm vụ trọng tâm là tập hợp, vận động các tầng lớp nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đồng thời, MTTQ Vĩnh Thạnh còn là cầu nối quan trọng, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân. Các hoạt động tuyên truyền, vận động nhân dân được triển khai đa dạng, từ việc phổ biến đường lối chính trị đến việc tổ chức các phong trào thi đua yêu nước. Qua đó, nhận thức và ý thức trách nhiệm của công dân được nâng cao, góp phần ổn định chính trị - xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Vĩnh Thạnh đã không ngừng đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân để kịp thời phản ánh và đề xuất giải pháp với cấp ủy, chính quyền.
1.1. Vai trò nòng cốt của MTTQ trong hệ thống chính trị địa phương
Theo Hiến pháp 2013 và Luật MTTQ Việt Nam 2015, MTTQ là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Tại Vĩnh Thạnh, vai trò này được thể hiện rõ qua việc tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước và thực hiện giám sát và phản biện xã hội. MTTQ là trung tâm của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tập hợp các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu. Thông qua các hoạt động hiệp thương, phối hợp, Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Vĩnh Thạnh đã tạo ra một cơ chế thống nhất hành động, huy động sức mạnh của toàn dân vào các mục tiêu chung như xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh. Hoạt động của Mặt trận không chỉ dừng lại ở việc vận động mà còn tham gia trực tiếp vào việc củng cố đồng thuận xã hội, giải quyết các mâu thuẫn phát sinh từ cơ sở, đảm bảo an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội.
1.2. Nội dung cốt lõi của công tác tuyên truyền vận động nhân dân
Nội dung tuyên truyền, vận động nhân dân của MTTQ Vĩnh Thạnh tập trung vào ba mảng chính. Thứ nhất, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, đặc biệt là các chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thứ hai, vận động nhân dân tham gia các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động lớn như “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Thứ ba, giáo dục, nâng cao ý thức về quốc phòng, an ninh, đấu tranh chống lại các luận điệu sai trái, thù địch. Các phương thức tuyên truyền cũng được đa dạng hóa, từ tuyên truyền miệng, sinh hoạt tại khu dân cư đến việc sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng và mạng xã hội, đảm bảo thông tin đến được với mọi tầng lớp nhân dân.
II. Thách thức trong công tác dân vận của MTTQ Vĩnh Thạnh
Bên cạnh những kết quả tích cực, công tác dân vận MTTQ Vĩnh Thạnh vẫn đối mặt với không ít khó khăn và thách thức. Một trong những vấn đề nổi cộm là việc đổi mới nội dung và phương thức hoạt động đôi khi chưa theo kịp sự thay đổi nhanh chóng của tình hình thực tiễn. Công tác nắm bắt, tổng hợp và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân có lúc còn chưa kịp thời, toàn diện. Điều này dẫn đến việc một số kiến nghị chính đáng của người dân chưa được giải quyết dứt điểm. Năng lực của một bộ phận cán bộ mặt trận cơ sở còn hạn chế, đặc biệt là kỹ năng vận động, thuyết phục trong bối cảnh xã hội đa dạng và phức tạp. Hoạt động giám sát và phản biện xã hội tuy đã được triển khai nhưng tính hiệu quả chưa cao, một số nội dung giám sát còn mang tính hình thức. Hơn nữa, sự phối hợp giữa MTTQ và các tổ chức thành viên trong việc triển khai các cuộc vận động, phong trào thi đua đôi khi còn thiếu đồng bộ, dẫn đến chồng chéo và chưa phát huy hết sức mạnh tổng hợp. Những thách thức này đòi hỏi cần có các giải pháp đổi mới công tác dân vận một cách căn cơ và toàn diện để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới.
2.1. Hạn chế trong việc nắm bắt và giải quyết kiến nghị của cử tri
Việc tổng hợp ý kiến, giải quyết kiến nghị của cử tri là một nhiệm vụ trọng tâm nhưng vẫn còn một số bất cập. Các kênh tiếp nhận thông tin từ nhân dân tuy đa dạng nhưng chưa được hệ thống hóa, dẫn đến tình trạng thông tin bị phân mảnh. Một số vấn đề bức xúc tại cơ sở chưa được phản ánh kịp thời lên cấp trên. Quá trình theo dõi, đôn đốc các cơ quan chức năng giải quyết kiến nghị đôi khi còn thiếu quyết liệt. Điều này làm giảm sút lòng tin của một bộ phận nhân dân vào vai trò đại diện của MTTQ, ảnh hưởng đến nỗ lực củng cố đồng thuận xã hội. Để khắc phục, cần xây dựng một cơ chế tiếp nhận và xử lý thông tin khoa học, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cán bộ mặt trận cơ sở trong việc theo đuổi, giải quyết vấn đề đến cùng.
2.2. Năng lực của đội ngũ cán bộ mặt trận cơ sở cần được nâng cao
Đội ngũ cán bộ mặt trận cơ sở là lực lượng nòng cốt, trực tiếp tiếp xúc và làm việc với dân. Tuy nhiên, năng lực của một bộ phận cán bộ này vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Nhiều người còn thiếu kỹ năng mềm như giao tiếp, lắng nghe, thuyết phục và xử lý tình huống. Kiến thức về pháp luật, kinh tế, xã hội còn hạn chế, gây khó khăn trong việc tư vấn, hỗ trợ người dân. Công tác đào tạo, bồi dưỡng tuy được quan tâm nhưng nội dung chưa thực sự sát với thực tiễn. Đây là rào cản lớn trong việc triển khai các mô hình dân vận khéo và phát huy quyền làm chủ của nhân dân một cách hiệu quả tại địa bàn dân cư.
III. Phương pháp đổi mới công tác dân vận MTTQ Vĩnh Thạnh
Để nâng cao hiệu quả công tác dân vận MTTQ Vĩnh Thạnh, việc áp dụng các giải pháp đổi mới công tác dân vận là yêu cầu cấp thiết. Trước hết, cần đa dạng hóa các hình thức tập hợp, vận động quần chúng, không chỉ bó hẹp trong các hội nghị mà cần mở rộng ra các hoạt động văn hóa, thể thao, sinh hoạt cộng đồng. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và mạng xã hội trong tuyên truyền phải được đẩy mạnh để tiếp cận nhanh chóng và hiệu quả hơn với các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là giới trẻ. Cần chú trọng xây dựng và nhân rộng các mô hình dân vận khéo trên mọi lĩnh vực, từ phát triển kinh tế đến bảo vệ môi trường, an ninh trật tự. Các mô hình này phải xuất phát từ thực tiễn, giải quyết các vấn đề cụ thể của người dân. Đồng thời, phải tăng cường đối thoại trực tiếp giữa lãnh đạo cấp ủy, chính quyền với nhân dân, trong đó MTTQ giữ vai trò cầu nối, tổ chức. Điều này giúp phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tạo không khí dân chủ, cởi mở, góp phần củng cố đồng thuận xã hội và xây dựng niềm tin vững chắc.
3.1. Tăng cường giám sát và phản biện xã hội một cách thực chất
Hoạt động giám sát và phản biện xã hội cần được thực hiện một cách thực chất, không hình thức. MTTQ Vĩnh Thạnh cần chủ động lựa chọn những vấn đề nhân dân quan tâm, những dự án, chính sách có ảnh hưởng lớn đến đời sống để tổ chức giám sát. Quy trình giám sát phải chặt chẽ, từ khâu xây dựng kế hoạch, thu thập thông tin, tổ chức đối thoại đến việc công khai kết luận và theo dõi việc thực hiện kiến nghị sau giám sát. Đối với công tác phản biện, cần tập hợp ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các tầng lớp nhân dân để góp ý xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Khi hoạt động này được thực hiện tốt, nó sẽ trở thành công cụ hữu hiệu để phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
3.2. Thực thi hiệu quả quy chế dân chủ ở cơ sở
MTTQ có vai trò nòng cốt trong việc giám sát việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở. Cần đảm bảo phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” được áp dụng triệt để. Mọi chủ trương, kế hoạch liên quan đến người dân, đặc biệt là các dự án đền bù, giải phóng mặt bằng, xây dựng cơ sở hạ tầng, phải được công khai minh bạch. MTTQ cần chủ trì, phối hợp tổ chức các hội nghị lấy ý kiến cộng đồng dân cư, đảm bảo mọi người dân đều có cơ hội đóng góp ý kiến. Việc này không chỉ giúp các quyết sách của chính quyền sát với thực tế hơn mà còn giúp ngăn ngừa tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, góp phần củng cố đồng thuận xã hội.
IV. Bí quyết xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc vững chắc
Sức mạnh của công tác dân vận nằm ở việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc vững mạnh. Tại Vĩnh Thạnh, một huyện có đông đồng bào dân tộc thiểu số, công tác này càng mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bí quyết nằm ở việc tôn trọng sự khác biệt, hài hòa lợi ích giữa các giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo. Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Vĩnh Thạnh cần thường xuyên tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, các ngày hội đại đoàn kết để tăng cường sự gắn bó trong cộng đồng. Cần phát huy vai trò của những người có uy tín trong đồng bào dân tộc, chức sắc tôn giáo để làm cầu nối tuyên truyền, vận động. Các phong trào thi đua yêu nước phải được thiết kế với nội dung, hình thức phù hợp với từng đối tượng, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và tinh thần cống hiến. Đặc biệt, công tác chăm lo cho các gia đình chính sách, người nghèo, đối tượng yếu thế phải được thực hiện chu đáo, thể hiện tinh thần “tương thân tương ái”. Khi mọi người dân đều cảm thấy được quan tâm, tôn trọng và có cơ hội phát triển, khối đại đoàn kết sẽ trở thành một bức tường thành vững chắc.
4.1. Nhân rộng các mô hình dân vận khéo trong cộng đồng dân cư
Phong trào thi đua “Dân vận khéo” là một trong những giải pháp đột phá. MTTQ Vĩnh Thạnh đã xây dựng thành công nhiều mô hình dân vận khéo như “Camera an ninh”, “Tổ tự quản về môi trường”, “Hũ gạo tình thương”. Các mô hình này thành công vì giải quyết được những vấn đề cụ thể, thiết thực của người dân. Nhiệm vụ sắp tới là cần tổng kết, đánh giá và nhân rộng các mô hình hiệu quả trên toàn huyện. Cần có cơ chế khuyến khích, khen thưởng kịp thời các cá nhân, tập thể có sáng kiến hay, cách làm tốt trong công tác dân vận. Việc nhân rộng mô hình không phải là sao chép máy móc mà cần có sự điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn dân cư.
4.2. Củng cố đồng thuận xã hội thông qua các phong trào thi đua
Phong trào thi đua yêu nước là phương thức hiệu quả để tập hợp và đoàn kết nhân dân. Các cuộc vận động như “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” đã huy động được nguồn lực to lớn từ xã hội. Trong giai đoạn 2019-2023, nhân dân đã hiến hơn 5.000m² đất, đóng góp hàng trăm triệu đồng và hàng nghìn ngày công lao động để xây dựng hạ tầng. Để các phong trào này đi vào chiều sâu, cần gắn liền với lợi ích thiết thực của người dân. Việc bình xét, công nhận các danh hiệu thi đua phải được thực hiện công bằng, dân chủ, tạo động lực thực sự cho mọi người phấn đấu, qua đó củng cố đồng thuận xã hội một cách bền vững.
V. Kết quả thực tiễn từ công tác dân vận MTTQ Vĩnh Thạnh
Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác dân vận MTTQ Vĩnh Thạnh đã mang lại những kết quả đáng ghi nhận trong thực tiễn. Nổi bật nhất là trong chương trình xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh. MTTQ đã vận động nhân dân đóng góp hàng chục tỷ đồng, hàng chục nghìn ngày công để bê tông hóa giao thông nông thôn, kiên cố hóa kênh mương. Đến năm 2023, huyện có 12 sản phẩm OCOP, diện mạo nông thôn có nhiều khởi sắc. Công tác an sinh xã hội được đặc biệt quan tâm. Trong giai đoạn 2019-2023, Quỹ “Vì người nghèo” đã vận động được trên 4,2 tỷ đồng, hỗ trợ xây dựng và sửa chữa hơn 105 nhà đại đoàn kết. Trong đại dịch Covid-19, MTTQ đã vận động được trên 648 triệu đồng để hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn. Hoạt động tiếp xúc, giải quyết kiến nghị của cử tri được thực hiện thường xuyên, nhiều vấn đề bức xúc đã được giải quyết kịp thời, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Những kết quả này khẳng định vai trò không thể thiếu của công tác mặt trận huyện Vĩnh Thạnh trong sự phát triển chung của địa phương.
5.1. Thành tựu nổi bật trong xây dựng nông thôn mới đô thị văn minh
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh là minh chứng rõ nét cho hiệu quả công tác dân vận. MTTQ các cấp đã chủ trì, hiệp thương với các tổ chức thành viên để triển khai các nội dung một cách đồng bộ. Theo tài liệu nghiên cứu, thông qua vận động, nhân dân đã tự nguyện hiến đất, cây cối, đóng góp ngày công và tiền mặt trị giá hàng tỷ đồng để xây dựng các công trình công cộng. Đến cuối năm 2019, 5 xã đã đạt từ 10-14 tiêu chí nông thôn mới. Tỷ lệ hộ gia đình văn hóa hàng năm đạt trên 96%, 100% khu dân cư đạt danh hiệu văn hóa. Đây là những con số biết nói, thể hiện sự đồng lòng, chung sức của nhân dân dưới sự định hướng của MTTQ.
5.2. Hiệu quả từ các hoạt động an sinh xã hội và vì người nghèo
Công tác vận động chăm lo cho người nghèo là một điểm sáng. Quỹ “Vì người nghèo” và các chương trình an sinh xã hội đã trở thành địa chỉ tin cậy của các nhà hảo tâm và người dân. Giai đoạn 2015-2019, quỹ đã hỗ trợ xây dựng, sửa chữa 76 nhà Đại đoàn kết trị giá 2,8 tỷ đồng. Hàng năm, vào dịp Tết Nguyên đán, hàng nghìn suất quà được trao tận tay các hộ gia đình chính sách, hộ nghèo. Chương trình “Ngân hàng bê giống” đã cấp 95 con bê cho hộ nghèo, tạo sinh kế bền vững. Những hoạt động thiết thực này không chỉ giúp giảm nghèo mà còn củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và vai trò của MTTQ, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
