phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận án đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng nhƣ sau: 15 Chƣơng 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Luận án. Đánh giá khái quát các công trình nghiên cứu về AEP của Ấn Độ của các học giả trong và ngoài nƣớc đã đƣợc công bố, từ đó rút ra những mặt đóng góp, những vấn đề có thể kế thừa, sử dụng để luận giải trong Luận án, xác định rõ những nội dung cần phải tập trung nghiên cứu, phát triển và đề xuất hƣớng tiếp cận nội dung của Luận án. Cơ sở lý luận và nhân tố hoạch định AEP của Ấn Độ.
Trên cơ sở khảo sát các công trình nghiên cứu của học giả về AEP, xây dụng khung lý thuyết phân tích cơ sở lý luận chi phối sự hình thành phát triển AEP của Ấn Độ. Phân tích làm rõ cơ sở thực tiễn về vai trò, vị trí của Đông Nam Á, Đông Bắc Á, Nam TBD đối với Ấn Độ và mục tiêu, nội dung cụ thể, quá trình triển khai và kết quả LEP. Đánh giá nguyên nhân điều chỉnh từ LEP chuyển sang AEP và vị thế của AEP trong chiến lƣợc đối ngoại của Ấn Độ trong giai đoạn hiện nay. Mục tiêu, nội dung, triển khai và kết quả của AEP của Ấn Độ.
Luận án nghiên cứu làm rõ nội hàm nội dung, cách thức, biện pháp và một số kết quả nổi bật khi Ấn Độ triển khai chính sách này. Tác động, triển vọng của AEP và hàm ý chính sách đối với Việt Nam. Chƣơng này đánh giá những nhân tố thuận lợi, cản trở cũng nhƣ những tác động của chính sách này đối với khu vực Đông Nam Á và đƣa ra dự báo những nét chính trong việc triển khai AEP với cộng đồng ASEAN và các nƣớc Đông Nam Á đến năm 2030. Luận án tập trung phân tích thuận lợi, khó khăn, thời cơ và thách thức đối với Việt Nam, từ đó khuyến nghị giải pháp nâng cao hiệu quả khi Việt Nam tham gia AEP của Ấn Độ trong thời gian tới với tƣ cách là đối tác “Chiến lược toàn diện”.
TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI CỦA LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án Sau khi tiến hành khảo sát, tác giả nhận thấy rằng, trên thế giới, trong khu vực và tại Việt Nam đã có những công trình nghiên cứu về AEP của Ấn Độ. Các tác giả đã khai thác theo từng lĩnh vực ƣu tiên của chính sách này thông qua các giai đoạn, góc độ, lĩnh vực khác nhau, nhƣ: Các mối quan hệ chính trị, ngoại giao hay việc cải thiện sự kết nối, thúc đẩy thƣơng mại, mở rộng của chính sách sang các quốc gia khác. để làm đề tài nghiên cứu của mình.
Các nghiên cứu đƣợc xuất bản dƣới nhiều hình thức, chủ yếu là sách chuyên khảo, các bài nghiên cứu đăng trên các tạp chí có chỉ số khoa học, kỷ yếu hội thảo, luận án tiến sĩ trong và ngoài nƣớc. Để khảo sát các công trình nghiên cứu, bài viết đƣợc hệ thống và khoa học, tác giả tiến hành phân chia theo các tiêu chí sau: (1) Các công trình đƣợc chia thành các nhóm vấn đề nghiên cứu liên quan đến đề tài; (2) Các công trình đƣợc khảo sát theo trật tự thời gian (lịch sử nghiên cứu vấn đề). Để thuận lợi cho việc thực hiện các nội dung chính trong luận án, tác giả tập trung khảo sát các công trình nghiên cứu trên các vấn đề cụ thể sau: (1) Quan hệ Ấn Độ với các nƣớc Đông Nam Á (10 nƣớc ASEAN), Đông Bắc Á (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc) và Nam TBD (Australia, New Zealand); (2) Các nhân tố khi Ấn Độ chuyển đổi chính sách từ LEP sang AEP; (3) Nội dung và triển khai chính sách; (4) Triển vọng và giải pháp. Các công trình nghiên cứu Chính sách hướng Đông trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, kể từ năm 1991 Ấn Độ đã điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hƣớng thúc đẩy tự do hóa, mở cửa và tăng cƣờng hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới, qua đó giúp Ấn Độ không ngừng nâng cao vị thế quốc tế [Nguyễn Trần Xuân Sơn, 2021].
LEP đƣợc Thủ tƣớng N. Rao đƣa ra năm 1992 trong bối cảnh Ấn Độ bắt đầu tiến hành cuộc cải cách, mở cửa mạnh mẽ, sâu rộng, nên chính sách này đã trở thành đối tƣợng nghiên cứu đƣợc quan tâm ở Ấn Độ và quốc tế. Hầu hết các công trình nghiên cứu đều cho rằng, chiến tranh lạnh kết thúc, Ấn Độ cũng nhƣ nhiều quốc gia khác đã phải thay đổi 17 chiến lƣợc phát triển cũng nhƣ chính sách đối ngoại để phù hợp với xu hƣớng mới, nhằm tạo lập môi trƣờng thuận lợi cho việc hội nhập quốc tế, cải cách trong nƣớc, khắc phục khó khăn lớn về kinh tế - xã hội, tiêu biểu là: Cuốn sách ASEAN trong Chính sách Hướng Đông của Ấn Độ (NXB: KHXH Hà Nội, năm 2013). Võ Xuân Vinh đã nghiên cứu tƣơng đối đầy đủ về LEP của Ấn Độ, tác giả cho rằng: Chính sách đối ngoại của Ấn Độ nói chung và với Đông Nam Á nói riêng (giai đoạn 1991 - 2012), là phản ánh sự chuyển dịch từ chủ nghĩa lý tƣởng sang chủ nghĩa hiện thực.
Nhấn mạnh vị trí của LEP trong chiến lƣợc đối ngoại của Ấn Độ và nhìn nhận của Ấn Độ về tầm quan trọng, vai trò của ASEAN trong chính sách này. Đặc biệt tác giả khẳng định, LEP đƣợc triển khai nhằm thực hiện hai nhóm mục tiêu chủ yếu: Chính trị chiến lƣợc và kinh tế - xã hội [Võ Xuân Vinh, 2013, tr. Xác định mục tiêu tăng trƣởng kinh tế trong thập kỷ tới thông qua thúc đẩy hợp tác với các nƣớc láng giềng châu Á. Cuốn sách Ấn Độ - sự trỗi dậy của một cường quốc (NXB Từ điển Bách khoa dịch, xuất bản năm 2013) của Tarun Das, Frank-jurgen Richter và Colette Mathur.
Nhóm tác giả đã tập trung làm rõ tiềm năng, bƣớc đi cần thiết để Ấn Độ thúc đẩy các sáng kiến, thu hút nhiều vốn đầu tƣ nƣớc ngoài và thực hiện những cam kết đẩy mạnh quan hệ hợp tác với các nƣớc láng giềng châu Á, các đối tác trong khu vực, nhằm đạt mục tiêu tăng trƣởng kinh tế 8% mỗi năm trong thập kỷ tới. Các tác giả đã đánh giá 10 trụ cột phát triển kinh tế bền vững của Ấn Độ (cải cách kinh tế, cải cách tài chính, địa chính trị, sản xuất, thƣơng mại và đầu tƣ nƣớc ngoài, năng lƣợng, công nghệ thông tin, nông nghiệp, hạ tầng và các vấn đề xã hội), qua đó phân tích những rào cản, xác định các nhân tố, động lực và cách thức thực hiện để đạt đƣợc [Tarun Das, Frank-jurgen Richter và Colette Mathur; 2013, p. Cuốn sách là dữ liệu cơ sở quan trọng, xuất bản trƣớc một năm Thủ tƣớng N.Modi nhậm chức và quyết định chuyển đổi chính sách LEP sang AEP. Đề cập đến các giai đoạn phát triển của chính sách Hƣớng Đông, cuốn sách Hướng về phía Đông, một chiến lược lớn của Ấn Độ của TS.Nguyễn Trƣờng Sơn, đƣợc NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật xuất bản năm 2015.
Nội dung cuốn sách tập trung trình bày khái quát các khía cạnh của chiến lƣợc hƣớng Đông của Ấn Độ. Tác giả dẫn luận, phân tích và cho rằng, mặc dù LEP ra đời không đƣợc nêu cụ thể trong 18 một văn kiện, một chiến lƣợc hay một kế hoạch nào, song LEP là một chính sách đối ngoại có tích mở, linh hoạt điều chỉnh theo từng giai đoạn phát triển. Giai đoạn 1 (1991 - 2003), phạm vi chủ yếu là Đông Nam Á. Giai đoạn 2 (2003 - 2014), mở rộng ra toàn bộ khu vực CA-TBD [Nguyễn Trƣờng Sơn; 2015; tr.
Đồng thời khẳng định, sau hai thập niên triển khai có thể nhận thấy, trong số các chủ thể của Đông Á, ASEAN là điểm khởi đầu và luôn đóng vai trò trung tâm trong LEP của Ấn Độ [Nguyễn Trƣờng Sơn; 2015; tr. Đánh giá về mối quan hệ nhiều mặt giữa Ấn Độ - ASEAN, cuốn kỷ yếu “Realising ASEAN - India Vision for partnership and prosperity” (Đối thoại Delhi VI: Thực hiện tầm nhìn ASEAN - Ấn Độ về đối tác và thịnh vƣợng), do Biên tập viên Rumel Dahiya và Udai Bhanu Singh chủ biên (NXB. Đồng tác giả đã tổng hợp các bài tham luận nghiên cứu, phân tích, đánh giá của các nhà ngoại giao, doanh nghiệp, học giả. về một loạt các vấn đề liên quan tới mối quan hệ ASEAN - Ấn Độ.
Các bài viết đều có chung nhận định, hợp tác Ấn Độ với ASEAN đã bƣớc vào giai đoạn mới, là thời kỳ chuyển đổi quyền lực, khi các xu hƣớng kinh tế, chiến lƣợc mới liên tục định hình tại khu vực CA-TBD và AĐD-TBD. Phạm vi và chiều sâu tầm nhìn của Ấn Độ với ASEAN đã mở rộng từ những ngày đầu Ấn Độ triển khai Chính sách hƣớng Đông cho tới khi AEP ra đời. Phần 2, cuốn sách nhấn mạnh các yếu tố, vai trò, tầm quan trọng và sự phát triển vùng Đông Bắc là nền tảng để Ấn Độ hƣớng về phía Đông. Trong đó, bài viết “India‟s Look East Policy: View from the North East” (Chính sách hƣớng Đông của Ấn Độ: Nhìn từ Đông Bắc) của M.
Tác giả cho rằng, Chính sách hƣớng Đông trên thực tế là cách Ấn Độ định hƣớng lại mối quan hệ chiến lƣợc với các nƣớc láng giềng, đặc biệt là đảm bảo an ninh vùng Đông Bắc/Ấn Độ [M. Chỉ ra mối quan hệ nền tảng giữa Ấn Độ với Đông Nam Á, Luận án tiến sỹ Chính sách đối ngoại của Ấn Độ đối với Đông Nam Á giai đoạn 1947 đến 1964 (Trƣờng Đại học KHXH và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội, năm 2018), Phùng Thị Thảo đã làm rõ mối liên hệ xuyên suốt, sự nhất quán trong quan điểm, nguyên tắc thực thi chính sách ngoại giao hòa bình của Ấn Độ đối với Đông Nam Á (1947 - 1964) với tƣ cách là giai đoạn nền tảng cho mối quan hệ Ấn Độ với khu vực thời kỳ hiện đại 19 (1991 - 2017). Tuy nhiên, chủ nghĩa hiện thực ở giai đoạn 1991 - 2017 đã đƣợc phản ánh đậm nét thông qua mục tiêu kinh tế (ngoại giao kinh tế) và mục tiêu chiến lƣợc tranh giành ảnh hƣởng với Trung Quốc tại Đông Nam Á [Phùng Thị Thảo, 2018, tr. Tác giả khẳng định, từ LEP đến AEP mối quan hệ kinh tế giữa Ấn Độ với ASEAN ngày càng đƣợc phản ánh đậm nét hơn trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ đối với khu vực này [Phùng Thị Thảo, 2018, tr.
Bài nghiên cứu “Interpreting India‟s „Act East‟ Policy” (Giải thích AEP của Ấn Độ) của Viện nghiên cứu Nam Á, Đại học quốc gia Singapore (năm 2018).