chương 1 Qua nghiên cứu, tìm hiểu các công trình khoa học có liên quan đã được công bố hơn mười năm gần đây ở nước ngoài và Việt Nam, có thể thấy các công trình khoa học tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau, tập trung nghiên cứu, khái quát những quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước Việt Nam; làm rõ và quá trình hiện thực hóa đường lối, chính sách đó vào điều kiện cụ thể của các cơ quan Đảng, nhà nước, các ngành, địa phương, đơn vị… ở từng ngành, từng lĩnh vực. Các công trình nghiên cứu trên đã góp phần bổ sung nguồn tư liệu quý về cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc triển khai đề tài Luận án. Kế thừa một số phương pháp nghiên cứu của các công trình khoa học đi trước đã sử dụng như phương pháp lịch sử, logic, điều tra xã hội học, tổng hợp, phân tích, tổng hợp, so sánh… để nghiên cứu, luận giải các vấn đề đã nêu; phản ánh chúng ở những mức độ, khía cạnh khác nhau. Các phương pháp đó được sẽ được tác giả kế thừa và sử dụng trong việc nghiên cứu đề tài để xây dựng khung lý thuyết, đánh giá thực trạng, đề ra định hướng đúng với quan điểm của Đảng, xây dựng giải pháp nâng cao chất lượng TTĐN của Việt Nam đối với khu vực Mỹ Latinh qua hoạt động NGNN.
11 Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI GIAO NHÀ NƯỚC 2. Thông tin đối ngoại và hoạt động ngoại giao nhà nước 2. Thông tin đối ngoại: khái niệm và các vấn đề liên quan 2. Khái niệm thông tin, đối ngoại, thông tin đối ngoại Thông tin là những thông báo về sự việc, sự kiện, hiện tượng làm tăng thêm hiểu biết của con người nhờ quá trình giao tiếp hoặc các phương tiện thông tin.
Khái niệm “đối ngoại” thường đuợc hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Theo nghĩa rộng, đối ngoại chỉ các mối quan hệ với bên ngoài một cơ quan, tổ chức, địa phương, đất nước. Theo nghĩa hẹp, đối ngoại là quan hệ với nước ngoài hoặc các thành phần nước ngoài. Thông tin đối ngoại là thông tin, thông báo, thông điệp về một sự việc, sự kiện, hiện tượng của quốc gia hướng tới đối tượng ngoài nước là chủ yếu nhằm đạt được nhận thức, thái độ, hành vi tích cực về quốc gia đó.
Chủ thể, đối tượng của thông tin đối ngoại - Chủ thể của thông tin đối ngoại Trên bình diện rộng, chủ thể của thông tin đối ngoại bao gồm các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đoàn thể chính trị-xã hội các cấp, các ban, bộ, ngành, các cơ quan thông tin đại chúng, các nhà xuất bản, các hội văn học nghệ thuật, các Đại sứ quán, các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài, các đoàn Việt Nam ra nước ngoài, các đơn vị, doanh nghiệp, những người Việt Nam đi làm việc và công tác tại nước ngoài… Trên bình diện hẹp, chủ thể thông tin đối ngoại bao gồm lực lượng chủ đạo là: Ban Chỉ đạo Công tác thông tin đối ngoại Trung uơng; Ban Tuyên giáo Trung ương; Ban Đối ngoại Trung ương; Bộ Ngoại giao; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Thông tin và Truyền thông; Bộ Công an; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Uỷ ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài; Tổng cục Du lịch; Tổng cục Hàng không; các cơ quan như các vụ hợp tác quốc tế, các phương tiện thông tin đại chúng chuyên về thông tin đối ngoại (báo chí, nhà xuất bản. bằng tiếng nước ngoài). Ngoài ra, lực lượng tham gia hoạt động thông tin đối ngoại còn bao gồm các địa phương, ngành thể dục thể thao, ngành du lịch, hàng không, bưu chính viễn thông, tài chính, công an, hải quan và công an cửa khẩu; 12 các hội nghề nghiệp, các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài (cơ quan ngoại giao, cơ quan báo chí, đại diện các doanh nghiệp, các thiết chế văn hóa thông tin Việt Nam.); các ban đối ngoại, vụ, cục, phòng thuộc các cơ quan Đảng, Chính phủ, địa phương và các đơn vị cơ sở, doanh nghiệp v.v… Hoạt động thông tin đối ngoại qua hoạt động ngoại giao Nhà nước gồm các cơ quan Nhà nước, Chính phủ, Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện ngoại giao nhà nước trong quan hệ với các nước khác là bộ phận nhưng là bộ phận quan trọng nhất của các lực lượng thông tin đối ngoại. - Đối tượng của thông tin đối ngoại Bao gồm: Chính khách; giới học giả; giới kinh doanh; giới báo chí, các tổ chức quốc tế; đại diện các nước và người nước ngoài tại Việt Nam; cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài; nhân dân thế giới; cộng đồng dân cư trong nước.
Vai trò của thông tin đối ngoại trong công tác tư tưởng và công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước - Trong công tác tư tưởng Một là, thông tin đối ngoại góp phần nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin, sự đồng thuận, ủng hộ của các tầng lớp nhân dân đối với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Hai là, thông tin đối ngoại góp phần tạo lập dư luận tích cực của quốc tế đối với các sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội diễn ra ở Việt Nam. Ba là, thông tin đối ngoại góp phần phản bác những thông tin sai lệch, xuyên tạc của các thế lực thù địch; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. - Trong công tác đối ngoại Một là, thông tin đối ngoại đi tiên phong, mở đường, tạo thuận lợi triển khai các hoạt động đối ngoại.
Hai là, thông tin đối ngoại đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng hình ảnh quốc gia, nâng cao vị thế, uy tín quốc gia trên trường quốc tế và củng cố niềm tin chiến lược của cộng đồng quốc tế đối với Việt Nam. Ba là, thông tin đối ngoại góp phần giúp tăng cường lòng tin, đưa quan hệ đối ngoại của quốc gia tiếp tục đi vào chiều sâu, phát triển ổn định, bền vững; phục vụ đắc lực hợp tác quốc tế, phát triển kinh tế-xã hội của quốc gia. Hoạt động ngoại giao nhà nước và thông tin đối ngoại qua hoạt động ngoại giao nhà nước 2. Ngoại giao và hoạt động ngoại giao nhà nước Ngoại giao là hoạt động của các cơ quan làm công tác đối ngoại và các đại diện có thẩm quyền làm công tác đối ngoại của Nhà nước, bảo vệ quyền lợi, lợi ích, quyền hạn của quốc gia, dân tộc ở trong nước và trên thế giới, góp phần giải quyết các vấn đề quốc tế chung, bằng con đường đàm phán vá các hình thức hoà bình khác.
Hoạt động NGNN là tất cả những hoạt động giữa nhà nước này với các nhà nước khác; giữa lãnh đạo của nhà nước với lãnh đạo các nước, các tổ chức chính thức của các nước khác, các tổ chức quốc tế, các diễn đàn đa phương; là đàm phán, ký kết, gia nhập, thực hiện các điều ước quốc tế về hòa bình, an ninh, biên giới, lãnh thổ, chủ quyền quốc gia; hợp tác quốc tế và hội nhập về kinh tế, chính trị, xã hội và các lĩnh vực khác; là kênh chính thức để đấu tranh bảo vệ chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ ổn định chính trị và sự nghiệp phát triển đất nước trong quan hệ với các nước và trong các tổ chức, các diễn đàn quốc tế. Thông tin đối ngoại qua hoạt động ngoại giao nhà nước Thông tin đối ngoại qua hoạt động NGNN là những thông tin, thông báo, thông điệp của quốc gia hướng tới đối tượng ngoài nước là chủ yếu nhằm đạt được nhận thức, thái độ, hành vi tích cực, đồng thời, góp phần nâng cao hình ảnh, uy tín và vị thế của quốc gia đó. Chất lượng thông tin đối ngoại qua hoạt động ngoại giao nhà nước 2. Khái niệm chất lượng, chất lượng thông tin đối ngoại qua hoạt động ngoại giao nhà nước 2.
Khái niệm chất lượng Chất lượng là sự phù hợp với các yêu cầu, là mức độ hoàn thiện của sản phẩm, phù hợp với việc sử dụng, sự thỏa mãn nhu cầu sử dụng. Chất lượng phải thể hiện trên một tập hợp nhiều đặc tính của thực thể, thể hiện khả năng thỏa mãn nhu cầu. Khái niệm chất lượng thông tin đối ngoại qua hoạt động ngoại giao nhà nước 14 Chất lượng thông tin đối ngoại qua hoạt động NGNN là chất lượng thông tin, thông điệp của nhà nước được gửi đi, truyền tải thông qua các hoạt động ngoại giao của nhà nước nhằm làm cho tổ chức quốc tế, các nước, người nước ngoài, nhân dân trong và ngoài nước có nhận thức, thái độ hành vi tích cực về một quốc gia nhất định. Các tiêu chí đánh giá chất lượng thông tin đối ngoại qua hoạt động ngoại giao nhà nước 2.
Tính chính xác, chân thực Tính chính xác, chân thực của thông tin có vai trò rất quan trọng trong hoạt động ngoại giao của một quốc gia. Đây là cơ sở để các bên có thể hiểu đúng, chính xác về nhau, tạo thuận lợi để củng cố lòng tin lẫn nhau, góp phần thúc đẩy, củng cố và mở rộng quan hệ đối ngoại cũng như nâng cao vị thế, uy tín của các quốc gia trong quan hệ đối ngoại song phương cũng như trên trường quốc tế. Tính thời sự, kịp thời Thông tin mang tính thời sự, kịp thời có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động ngoại giao nhà nước. Nó cung cấp cho phía đối tác những thông tin mới nhất, cập nhật về các sự kiện quan trọng, những thay đổi về chính sách, tình hình kinh tế, an ninh, quân sự và đời sống xã hội của quốc gia; đồng thời, đem lại cho phía dối tác một cái nhìn sâu sắc, đầy đủ về tình hình hiện tại của một quốc gia hoặc một khu vực nào đó trên thế giới.
Tính định hướng và phục vụ có hiệu quả nhiệm vụ đối nội Tính định hướng, phục vụ hiệu quả nhiệm vụ đối nội trong thông tin đối ngoại đóng vai trò quan trọng trong việc tập trung tác động vào các đối tượng nhằm hướng tới các hoạt động cụ thể để đạt các mục tiêu đề ra, trong đó một trong những mục tiêu quan trọng nhất là phát triển kinh tế-xã hội của quốc gia. Tính thuyết phục, phù hợp với đối tượng Tính thuyết phục, phù hợp với đối tượng trong thông tin đối ngoại qua hoạt động ngoại giao nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và duy trì quan hệ một cách phù hợp với các đối tác nhất định.