CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHO VAY TRUNG VÀ DÀI HẠN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm Tín dụng ngân hàng Ngân hàng thương mại đã hình thành và phát triển hàng trăm năm gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa. Sự phát triển hệ thống NHTM đã có tác động rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hóa.
Ngược lại, kinh tế hàng hóa phát triển mạnh mẽ thì NHTM ngày càng hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính không thể thiếu được. Một số định nghĩa về NHTM: Ở Việt Nam, theo điều 20 Luật Các Tổ chức Tín dụng định nghĩa: “Ngân hàng thương mại là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động Ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan.” Luật Ngân hàng nhà nước đưa ra định nghĩa: “Hoạt động Ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán.Rose: “Ngân hàng là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất - đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán, và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kì một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế.” Bên cạnh việc phát triển các nghiệp vụ mới như mua bán ngoại tệ, bản quản tài sản, cung cấp dịch vụ thanh toán, chuyển khoản, quản lý ngân quỹ, cho thuê tài sản, cung cấp dịch vụ ủy thác, tư vấn, đầu tư chứng khoán. các NHTM vẫn tiếp tục duy trì và phát huy các nghiệp vụ truyền thống là nhận tiền gửi và cấp tín dụng. Theo quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN của Thống đốc NHNN về việc ban hành quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với KH: Cho vay là hình thức tín dụng theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dung và mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
Cho vay trung và dài hạn là hình thức cho vay trên một năm mà theo đó NHTM cho sử dụng một khoản tiền để dùng vào mục đích và thời gian nhất nhất LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 định theo thỏa thuân với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi. Được sử dụng nhằm mục đích cải tiến, đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất, đầu tư cơ sở hạ tầng. Phân loại hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại Căn cứ vào các tiêu thức nghiên cứu khác nhau có thể chia thành nhiều loai: 1. Theo thời hạn cho vay Cho vay ngắn hạn là loại cho vay có thời hạn không quá 12 tháng.
Mục đích của loại cho vay này nhằm tài trợ cho việc đầu tư vào các tài sản ngắn hạn hoặc đáp ứng nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của cá nhân. Cho vay trung hạn là loại cho vay có thời hạn từ trên 1 năm đến 5 năm. Mục đích của loại cho vay này nhằm tài trợ cho việc đầu tư vào tài sản cố định. Cho vay dài hạn là loại cho vay có thời hạn trên 5 năm, nhằm mục đích tài trợ đầu tư vào các dự án đầu tư dài hạn.
Theo tính chất đảm bảo tiền vay Cho vay có đảm bảo là loại cho vay dựa trên cơ sở các bảo đảm cho tiền vay như nhà xưởng, máy móc, thiết bị, hàng hóa. Hình thức này được áp dụng phổ biến cho phần lớn các nhu cầu vay vốn của người vay. Các tài sản bảo đảm giúp ngân hàng giảm bớt rủi ro, mất mát trong trong trường hợp người vay không muốn hoặc không thể trả nợ vay khi đáo hạn. Cho vay không có đảm bảo là loại cho vay chỉ dựa vào uy tín của khách hàng vay vốn để quyết định cho vay.
Hình thức cho vay này chỉ áp dụng đối với khách hàng có quan hệ vay mượn thường xuyên, có uy tín với ngân hàng, tình hình tài chính lành mạnh và có khả năng phát triển trong tương lai. Theo mục đích cho vay Cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh. Mục đích của loại cho vay này nhằm tài trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh ở các lĩnh vực công nghiệp, thương nghiệp, nông nghiệp. Cho vay tiêu dùng cá nhân là loại cho vay nhằm mục đích giúp người tiêu dùng có nguồn tài chính để trang trải nhu cầu về nhà ở, đồ dùng gia đình, phương tiện đi lại.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Theo đối tượng trả nợ vay Cho vay trực tiếp: Ngân hàng cấp vốn trực tiếp cho người có nhu cầu, đồng thời người đi vay trực tiếp hoàn trả nợ vay cho ngân hàng. Cho vay gián tiếp: là khoản vay được thực hiện thông qua việc mua lại các khế ước hoặc chứng từ nợ đã phát sinh và còn thời hạn thanh toán. Các NHTM cho vay gián tiếp theo các loại sau: chiết khấu chứng từ, cho vay trả góp, mua các khoản nợ doanh nghiệp.
Vai trò của hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại 1.1 Vai trò của cho vay đối với các doanh nghiệp Nền kinh tế hiện nay không ngừng vận động đồng thời hàng hoá sản xuất ngày càng nhiều và nhu cầu con người không ngừng nâng cao. Một doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển thì phải biết nắm bắt nhu cầu thị trường và thoả mãn nhu cầu đó. Vì thế, doanh nghiệp cần phải mạnh dạn đầu tư để nâng cao chất lượng sản phẩm kềm với mở rộng sản xuất hay để xâm nhập vào thị trường mới. Tuy nhiên, để làm được điều này các doanh nghiệp cần huy động một khối lượng vốn nhất định, lượng vốn này doanh nghiệp có thể tự tích luỹ qua lợi nhuận để lại nhưng thời gian tích luỹ có thể quá lâu và làm mất cơ hội kinh doanh.
Doanh nghiệp cũng có thể huy động vốn trên thị trường chứng khoán hoặc vay vốn Ngân hàng. Đối với doanh nghiệp, việc vay vốn trung - dài hạn từ Ngân hàng đôi khi đem lại nhiều thuận lợi so với việc huy động vốn trên thị trường chứng khoán hơn rât nhiều.Về mặt kỳ hạn, doanh nghiệp có thể vay vốn Ngân hàng theo kỳ hạn phù hợp với yêu cầu kinh doanh. Về thủ tục, thời gian thì nhanh chóng và ít phức tạp, hơn nữa không phải công ty nào cũng được quyền bán trái phiếu, cổ phiếu của mình trên thị trường chứng khoán, nhất là công ty mới thành lập hay quá nhỏ, chưa có tiếng tăm rất khó có thể huy động Ngoài ra với các khoản vay trung - dài hạn tại Ngân hàng vừa giúp Ngân hàng thực hiện chiến lược kinh doanh đem lại lợi tức cho doanh nghiệp mà không gia tăng sự kiểm soát của người bên ngoài đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như trong trường hợp phát hành cổ phiếu hay trái phiếu. Mặc dù có nhiều thuận lợi như vậy nhưng lãi suất trung - dài hạn của Ngân hàng là khá cao đối với doanh nghiệp.
Buộc các doanh nghiệp phải nghĩ đến hiệu quả đầu tư, doanh thu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 đạt được không chỉ đủ trả vốn và lãi cho Ngân hàng mà phải đem lại lợi tức cho mình. Do vậy, lãi suất cho vay của Ngân hàng là đòn bẩy thúc đẩy doanh nghiệp khai thác triệt để đồng vốn để kinh doanh có lãi và thắng lợi trong cạnh tranh. Như vậy, vay vốn Ngân hàng là biện pháp quan trọng để các doanh nghiệp thực hiện được dự án của mình.2 Vai trò của cho vay đối với nền kinh tế Hoạt động cho vay đáp ứng nhu cầu về vốn cho nền kinh tế quốc dân, điều hoà lượng cung cầu về vốn trong nền kinh tế. Hoạt động cho vay làm nhiệm vụ chuyển vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu vốn, từ những nhà tiết kiệm sang nhà đầu tư, phục vụ phát triển nền kinh tế.
Do tập trung được vốn và điều hoà cung cầu vốn trong nền kinh tế, cho vay góp phần thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp - nông nghiệp - dịch vụ ,đẩy nhanh quá trình tái sản xuất mở rộng đầu tư phát triển kinh tế. Các khoản cho vay cung cấp cho các ngành được thực hiện theo cả chiều sâu và chiều rộng, đầu tư có trọng điểm, hình thành các ngành sản xuất mũi nhọn, xây dựng cơ cấu hợp lý và khai thác triệt để các nguồn lực để tập trung phục vụ sản xuất. Nắm trong tay nguồn vốn lớn, lâu dài đã thúc đẩy tiến độ phát triển các công trình, các dự án, tạo được hiệu quả kinh tế bền vững, lâu dài góp phần thúc đẩy tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã định hướng công nghiệp hoá - hiện đại hoá đã đề ra. Bên cạnh đó các khoản cho vay có vai trò tạo nguồn vốn để thực hiện xây dựng mới đồng thời hiện đại hoá từng bước nền sản xuất trong nước.
Thúc đẩy sản xuất nâng cao chất lượng, mẫu mã, đa dạng về tính năng của sản phẩm để tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Hàng hoá có tính chất cạnh tranh trên thị trường quốc tế sẽ tăng thu ngoại tệ cho quốc gia, thúc đẩy xuất khẩu, cải thiện cán cân thương mại và cán cân thanh toán quốc tế.3 Vai trò của cho vay đối với hoạt động của Ngân hàng thương mại Hoạt động của ngân hàng trong cơ chế thị trường là hoạt động trong môi trường cạnh tranh gay gắt. Để có thể đứng vững trong môi trường cạnh tranh gay gắt này đòi hỏi mỗi ngân hàng phải thực sự quan tâm đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của chính ngân hàng mình. Vì vậy, hoạt động cho vay được xem là sự cần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 thiết để mang tính cạnh tranh của ngân hàng.
Trong những năm gần đây, nền kinh tế thị trường vận động trong điều kiện nền kinh tế mở với nhu cầu mở rộng quy mô, tiến tới đổi mới toàn bộ nền kinh tế đã cho thấy nhu cầu vốn trung - dài hạn là cần thiết và quan trọng. Nguồn vốn này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đổi mới kỹ thuật, trang bị công nghệ mới, phương pháp sản xuất mới để tạo ra hàng hoá mới. Đây là điều kiện để ngân hàng mở rộng phạm vi hoạt động của mình và ngày càng khẳng định vai trò và vị trí của ngân hàng trong nền kinh tế thị trường.